Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Hedîs Tarih: 17 Eylül 2015

Pirs: Ma hûn dikarin di derbarê vê hedîsê de agahiyan bidin? “Wê demek bê; muslumanên wê gavê, eger îbadetên hûn dikin, dehyeka wê bikin dê ji ezabê roja axretê rizgar bibin.” Hedîsek wiha heye? Ma ev yek, dê mirovan kasûl û zexel neke?

Bersiv: Riwayeta ku behsa wê tê kirin wiha ye:

Li gorî ku Ebû Hureyre (x.j.q) radigihîne, Qasidê Xwedê (s.a.w) wiha kerem kiriye:

Hûn di demeke wisa de ne ku kesê ji we dev ji dehyeka tiştê pê hatiye fermankirin berde, dê helak bibe. Piştre dê zemanekî wiha were ku kesê di wê gavê de dehyeka tiştê pê hatiye fermankirin bike, dê rizgar bibe.”[1]

Tirmizî di heqê vê hedîsê de wiha gotiye:

“Ev hedîs, xerîb e. Em dizanin ku ev riwayet, Nu‘eym kurê Hemmad bi tenê ji Sufyan kurê ‘Uyeyne ragihandiye.”

Hedîsa xerîb, ya ku rawiyê wê, di cihekî yan jî di çend cihan de ji seneda wê, bûbe yek.

Nu‘eym kurê Hemmad ê ku di zincîra riwayeta vê hedîsê de cih digire, ji aliyê gelek rexnegirên hedîsê ve, wekî kesekî zeîf û hedîsên munker radigihîne tê zanîn û di riwayetên xwe de gelek caran şaş dibe û ji ber vê yekê wan tevlihev dike, tê danasandin. Riwayetên vî kesî nabin ku meriv bike delîl û hin kesan gotine ku wî bi armanca parastina sunetê hedîs jî lêanîne.[2]

Mîna ku tê dîtin, hedîs ji aliyê senedê ve zeîf e. Wekî din jî nabe ku meriv bi angaşta zeman xerab e, şaşîtî yan jî zexelî û tiraliya xwe bin palas bike. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Ez qesem dikim bi dema ku tê û diherike.

Mirov her di ziyanê de ne.

Lê yên ku bawerî anîn, karên qenc kirin û li ser heqî û sebrê şîret li hev kirin, ew ne tê de ne.”[3]



[1] Tirmizî, Fîten, 79.

[2] Bnh. Ali Çelik, “Nuaym b. Hammâd”, Ansîklopediya Îslamî ya Weqfa Dîyanetê (DİA), XXXIII, 219. Ji bo zanyariyên berfirehtir di derheqê Nu‘eym kurê. Hemmad de bnh. ez-Zehebî, Siyeru E‘lami’n-Nubela, çapa 4’mîn, X, 595-612, jimara rêzê: 209.

