Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma di desmêjê de muwalat ango şûştina endamên desmêjê li pey hev, ferz e? 17.01.14 818
2 Kesê ne balix, ma divê ku nezra xwe bîne cih? 19.01.14 646
3 Hukmê xeberdana pîrekê bi tiyê xwe re çi ye? 19.01.14 801
4 Gelo kirîna malê hicizkirî, caiz e? 21.01.14 768
5 Hukmê “Yekî ku wesayitek modela wê 2009 ji meriv bistîne, bi şertê ku di sala pêş de yeka modela 2011 be, ji meriv re bikire”, çi ye? 21.01.14 776
6 Ma meriv dikare ji deynan karê bi dest bixe yan dibe faîz? 22.01.14 1.532
7 Piştî berdana pîrekê dema meriv li jina xwe vegere, ma divê ku nîkaheke nû were birîn? 24.01.14 790
8 Ma pîrek dikare doza berdanê li zilamê ku li mala xwe ne miqate ye û erka xwe ya mêrantiyê neyîne cih, bike? 24.01.14 822
9 Hukmê vekirina fala stêrkê çi ye? 03.02.14 747
10 Hukmê beşdarbûna merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim çi ye? 03.02.14 795
11 Ma di Îslamê de tu ceza ji bo heqaretê heye? 04.02.14 824
12 Ji bo xweparastina ji cinan, ma gotina bêjeya “destûr” şert e? 06.02.14 886
13 Gelo durist e ku pîrekeke biyanî, zaroka meriv di malzaroka xwe de hilgire? 06.02.14 789
14 Gelo di kîjan şert û mercan de limêja înê tê terkkirin? 10.02.14 680
15 Dagirtin an jî qilifkirina diranan, ma dibe asteng ji bo rabûna xuslê? 10.02.14 737
16 Mena duayê “la hewle wela qûwwete îlla billahîl aliyyîl ezîm” çi ye? 11.02.14 1.288
17 Seqetên ku beşdarî limêja înê dibin gelo ferza wê ji stûyê wan derdikeve yan an? 13.02.14 668
18 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 829
19 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 825
20 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 805
21 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 880
22 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 935
23 Zemên memûran ên ku dereng tên razandin, gelo dibe faîz? 23.08.14 699
24 Ma caiz e ku meriv krêdiya fêrbûnê bistîne? 23.08.14 657
25 Hin însan Îslamê li gorî roja me dinirxînin. Di vê mijarê de hûn nabêjin çi? 29.08.14 754
26 Tiştên ehliyeta meriv ya edayê ji holê radikin çi ne? 18.11.14 583
27 Ma Henefiyan, dema seferê/rêwîtiyê bi qiyaseke çawa diyar kirine? 18.11.14 654
28 Meriv dikare ji xeyrimislimê ku ji mirovahiyê re tiştên bi fêde kiribeye re rehmê bixwaze? 21.12.14 659
29 Kesên xeyrimislim, çima nikarin têkevin Mekkeyê? 20.01.15 735
30 Derbarê dersên avjenî û werzîşê li dibistanên Elmanyayê 14.02.15 726
31 Mijara xwegirtinê gelo çima di nav şertên Îslamê û 32 ferzan de nehatiye diyarkirin? 14.03.15 747
32 Ma rast e ku diya me Reyhane serê xwe negirtiye? 03.04.15 660
33 Di edakirina hecê de meriv neçe Cebelu’r-Rehme û çiyayê Hîrayê? 25.04.15 580
34 Qurbanên ku li hecê tên serjêkirin, ma tên îsrafkirin? 24.05.15 636
35 Ma ramûsan xuslê lazim dike? 17.06.15 470
36 Ji ber tedawiya spîralê xwîna ku berî dema adetê tê, ma dibe asteng bo limêjê? 05.07.15 524
37 Pîreka di heyza de ma dikare biçe serdana goran? 01.09.15 486
38 Ma stewrkirina heywanên kedî durist e? 16.10.15 562
39 Ma rast e ku pir bûyerên girîng di roja aşûrê de qewimîne? 15.12.15 532
40 Ayeta 159’an ji sûreyê Nîsa ya di bara Îsa (a.s) de, divê em çawa fêhm bikin? 09.02.16 471
41 Di heqê hedîsa divê zava piyên bûkê bişû 09.03.16 538
42 Ma hedîsa “Receb meha Xwedê ye, Şe‘ban meha min e, Remezan jî meha ummeta min e” sehîh e? 08.04.16 454
43 Xeyb çi ye? Baweriya bi xeybê çawa pêk tê? 17.05.16 365
44 Gelo hikmetê ferzbûna rojiyê çi ye? 15.06.16 339
45 Gunehên mezin kîjan in? 25.07.16 364
46 Bi rêya min, jina min bû Musluman, ma ew ê rasterast têkeve bihiştê? 22.08.16 407
47 Pîreka bî, ma dikare bê destûra malbata xwe bizewice? 07.10.16 261
48 Ma pîrek dikare dikana beqaliyê veke? 02.11.16 259
