Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe? 17.09.15 689
2 Nerîna li wêneyê mirî ma ezab dide mirî? 02.11.15 675
3 Ma dibe ku însan, bêhemdî ketibe şirkê? 30.12.15 672
4 Ma Hz. Îsa di zarokantiya xwe de bûbû pêxember? 23.02.16 573
5 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 601
6 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 577
7 Ma gunehê şirkê bi tu awayî nayê bexşandn? 02.06.16 543
8 Kesên ku êşa serî dikişînin gelo dikarin rojiyê bigirin? 28.06.16 463
9 Ma bikaranîna bêjeya “reb”, “seyyid” û “mewlana” ji bo însanan durist e? 04.08.16 448
10 Ma Pêxember, serokê durûyan Ebdullah kurê Ubey çima neda kuştin? 20.09.16 406
11 Ma bav dikare ji dêla keça xwe mahrê qebûl bike? 20.10.16 374
12 Kesê nîkaha dînî dibire ma şert e ku seyda be? 15.11.16 335
13 Heke pîşeyê me doktorî be, ma divê ku em bixebitin da ku em bibin bijîşkê herî baş? 21.12.16 332
14 Ma di şeva Beratê çiqas însan tên bexşandin? 25.01.17 304
15 Ma tu îbadeteke u xasî bi meha Seferê be heye? 01.03.17 222
16 Ma ez dikarim mafê xwe ji dil helal nekim? 03.05.17 259
17 Dayina xwînê rojiyê betal dike? 13.06.17 162
18 Diravên ku di iddiayê de ji min çûne heke qezenc bikim, dikarim bikar bînim? 01.08.17 102
19 Ma mebest ji “ehbar”ê ya ku di Qur’anê de derbas dibe kî ne? 08.09.17 47
20 Ji bo destdana Qur’anê ma divê ku meriv bi desmêj be? 17.01.14 898
21 Di mezhebê Henefî de, mesihkirina li ser goreyan çawa tê kirin? 18.01.14 996
22 Tiştên ji zarokan re tên diyarîkirin, bav an jî welî dikare tê de teseruf bike? 19.01.14 689
23 Gelo rast e ku Ebû Henîfe, di ticaretê de ji bo karkirinê sînorek daniye? 21.01.14 861
24 Ma divê ku meriv hemî taybetmendiyên mal ji bikir re bibêje? 21.01.14 857
25 Hukmê dayina ruşwetê li welatên xeyrimislim çi ye? 22.01.14 733
26 Ma di berdanê de şahid, di dema telaq yan dema tefrîqê de tên girtin? 24.01.14 938
27 Berdana berî zîfafê 24.01.14 951
28 Eger mêr angaşt bike ku pîreka wî zina kiriye, divê çi bike? 24.01.14 924
29 Hukmê limêja li ser zarokên ji ber diya xwe çûne yan jî nîvcî çêbûne û mirine çi ye? 03.02.14 904
30 Di huqûqa Îslamê de cezayê tecawuzkirinê çi ye? 04.02.14 909
31 Di êrîşbirina li ser Lîbyayê, divê helwesta kesê Misliman çawa bûna? 06.02.14 973
32 Hukmê nêzîkatiye bi bal pîrekê ve bi rêya “oral” ji dev çi ye? 06.02.14 839
33 Pîreka ku xwînmeha wê diqede, bê ku serê xwe bişû dikare bi zilamê re rakeve? 06.02.14 796
34 Seqetên ku beşdarî limêja înê dibin gelo ferza wê ji stûyê wan derdikeve? 10.02.14 792
35 Di hin duayan de gelo çima meriv berê destên xwe dide jêr? 11.02.14 933
36 Hukmê lêxistina daholê di dawetan de çi ye? 13.02.14 955
37 Ez çawa dikarim dev ji hevzayendiyê berdim? 13.02.14 804
38 Ma durist e ku nîkaha dînî bê xebera malbatê were birîn? 19.02.14 926
39 Di zewacên eqrebayan de çima zarok seqet çêdibin? 19.02.14 920
40 Meriv dikare jina xwe berde û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 921
41 Xwesûya min limêj nake, ma divê ez çawa pê re tev bigerin? 19.02.14 900
42 Gelo tehwîlên dewletê û bonoyên xezîneyê heram in? 23.08.14 801
43 Dema meriv bo yekî krêdiyê bikişîne, guneh di stûyê kê de ye? 23.08.14 780
44 Hukmê kişandina krêdiyê ji bankê, bo leşkeriya bi bedêlî çi ye? 23.08.14 897
45 Xwedê Teala ji me, çi dixwaze? Çi naxwaze? 18.11.14 658
46 Di têgihîştina mena Qur’anê de, gelo ferhengên zimanê Erebî çiqas ewle ne? 18.11.14 816
47 Ma meriv dikare fitra xwe bide weqf û komeleyên ku xizmetên olî dikin? 02.12.14 586
48 Ma Tewrat hatiye guhertin? 03.01.15 837
49 Ma jin çima xwe dinixumînin? 02.02.15 910
50 Ma di girêdana krawatê de tu mehzûrek heye? 28.02.15 862
51 Ma mêr, ji sergirtina jina xwe berpirsyar e? 28.03.15 849
