Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Hedîs Tarih: 01 Nisan 2016

Pirs: Min bihîst ku hedîsek heye nîşan dide ku li daru’l-herbê faîz tê stendin. Gelo hedîsek wiha heye? Eger hebe jî sehîh e?

Bersiv: Tu hedîseke ku bibêje li daru’l-herbê faîz tê dayin û stendin tune ye. Lê belê riwayeteke ku hinên Henefî wê ji xwe re delîl digirin heye. Riwayet wiha ye:

لَا رِبَا بَيْنَ الْمُسْلِمِ وَالْحَرْبِيِّ فِي دَارِ الْحَرْبِ

“Li daru’l-herbê di navbera yê misilman û yê herbî de faîz tune ye.”[1]

Îmam Zeyleî (w. 762/1360), di pirtûka xwe ya bi navê Nasbu’r-Raye li-Ehadîsi’l-Hidaye ji bo vê riwayetê gotiye ku “xerîb e”.[2] Li gorî wî xerîb; riwayeta ku seneda wê tune ye.[3]

Îbn Hecer el-‘Esqelanî (w. 852/1449) gotiye ku “riwayeteke wiha min nedîtiye = لم أجده”[4]

Ev riwayet di çavkaniyan de bi gotinên cuda derbas dibe.[5] Di çavkaniyên Henefiyan de rawiyê wê bi tenê ji tabi‘iyan Mekhûl e (w. 112/730) û bi rêya mursel (ango bê ku navê sehabî bibêje) hatiye îsnadkirin bi bal Pêxember (s.a.w) ve. Hedîs bi vî awayî, nabe delîl.

Gotinên Îbn Qudame (w. 620/1223) yên li jêr, mijarê xulase dike. Wî wiha gotiye:

“Hukmekî ku herambûna wê bi Qur’an, sunet û îcam‘ê sabit bûbe, ne durist e ku meriv bi hedîseke mechûl a ku di pirtûkên hedîsên sehîh an musned an jî pirtûkên din ên pêbawer de derbas nabe, terk bike. Wekî din jî hedîs hem mursel e hem jî hedîs tê mena ku Qasidê Xwedê faîz li daru’l-herbê qedexe kiriye. Lewra gotina لَا رِبَا ‘faîz nabe’ dibe ku bi awayê ‘faîz qedexe ye’ jî bê fêhmê. Lewra di ayetekê de wiha derbas dibe: ‘فلا رفث ولا فسوق ولا جدال فى الحج, Di hecê de nêzbûna bi bal jinan ve, kirina gotinên ne nebaş û pevçûn, nabe.’ (Bakara, 2/197)”[6]

Hûn dikarin ji çavkaniyên li jêr bi kûrebînî, mijara herambûna faîzê li daru’l-îslam û daru’l-herbê, bişopînin.[7]



[1] el-Merxînanî, el-Hidaye, III, 66.

[2] Zeyleî, Nasbu’r-Raye, IV, 44. Wekî din bnh. Şafiî, el-Umm, VII, 359.

[3] Bnh. Abdullah Aydınlı, Hadis Istılahları Sözlüğü, Weşanên Hadisevi, Stenbol 2006, rp. 101.

[4] Îbn Hecer, ed-Diraye fî Tahrîci Ehadîsi’l-Hidaye, II, 158.

[5] Ji bo van cudahiyan bnh. Şafiî, el-Umm, VII, 359; Beyheqi, Merifetu’s-Sunen we’l-Asar, XIII, 272.

[6] Îbn Qudame, el-Mux, IV, 176-177.

[7] Abdülaziz Bayındır, Ticaret ve Faiz, Weşanên Weqfa Suleymaniye, Stenbol 2007, rp. 130-137; Servet Bayındır, “Din ve Ülke Farklılığının Faizin Hükmüne Etkisi”, İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2006, jimar: 14, rp. 207-235.

