Ma gotina “Hezkirina welêt, ji îmanê ye” hedîs e?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Hedîs Tarih: 22 Nisan 2016

Pirs: Ma gotina “Hezkirina welêt, ji îmanê ye” hedîs e? Ger hedîs be jî gelo sehîh e?

Bersiv: Riwayeta “Hezkirina welêt, ji îmanê ye”, di berhema Eliyyu’l-Qarî ya bi navê el-Esraru’l-Merfû‘e de dibore. Wî, di derbarê vê riwayetê de ragihandiye ku Zerkeşî gotiye: “Ez bi ser vê riwayetê venebûme”, Sefewî gotiye: “Ew riwayet ne sabit e” û Sexewî jî gotiye ku: “Ez bi ser vê riwayetê ve venebûme, lê belê mena wê sehîh e.” Her wiha Eliyyu’l-Qarî diyar dike ku hinekan gotine ku ev riwayet, ji gotinên selefa ye.

Lê belê Eliyyu’l-Qarî, gotina Sexewî ya “Mena vê riwayetê sehîh e” red kiriye û wiha gotiye: Gotina “Mena vê riwayetê sehîh e” xerîb e! Lewra tu têkilatî di navbera îman û hezkirina welêt de tune ye.” Wekî din jî wî diyar kiriye ku hezkirina welêt ya di riwayetê de derbas dibe ger di derbarê bawermendan bi tenê de be, dibe ku bê pejirandin; encax ev, bo kesên xeyrimislim bi tu awayî nabe nîşana baweriyê. Wî dîsa gotiye ku pêkan e ji peyva “welêt” ya di hedîsê de dibore “Mekke”, “Bihişt” an jî “Vegera bi bal Xwedê ve” hatibe qesdkirin.[1]

 ‘Eclûnî jî di berhema xwe ya bi navê Keşfu’l-Xefa cih daye vê riwayetê û ragihandiye ku: “Saxanî di heqê vê riwayetê de gotiye ku derew e, Sexewî jî gotiye ku: Ez bi ser (vê riwayetê ve) venebûme; lê belê mena riwayetê sehîh e.”[2]

Muhemmed Lutfî es-Sebbax yê ku berhema Eliyyu’l-Qarî ya bi navê el-Esraru’l-Merfû‘e tehqîq kiriye, ev riwayet wiha nirxandiye:

“… Ev hedîs ne sehîh e, derew e. Ger em li gorî şert û bûyerên roja me li îfadeyên metnê vê ya ku wekî hedîsê tê pêşkêşkirin binihêrin, em ê bibînin ku tu şek û guman tune ye ku ev batil e û derewîn e. Di serdema me de neyarên dînê Îslamê, vê riwayetê bi mebesta civakê bi temamî ji dîn bixin û da ku civakeke bi dilê xwe saz bikin û teqdîm dikin. Bi vî awayî dixwazin ku fikr û ramana “niştîmanperwerî” û “nijadperestiyê” bi hêz bikin. Ya rast ev e ku, welatê eslî bo kesê musluman, bîr û baweriya wî ye…”[3]

Di bin sî û sîwana van agahiyan de diyar e ku riwayeta “Hezkirina welêt ji îmanê ye”, ne gotina Hezretî Pêxember e, ango tê fêhmê li ser navê wî hatiye lêanîn. Lê belê ev nayê mena ku hezkirina welêt tiştekî çewt e. Hezkirina meriv ya ji welêt ne tiştekî şaş e û tu mehzûrek tê de tune ye. Lê ev tiştek e û ku meriv angaşt bike û bibêje ku ev hedis e tiştekî din e. Di vir de tiştê esas û bingehîn ku xwestine bibêjin ev e: Ev riwayet, ne ji gotinên Hezretî Pêxember e ango ne hedîs e û hezkirina welêt, ne ji nîşanên îmanê ye.

Di derbarê vê de bersiveke me ya bi awayê vîdeoyê heye. Hûn dikarin ji navnîşana jêr lê temaşe bikin:

www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/vatan-sevgisi-imandandir-seklinde-bir-hadis-var-midir.html



[1] Bnh. Eliyyu’l-Qarî, el-Esraru’l-Merfû‘e, rp. 189-191, jimara hedîsê: 164.

[2] Bnh. ‘Eclûnî, Keşfu’l-Xefa, rp. 346-347, jimara hedîsê: 1102.

