Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Gelo duakirina di nav xwarinê de sunet e? 11.02.14 2.475
2 Ma pîrek dikare serê apê mêrê xwe yê seqet bişû? 13.02.14 1.131
3 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 1.258
4 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 1.379
5 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 1.446
6 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 1.366
7 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 2.117
8 Ma meaşê karkerên ku meaşê wan di faîzê de tê razandin heram e? 23.08.14 1.321
9 Da ku meriv pereyan bi neqît bistîne, gelo caiz e ku meriv karta krêdiyê li cem esnafan bikar bîne? 23.08.14 1.317
10 Ma di mijarên dînî de kî ehil e bo dayina fetwayan? 29.08.14 1.247
11 Gelo rewşa kesên şizofren ji aliyê berpirsyariyê ve çi ye? 18.11.14 1.072
12 Gelo sedeqeya fitrê li kê dikeve? 22.11.14 1.092
13 Kesên, ne ji malbateke musluman tên dinyayê ma bextreş in? 23.12.14 1.047
14 Ma xeyrimislim an jî keşe dikarin ayînên xwe di mizgeftê de bikin? 20.01.15 1.056
15 Pîrek, li cihê ku ew û mêrê xwe bi tenê bin, ma dikare bi mayo têkeve avê? 15.02.15 1.339
16 Dema em li pîrekên vekirî mêze bikin, gelo kî dibe sûcdarê eslî? 15.03.15 1.261
17 Li gorî mezhebê Şafiî, ma divê ku pîrek dest û rûyê xwe jî bigirin? 04.04.15 1.297
18 Mislimanên ku limêj nakin, ma divê ku ew jî xusla xwe rakin? 26.04.15 1.060
19 Bo çûna hecê ma ez dikarim krêdiyê bikişînim? 26.05.15 1.032
20 Ji bo derketina ji îhraman, ma divê çiqas ji por bê jêkirin? 18.06.15 1.150
21 Eger piştî xuslê cihekî ziwa ji bedenê mabe divê meriv çi bike? 06.07.15 1.026
22 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 1.085
23 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 1.164
24 Şûştina destan bi axê ma dibe sedemê feqîriyê? 16.12.15 1.032
25 Ma Îsa aleyhiselam dê careke din were dinyayê? 10.02.16 1.089
26 Gelo nîkaha ku bê xebera malbatê hatibe birîn, di cih de ye? 10.03.16 1.107
27 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 1.102
28 Ma baweriya me, divê ku bi rêya aqil be? 18.05.16 911
29 Ma di rojiyê de rabûna paşîvê pêwîst e? 17.06.16 939
30 Digel em Misliman in, çima hîn jî em ji Xwedê hidayetê dixwazin? 26.07.16 908
31 Ma yên murted divê ku bên kuştin? 23.08.16 1.292
32 Mêrekî 25 salî, ma dikare yeka 46 salî re bizewice? 10.10.16 908
33 Hukmê ku jin servekirî û bi derpê bixebitin çi ye? 04.11.16 735
34 Ma hedîseke bi şeklê “Di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin” heye? 29.11.16 756
35 Sedemê ku firîşte û rûh di leyletul-qedrê de dadikevin ser rûyê erdê çi ye? 13.01.17 734
36 Ma di şevên qendîlê de dawet an jî nîşanî tê kirin? 20.02.17 664
37 Ma em dikarin di dewsa sunnetan de nimêjên qeza bikin? 21.03.17 889
38 Zilam dikare çend caran bi yekê re nîkaha dînî bibire? 25.05.17 553
39 Hukmê kişandina wêneyan çi ye? 20.07.17 548
40 Hukmê ku mirov bibe bayîyê iddia yan jî ganyanê çi ye? 22.08.17 548
41 Ma herdu ayetên dawî ji sûreyê Beqere bê navgîn hatine hinartin? 06.10.17 532
42 Mebest ji gotina “dostik”an ya ku di Qur’anê de dibore çi ye? 15.11.17 516
43 Ma divê tîpa “dad”ê çawa bê xwendin? 19.12.17 386
44 Ma zanîna sebebên nuzûla ayetên Qur’anê şert e? 31.01.18 329
45 Ez çawa dikarim cudahiyên di navbera mezheban de hîn bibim? 26.02.18 330
46 Xalê min mir. Di rewşa ku zarokên wî hebin de ma dayika min dibe wêrisê wî? 22.03.18 271
47 Ma li gorî ayeta 7an ji sûreyê Nîsa jin û mêr di mijara mîratê wekî hev in? 25.04.18 226
48 Ma kesê ji ber tîbûnîyê bêtaqet bikeve dikare rojiya xwe bixwe? 17.05.18 232
49 Ma vereşîn rojiyê dişkîne? 06.06.18 171
50 Mîrata kesê ku du hevserên wî hene dê çawa bê teqsîmkirin? 11.07.18 120
