Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Hukmê mesihkirina paş stû çi ye? 17.01.14 877
2 Gelo bi desmêjekê, çend limêj tên kirin? 18.01.14 890
3 Meriv dikare têkilatiyên xwe ji eqrebayên xwe bibire? 19.01.14 794
4 Malê ku di destê me de ye, dema bihayê wê zêde bibe, ma divê em bi kîjan bihayî bifiroşin? 21.01.14 824
5 Hukmê malê ku bi rêya fermî nehatibe qeydkirin û bikir jî ew teslîm negirtibe, dê çawa be? 21.01.14 828
6 Gelo dermankirina bi rêya bioenerjiyê, mumkin e? 22.01.14 725
7 Mena bêjeya ‘idde çi ye? 24.01.14 864
8 Di kîjan halan de lazim e ku mêr, mehrê bide pîrekê? 24.01.14 884
9 Gunehê kesên sêhrê dikin û yên didin kirin çi ye? 03.02.14 830
10 Hukmê kirina limêja mirî piştî definkirinê li ser gorê çi ye? 03.02.14 825
11 Ma di umetên berê de jî destê dizan dihate jêkirin? 04.02.14 839
12 Gelo hemî nexweşiyên derûnî bi sedem cinan e? 06.02.14 849
13 Ma di dînê me de, munasebeta bi pîrekê re ji paş ve teqez hatiye heramkirin? 06.02.14 668
14 Li gorî mezheban ji bo limêja înê herî kêm divê çend kes hebin? 10.02.14 807
15 Ma helal e ku mirov di gava limêja înê de li ser înternetê karê kirîn û firotinê bike? 10.02.14 738
16 Ma rast e ku bêjeya “Amîn” ji Cihûyan derbasî çanda Misilmanan bûye? 11.02.14 855
17 Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide? 13.02.14 914
18 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 13.02.14 950
19 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 842
20 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 867
21 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 818
22 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 989
23 Da ku însan jê îstifade bikin, ma meriv dikare malê xwe têxe faîzê? 23.08.14 742
24 Dema banka krêdiyê dide, ma qey pereyan nafiroşe ango bazirganiyê nake? 23.08.14 741
25 Gelo caiz e ku meriv xeyrî menqûlên xwe bi kirê bide bankayan? 23.08.14 824
26 Heram çi ye û cureyên wê çi ne? 18.11.14 858
27 Tebyîna Pêxember ya Qur’anê ma ne ravekirina wê ye? 18.11.14 749
28 Ma sedeqeya fitrê divê ku ji cinsê xwarinan bê dayin? 03.12.14 612
29 Meriv dikare diyariyan bide yên xeyrimislim? 08.01.15 661
30 Hukmê lixwekirina çarşevê çi ye? 05.02.15 746
31 Pîrekeke misliman ma dikare werzişê bike? 06.03.15 770
32 Dagirtina diranan, ma dibe asteng bo rakirina xuslê? 29.03.15 598
33 Ma meriv niyeta hecê çawa tîne? 20.04.15 661
34 Ma delîla ferzbûna sekna li ‘Erefeyê çi ye? 11.05.15 683
35 Di rewşên ku em nikarin xwe bişûn de ma dibe em teyemum bigirin? 13.06.15 618
36 Pîraka ku dema cilê wê xelas bûbe û dîsa jî xwînê bibîne, dê çi bike? 02.07.15 513
37 Ma pîreka di xwînmehê de dikare bikeve mizgeftê? 25.08.15 611
38 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 629
39 Pîreka bi hemil gava porê xwe kur bike, ma zarokê/a wê dê temenkin be? 01.12.15 554
40 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 630
41 Hukmê nîkaha dînî çi ye? 29.02.16 503
42 Ma hedîsa “Xewa kesên alim, ji îbadeta nezanan bi xêrtir e” sehîh e? 31.03.16 517
43 Ma Xwedê Teala li ku ye? 02.05.16 465
44 Niyet çi ye? 07.06.16 459
45 Ma li gorî Qur’anê, kesên ku bi hebûna Xwedê bawer nakin, kafir in? 18.07.16 442
46 Ma caiz e ku meriv nîkaha xwe bi dizî bibire? 09.08.16 422
47 Ma armanca bingehîn ya dîn, rewişt e? 26.09.16 375
48 Ma mêr dikare mudaxeleyî pereyê jina xwe bike? 26.10.16 292
49 Ma mirov dikare bibêje: Ya Rebbî! Tu bi xatirê filankes… duayê min qebûl bike? 18.11.16 284
50 Ma di derbarê şevên qendîlê de ji îmamên mezheban tu fetwa hatine dayîn? 28.12.16 303