[3] Bnh. el-Esraru’l-Merfû‘e, rp. 191, jêrenot: 2.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 1.224
2 Hedîsa qudsî çi ye? 23.10.15 1.360
3 Ma rast e ku di her sed salî de mucedidek tê? 12.02.16 1.209
4 Ma hedîsa “Receb meha Xwedê ye, Şe‘ban meha min e, Remezan jî meha ummeta min e” sehîh e? 08.04.16 1.138
5 Ma çend hedîs ji Pêxemberê me hatine ragihandin? 03.09.15 1.296
6 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 1.370
7 Ma hedîseke wiha “Kesê ji Xwedê sebrê bixwaze, wî bela xwestiye” heye? 26.02.16 1.212
8 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 1.263
9 Ma însanan bi kîjan mebestan hedîs lêanîne? 07.09.15 1.139
10 Hûn dikarin hedîsa “cihê xeflet lê hatiye serê meriv biguherînin”, rave bikin? 27.10.15 1.313
11 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 1.137
12 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 1.168
13 Hûn dikarin di heqê berhemên ku hedîsên mewzû‘ berhev kirine, agahiyan bidin? 08.09.15 1.285
14 Ma hemî pêxemberan şivantî kirine? 08.11.15 1.333
15 Di heqê hedîsa divê zava piyên bûkê bişû 09.03.16 1.233
16 Ma hedîsa “Kesê suneta min îhya bike, xêra sed şehîdî jê re heye” sehîh e? 14.04.16 1.158
17 Li gorî Ebû Henîfe, di Kutubê Sitte de tu hedîsên li dijî Qur’anê ne, hene? 09.09.15 1.389
18 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 1.342
19 Ma gotina “Em ji cîhada biçûk hatin bal ya mezin” hedîs e? 14.03.16 1.242
20 Ma hedîsek bi vî awayî “Ji ber sê tiştan ji Ereban hez bikin” heye? 18.04.16 1.120
21 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 1.356
22 Hedîsa “Jiyana min û mirina min jî, ji we re bi xêr e”, sehîh e? 29.12.15 1.331
23 Ma ji bilî xanî, cil, nan û avê mafê însên di tu tiştekî din de tune ye? 15.03.16 1.254
24 Ma hedîsa “Ez hatime şandin da ku exlaqê xweş temam bikim” sehîh e? 19.04.16 1.305
25 Ma di Qur’anê de di derbarê zewaca pîrik û nevî de, tu hukim tune ye? 15.09.15 1.345
26 Ma dibe ku însan, bêhemdî ketibe şirkê? 30.12.15 1.311
27 Gotina “Ne di erd û asîmanan de, lê di dilê bendeyê xwe yê bawermend de bi cih dibim” hedîs e? 16.03.16 1.248
28 Ma di heqê hibekirina xêra sûreyê Îxlas de tu hedîsek heye? 20.04.16 1.130
29 Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe? 17.09.15 1.392
30 Ma sedeqe temen dirêj dike? 18.01.16 1.259
31 Ma hedîsa “Wê hin derewîn derkevin û bibêjin ku dev ji hedîsê berde, li Qur’anê binêre.” sehîh e? 22.03.16 1.191
32 Ma gotina “Hezkirina welêt, ji îmanê ye” hedîs e? 22.04.16 1.168
33 Hedîsa “Zanayên umeta min, mîna pêxemberên Zaroyênîsrail in” 20.09.15 1.252
34 Meseleya Se‘lebe gelo rast e, an jî çîrok e? 19.01.16 1.213
35 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 1.170
36 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 1.098
37 Duayê Cewşenê ji aliyê ‘ilmê hedîsê ve, çawa tê nirxandin? 28.09.15 1.205
38 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 1.299
39 Ma hedîsa “Temenê umeta min, 1.500 salî derbas nake.” sehîh e? 29.03.16 1.115
40 Ma di bara bikaranîna gopal de tu hedîsek heye? 26.04.16 1.078
41 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 1.265
42 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 1.226
43 Ma gotina “Saetek bi tefekkur, ji îbadeta sunet ya salekê bi xêrtir e” hedîs e? 30.03.16 1.134
44 Ma hedîsa “Roja qiyametê ez ê berî her kesî têkevim bihuştê” sehîh e? 27.04.16 1.126
45 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 1.330
46 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 1.201
47 Ma hedîsa “Xewa kesên alim, ji îbadeta nezanan bi xêrtir e” sehîh e? 31.03.16 1.196
48 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 907
49 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 1.309
50 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 1.302
51 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 1.221
52 Ma hedîsa “Xêr di pereyên ku bo çêkirina avahiyê tên xerckirin, tune ye” sehîh e? 13.10.15 1.362
53 Ma hedîsa “di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin”, sehîh e? 28.01.16 1.225
54 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 1.097
55 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 1.334
56 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 1.112
57 Kitêba ‘Eclûnî ya bi navê Keşfu’l-Xefa, ma çavkaniyeke ewle ye? 05.04.16 1.086
58 Ma Pêxemberê me di bihuştê de dê bi diya me Meryem re bizewice? 20.10.15 1.363
59 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 1.285
60 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 1.214