Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma pîrek piştî mesihkirina guhan, paşiya stûyê xwe jî mesih dikin? 17.01.14 1.504
2 Ma meriv dikare li piyan mîz bike? 18.01.14 1.244
3 Rojiya nezir, ma divê ku li pey hev were girtin? 19.01.14 1.095
4 Gelo durist e ku meriv malê xwe bi du bihayên ji hev cuda bifiroşe? 21.01.14 1.253
5 Hukmê beşdarbûna rêxistina Lyonessê çi ye? 21.01.14 1.181
6 Qezenckirina pereyan bi rêya serîlêdana malperan, helal e? 21.01.14 1.214
7 Berdana ku ne li gorî ayetên pêşî ji sûreyê Telaq be, gelo durist e yan na? 24.01.14 1.182
8 Ma meriv dikare di hundirê ‘ideyê de jina xwe cara duyem berde? 24.01.14 1.174
9 Lîstina pîreka bi mêr li hember zilamên biyanî, ma dibe sedem ji bo xerabûna nîkaha wê? 24.01.14 1.182
10 Ma meriv dikare termê miriyên xwe bişewitîne? 03.02.14 1.362
11 Bêjeya “el-‘ezab” ya ku di mijara recmê de derbas dibe, tê çi wateyê? 04.02.14 1.174
12 Ma kuştina neyarên dînê Îslamê caiz e? 06.02.14 1.223
13 Eger masturbasyon mekrûh be, ma çima piştî kirina wê ez ewqas nerihet dibim? 06.02.14 1.019
14 Gelo heram e ku meriv behsa jiyana xwe ya cinsî bike? 06.02.14 1.001
15 Kesê xutba înê dixwîne, ma ne pêwîst e ku li pêşiyê limêj jî bike? 10.02.14 1.085
16 Mena duayê “Ya hey, ya qeyûm bi rehmetîke estexîsû” çi ye? 11.02.14 1.273
17 Hukmê dawetê çi ye? 13.02.14 1.273
18 Bi şermezarî dinivîsim, ez hevzayend im. Lava dikim alîkariya min bikin? 13.02.14 1.192
19 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.233
20 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.147
21 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.205
22 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.326
23 Ma di faîzê de bi tenê rêjeya zêde û bilind heram e? 23.08.14 1.113
24 Ji bo kişandina krêdiyê, gelo caiz e ku meriv bibe navgîn? 23.08.14 1.104
25 Hukmê kaskokirina otomobîlan çi ye? 23.08.14 1.161
26 Gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 29.08.14 1.123
27 Seddî zerayi‘ çi ye? 18.11.14 936
28 Ma sedeqeya fitrê piştî meha Remezanê jî tê dayin? 02.12.14 851
29 Ma divê em bijartina Cihûyan li ser aleman çawa fêhm bikim? 30.12.14 908
30 Ma ji bo teseturê tu duayek heye? 29.01.15 1.122
31 Kesê ferzbûna teseturê mandel bike ma ji dîn derdikeve? 24.02.15 1.172
32 Niyeta xuslê çawa tê anîn? 26.03.15 1.030
33 Ma pîrek jî bi cenabet dikevin? 14.04.15 917
34 Kesê nikaribe li Muzdelîfeyê bisekine ma divê çi bike? 04.05.15 999
35 Hukmê recma şeytên di hecê de çi ye? 31.05.15 922
36 Di munasebeta cinsî de kengî xusul lazim dike? 23.06.15 945
37 Ma zilam dikarin di mijarên mîna xusul û heyzê de pîrekan agahdar bikin? 13.07.15 929
38 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 1.023
39 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 1.075
40 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 1.003
41 Ma Hz. Îsa wefat kiriye yan ketiye xewê? 18.02.16 906
42 Ma zina nîkahê betal dike? 21.03.16 769
43 Ma di heqê hibekirina xêra sûreyê Îxlas de tu hedîsek heye? 20.04.16 833
44 Gelo raserbûna Xwedê ya li ser ‘erş, tê çi wateyê? 31.05.16 730
45 Nexweşiya min a mîdê heye, divê ez îlacan bixwim. Ma dibe ku ez rojiyê negirim? 24.06.16 805
46 Tekfîra ehlê qibleyê tê çi wateyê? 02.08.16 766
47 Ma pîrek dikarin biçin serdana goran? 05.09.16 671
48 Bê hebûna nîkahê meriv nêzî yekê/yekî bibe 18.10.16 642
49 Bavê min li dijî nîkaha dînî ye. Ma dîsa jî ez ê destûrê jê bixwazim? 12.11.16 718
50 Ma caiz e ku mirov kêlikên bi wêne çêbike yan jî bide çêkirin 19.12.16 641
51 Ma tu nimêjeke ku di şeva Rexayibê de were kirin heye? 23.01.17 625