49 Ma mirov ji gorê axê bigire yan jî çîçekê jêbike guneh e? 28.11.16 234
50 Hûn dikarin di derbarê girtina destê jinan de agahiyê bidin? 12.01.17 195
51 Ma mîrac ji mucîzeyên Pêxemberê me ye? 17.02.17 127
52 Nexweşê giran dê çawa nimêj bike? 20.03.17 142
53 Piştî birîna nîkahê gera pîrekê ya servekirî tu zirarê dide nîkahê? 24.05.17 21
54 Bikaranîna xufikan, ma dibe sebebê kêmbûna xêra desmêjê? 18.01.14 815
55 Ma mirov dikare ji nezra xwe bixwe? 19.01.14 674
56 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe? 19.01.14 758
57 Hukmê kirîn û firotina pisîk û kûçikan çi ye? 21.01.14 830
58 Kirîna xaniyan ji TOKİyê gelo caiz e yan na? 21.01.14 797
59 Kesê bi deyndarî bimire, ma lazim e ku lêzimên wî, deynê wî bidin? 22.01.14 1.310
60 Ma rast e ku pîreka mêrê wê miriye, heta ‘ideyê wê neqede nikare ji mala xwe derkeve? 24.01.14 823
61 Di meseleya îftidayê de, gelo çima pîrek divê ku mehrê li mêrê xwe vegerîne? 24.01.14 754
62 Wefq çi ye? 03.02.14 939
63 Ma xêra sûreyê Yasîn û hwd. digihêje ber destê miriyan? 03.02.14 845
64 Ma meriv ji xerabî û şaşiyên dê-bavê xwe mesûl e? 04.02.14 807
65 Ma şeytan dikare têkeve dirûv û eşkalan û xwe nîşanî însanan bide? 06.02.14 880
66 Di demên hebilbûna pîrekê de ma munasebeta cinsî qedexe ye? 06.02.14 735
67 Kesê li leşker e ji bo limêja xwe ya înê divê çi bike? 10.02.14 726
68 Di mijara dagirtina diranan de, gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 10.02.14 622
69 Gelo duakirina di nav xwarinê de sunet e? 11.02.14 1.331
70 Ma pîrek dikare serê apê mêrê xwe yê seqet bişû? 13.02.14 684
71 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 787
72 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 817
73 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 847
74 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 820
75 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 1.415
76 Ma meaşê karkerên ku meaşê wan di faîzê de tê razandin heram e? 23.08.14 692
77 Da ku meriv pereyan bi neqît bistîne, gelo caiz e ku meriv karta krêdiyê li cem esnafan bikar bîne? 23.08.14 718
78 Ma di mijarên dînî de kî ehil e bo dayina fetwayan? 29.08.14 686
79 Gelo rewşa kesên şizofren ji aliyê berpirsyariyê ve çi ye? 18.11.14 591
80 Gelo sedeqeya fitrê li kê dikeve? 22.11.14 667
81 Kesên, ne ji malbateke musluman tên dinyayê ma bextreş in? 23.12.14 628
82 Ma xeyrimislim an jî keşe dikarin ayînên xwe di mizgeftê de bikin? 20.01.15 595
83 Pîrek, li cihê ku ew û mêrê xwe bi tenê bin, ma dikare bi mayo têkeve avê? 15.02.15 731
84 Dema em li pîrekên vekirî mêze bikin, gelo kî dibe sûcdarê eslî? 15.03.15 710
85 Li gorî mezhebê Şafiî, ma divê ku pîrek dest û rûyê xwe jî bigirin? 04.04.15 686
86 Mislimanên ku limêj nakin, ma divê ku ew jî xusla xwe rakin? 26.04.15 559
87 Bo çûna hecê ma ez dikarim krêdiyê bikişînim? 26.05.15 578
88 Ji bo derketina ji îhraman, ma divê çiqas ji por bê jêkirin? 18.06.15 568
89 Eger piştî xuslê cihekî ziwa ji bedenê mabe divê meriv çi bike? 06.07.15 554
90 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 575
91 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 629
92 Şûştina destan bi axê ma dibe sedemê feqîriyê? 16.12.15 547
93 Ma Îsa aleyhiselam dê careke din were dinyayê? 10.02.16 495
94 Gelo nîkaha ku bê xebera malbatê hatibe birîn, di cih de ye? 10.03.16 493
95 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 493
96 Ma baweriya me, divê ku bi rêya aqil be? 18.05.16 416
97 Ma di rojiyê de rabûna paşîvê pêwîst e? 17.06.16 365
98 Digel em Misliman in, çima hîn jî em ji Xwedê hidayetê dixwazin? 26.07.16 376
99 Ma yên murted divê ku bên kuştin? 23.08.16 445
100 Mêrekî 25 salî, ma dikare yeka 46 salî re bizewice? 10.10.16 289