Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Hedîs Tarih: 17 Eylül 2015

Pirs: Ma hûn dikarin di derbarê vê hedîsê de agahiyan bidin? “Wê demek bê; muslumanên wê gavê, eger îbadetên hûn dikin, dehyeka wê bikin dê ji ezabê roja axretê rizgar bibin.” Hedîsek wiha heye? Ma ev yek, dê mirovan kasûl û zexel neke?

Bersiv: Riwayeta ku behsa wê tê kirin wiha ye:

Li gorî ku Ebû Hureyre (x.j.q) radigihîne, Qasidê Xwedê (s.a.w) wiha kerem kiriye:

Hûn di demeke wisa de ne ku kesê ji we dev ji dehyeka tiştê pê hatiye fermankirin berde, dê helak bibe. Piştre dê zemanekî wiha were ku kesê di wê gavê de dehyeka tiştê pê hatiye fermankirin bike, dê rizgar bibe.”[1]

Tirmizî di heqê vê hedîsê de wiha gotiye:

“Ev hedîs, xerîb e. Em dizanin ku ev riwayet, Nu‘eym kurê Hemmad bi tenê ji Sufyan kurê ‘Uyeyne ragihandiye.”

Hedîsa xerîb, ya ku rawiyê wê, di cihekî yan jî di çend cihan de ji seneda wê, bûbe yek.

Nu‘eym kurê Hemmad ê ku di zincîra riwayeta vê hedîsê de cih digire, ji aliyê gelek rexnegirên hedîsê ve, wekî kesekî zeîf û hedîsên munker radigihîne tê zanîn û di riwayetên xwe de gelek caran şaş dibe û ji ber vê yekê wan tevlihev dike, tê danasandin. Riwayetên vî kesî nabin ku meriv bike delîl û hin kesan gotine ku wî bi armanca parastina sunetê hedîs jî lêanîne.[2]

Mîna ku tê dîtin, hedîs ji aliyê senedê ve zeîf e. Wekî din jî nabe ku meriv bi angaşta zeman xerab e, şaşîtî yan jî zexelî û tiraliya xwe bin palas bike. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Ez qesem dikim bi dema ku tê û diherike.

Mirov her di ziyanê de ne.

Lê yên ku bawerî anîn, karên qenc kirin û li ser heqî û sebrê şîret li hev kirin, ew ne tê de ne.”[3]



[1] Tirmizî, Fîten, 79.

[2] Bnh. Ali Çelik, “Nuaym b. Hammâd”, Ansîklopediya Îslamî ya Weqfa Dîyanetê (DİA), XXXIII, 219. Ji bo zanyariyên berfirehtir di derheqê Nu‘eym kurê. Hemmad de bnh. ez-Zehebî, Siyeru E‘lami’n-Nubela, çapa 4’mîn, X, 595-612, jimara rêzê: 209.

[3] ‘Esr, 103/1-3.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma însanan bi kîjan mebestan hedîs lêanîne? 07.09.15 699
2 Hûn dikarin hedîsa “cihê xeflet lê hatiye serê meriv biguherînin”, rave bikin? 27.10.15 832
3 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 618
4 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 681
5 Hûn dikarin di heqê berhemên ku hedîsên mewzû‘ berhev kirine, agahiyan bidin? 08.09.15 730
6 Ma hemî pêxemberan şivantî kirine? 08.11.15 809
7 Di heqê hedîsa divê zava piyên bûkê bişû 09.03.16 706
8 Ma hedîsa “Kesê suneta min îhya bike, xêra sed şehîdî jê re heye” sehîh e? 14.04.16 584
9 Li gorî Ebû Henîfe, di Kutubê Sitte de tu hedîsên li dijî Qur’anê ne, hene? 09.09.15 784
10 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 729
11 Ma gotina “Em ji cîhada biçûk hatin bal ya mezin” hedîs e? 14.03.16 651
12 Ma hedîsek bi vî awayî “Ji ber sê tiştan ji Ereban hez bikin” heye? 18.04.16 605
13 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 799
14 Hedîsa “Jiyana min û mirina min jî, ji we re bi xêr e”, sehîh e? 29.12.15 748
15 Ma ji bilî xanî, cil, nan û avê mafê însên di tu tiştekî din de tune ye? 15.03.16 719
16 Ma hedîsa “Ez hatime şandin da ku exlaqê xweş temam bikim” sehîh e? 19.04.16 712
17 Ma di Qur’anê de di derbarê zewaca pîrik û nevî de, tu hukim tune ye? 15.09.15 743
18 Ma dibe ku însan, bêhemdî ketibe şirkê? 30.12.15 726
19 Gotina “Ne di erd û asîmanan de, lê di dilê bendeyê xwe yê bawermend de bi cih dibim” hedîs e? 16.03.16 656
20 Ma di heqê hibekirina xêra sûreyê Îxlas de tu hedîsek heye? 20.04.16 599
21 Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe? 17.09.15 745
22 Ma sedeqe temen dirêj dike? 18.01.16 754
23 Ma hedîsa “Wê hin derewîn derkevin û bibêjin ku dev ji hedîsê berde, li Qur’anê binêre.” sehîh e? 22.03.16 636
24 Ma gotina “Hezkirina welêt, ji îmanê ye” hedîs e? 22.04.16 654
25 Hedîsa “Zanayên umeta min, mîna pêxemberên Zaroyênîsrail in” 20.09.15 758
26 Meseleya Se‘lebe gelo rast e, an jî çîrok e? 19.01.16 683
27 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 668
28 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 644
29 Duayê Cewşenê ji aliyê ‘ilmê hedîsê ve, çawa tê nirxandin? 28.09.15 722
30 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 746
31 Ma hedîsa “Temenê umeta min, 1.500 salî derbas nake.” sehîh e? 29.03.16 592
32 Ma di bara bikaranîna gopal de tu hedîsek heye? 26.04.16 590
33 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 749
34 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 689
35 Ma gotina “Saetek bi tefekkur, ji îbadeta sunet ya salekê bi xêrtir e” hedîs e? 30.03.16 631
36 Ma hedîsa “Roja qiyametê ez ê berî her kesî têkevim bihuştê” sehîh e? 27.04.16 632
37 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 737
38 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 686
39 Ma hedîsa “Xewa kesên alim, ji îbadeta nezanan bi xêrtir e” sehîh e? 31.03.16 633
40 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 379
41 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 744
42 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 685
43 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 627
44 Ma hedîsa “Xêr di pereyên ku bo çêkirina avahiyê tên xerckirin, tune ye” sehîh e? 13.10.15 790
45 Ma hedîsa “di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin”, sehîh e? 28.01.16 714
46 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 608
47 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 784
48 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 621
49 Kitêba ‘Eclûnî ya bi navê Keşfu’l-Xefa, ma çavkaniyeke ewle ye? 05.04.16 601
50 Ma Pêxemberê me di bihuştê de dê bi diya me Meryem re bizewice? 20.10.15 831
51 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 700
52 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 667
53 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 731
54 Hedîsa qudsî çi ye? 23.10.15 824
55 Ma rast e ku di her sed salî de mucedidek tê? 12.02.16 671
56 Ma hedîsa “Receb meha Xwedê ye, Şe‘ban meha min e, Remezan jî meha ummeta min e” sehîh e? 08.04.16 593
57 Ma çend hedîs ji Pêxemberê me hatine ragihandin? 03.09.15 701
58 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 853
59 Ma hedîseke wiha “Kesê ji Xwedê sebrê bixwaze, wî bela xwestiye” heye? 26.02.16 684
60 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 666