51 Ji bo jiyana dînî ma hewcedarî bi şevên qendîlê tuneye? 09.02.17 191
52 Madem piştî rabûna ji xewê jî tê kirin, ma em ê çima ji bo nimêja sibehê hişyar bibin? 08.03.17 193
53 Ma mirov dikare ava ku bi karebaya qaxaç hatiye germkirin desmêj bigre? 08.05.17 173
54 Rakirin an jî tedawiya diranan rojiyê betal dike? 16.06.17 62
55 Ma di desmêjê de şûştina hundirê çavan jî ferz e? 17.01.14 949
56 Ava spî ya ku ji pîrekan tê, gelo desmêjê dişikîne yan na? 18.01.14 870
57 Di rojên cejnê de ma divê meriv biçe serdana kê? 19.01.14 805
58 Firotina malekî bi bihayê nû durist e yan na? 21.01.14 839
59 Kirîn û firotina di dema limêja înê de, li ser înternetê gelo helal e yan na? 21.01.14 807
60 Ma bikaranîna kevirên bi şîfa, guneh e? 22.01.14 651
61 Pîreka ku hatiye berdan, kengî dikare bi yekî din re bizewice? 24.01.14 825
62 Ma li gorî Qur’anê, berdana bi şert durist e yan na? 24.01.14 746
63 Ma ji bo betalkirina sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 873
64 Ma pîrek jî dikarin beşdarî limêja cenaze bibin? 03.02.14 792
65 Ma Pêxember (s.a.w) destê kesê diz jêkiriye? 04.02.14 973
66 Gelo zanyar çima hebûna cinan qebûl nakin? 06.02.14 888
67 Hukmê girêdana lûleyên malzarokê çi ye? 06.02.14 754
68 Gelo tu hewcedarî bi ezana ku beriya xutba înê tê xwendin heye? 10.02.14 787
69 Ma pîrek roja înê, limêja xwe ya nîvro kengî dikarin bikin? 10.02.14 750
70 Hukmê duakirina bi hev re di Îslamê de çi ye? 11.02.14 1.404
71 Ma di Qur’anê di derbarê çêbûna bi qusûr de, tu agahî hene? 13.02.14 740
72 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 924
73 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 874
74 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 855
75 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 915
76 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 949
77 Meriv dikare deynê bavê xwe yê krêdiyê bi kara ji faîzê bide? 23.08.14 725
78 Kesê mecbûrî faîzê dibe, gelo di guneh de dibe mîna yê ku faîzê dixwe? 23.08.14 809
79 Teqawidiya ferdî çi ye? 23.08.14 800
80 Ma têgehên mîna wacib, mekrûh, musteheb çawa pêk hatine? 18.11.14 613
81 Eger her kes bikaribe xwe bigihîne hikmetê, wê demê ma çi hewcedarî bi pêxemberan dimîne? 18.11.14 643
82 Ma fitre bi rêya wekaletê tê dayin? 15.12.14 581
83 Ma meriv dikare beşdarî merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim bibe? 12.01.15 611
84 Bêjeya “celabîb”ê, ma bi mena çarşevê ye? 06.02.15 726
85 Ma durist e ku meriv di saloneke ku mêr û jin tevlîhev in werzişê bike? 07.03.15 699
86 Pîrek dikarin servekirî tizbiyê bikişînin? 31.03.15 749
87 Kesê ku niyeta hecê kiribe, lê derfeta çûyinê nedîtibe? 20.04.15 657
88 Pîreka ku di heyza de be, gelo dikare Ke‘beyê tewaf bike? 19.05.15 616
89 Di xuslê de ma divê ku pîrek guliyên xwe vekin? 14.06.15 576
90 Gelo ji mêr û jinê divê kîjan berê xusla xwe rake? 02.07.15 590
91 Ma nîkaha pîreka di kirasa de tê birîn? 26.08.15 595
92 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 624
93 Ma çilê zarokan heye? 02.12.15 557
94 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 580
95 Gelo şertên pêwîst bo nîkaha dînî, çi ne? 01.03.16 505
96 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 506
97 Di nîkaha batil de ma divê ku meriv mehrê bide? 03.05.16 456
98 Niyeta rojiya remezanê kengî û çawa tê anîn? 08.06.16 421
99 Ma şeytan bêaqil e ku li ber Xwedê rabû? 19.07.16 429
100 Ma meaşê ku karmend ji dewletê digirin helal e? 12.08.16 388