Ma di Îslamê de “mezinbûna mîna xwişk û birayan” heye?
Fetwayen Kurdi > Cil û Berg > Fetwayên Nivîskî Tarih: 21 Şubat 2015

Pirs: Pirsa min di derbarê mehrem û nemehreman de ye. Mîna kesên wekî xwişk û birayan di heman malê de dijîn wekî zarokên apan… digel ku em dizanin mahra wan li hev dibe jî li cem wan rihet tev digerin û meseleya nebikaranîna çarikê wekî tiştekî normal dibînin. Gelo di Îslamê de “jiyan û mezinbûna mîna xwişk û birayan” heye? Di vî warî tu hedîs an jî ayet heye?

Bersiv: Pîrekên bawermend li cem kê dikarin serê xwe vekin, bi ayetê hatiye daxuyandin. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Ji jinên bawermend re bibêje: Bila çavên xwe (ji heramiyê) bigirin û cihên şermegeha xwe biparêzin, ji beşa ku xuya dike pê ve -ew ne tê de ye- bila xeml û zîneta xwe dernexin der. Bila çarikên xwe berdin ser sîngên xwe. Bila xişrên xwe ji bilî mêrên xwe, bavên xwe, xezûrên xwe, kurên xwe, kurên mêrên xwe, birayên xwe, biraziyên xwe, xwarziyên xwe, jinên digel xwe, dîlên ku di bin destên wan de ne, ji mêran jî ew ên ketî ku tu pêdiviya wan bi jinan nemaye yan jî ew zarokên ku hêj negihane ku dilê wan biçe deverên veşartî yên jinan, nîşanî tu kesî din nedin. …[1]

Tebîra “jiyan û mezinbûna mîna xwişk û birayan”di dînê me de tune ye. Ev, însanan ji ber xwe ve afirandine. Digel ku Xwedê Teala di Qur’anê de diyar kiriye ku hemî bawermend bira ne, bi tiştê li jor borî ferman li me kiriye. Pêxemberê (s.a.w) jî biraziyê xwe ‘Elî (x.j.q) di mala xwe de mezin kiriye, lê piştre bi keça xwe Fatîme (x.j.q) re zewicandiye. Zarokên apan ên ku di navbera wan de qedexeya zewacê tune be, mezinbûna wan mîna xwişk û birayan çênabe. Di mijarên wiha de divê meriv bi hizir be.



[1] Nûr, 24/31.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma mebest ji “ehbar”ê ya ku di Qur’anê de derbas dibe kî ne? 08.09.17 792
2 Di navbera ayeta 30an ji sûreyê E‘raf û ayeta 17an ji sûreyê Tewbe têkiliyek çawa heye? 24.10.17 664
3 Ma Xwedê Teala dixwaze ku mirovan ji rê derxe? 29.11.17 680
4 Ma duayên di Qur’anê de gotinên Xwedê ne? 05.01.18 655
5 Ma mirov dikare bi ferîşteyan re têkeve têkiliyê û arîkariyê ji wan bixwaze? 09.02.18 651
6 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 574
7 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 488
8 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 448
9 Kesên bê mazeret rojî nagrin ma îsyankariya Xwedê dikin? 25.05.18 449
10 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 386
11 Ma dayin xeracê jî mîna stendina wê heram e? 24.07.18 404
12 Ma mirov dikare ji înterneta cîranê xwe bêdestûr îstifade bike? 11.09.18 248
13 “Xwendina îstiqraî” çi ye? 09.10.18 356
14 Ma bi rastî jî 18 hezar alem hene? An ev gotineke bêbinyad e? 06.11.18 244
15 Gelo cezayê guhdarkirina li kilamên stranbêjên jin heye? 06.12.18 255
16 Mirov di kîjan rewşan de dikare peya nimêj bike? 24.01.19 259
17 Nimêj kengî li zarokan ferz dibe? 07.03.19 251
18 Ma kirina nimêjê li rastê mizgeftê bi xêrtir e? 24.04.19 131
19 Ma mirov dikare bi şev qurbana xwe serjê bike? 16.07.19 85
