Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma di desmêjê de şûştina hundirê çavan jî ferz e? 17.01.14 841
2 Ava spî ya ku ji pîrekan tê, gelo desmêjê dişikîne yan na? 18.01.14 767
3 Di rojên cejnê de ma divê meriv biçe serdana kê? 19.01.14 703
4 Firotina malekî bi bihayê nû durist e yan na? 21.01.14 747
5 Kirîn û firotina di dema limêja înê de, li ser înternetê gelo helal e yan na? 21.01.14 717
6 Ma bikaranîna kevirên bi şîfa, guneh e? 22.01.14 567
7 Pîreka ku hatiye berdan, kengî dikare bi yekî din re bizewice? 24.01.14 737
8 Ma li gorî Qur’anê, berdana bi şert durist e yan na? 24.01.14 653
9 Ma ji bo betalkirina sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 769
10 Ma pîrek jî dikarin beşdarî limêja cenaze bibin? 03.02.14 698
11 Ma Pêxember (s.a.w) destê kesê diz jêkiriye? 04.02.14 869
12 Gelo zanyar çima hebûna cinan qebûl nakin? 06.02.14 789
13 Hukmê girêdana lûleyên malzarokê çi ye? 06.02.14 681
14 Gelo tu hewcedarî bi ezana ku beriya xutba înê tê xwendin heye? 10.02.14 694
15 Ma pîrek roja înê, limêja xwe ya nîvro kengî dikarin bikin? 10.02.14 655
16 Hukmê duakirina bi hev re di Îslamê de çi ye? 11.02.14 1.274
17 Ma di Qur’anê di derbarê çêbûna bi qusûr de, tu agahî hene? 13.02.14 667
18 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 826
19 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 778
20 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 759
21 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 818
22 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 848
23 Meriv dikare deynê bavê xwe yê krêdiyê bi kara ji faîzê bide? 23.08.14 639
24 Kesê mecbûrî faîzê dibe, gelo di guneh de dibe mîna yê ku faîzê dixwe? 23.08.14 717
25 Teqawidiya ferdî çi ye? 23.08.14 701
26 Ma têgehên mîna wacib, mekrûh, musteheb çawa pêk hatine? 18.11.14 534
27 Eger her kes bikaribe xwe bigihîne hikmetê, wê demê ma çi hewcedarî bi pêxemberan dimîne? 18.11.14 551
28 Ma fitre bi rêya wekaletê tê dayin? 15.12.14 512
29 Ma meriv dikare beşdarî merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim bibe? 12.01.15 536
30 Bêjeya “celabîb”ê, ma bi mena çarşevê ye? 06.02.15 621
31 Ma durist e ku meriv di saloneke ku mêr û jin tevlîhev in werzişê bike? 07.03.15 602
32 Pîrek dikarin servekirî tizbiyê bikişînin? 31.03.15 658
33 Kesê ku niyeta hecê kiribe, lê derfeta çûyinê nedîtibe? 20.04.15 563
34 Pîreka ku di heyza de be, gelo dikare Ke‘beyê tewaf bike? 19.05.15 536
35 Di xuslê de ma divê ku pîrek guliyên xwe vekin? 14.06.15 506
36 Gelo ji mêr û jinê divê kîjan berê xusla xwe rake? 02.07.15 506
37 Ma nîkaha pîreka di kirasa de tê birîn? 26.08.15 524
38 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 529
39 Ma çilê zarokan heye? 02.12.15 472
40 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 480
41 Gelo şertên pêwîst bo nîkaha dînî, çi ne? 01.03.16 411
42 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 411
43 Di nîkaha batil de ma divê ku meriv mehrê bide? 03.05.16 361
44 Niyeta rojiya remezanê kengî û çawa tê anîn? 08.06.16 322
45 Ma şeytan bêaqil e ku li ber Xwedê rabû? 19.07.16 348
46 Ma meaşê ku karmend ji dewletê digirin helal e? 12.08.16 307
47 Ziyareta qebran divê çawa be? 27.09.16 269
48 Ma pîrek dikare li gorî dilê xwe di malê xwe de teseruf bike? 27.10.16 212
49 Ma çiqas rast e ku mirov ji miriyan alîkariyê bixwaze? 21.11.16 173
50 Ma mirov dikare tesbît bike ka leyletul-qedr di kîjan şevê de ye? 29.12.16 207
