Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma mirov dikare bi lensan desmêj bigire? 17.01.14 1.352
2 Ma di secdeya tîlawetê de, divê ku meriv bi desmêj be? 18.01.14 1.380
3 Gelo meriv ji nebaşî û xerabiyên dê-bavê xwe, mesûl e? 19.01.14 1.372
4 Eger meriv dev ji bazarê berde, gelo tu cezayekî wê heye? 21.01.14 1.219
5 Hukmê kirîna wesayit-xaniyekî, bi rêya “Emin Evim”-“Emin Otomotiv”ê çi ye? 21.01.14 1.310
6 Gava deyn dereng were dayin, ma meriv dikare doza zirara xwe bike? 22.01.14 3.367
7 Dema meriv pîreka xwe ya berdayî ji malê derxe, telaq pêk tê? Ma ev jî ne fermana Xwedê ye? 24.01.14 1.191
8 Ma pîrek dikare mafê xweberdanê ji mêrê xwe bigire? 24.01.14 1.315
9 Gelo însan çima diçin ba sêhbaz û remildaran? 03.02.14 1.387
10 Meriv kengî dikare li cihê teziyê xwarinê bixwe? 03.02.14 1.386
11 Cezayê kuştina yekî bi şaşî çi ye? 04.02.14 1.361
12 Ma cin jî ji ehkamên Qur’anê berpirsiyar in? 06.02.14 1.331
13 Gelo caiz e ku meriv bi rêya “Tüp bebek” bibe xwedî zarok? 06.02.14 1.174
14 Piştî limêja înê, ma divê ku meriv limêja nîvro jî bike yan na? 10.02.14 1.259
15 Dema meriv bi cenabet be yan jî pîrek di xwînmehê de be, gelo durist e ku mirov diranê xwe dagire? 10.02.14 1.019
16 Hûn dikarin di derbarê Cewşenê de agahiyan bidin? 11.02.14 2.285
17 Kesê kor, gelo dikare li pêşiya cemaetê îmamtiyê bike? 13.02.14 1.002
18 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.272
19 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.297
20 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.307
21 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.238
22 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.384
23 Promosyona ku bank didin, ma ne faîz e? 23.08.14 1.268
24 Krêdiyên ku faîza wan ji sedî sifir e, caiz in? 23.08.14 1.260
25 Meriv bê zenabûn fetwa bide 29.08.14 1.227
26 Îctihad çi ye? 18.11.14 993
27 Tiştên ku di Qur’anê de hatine qedexekirin, gelo ‘illetê wan li gorî çi tên tesbîtkirin? 18.11.14 1.090
28 Gelo kirinên xeyrimisliman ên baş, dê çawa be? Ma dê fêdê bide wan? 19.12.14 1.076
29 Rewşa mislimanê ku mafê yekî xeyrimislim xwaribe dê çawa be? 16.01.15 885
30 Ma divê ku pîrek bi şev di dema razanê de xwe bigirin? 12.02.15 1.160
31 Digel hemî hişyariyên bavê min, eger dîsa jî ez serê xwe vekim, gelo ji wî re jî guneh heye? 12.03.15 1.313
32 Gelo zirkurê pîrekê dibe mîna kurê wê yê rastîn? 01.04.15 1.170
33 Kesê xusla xwe ranekiribe û miribe, rast e ku dê di dojehê de bişewite? 24.04.15 900
34 Rêza ku ji bo Heceru’l-Eswed tê nîşandan, gelo tundrawî ye? 23.05.15 1.010
35 Meriv kengî ji îhramê derdikeve? 15.06.15 920
36 Berî çûna hecê, ma lazim e ku mirov ji merivên xwe helaliyan bixwaze? 04.07.15 943
37 Pîreka di heyza de be dikare Ke‘beyê tewaf bike? 31.08.15 900
38 Heywanên zirarê didin însanan, ma divê ku bên kuştin? 15.10.15 908
39 Rast e ku bazirganiya di roja aşûrê de bereketê zêdetir dike? 10.12.15 943
40 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 860
41 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 898
42 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 979
43 Ma “Rebb/Perwerdigar”, di nav Esmayê Husna de cih nagire? 16.05.16 878
44 Hûn dikarin di heqê çaxa balixbûnê de agahiyê bidin? 14.06.16 875
45 Gelo firqeya naciye/xelasbûyî kîjan e? 22.07.16 729
46 Em hîn bûn ku nîkaha bi dizî betal e. Baş e, wê gavê divê em çi bikin? 17.08.16 868
47 Ma kontrola nîkahê bi tenê ji bo pîrekan e? 06.10.16 695
48 Di meseleya nîkahê de em ê ji gotina kê bawer bikin? 01.11.16 715
49 Eger mirî me nabihîsin, wê gavê ma çima em silavê li wan dikin? 24.11.16 628
50 Hukmê ku mirov ji mecbûrî bi destê pîrekê bigire çi ye? 09.01.17 609
51 Ma mîrac bi bedenê an jî bi ruh pêk hatiye? 16.02.17 559