20 Ma di wextê kerahetê de Qur’an tê xwendin? 26.08.19 70
21 Ma em ê li bihuştê jî bi malbata xwe ya li dunyayê re bin? 23.09.19 74
22 Ma Eshabu’l-Hicr, qewmê kîjan pêxemberî bû? 06.11.19 68
23 Ma mirov dikare li qedemgehê desmêj bigire? 17.01.14 1.827
24 Ma dema mesihkirina li ser xufikan, kengî dest pê dike? 18.01.14 1.729
25 Hukmê pîrozkirina roja jidayikbûnê çi ye? 19.01.14 1.314
26 Ma rast e ku di “Mecelle”yê de, sînorê karkirinê hatiye danîn? 21.01.14 1.618
27 Gelo firotina bi rêya “Bey‘ê bil-Wefa”, caiz e? 21.01.14 1.621
28 Serîlêdana li dadgehên xeyrî Îslamî ji bo bidestxistina mafê xwe, ma meriv ji dîn derdixe? 22.01.14 1.223
29 Ji bo lihevanîna mêr û jinê, meriv kengî dikeve dewrê? 24.01.14 1.480
30 Ma pîreka ku piştî nîkah û xelweta sehîh e hatibe berdan, mehr jê re dikeve yan na? 24.01.14 1.516
31 Di huqûqa Îslamê de nefeqe û pêdiviyên zarokan li ser kê ye? 24.01.14 1.551
32 Ma mêr dikare jina xwe ya mirî bişû? 03.02.14 1.639
33 Ma rast e ku kesê ji dîn derkeve ango “murted”, tê kuştin? 04.02.14 1.633
34 Gelo lêxistina cinan heye? 06.02.14 1.594
35 Di têkiliya oral de eger avik ji mêr neyê, ma lazim e ku xusla xwe rake? 06.02.14 1.299
36 Li gorî mezhebê Henefî, îro li Tirkiyê limêja înê tê kirin an na? 10.02.14 1.420
37 Ma rast e ku pîrek, roja înê nikarin limêja nîvro bikin? 10.02.14 1.300
38 Hukmê ku meriv piştî duakirinê destên xwe bi ser çavên xwe bixe çi ye? 11.02.14 1.606
39 Ma meriv dikare beşdarî dawetên ku tê de heramî tên kirin, bibe? 13.02.14 1.694
40 Hukmê ewladgirtina zarokê/a hêj nû hatiye dinyayê, çi ye? 13.02.14 1.648
41 Ên ku sirf bi rêya fermî zewicîne, ma zinayê dikin? 19.02.14 1.541
42 Meriv dikare ji yekî ku ne bavê meriv e re bibêje “bavo”? 19.02.14 1.565
43 Ma meriv dikare jina xwe ya nexweş bernede û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.547
44 Ma mafê mêr heye ku li jina xwe ferman bike? 19.02.14 1.676
45 Faîzên ku di bankê de pêk tên, ma meriv dikare bide jar û feqîran? 23.08.14 1.521
46 Bo xelasiya ji tengasiya malî, meriv dikare ji bankê krêdiyê bikişîne? 23.08.14 1.584
47 Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye? 23.08.14 3.833
48 Ferz çi ye û cureyên wê çi ne? 18.11.14 1.256
49 Kesên ayetên Xwedê Teala li gorî îctihadên xwe şîrove dikin 18.11.14 1.306
50 Gelo fitre ji pertalên ticaretê jî tê dayin? 03.12.14 1.251
51 Digel ku lanet li Cihûyan hatiye barandin çawa dibin hêzeke navnetewî? 05.01.15 1.274
52 Ma divê mêr di kincan de bala xwe bidin çi? 03.02.15 1.545
53 Gelo ez dikarim ristika bi nîşana xaçê, têxim stûyê xwe? 02.03.15 1.444
54 Meriv dikare bi rakirina xuslê bi tenê limêj bike, an divê meriv desmêj jî bigire? 28.03.15 1.371
55 Destdana kesê bi cenabet, kincan nepak dike? 19.04.15 1.262
56 Ji bo hecê ma divê ku pîrek destûrê ji mêrê xwe bigire? 07.05.15 1.305
57 Li malên ku ava germ lê tune ye, mesela desmêj û xuslê dê çawa bê çareserkirin? 11.06.15 1.223
58 Ma pîrek dê çawa xusla xwe rakin? 01.07.15 1.215
59 Kirasê Ke‘beyê çima reş e? 22.07.15 1.376