51 Ma bûyera mîracê di Qur’anê de dibore? Rastiya vê yekê çi ye? 10.02.17 133
52 Derfeta ku ez li kargehê nimêj bikim tuneye ma divê ez çi bikim? 09.03.17 86
53 Ma mesihkirina serî di desmêjê de çawa tê kirin? 17.01.14 774
54 Duayê desmêjê, çawa tê kirin? 18.01.14 829
55 Hukmê xeberdana pîrekê bi zilamên biyanî re çi ye? 19.01.14 694
56 Dema meriv tiştekî bifiroşe, gelo bihayê wê demê yan jî malê hatiye firotin tê îtibarkirin? 21.01.14 751
57 Ma di wextê limêja înê de kirîna tiştekî ji kantîna dibistanê caiz e? 21.01.14 717
58 Ma caiz e ku meriv bi peretî deyn bide û bi dolar an jî zêrîtî deynê xwe bistîne? 22.01.14 1.420
59 Gelo hikmetê pîreka ku hatiye berdan sê paqijiyan disekine çi ye? 24.01.14 752
60 Berdana di gava hêrsbûnê de, gelo pêk tê yan na? 24.01.14 775
61 Ji bo xelasiya ji bandora sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 737
62 Piştî definkirinê, ma pêwist e ku telqîn jî were xwendin? 03.02.14 723
63 Cezayê vexwarina meyê çi ye? 04.02.14 770
64 Ma vampîr hene? 06.02.14 856
65 Da ku zarok çênebin, ma bikaranîna sîstema “vazektomi”yê caiz e? 06.02.14 642
66 Ma limêja înê çend qam e? 10.02.14 711
67 Ma qilifkirin an jî dagirtina diranê ku naêşê, caiz e? 10.02.14 629
68 Gelo durist e ku meriv dua ezanê, digel cemaetê li mizgeftê bi hev re bixwîne? 11.02.14 1.203
69 Aqil çi ye? Di Îslamê de ji bo mukelefbûnê, divê meriv çiqas biaqil be? 13.02.14 633
70 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 793
71 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 727
72 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 764
73 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 800
74 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 1.443
75 Ma mirov dikare bi rêya bankê xanî bikire? 23.08.14 699
76 Da ku deynê xwe yî Toki’yê bidim, gelo ez dikarim krêdiyê bikişînim? 23.08.14 648
77 Sukûkên bêfaîz, ma birastî jî bêfaîz in? 23.08.14 811
78 Aqil çi ye? 18.11.14 522
79 Ma Pêxmeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hukum nedaye? 18.11.14 598
80 Ma kesên bi meaşê memûrtiyê debara xwe dikin, dikarin fitrê bigirin? 15.12.14 533
81 Xeyrimislimên ku li welatê mislimanan dijîn, dê li gorî çi bêne darizandin? 13.01.15 542
82 Lixwekirina çarşevê, ma tundrawî ye? 09.02.15 618
83 Ez 14 salî me û dixwazim xwe bigirim. Divê ez çawa tev bigerim? 09.03.15 651
84 Ma meriv di serşokê de zêde bimîne guneh e? 31.03.15 593
85 Meriv heta kengî dikare bi cenabet bisekine? 21.04.15 487
86 Kesên heca îfradê dikin an jî yên ku nikarin qurbanekê serjê bikin 21.05.15 514
87 Berî îhraman ma caiz e ku meriv parfûm an jî deodorantê bikar bîne? 14.06.15 517
88 Suûdî, çima bi kontenjanên hindik ji muslumanan re astengiyan derdixe? 03.07.15 421
89 Cezayê munasebeta cinsî di rojên qedexekirî de çi ye? 27.08.15 470
90 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 523
91 Divê meriv çi bike ji navika zarokê? 03.12.15 507
92 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 494
93 Berdana jinan çawa pêk tê? 02.03.16 450
94 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 396
95 Ma nîkaha bê haya malbatê hatibe birîn, sehîh e/durust e? 04.05.16 344
96 Di rojiya sunnet de, herî dereng heta kengî niyet tê anîn? 09.06.16 342
97 Şeytan çima bû kafir? 20.07.16 300
98 Ji bo memûrtiya dewletê gelo caiz e ku mirov torpîlê bike? 15.08.16 327
99 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 201
100 Ma mirov dikare di meha Remezanê de mahra xwe bibire? 28.10.16 191