Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Hedîs Tarih: 17 Eylül 2015

Pirs: Ma hûn dikarin di derbarê vê hedîsê de agahiyan bidin? “Wê demek bê; muslumanên wê gavê, eger îbadetên hûn dikin, dehyeka wê bikin dê ji ezabê roja axretê rizgar bibin.” Hedîsek wiha heye? Ma ev yek, dê mirovan kasûl û zexel neke?

Bersiv: Riwayeta ku behsa wê tê kirin wiha ye:

Li gorî ku Ebû Hureyre (x.j.q) radigihîne, Qasidê Xwedê (s.a.w) wiha kerem kiriye:

Hûn di demeke wisa de ne ku kesê ji we dev ji dehyeka tiştê pê hatiye fermankirin berde, dê helak bibe. Piştre dê zemanekî wiha were ku kesê di wê gavê de dehyeka tiştê pê hatiye fermankirin bike, dê rizgar bibe.”[1]

Tirmizî di heqê vê hedîsê de wiha gotiye:

“Ev hedîs, xerîb e. Em dizanin ku ev riwayet, Nu‘eym kurê Hemmad bi tenê ji Sufyan kurê ‘Uyeyne ragihandiye.”

Hedîsa xerîb, ya ku rawiyê wê, di cihekî yan jî di çend cihan de ji seneda wê, bûbe yek.

Nu‘eym kurê Hemmad ê ku di zincîra riwayeta vê hedîsê de cih digire, ji aliyê gelek rexnegirên hedîsê ve, wekî kesekî zeîf û hedîsên munker radigihîne tê zanîn û di riwayetên xwe de gelek caran şaş dibe û ji ber vê yekê wan tevlihev dike, tê danasandin. Riwayetên vî kesî nabin ku meriv bike delîl û hin kesan gotine ku wî bi armanca parastina sunetê hedîs jî lêanîne.[2]

Mîna ku tê dîtin, hedîs ji aliyê senedê ve zeîf e. Wekî din jî nabe ku meriv bi angaşta zeman xerab e, şaşîtî yan jî zexelî û tiraliya xwe bin palas bike. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Ez qesem dikim bi dema ku tê û diherike.

Mirov her di ziyanê de ne.

Lê yên ku bawerî anîn, karên qenc kirin û li ser heqî û sebrê şîret li hev kirin, ew ne tê de ne.”[3]



[1] Tirmizî, Fîten, 79.

[2] Bnh. Ali Çelik, “Nuaym b. Hammâd”, Ansîklopediya Îslamî ya Weqfa Dîyanetê (DİA), XXXIII, 219. Ji bo zanyariyên berfirehtir di derheqê Nu‘eym kurê. Hemmad de bnh. ez-Zehebî, Siyeru E‘lami’n-Nubela, çapa 4’mîn, X, 595-612, jimara rêzê: 209.

[3] ‘Esr, 103/1-3.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 945
2 Hedîsa qudsî çi ye? 23.10.15 1.071
3 Ma rast e ku di her sed salî de mucedidek tê? 12.02.16 905
4 Ma hedîsa “Receb meha Xwedê ye, Şe‘ban meha min e, Remezan jî meha ummeta min e” sehîh e? 08.04.16 834
5 Ma çend hedîs ji Pêxemberê me hatine ragihandin? 03.09.15 974
6 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 1.099
7 Ma hedîseke wiha “Kesê ji Xwedê sebrê bixwaze, wî bela xwestiye” heye? 26.02.16 908
8 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 963
9 Ma însanan bi kîjan mebestan hedîs lêanîne? 07.09.15 889
10 Hûn dikarin hedîsa “cihê xeflet lê hatiye serê meriv biguherînin”, rave bikin? 27.10.15 1.054
11 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 867
12 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 896
13 Hûn dikarin di heqê berhemên ku hedîsên mewzû‘ berhev kirine, agahiyan bidin? 08.09.15 1.000
14 Ma hemî pêxemberan şivantî kirine? 08.11.15 1.041
15 Di heqê hedîsa divê zava piyên bûkê bişû 09.03.16 964
16 Ma hedîsa “Kesê suneta min îhya bike, xêra sed şehîdî jê re heye” sehîh e? 14.04.16 838
17 Li gorî Ebû Henîfe, di Kutubê Sitte de tu hedîsên li dijî Qur’anê ne, hene? 09.09.15 1.054
18 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 1.028
19 Ma gotina “Em ji cîhada biçûk hatin bal ya mezin” hedîs e? 14.03.16 950
20 Ma hedîsek bi vî awayî “Ji ber sê tiştan ji Ereban hez bikin” heye? 18.04.16 837
21 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 1.046
22 Hedîsa “Jiyana min û mirina min jî, ji we re bi xêr e”, sehîh e? 29.12.15 1.021
23 Ma ji bilî xanî, cil, nan û avê mafê însên di tu tiştekî din de tune ye? 15.03.16 972
24 Ma hedîsa “Ez hatime şandin da ku exlaqê xweş temam bikim” sehîh e? 19.04.16 997
25 Ma di Qur’anê de di derbarê zewaca pîrik û nevî de, tu hukim tune ye? 15.09.15 1.020
26 Ma dibe ku însan, bêhemdî ketibe şirkê? 30.12.15 997
27 Gotina “Ne di erd û asîmanan de, lê di dilê bendeyê xwe yê bawermend de bi cih dibim” hedîs e? 16.03.16 920
28 Ma di heqê hibekirina xêra sûreyê Îxlas de tu hedîsek heye? 20.04.16 867
29 Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe? 17.09.15 1.087
30 Ma sedeqe temen dirêj dike? 18.01.16 982
31 Ma hedîsa “Wê hin derewîn derkevin û bibêjin ku dev ji hedîsê berde, li Qur’anê binêre.” sehîh e? 22.03.16 914
32 Ma gotina “Hezkirina welêt, ji îmanê ye” hedîs e? 22.04.16 879
33 Hedîsa “Zanayên umeta min, mîna pêxemberên Zaroyênîsrail in” 20.09.15 992
34 Meseleya Se‘lebe gelo rast e, an jî çîrok e? 19.01.16 939
35 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 883
36 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 856
37 Duayê Cewşenê ji aliyê ‘ilmê hedîsê ve, çawa tê nirxandin? 28.09.15 940
38 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 972
39 Ma hedîsa “Temenê umeta min, 1.500 salî derbas nake.” sehîh e? 29.03.16 844
40 Ma di bara bikaranîna gopal de tu hedîsek heye? 26.04.16 817
41 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 1.000
42 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 902
43 Ma gotina “Saetek bi tefekkur, ji îbadeta sunet ya salekê bi xêrtir e” hedîs e? 30.03.16 889
44 Ma hedîsa “Roja qiyametê ez ê berî her kesî têkevim bihuştê” sehîh e? 27.04.16 860
45 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 1.056
46 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 920
47 Ma hedîsa “Xewa kesên alim, ji îbadeta nezanan bi xêrtir e” sehîh e? 31.03.16 900
48 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 620
49 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 977
50 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 967
51 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 883
52 Ma hedîsa “Xêr di pereyên ku bo çêkirina avahiyê tên xerckirin, tune ye” sehîh e? 13.10.15 1.024
53 Ma hedîsa “di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin”, sehîh e? 28.01.16 965
54 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 844
55 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 1.034
56 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 839
57 Kitêba ‘Eclûnî ya bi navê Keşfu’l-Xefa, ma çavkaniyeke ewle ye? 05.04.16 819
58 Ma Pêxemberê me di bihuştê de dê bi diya me Meryem re bizewice? 20.10.15 1.091
59 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 988
60 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 955