52 Gava meriv bi cenabetî li nivîna xwe razê û piştî rakirina xuslê dîsa lê rakeve ma careke din xusul lazim dike? 17.04.15 686
53 Mêr û jina ku bi hev re xebitîbin ma divê ku bi hev re biçin hecê jî? 06.05.15 665
54 Bikaranîna bandên akupunkturê gelo dibe asteng bo rakirina xuslê? 08.06.15 646
55 Xanimeke ezeb ma dikare bi tena serê xwe biçe ‘umreyê? 30.06.15 675
56 Ma di hundirê Ke‘beyê de çi heye? 15.07.15 776
57 Hedîsa “Zanayên umeta min, mîna pêxemberên Zaroyênîsrail in” 20.09.15 697
58 Ma hemî pêxemberan şivantî kirine? 08.11.15 764
59 Ma sedeqe temen dirêj dike? 18.01.16 678
60 Ma birastî jî Hz. Îsa di dergûşê de xeber daye? 24.02.16 617
61 Ma hedîsa “Temenê umeta min, 1.500 salî derbas nake.” sehîh e? 29.03.16 533
62 Ma di bara bikaranîna gopal de tu hedîsek heye? 26.04.16 527
63 Ma hûn têgeha şirkê çawa rave dikin? 03.06.16 500
64 Ma rojîgirtina nexweşên ku tedawiyê dibînin mehzûr e? 29.06.16 470
65 Hukmê întihar/xwekujiyê çi ye? 05.08.16 507
66 Ma yên dibêjin ku “divê murted werin kuştin” dikevin şirkê? 21.09.16 421
67 Ma “nîkaha dilan” heye? 21.10.16 320
68 Ma mirov li der an jî li hundirê tirbeyê Fatiheyê bixwîne? 16.11.16 404
69 Ma bijîşk dikarin ji nexweşên xwe yên baş nabin ucretê bigirin? 26.12.16 370
70 Ma kirina ‘îbadetên pir di şevên qendîlê de mehzûr e? 07.02.17 245
71 Ma pîrozkirina hefteya jidayikbûna Pêxember fermaneke olî ye? 02.03.17 239
72 Ma divê ku em gilîyê kesên karebaya qaçax dixebitînin, bikin? 04.05.17 214
73 Kişandina ultrason, rontgen û tomografiyê rojiyê dişkîne? 14.06.17 159
74 Ez bi keçên xwe re bi lîstika ladesê dilîzim. Ma lades jî qumar e? 02.08.17 102
75 Gelo îfadeya esatîru’l-ewwelîn di wateya “çîrokên pêşiyan” de ye? 19.09.17 21
76 Ma mirov dikare li qedemgehê desmêj bigire? 17.01.14 1.039
77 Ma dema mesihkirina li ser xufikan, kengî dest pê dike? 18.01.14 976
78 Hukmê pîrozkirina roja jidayikbûnê çi ye? 19.01.14 696
79 Ma rast e ku di “Mecelle”yê de, sînorê karkirinê hatiye danîn? 21.01.14 899
80 Gelo firotina bi rêya “Bey‘ê bil-Wefa”, caiz e? 21.01.14 910
81 Serîlêdana li dadgehên xeyrî Îslamî ji bo bidestxistina mafê xwe, ma meriv ji dîn derdixe? 22.01.14 668
82 Ji bo lihevanîna mêr û jinê, meriv kengî dikeve dewrê? 24.01.14 853
83 Ma pîreka ku piştî nîkah û xelweta sehîh e hatibe berdan, mehr jê re dikeve yan na? 24.01.14 905
84 Di huqûqa Îslamê de nefeqe û pêdiviyên zarokan li ser kê ye? 24.01.14 908
85 Ma mêr dikare jina xwe ya mirî bişû? 03.02.14 911
86 Ma rast e ku kesê ji dîn derkeve ango “murted”, tê kuştin? 04.02.14 938
87 Gelo lêxistina cinan heye? 06.02.14 935
88 Di têkiliya oral de eger avik ji mêr neyê, ma lazim e ku xusla xwe rake? 06.02.14 779
89 Li gorî mezhebê Henefî, îro li Tirkiyê limêja înê tê kirin an na? 10.02.14 887
90 Ma rast e ku pîrek, roja înê nikarin limêja nîvro bikin? 10.02.14 768
91 Hukmê ku meriv piştî duakirinê destên xwe bi ser çavên xwe bixe çi ye? 11.02.14 936
92 Ma meriv dikare beşdarî dawetên ku tê de heramî tên kirin, bibe? 13.02.14 945
93 Hukmê ewladgirtina zarokê/a hêj nû hatiye dinyayê, çi ye? 13.02.14 994
94 Ên ku sirf bi rêya fermî zewicîne, ma zinayê dikin? 19.02.14 885
95 Meriv dikare ji yekî ku ne bavê meriv e re bibêje “bavo”? 19.02.14 986
96 Ma meriv dikare jina xwe ya nexweş bernede û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 916
97 Ma mafê mêr heye ku li jina xwe ferman bike? 19.02.14 982
98 Faîzên ku di bankê de pêk tên, ma meriv dikare bide jar û feqîran? 23.08.14 843
99 Bo xelasiya ji tengasiya malî, meriv dikare ji bankê krêdiyê bikişîne? 23.08.14 838
100 Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye? 23.08.14 2.381