Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 181
2 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 129
3 Kefaretê rojiyê di kîjan rewşan de tê dayin? 31.05.18 199
4 Zilam mir. Sê law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 05.07.18 315
5 Ma serjêkirina qurbanê bi tenê ji bo kesên li heccê ne, ferz e? 31.07.18 103
6 Ma guneh e ku ez telefona Qur’an lê barkirî ye di berîka xwe hilgirim? 20.09.18 26
7 Ma mesihkirina serî di desmêjê de çawa tê kirin? 17.01.14 1.425
8 Duayê desmêjê, çawa tê kirin? 18.01.14 1.534
9 Hukmê xeberdana pîrekê bi zilamên biyanî re çi ye? 19.01.14 1.270
10 Dema meriv tiştekî bifiroşe, gelo bihayê wê demê yan jî malê hatiye firotin tê îtibarkirin? 21.01.14 1.298
11 Ma di wextê limêja înê de kirîna tiştekî ji kantîna dibistanê caiz e? 21.01.14 1.180
12 Ma caiz e ku meriv bi peretî deyn bide û bi dolar an jî zêrîtî deynê xwe bistîne? 22.01.14 2.455
13 Gelo hikmetê pîreka ku hatiye berdan sê paqijiyan disekine çi ye? 24.01.14 1.229
14 Berdana di gava hêrsbûnê de, gelo pêk tê yan na? 24.01.14 1.335
15 Ji bo xelasiya ji bandora sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 1.245
16 Piştî definkirinê, ma pêwist e ku telqîn jî were xwendin? 03.02.14 1.352
17 Cezayê vexwarina meyê çi ye? 04.02.14 1.380
18 Ma vampîr hene? 06.02.14 1.528
19 Da ku zarok çênebin, ma bikaranîna sîstema “vazektomi”yê caiz e? 06.02.14 1.209
20 Ma limêja înê çend qam e? 10.02.14 1.224
21 Ma qilifkirin an jî dagirtina diranê ku naêşê, caiz e? 10.02.14 1.089
22 Gelo durist e ku meriv dua ezanê, digel cemaetê li mizgeftê bi hev re bixwîne? 11.02.14 2.179
23 Aqil çi ye? Di Îslamê de ji bo mukelefbûnê, divê meriv çiqas biaqil be? 13.02.14 1.097
24 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.328
25 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 1.261
26 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.255
27 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.346
28 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 2.401
29 Ma mirov dikare bi rêya bankê xanî bikire? 23.08.14 1.319
30 Da ku deynê xwe yî Toki’yê bidim, gelo ez dikarim krêdiyê bikişînim? 23.08.14 1.309
31 Sukûkên bêfaîz, ma birastî jî bêfaîz in? 23.08.14 1.457
32 Aqil çi ye? 18.11.14 984
33 Ma Pêxmeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hukum nedaye? 18.11.14 1.112
34 Ma kesên bi meaşê memûrtiyê debara xwe dikin, dikarin fitrê bigirin? 15.12.14 1.073
35 Xeyrimislimên ku li welatê mislimanan dijîn, dê li gorî çi bêne darizandin? 13.01.15 1.064
36 Lixwekirina çarşevê, ma tundrawî ye? 09.02.15 1.241
37 Ez 14 salî me û dixwazim xwe bigirim. Divê ez çawa tev bigerim? 09.03.15 1.260
38 Ma meriv di serşokê de zêde bimîne guneh e? 31.03.15 1.092
39 Meriv heta kengî dikare bi cenabet bisekine? 21.04.15 943
40 Kesên heca îfradê dikin an jî yên ku nikarin qurbanekê serjê bikin 21.05.15 1.032
41 Berî îhraman ma caiz e ku meriv parfûm an jî deodorantê bikar bîne? 14.06.15 1.006
42 Suûdî, çima bi kontenjanên hindik ji muslumanan re astengiyan derdixe? 03.07.15 977
43 Cezayê munasebeta cinsî di rojên qedexekirî de çi ye? 27.08.15 972
44 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 1.069
45 Divê meriv çi bike ji navika zarokê? 03.12.15 995
46 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 1.004
47 Berdana jinan çawa pêk tê? 02.03.16 979
48 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 919
49 Ma nîkaha bê haya malbatê hatibe birîn, sehîh e/durust e? 04.05.16 852
50 Di rojiya sunnet de, herî dereng heta kengî niyet tê anîn? 09.06.16 943
51 Şeytan çima bû kafir? 20.07.16 850