51 Hukmê gotina bîsmillah di dema serjêkirina boraqê de çi ye? 09.08.18 122
52 Hukmê “chat”ê çi ye? 27.09.18 60
53 Tê gotin ku dunya, zeviyê axretê ye. Hûn vê çawa îzah dikin? 23.10.18 56
54 Bikaranîna xufikan, ma dibe sebebê kêmbûna xêra desmêjê? 18.01.14 1.414
55 Ma mirov dikare ji nezra xwe bixwe? 19.01.14 1.247
56 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe? 19.01.14 1.510
57 Hukmê kirîn û firotina pisîk û kûçikan çi ye? 21.01.14 1.348
58 Kirîna xaniyan ji TOKİyê gelo caiz e yan na? 21.01.14 1.331
59 Kesê bi deyndarî bimire, ma lazim e ku lêzimên wî, deynê wî bidin? 22.01.14 2.285
60 Ma rast e ku pîreka mêrê wê miriye, heta ‘ideyê wê neqede nikare ji mala xwe derkeve? 24.01.14 1.422
61 Di meseleya îftidayê de, gelo çima pîrek divê ku mehrê li mêrê xwe vegerîne? 24.01.14 1.285
62 Wefq çi ye? 03.02.14 1.519
63 Ma xêra sûreyê Yasîn û hwd. digihêje ber destê miriyan? 03.02.14 1.493
64 Ma meriv ji xerabî û şaşiyên dê-bavê xwe mesûl e? 04.02.14 1.674
65 Ma şeytan dikare têkeve dirûv û eşkalan û xwe nîşanî însanan bide? 06.02.14 1.442
66 Di demên hebilbûna pîrekê de ma munasebeta cinsî qedexe ye? 06.02.14 1.196
67 Kesê li leşker e ji bo limêja xwe ya înê divê çi bike? 10.02.14 1.233
68 Di mijara dagirtina diranan de, gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 10.02.14 1.050
69 Ma ji bo şeva gerdekê tu duayekî taybet heye? 11.02.14 2.481
70 Kesên nexweş dê çawa desmêj bigirin? 13.02.14 1.078
71 Diya me ‘Eyşe, ma neh salî bû bi Pêxemberê me re zewicî? 19.02.14 1.321
72 Ma nîkaha yeka Şafiî bi yekî Henefî re dê çawa were birîn? 19.02.14 1.332
73 Di şeva gerdekê de tu duayekî taybet heye? 19.02.14 1.356
74 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 19.02.14 1.287
75 Tu ayetek ku behsa bişîrvekirina zarokê bike heye? 19.02.14 1.766
76 Gelo em dikarin pereyên xwe di fonên bankê ên likit’ê de bixebitînin? 23.08.14 1.274
77 Ma caiz e ku seraf, zêr bifiroşin û yekser bikirin û li hember wê pereyan bidin? 23.08.14 1.229
78 Fetwa çi ye? 29.08.14 1.290
79 Hukmê kesên fasiq çi ye? 18.11.14 1.167
80 Di meha Remezanê de kî fıtrê dide kê û mîqdarê wê çiqas e? 22.11.14 1.187
81 Ma Filehan diya me Meryem jî ji xwe re kirine îlah? 23.12.14 938
82 Ma rûxandina malperên ku heqaretê li dînê me dikin, durist e? 20.01.15 1.049
83 Ma tiştekî rast e ku pîrek bi merivên xwe yên zilam re xeber nede? 17.02.15 1.291
84 Gelo pîrek dikare li ba bapîrê xwe servekirî bimîne? 16.03.15 1.241
85 Ma di dema xwarinê de jî divê ku pîrek serê xwe bigirin? 06.04.15 1.365
86 Piştî muayena jinekolojiyê ma lazim e ku pîrek xusla xwe rakin? 28.04.15 1.108
87 Ma rast e ku kesê ‘umreyê bike hec jî lê ferz dibe? 28.05.15 1.110
88 Ma rojname dikare xwendakarên xwe bi rêya kupon û pişkê bibe ‘umreyê? 19.06.15 1.098
89 Qirêja ku ji guhan derdikeve ma xuslê betal dike? 07.07.15 1.031
90 Ma çend hedîs ji Pêxemberê me hatine ragihandin? 03.09.15 1.115
91 Ma Pêxemberê me di bihuştê de dê bi diya me Meryem re bizewice? 20.10.15 1.211
92 Peydakirina 7 peykerên fîlan di malê de ma oxiriyê tîne? 21.12.15 973
93 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 1.153
94 Ma bi borina demê re nîkah betal dibe? 11.03.16 1.027
95 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 1.017
96 Di axirzeman de ma divê îmana meriv mîna ya pîrejinan be? 23.05.16 911
97 Di rojiyê de divê em rîayeta kîjan welatî bikin? 20.06.16 924
98 Ma pirsyarî û lêpirsînên di heqê Xwedê yan jî afirandinê de, meriv dike kafir? 27.07.16 956
99 Ger zilamekî biyanî porê pîrekekê bibîne, gelo desmêja wê dişikê yan na? 31.08.16 965
100 Ma nîkaha dînî li ku tê birîn? 11.10.16 823