Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Hedîs Tarih: 17 Eylül 2015

Pirs: Ma hûn dikarin di derbarê vê hedîsê de agahiyan bidin? “Wê demek bê; muslumanên wê gavê, eger îbadetên hûn dikin, dehyeka wê bikin dê ji ezabê roja axretê rizgar bibin.” Hedîsek wiha heye? Ma ev yek, dê mirovan kasûl û zexel neke?

Bersiv: Riwayeta ku behsa wê tê kirin wiha ye:

Li gorî ku Ebû Hureyre (x.j.q) radigihîne, Qasidê Xwedê (s.a.w) wiha kerem kiriye:

Hûn di demeke wisa de ne ku kesê ji we dev ji dehyeka tiştê pê hatiye fermankirin berde, dê helak bibe. Piştre dê zemanekî wiha were ku kesê di wê gavê de dehyeka tiştê pê hatiye fermankirin bike, dê rizgar bibe.”[1]

Tirmizî di heqê vê hedîsê de wiha gotiye:

“Ev hedîs, xerîb e. Em dizanin ku ev riwayet, Nu‘eym kurê Hemmad bi tenê ji Sufyan kurê ‘Uyeyne ragihandiye.”

Hedîsa xerîb, ya ku rawiyê wê, di cihekî yan jî di çend cihan de ji seneda wê, bûbe yek.

Nu‘eym kurê Hemmad ê ku di zincîra riwayeta vê hedîsê de cih digire, ji aliyê gelek rexnegirên hedîsê ve, wekî kesekî zeîf û hedîsên munker radigihîne tê zanîn û di riwayetên xwe de gelek caran şaş dibe û ji ber vê yekê wan tevlihev dike, tê danasandin. Riwayetên vî kesî nabin ku meriv bike delîl û hin kesan gotine ku wî bi armanca parastina sunetê hedîs jî lêanîne.[2]

Mîna ku tê dîtin, hedîs ji aliyê senedê ve zeîf e. Wekî din jî nabe ku meriv bi angaşta zeman xerab e, şaşîtî yan jî zexelî û tiraliya xwe bin palas bike. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Ez qesem dikim bi dema ku tê û diherike.

Mirov her di ziyanê de ne.

Lê yên ku bawerî anîn, karên qenc kirin û li ser heqî û sebrê şîret li hev kirin, ew ne tê de ne.”[3]



[1] Tirmizî, Fîten, 79.

[2] Bnh. Ali Çelik, “Nuaym b. Hammâd”, Ansîklopediya Îslamî ya Weqfa Dîyanetê (DİA), XXXIII, 219. Ji bo zanyariyên berfirehtir di derheqê Nu‘eym kurê. Hemmad de bnh. ez-Zehebî, Siyeru E‘lami’n-Nubela, çapa 4’mîn, X, 595-612, jimara rêzê: 209.