 

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 913
2 Hedîsa “Jiyana min û mirina min jî, ji we re bi xêr e”, sehîh e? 29.12.15 871
3 Ma ji bilî xanî, cil, nan û avê mafê însên di tu tiştekî din de tune ye? 15.03.16 843
4 Ma hedîsa “Ez hatime şandin da ku exlaqê xweş temam bikim” sehîh e? 19.04.16 824
5 Ma di Qur’anê de di derbarê zewaca pîrik û nevî de, tu hukim tune ye? 15.09.15 867
6 Ma dibe ku însan, bêhemdî ketibe şirkê? 30.12.15 855
7 Gotina “Ne di erd û asîmanan de, lê di dilê bendeyê xwe yê bawermend de bi cih dibim” hedîs e? 16.03.16 771
8 Ma di heqê hibekirina xêra sûreyê Îxlas de tu hedîsek heye? 20.04.16 721
9 Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe? 17.09.15 901
10 Ma sedeqe temen dirêj dike? 18.01.16 855
11 Ma hedîsa “Wê hin derewîn derkevin û bibêjin ku dev ji hedîsê berde, li Qur’anê binêre.” sehîh e? 22.03.16 758
12 Ma gotina “Hezkirina welêt, ji îmanê ye” hedîs e? 22.04.16 759
13 Hedîsa “Zanayên umeta min, mîna pêxemberên Zaroyênîsrail in” 20.09.15 867
14 Meseleya Se‘lebe gelo rast e, an jî çîrok e? 19.01.16 819
15 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 768
16 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 745
17 Duayê Cewşenê ji aliyê ‘ilmê hedîsê ve, çawa tê nirxandin? 28.09.15 818
18 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 849
19 Ma hedîsa “Temenê umeta min, 1.500 salî derbas nake.” sehîh e? 29.03.16 718
20 Ma di bara bikaranîna gopal de tu hedîsek heye? 26.04.16 687
21 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 871
22 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 785
23 Ma gotina “Saetek bi tefekkur, ji îbadeta sunet ya salekê bi xêrtir e” hedîs e? 30.03.16 732
24 Ma hedîsa “Roja qiyametê ez ê berî her kesî têkevim bihuştê” sehîh e? 27.04.16 732
25 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 889
26 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 794
27 Ma hedîsa “Xewa kesên alim, ji îbadeta nezanan bi xêrtir e” sehîh e? 31.03.16 751
28 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 477
29 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 847
30 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 820
31 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 733
32 Ma hedîsa “Xêr di pereyên ku bo çêkirina avahiyê tên xerckirin, tune ye” sehîh e? 13.10.15 893
33 Ma hedîsa “di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin”, sehîh e? 28.01.16 838
34 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 699
35 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 896
36 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 702
37 Kitêba ‘Eclûnî ya bi navê Keşfu’l-Xefa, ma çavkaniyeke ewle ye? 05.04.16 701
38 Ma Pêxemberê me di bihuştê de dê bi diya me Meryem re bizewice? 20.10.15 944
39 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 825
40 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 801
41 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 824
42 Hedîsa qudsî çi ye? 23.10.15 928
43 Ma rast e ku di her sed salî de mucedidek tê? 12.02.16 776
44 Ma hedîsa “Receb meha Xwedê ye, Şe‘ban meha min e, Remezan jî meha ummeta min e” sehîh e? 08.04.16 711
45 Ma çend hedîs ji Pêxemberê me hatine ragihandin? 03.09.15 809
46 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 966
47 Ma hedîseke wiha “Kesê ji Xwedê sebrê bixwaze, wî bela xwestiye” heye? 26.02.16 798
48 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 795
49 Ma însanan bi kîjan mebestan hedîs lêanîne? 07.09.15 779
50 Hûn dikarin hedîsa “cihê xeflet lê hatiye serê meriv biguherînin”, rave bikin? 27.10.15 939
51 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 728
52 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 770
53 Hûn dikarin di heqê berhemên ku hedîsên mewzû‘ berhev kirine, agahiyan bidin? 08.09.15 838
54 Ma hemî pêxemberan şivantî kirine? 08.11.15 911
55 Di heqê hedîsa divê zava piyên bûkê bişû 09.03.16 839
56 Ma hedîsa “Kesê suneta min îhya bike, xêra sed şehîdî jê re heye” sehîh e? 14.04.16 691
57 Li gorî Ebû Henîfe, di Kutubê Sitte de tu hedîsên li dijî Qur’anê ne, hene? 09.09.15 902
58 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 875
59 Ma gotina “Em ji cîhada biçûk hatin bal ya mezin” hedîs e? 14.03.16 784
60 Ma hedîsek bi vî awayî “Ji ber sê tiştan ji Ereban hez bikin” heye? 18.04.16 712