52 Ma hûn dikarin gotina Hezretî ‘Umer “ev çi bid‘eteke rind e” rave bikin? 27.02.17 632
53 Ma mirov dikare bêyî destûra xwedî, înterneta wî bixebitîne? 30.03.17 529
54 Ma çêr û dijûn rojiyê dişkînin? 01.06.17 527
55 Pişkên ku mirov bi rêya SMSan beşdar dibe caiz in? 27.07.17 380
56 Ma Xwedê Teala ji bo her herêmeke li cîhanê hişyarkerek şandiye? 06.09.17 363
57 Ma ji alimên berê kesekî ku ayeta 4an ji sûreyê Îbrahîm wekî we fêhm kiribe heye? 18.10.17 318
58 Ma Pêxemeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hikum nedaye? 23.11.17 286
59 Ma li gorî ayeta 54an ji sûreyê E‘raf, şev li pêş e yan ro? 27.12.17 321
60 Ma Îblîs, mamosteyê ferîşteyan bû? 07.02.18 246
61 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 144
62 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 113
63 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 36
64 Kesên di karê giran de dixebitin ma dikarin rojiyê negrin? 23.05.18 27
65 Ma xew û baberdan desmêjê dişikînin? 17.01.14 1.240
66 Di desmêjê de îstibra çawa tê kirin? 18.01.14 1.206
67 Gelo mirov dikare li ba dê-bavê xwe, ji zarokên xwe hez bike? 19.01.14 917
68 Gelo di karkirinê de, tu sînorekî diyar heye yan na? 21.01.14 1.144
69 Ma stendina kuponan caiz e? 21.01.14 1.220
70 Eger meriv bibe hemwelatiyê Dewletên Ewrûpa, rast e ku meriv ji dîn derdikev? 22.01.14 1.053
71 Dema şahid tune bin, gelo telaq pêk tê yan na? 24.01.14 1.127
72 Gelo mehr ji pîreka ku berî zîfafê hatibe berdan re heye? 24.01.14 965
73 Ma vekirina cihên mehrem tu bandorê li nîkaha pîrekê dike? 24.01.14 1.142
74 Gelo çima goştê hin însanên mirî, narize? 03.02.14 1.294
75 Ma dibe ku gotina “sed daran” di mijara cezayê zinayê de sembolîk be? 04.02.14 1.219
76 Ma Elmanya daru’l-herb e û pîrekên wan jî dikevin bin hukmê qerwaşan? 06.02.14 1.261
77 Ma guneh e ku mirov livên jina xwe ramûse? 06.02.14 1.000
78 Zilam, dema şîrê pîreka xwe vexwe ma eqrebatî di navbera wan de çêdibe? 06.02.14 1.022
79 Ma roja înê dema xutbe tê xwendin, limêjên sunet tên kirin? 10.02.14 1.061
80 Ma di dua de divê meriv herdu destên xwe bide ber hev an ji hev veqetîne? 11.02.14 1.191
81 Li gorî Îslamê daweteke munasib divê çawa bê kirin? 13.02.14 1.146
82 Herçiqas zor û zehmet bû jî, êdî min dev ji gaytiyê berda? 13.02.14 1.054
83 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.175
84 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.181
85 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.303
86 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.220
87 Ma gunehê kesê faîzê dide û yê distîne, mîna hev e? 23.08.14 1.142
88 Hukmê ku meriv ji bo yekî krêdiyê bikişîne çi ye? 23.08.14 1.147
89 Bê ku ez têkevim faîzê, ez çawa dikarim wesayitekê bikirim? 23.08.14 2.713
90 Ji aliyê Îslamî ve gelo di navbera fetwa û teqwayê de tu ferq heye? 29.08.14 1.319
91 Da ku meriv Qur’anê baştir fêhm bike, ma ilmê mentiqê ji meriv dibe alîkar? 18.11.14 860
92 Dema em fitrê derdixin, divê em wê çawa hesab bikin? 02.12.14 955
93 Cihûyê ku dixwaze bibe Misliman, ma divê pêşî bibe Fileh? 03.01.15 950
94 Hukmê lixwekirina bûkanê çi ye? 30.01.15 1.173
95 Gelo hukmê razana digel zarokên xwe yên balix re çi ye? 26.02.15 1.194
96 Gelo keçik dikare li cem zirbirayên xwe serê xwe veke? 26.03.15 1.118
97 Meriv dikare kincên di dema cenabetê de piştî rakirina xuslê dîsa lixwe bike? 15.04.15 959
98 Gotina “hec li ber deriyê meriv e”, tê çi wateyê? 05.05.15 961
99 Ez nexweş im. Heta ji nexweşiya xwe baş bibim ma ez dikarim xwe neşûm? 03.06.15 910
100 Ma divê meriv çend gavan bimeşe û piştre xusla xwe rake? 28.06.15 857