60 Hedîsa “Zanayên umeta min, mîna pêxemberên Zaroyênîsrail in” 20.09.15 1.281
61 Ma hemî pêxemberan şivantî kirine? 08.11.15 1.374
62 Ma sedeqe temen dirêj dike? 18.01.16 1.292
63 Ma Hz. Îsa di zarokantiya xwe de bûbû pêxember? 23.02.16 1.169
64 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 1.217
65 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 1.127
66 Ma gunehê şirkê bi tu awayî nayê bexşandn? 02.06.16 1.255
67 Kesên ku êşa serî dikişînin gelo dikarin rojiyê bigirin? 28.06.16 1.111
68 Ma bikaranîna bêjeya “reb”, “seyyid” û “mewlana” ji bo însanan durist e? 04.08.16 1.090
69 Ma Pêxember, serokê durûyan Ebdullah kurê Ubey çima neda kuştin? 20.09.16 1.277
70 Ma bav dikare ji dêla keça xwe mahrê qebûl bike? 20.10.16 978
71 Kesê nîkaha dînî dibire ma şert e ku seyda be? 15.11.16 971
72 Heke pîşeyê me doktorî be, ma divê ku em bixebitin da ku em bibin bijîşkê herî baş? 21.12.16 1.000
73 Ma di şeva Beratê çiqas însan tên bexşandin? 25.01.17 969
74 Ma tu îbadeteke u xasî bi meha Seferê be heye? 01.03.17 961
75 Ma ez dikarim mafê xwe ji dil helal nekim? 03.05.17 935
76 Dayina xwînê rojiyê betal dike? 13.06.17 816
77 Diravên ku di iddiayê de ji min çûne heke qezenc bikim, dikarim bikar bînim? 01.08.17 757
78 Gelo îfadeya esatîru’l-ewwelîn di wateya “çîrokên pêşiyan” de ye? 19.09.17 726
79 Ma mirov dikare Qur’anê li menzela nivînan daliqîne? 25.10.17 722
80 Ma wateya têgeha “ulu’l-elbab” ya ku di gelek ayetên Qur’anê de dibore, çi ye? 30.11.17 670
81 Gelo di dema berhevkirina Qur’anê de tu mudaxeleyek çêbûye? 09.01.18 643
82 Ma di heqê ku dê Cebraîl 10 caran were ser rûyê erdê, tu hedîsek heye? 12.02.18 629
83 Li gorî dînê me hukmê meseleya “sêwiyê bapîr” ya di mîratê de çi ye? 09.03.18 536
84 Malê bav dê di navbera du kur û keçekê de çawa bê belavkirin? 05.04.18 514
85 Mêr mir. Dayik, bav, hevser û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 08.05.18 470
86 Ma mirov dikare di rojiyê de avê di dev û pozê xwe wernede? 25.05.18 484
87 Ma bira dikarin xwişkên xwe ji mîratê mehrûm bikin? 29.06.18 349
88 Ma gotina “rediyellehu anh” ji bo sehabiyan bid‘t e? 25.07.18 428
89 Ma divê em di hemî axaftinên xwe de bibêjin “îşaellah”? 12.09.18 298
90 Ma rastiya “şeqama şefqetê” ya ku mirov dibêjin çi ye? 10.10.18 245
91 Ma destûrdayina sazkirina stasyona bazê li banê xêniyan caiz e? 07.11.18 195
92 Ma îcrakirina stran û îlahiyan û guhdarkirina li wan caiz e? 07.12.18 215
93 Mirov di demên kar de dê nimêjên xwe kengî bike? 25.01.19 232
94 Ma lixwekirina kum an jî şaşikê ji bo nimêjê lazim e? 11.03.19 189
95 Ma mirov dikare di rêwîtiyê de nimêjên xwe çar qam bike? 25.04.19 128
96 Hukmê qurbana ‘eqîqeyê çi ye?  Ma serjêkirina wê ferz e yan na? 17.07.19 97
97 Ma ji Qur’anê diyar dibe ku nimêja înê, wextê nîvro tê kirin? 28.08.19 75
98 Ma rast e ku Resûlullah gotiye: Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin. 24.09.19 74
99 Piştî xwendina Qur’anê ma sunnet e ku mirov bibêje “sedeqellahu ‘ezîm”? 07.11.19 69
100 Ma Misilmanan, limêjên xwe li Mekkeyê bi desmêj dikirin? 17.01.14 1.849