52 Ji bo memûrtiya dewletê gelo caiz e ku mirov torpîlê bike? 15.08.16 824
53 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 688
54 Ma mirov dikare di meha Remezanê de mahra xwe bibire? 28.10.16 757
55 Ma di Qur’anê de mijara ezabê gorê dibore? 22.11.16 778
56 Ma pîrek dikare bi tena serê xwe derkeve rêwîtiyê? 30.12.16 737
57 Ma pênc wext nimêj di şeva Mîracê de ferz bû? 13.02.17 658
58 Nimêjên ku min nekirine ma ez dikarim êvarî li malê bikim? 14.03.17 677
59 Heke ez têkevim azmûnê û heman fakulteyê careke din kar bikim ma ev dibe xwarina mafê ‘îbadan? 16.05.17 535
60 Çilkên çav, guh û bêvilê rojiyê betal dikin? 21.06.17 550
61 Ma amadekirina projeyan bo belavbûna lîstika “İdda”yê caiz e? 10.08.17 510
62 Nuzûla Qur’anê bi zimanê ‘Erebî gelo dibe asteng ji bo cîhanîbûna wê? 02.10.17 402
63 Ma hilgirtina Qur’anê di binê navikê re qedexe ye? 01.11.17 417
64 Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene? 07.12.17 454
65 Ma di navbera ayetên 109-110an ji E‘raf û ayetên 34-35an ji Şu‘era tu nakokî heye? 16.01.18 336
66 Ma ayeta 100an ji sûreyê Ali Îmran terefgiriya mezheban qedexe dike? 19.02.18 304
67 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 256
68 Mêr mir. Dê, bav, hevser û keçeke wî heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 19.04.18 168
69 Gava jin bikeve kirasa ma rojiya wê betal dibe? 16.05.18 167
70 Ma rabûna paşîvê di rojiya nafîle de şert e? 01.06.18 189
71 Zilam mir. Hevser, lawek û keçek li pey xwe hişt. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 06.07.18 88
72 Ma selexane divê çi bikin ji saqatatên (serûpê û hinavên) boraqê? 01.08.18 92
73 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 1.059
74 Kesê ferzeke desmêjê jibîr bike, divê çi bike? 17.01.14 1.481
75 Ma kenê bideng, desmêjê dişikîne? 18.01.14 1.470
76 Ma zewaca bi kîjan eqrebayan re li meriv heram e? 19.01.14 1.410
77 Dema meriv deh çûwalan bi deyn bibe, dê deynê xwe çawa bide? 21.01.14 1.359
78 Xaniyê ku hêj temelê wê jî nehatiye avêtin, gelo caiz e ku meriv jê qatekî bikire? 21.01.14 1.287
79 Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin? 22.01.14 2.276
80 Pîreka ku di dema ‘ideyê xwe ji mal derkeve, gelo hatiye berdan an na? 24.01.14 1.293
81 Ma mafê pîrekê heye ku xwe berde? 24.01.14 1.329
82 Ma rast e ku li Pêxmberê me (s.a.w) sêhr hatiye kirin? 03.02.14 1.355
83 Ma birastî jî telqîna li ser miriyan sunet e? 03.02.14 1.380
84 Ma kesê nikaribe deynê xwe bide, tu ceza lê tê birin? 04.02.14 1.570
85 Ji bo xelasiya ji bandora cinan, divê meriv çi bike? 06.02.14 1.260
86 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 06.02.14 1.237
87 Li welatên Mislimanan limêja înê çend qam tên kirin? 10.02.14 1.157
88 Gelo çêkirina diranan caiz e yan na? 10.02.14 1.049
89 Ma tu esil ji duayê “Kenzu’l-‘Erş” û duayê “Qedeh”ê re heye? 11.02.14 2.307
90 Dînên ku limêj li wan ne ferz e, ma lazim e ku xusla cenabetê ji ser xwe rakin? 13.02.14 1.103
91 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.272
92 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.355
93 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.414
94 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.288
95 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 1.819
96 Gelo promosyona ku bank didin memûr û karkeran, helal e? 23.08.14 1.356
97 Gelo meriv dikare bi rêya krêdiya bankê, xanî bikire? 23.08.14 1.308
98 Xetera fetwadayina kesên ne ehil 29.08.14 1.403
99 Keçeke neh salî eger ketibe cilan, ma ji aliyê olî ve dibe berpirsyar? 18.11.14 1.043
100 Di serdema pêşîn de ji bo têgihîştina mena Qur’anê, ma karê komxebatê dihate kirin? 18.11.14 1.046