52 Zarokê ku piştî kirina nimêjê razê û îhtilam bibe ma divê wê nimêjê dîsa bike? 16.03.17 622
53 Piştî berdanê mirov kengî dikare bizewice? 23.05.17 516
54 Ma daliqandin an jî hilandina wêneyê kesê mirî guneh e? 18.07.17 445
55 Eger îkramiye rastî bilêta piyangoyê ya promosyonê were dê rewş çawa be? 14.08.17 448
56 Xwendina Qur’anê û girtina serî? 04.10.17 381
57 Ji bo têgehên Qur’anê hûn tewsiyeya kîjan berheman dikin? 07.11.17 318
58 Ma Hamanê ku navê wî di Qur’anê derbas û Hamanê di Tewratê de heman kes in? 12.12.17 313
59 Ma divê em bêjeya “zenîm”ê ya di Qur’anê de çawa fêhm bikin? 19.01.18 290
60 Ma pêgiriya mezheban pêdiviyeke olî ye? 21.02.18 203
61 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 178
62 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 100
63 Ma mirov dikare di rojiyê de serê xwe bîşû? 16.05.18 120
64 Pîreka ku nikare rojiyê bigre ma caiz e ku li kargehê xwarinê bixwe? 04.06.18 104
65 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 45
66 Ma di desmêjê de muwalat ango şûştina endamên desmêjê li pey hev, ferz e? 17.01.14 1.298
67 Kesê ne balix, ma divê ku nezra xwe bîne cih? 19.01.14 1.175
68 Hukmê xeberdana pîrekê bi tiyê xwe re çi ye? 19.01.14 1.368
69 Gelo kirîna malê hicizkirî, caiz e? 21.01.14 1.227
70 Hukmê “Yekî ku wesayitek modela wê 2009 ji meriv bistîne, bi şertê ku di sala pêş de yeka modela 2011 be, ji meriv re bikire”, çi ye? 21.01.14 1.231
71 Ma meriv dikare ji deynan karê bi dest bixe yan dibe faîz? 22.01.14 2.430
72 Piştî berdana pîrekê dema meriv li jina xwe vegere, ma divê ku nîkaheke nû were birîn? 24.01.14 1.263
73 Ma pîrek dikare doza berdanê li zilamê ku li mala xwe ne miqate ye û erka xwe ya mêrantiyê neyîne cih, bike? 24.01.14 1.301
74 Hukmê vekirina fala stêrkê çi ye? 03.02.14 1.301
75 Hukmê beşdarbûna merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim çi ye? 03.02.14 1.315
76 Ma di Îslamê de tu ceza ji bo heqaretê heye? 04.02.14 1.315
77 Ji bo xweparastina ji cinan, ma gotina bêjeya “destûr” şert e? 06.02.14 1.390
78 Gelo durist e ku pîrekeke biyanî, zaroka meriv di malzaroka xwe de hilgire? 06.02.14 1.153
79 Gelo di kîjan şert û mercan de limêja înê tê terkkirin? 10.02.14 1.079
80 Dagirtin an jî qilifkirina diranan, ma dibe asteng ji bo rabûna xuslê? 10.02.14 1.147
81 Mena duayê “la hewle wela qûwwete îlla billahîl aliyyîl ezîm” çi ye? 11.02.14 2.177
82 Seqetên ku beşdarî limêja înê dibin gelo ferza wê ji stûyê wan derdikeve yan an? 13.02.14 1.103
83 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 1.268
84 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 1.291
85 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 1.236
86 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.320
87 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.445
88 Zemên memûran ên ku dereng tên razandin, gelo dibe faîz? 23.08.14 1.285
89 Ma caiz e ku meriv krêdiya fêrbûnê bistîne? 23.08.14 1.121
90 Hin însan Îslamê li gorî roja me dinirxînin. Di vê mijarê de hûn nabêjin çi? 29.08.14 1.233
91 Tiştên ehliyeta meriv ya edayê ji holê radikin çi ne? 18.11.14 973
92 Ma Henefiyan, dema seferê/rêwîtiyê bi qiyaseke çawa diyar kirine? 18.11.14 1.046
93 Meriv dikare ji xeyrimislimê ku ji mirovahiyê re tiştên bi fêde kiribeye re rehmê bixwaze? 21.12.14 1.052
94 Kesên xeyrimislim, çima nikarin têkevin Mekkeyê? 20.01.15 1.165
95 Derbarê dersên avjenî û werzîşê li dibistanên Elmanyayê 14.02.15 1.256
96 Mijara xwegirtinê gelo çima di nav şertên Îslamê û 32 ferzan de nehatiye diyarkirin? 14.03.15 1.311
97 Ma rast e ku diya me Reyhane serê xwe negirtiye? 03.04.15 1.155
98 Di edakirina hecê de meriv neçe Cebelu’r-Rehme û çiyayê Hîrayê? 25.04.15 978
99 Qurbanên ku li hecê tên serjêkirin, ma tên îsrafkirin? 24.05.15 1.061
100 Ma ramûsan xuslê lazim dike? 17.06.15 867