[3] ‘Esr, 103/1-3.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 1.132
2 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 1.006
3 Ma hedîsa “Xewa kesên alim, ji îbadeta nezanan bi xêrtir e” sehîh e? 31.03.16 977
4 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 690
5 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 1.073
6 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 1.061
7 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 983
8 Ma hedîsa “Xêr di pereyên ku bo çêkirina avahiyê tên xerckirin, tune ye” sehîh e? 13.10.15 1.139
9 Ma hedîsa “di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin”, sehîh e? 28.01.16 1.045
10 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 920
11 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 1.114
12 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 900
13 Kitêba ‘Eclûnî ya bi navê Keşfu’l-Xefa, ma çavkaniyeke ewle ye? 05.04.16 899
14 Ma Pêxemberê me di bihuştê de dê bi diya me Meryem re bizewice? 20.10.15 1.169
15 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 1.094
16 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 1.035
17 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 1.037
18 Hedîsa qudsî çi ye? 23.10.15 1.166
19 Ma rast e ku di her sed salî de mucedidek tê? 12.02.16 1.009
20 Ma hedîsa “Receb meha Xwedê ye, Şe‘ban meha min e, Remezan jî meha ummeta min e” sehîh e? 08.04.16 908
21 Ma çend hedîs ji Pêxemberê me hatine ragihandin? 03.09.15 1.054
22 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 1.182
23 Ma hedîseke wiha “Kesê ji Xwedê sebrê bixwaze, wî bela xwestiye” heye? 26.02.16 988
24 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 1.045
25 Ma însanan bi kîjan mebestan hedîs lêanîne? 07.09.15 961
26 Hûn dikarin hedîsa “cihê xeflet lê hatiye serê meriv biguherînin”, rave bikin? 27.10.15 1.126
27 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 958
28 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 971
29 Hûn dikarin di heqê berhemên ku hedîsên mewzû‘ berhev kirine, agahiyan bidin? 08.09.15 1.088
30 Ma hemî pêxemberan şivantî kirine? 08.11.15 1.134
31 Di heqê hedîsa divê zava piyên bûkê bişû 09.03.16 1.060
32 Ma hedîsa “Kesê suneta min îhya bike, xêra sed şehîdî jê re heye” sehîh e? 14.04.16 929
33 Li gorî Ebû Henîfe, di Kutubê Sitte de tu hedîsên li dijî Qur’anê ne, hene? 09.09.15 1.143
34 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 1.123
35 Ma gotina “Em ji cîhada biçûk hatin bal ya mezin” hedîs e? 14.03.16 1.044
36 Ma hedîsek bi vî awayî “Ji ber sê tiştan ji Ereban hez bikin” heye? 18.04.16 924
37 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 1.130
38 Hedîsa “Jiyana min û mirina min jî, ji we re bi xêr e”, sehîh e? 29.12.15 1.111
39 Ma ji bilî xanî, cil, nan û avê mafê însên di tu tiştekî din de tune ye? 15.03.16 1.078
40 Ma hedîsa “Ez hatime şandin da ku exlaqê xweş temam bikim” sehîh e? 19.04.16 1.104
41 Ma di Qur’anê de di derbarê zewaca pîrik û nevî de, tu hukim tune ye? 15.09.15 1.115
42 Ma dibe ku însan, bêhemdî ketibe şirkê? 30.12.15 1.095
43 Gotina “Ne di erd û asîmanan de, lê di dilê bendeyê xwe yê bawermend de bi cih dibim” hedîs e? 16.03.16 1.027
44 Ma di heqê hibekirina xêra sûreyê Îxlas de tu hedîsek heye? 20.04.16 946
45 Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe? 17.09.15 1.186
46 Ma sedeqe temen dirêj dike? 18.01.16 1.063
47 Ma hedîsa “Wê hin derewîn derkevin û bibêjin ku dev ji hedîsê berde, li Qur’anê binêre.” sehîh e? 22.03.16 1.003
48 Ma gotina “Hezkirina welêt, ji îmanê ye” hedîs e? 22.04.16 973
49 Hedîsa “Zanayên umeta min, mîna pêxemberên Zaroyênîsrail in” 20.09.15 1.070
50 Meseleya Se‘lebe gelo rast e, an jî çîrok e? 19.01.16 1.020
51 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 969
52 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 932
53 Duayê Cewşenê ji aliyê ‘ilmê hedîsê ve, çawa tê nirxandin? 28.09.15 1.024
54 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 1.052
55 Ma hedîsa “Temenê umeta min, 1.500 salî derbas nake.” sehîh e? 29.03.16 931
56 Ma di bara bikaranîna gopal de tu hedîsek heye? 26.04.16 906
57 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 1.073
58 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 1.004
59 Ma gotina “Saetek bi tefekkur, ji îbadeta sunet ya salekê bi xêrtir e” hedîs e? 30.03.16 979
60 Ma hedîsa “Roja qiyametê ez ê berî her kesî têkevim bihuştê” sehîh e? 27.04.16 933