[3] ‘Esr, 103/1-3.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Duayê Cewşenê ji aliyê ‘ilmê hedîsê ve, çawa tê nirxandin? 28.09.15 1.077
2 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 1.118
3 Ma hedîsa “Temenê umeta min, 1.500 salî derbas nake.” sehîh e? 29.03.16 987
4 Ma di bara bikaranîna gopal de tu hedîsek heye? 26.04.16 960
5 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 1.130
6 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 1.091
7 Ma gotina “Saetek bi tefekkur, ji îbadeta sunet ya salekê bi xêrtir e” hedîs e? 30.03.16 1.039
8 Ma hedîsa “Roja qiyametê ez ê berî her kesî têkevim bihuştê” sehîh e? 27.04.16 998
9 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 1.193
10 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 1.076
11 Ma hedîsa “Xewa kesên alim, ji îbadeta nezanan bi xêrtir e” sehîh e? 31.03.16 1.050
12 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 745
13 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 1.147
14 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 1.133
15 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 1.051
16 Ma hedîsa “Xêr di pereyên ku bo çêkirina avahiyê tên xerckirin, tune ye” sehîh e? 13.10.15 1.212
17 Ma hedîsa “di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin”, sehîh e? 28.01.16 1.105
18 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 974
19 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 1.176
20 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 953
21 Kitêba ‘Eclûnî ya bi navê Keşfu’l-Xefa, ma çavkaniyeke ewle ye? 05.04.16 957
22 Ma Pêxemberê me di bihuştê de dê bi diya me Meryem re bizewice? 20.10.15 1.225
23 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 1.163
24 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 1.080
25 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 1.094
26 Hedîsa qudsî çi ye? 23.10.15 1.221
27 Ma rast e ku di her sed salî de mucedidek tê? 12.02.16 1.074
28 Ma hedîsa “Receb meha Xwedê ye, Şe‘ban meha min e, Remezan jî meha ummeta min e” sehîh e? 08.04.16 974
29 Ma çend hedîs ji Pêxemberê me hatine ragihandin? 03.09.15 1.129
30 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 1.247
31 Ma hedîseke wiha “Kesê ji Xwedê sebrê bixwaze, wî bela xwestiye” heye? 26.02.16 1.058
32 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 1.119
33 Ma însanan bi kîjan mebestan hedîs lêanîne? 07.09.15 1.019
34 Hûn dikarin hedîsa “cihê xeflet lê hatiye serê meriv biguherînin”, rave bikin? 27.10.15 1.186
35 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 1.010
36 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 1.033
37 Hûn dikarin di heqê berhemên ku hedîsên mewzû‘ berhev kirine, agahiyan bidin? 08.09.15 1.155
38 Ma hemî pêxemberan şivantî kirine? 08.11.15 1.223
39 Di heqê hedîsa divê zava piyên bûkê bişû 09.03.16 1.118
40 Ma hedîsa “Kesê suneta min îhya bike, xêra sed şehîdî jê re heye” sehîh e? 14.04.16 1.001
41 Li gorî Ebû Henîfe, di Kutubê Sitte de tu hedîsên li dijî Qur’anê ne, hene? 09.09.15 1.223
42 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 1.180
43 Ma gotina “Em ji cîhada biçûk hatin bal ya mezin” hedîs e? 14.03.16 1.107
44 Ma hedîsek bi vî awayî “Ji ber sê tiştan ji Ereban hez bikin” heye? 18.04.16 981
45 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 1.195
46 Hedîsa “Jiyana min û mirina min jî, ji we re bi xêr e”, sehîh e? 29.12.15 1.174
47 Ma ji bilî xanî, cil, nan û avê mafê însên di tu tiştekî din de tune ye? 15.03.16 1.138
48 Ma hedîsa “Ez hatime şandin da ku exlaqê xweş temam bikim” sehîh e? 19.04.16 1.176
49 Ma di Qur’anê de di derbarê zewaca pîrik û nevî de, tu hukim tune ye? 15.09.15 1.180
50 Ma dibe ku însan, bêhemdî ketibe şirkê? 30.12.15 1.169
51 Gotina “Ne di erd û asîmanan de, lê di dilê bendeyê xwe yê bawermend de bi cih dibim” hedîs e? 16.03.16 1.126
52 Ma di heqê hibekirina xêra sûreyê Îxlas de tu hedîsek heye? 20.04.16 999
53 Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe? 17.09.15 1.255
54 Ma sedeqe temen dirêj dike? 18.01.16 1.133
55 Ma hedîsa “Wê hin derewîn derkevin û bibêjin ku dev ji hedîsê berde, li Qur’anê binêre.” sehîh e? 22.03.16 1.070
56 Ma gotina “Hezkirina welêt, ji îmanê ye” hedîs e? 22.04.16 1.035
57 Hedîsa “Zanayên umeta min, mîna pêxemberên Zaroyênîsrail in” 20.09.15 1.128
58 Meseleya Se‘lebe gelo rast e, an jî çîrok e? 19.01.16 1.082
59 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 1.029
60 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 982