Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma Misilmanan, limêjên xwe li Mekkeyê bi desmêj dikirin? 17.01.14 1.582
2 Ma pîreka bi cenabet, dikare şîr bide zaroka xwe? 18.01.14 1.657
3 Bavê ku kafir be, gelo tu mafê wî li ser zarokên wî yên Musulman heye? 19.01.14 1.338
4 Gelo dînê Îslamê ji bo karkirinê, tu sînorek daniye? 21.01.14 1.471
5 Firotina malê ku ne di destê meriv de be, gelo caiz e yan na? 21.01.14 1.469
6 Hukmê firotina meyê li welatên xeyrimuslim çi ye? 22.01.14 1.086
7 Di berdana beriya zîfafê de, gelo dîsa jî şert e ku di hizûra du şahidan de pêk were? 24.01.14 1.329
8 Di kîjan rewşan de pîrek dikare doza berdanê li mêrê xwe veke? 24.01.14 1.325
9 Sêhr çi ye? 03.02.14 1.468
10 Piştî mirina zarokên biçûk, divê meriv çi bike? 03.02.14 1.447
11 Ma divê em hedîsa “Kesê ku dînê xwe guhert serê wî jê bikin” çawa fêhm bikin? 04.02.14 1.360
12 Cin dikarin têkevin xewna meriv? 06.02.14 1.565
13 Mêr û jin, ma dikarin ewretê hev bibînin? 06.02.14 1.258
14 Ma limêja înê li ser pîrekan jî ferz e? 10.02.14 1.219
15 Ma di gava limêja înê de kirîna tiştekî ji kantînê caiz e? 10.02.14 1.160
16 Hukmê ku meriv piştî her duayî bibêje “el-Fatîhe” çi ye? 11.02.14 1.620
17 Ma di şevên qendîlê de dawet an jî nîşanî tê kirin? 13.02.14 1.444
18 Zarokên me çênabin ma caiz e ku em zarokekî ji xwe re bigirin? 13.02.14 1.421
19 Ma çêdibe ku nîkah bê mehr were birîn? 19.02.14 1.443
20 Ma nîkah bi henekan tê birîn? 19.02.14 1.419
21 Meriv dikare bi pîreka birayê xwe yê mirî re bizewice? 19.02.14 1.340
22 Da ku ez diya xwe razî bikim, ma divê ez bi yekî bê dilê xwe re bizewicim? 19.02.14 1.463
23 Dema meriv pereyê faîzê dide jaran, ma divê ku em bêjin ev ê faîzê ye? 23.08.14 1.307
24 Di kîjan rewşan de meriv dikare bi faîzê ji bankan krêdiyê bikişîne? 23.08.14 1.382
25 Gelo kara ku ji kiriya xeyrî menqûlan û faîzê tê bidestxistin heman tişt in? 23.08.14 1.479
26 Helal çi ye? Ma hûn dikarin tarîf bikin? 18.11.14 1.137
27 Gelo erk û wezîfa Pêxember ya ravekirina Qur’anê heye an tune ye? 18.11.14 1.129
28 Ma divê em sedeqeya fitrê li çend kesan belav bikin? 03.12.14 1.009
29 Ma guneh e ku meriv pesnê yekî xeyrimislim bide? 06.01.15 1.054
30 Hukmê ku pîrek servekirî û bi derpê bixebitin çi ye? 04.02.15 1.286
31 Ma divê pîrek çarika xwe çawa girê bidin? 04.03.15 1.388
32 Dema xwendina Qur’anê de ma lazim e ku pîrek serê bigirin? 29.03.15 1.319
33 Di rakirina xuslê de gelo şûştina qulên guharan jî şert e? 20.04.15 1.129
34 Dîtina heyvê û weqfeya ‘Erefeyê 08.05.15 1.210
35 Îhram çi ye? Delîla pêdiviya girêdana îhramê çi ye? 12.06.15 1.157
36 Ma temamê pêxemberan hec kirine? 01.07.15 1.139
37 Madem bawermend necis nabe, jina di cila de çima ne paqij tê pejirandin? 24.08.15 1.088
38 Duayê Cewşenê ji aliyê ‘ilmê hedîsê ve, çawa tê nirxandin? 28.09.15 1.099
39 Ma limêjek bi navê limêja gorê heye? 30.11.15 982
40 Meseleya Se‘lebe gelo rast e, an jî çîrok e? 19.01.16 1.103
41 Ma hedîseke wiha “Kesê ji Xwedê sebrê bixwaze, wî bela xwestiye” heye? 26.02.16 1.086
42 Ma gotina “Saetek bi tefekkur, ji îbadeta sunet ya salekê bi xêrtir e” hedîs e? 30.03.16 1.055
43 Ma hedîsa “Roja qiyametê ez ê berî her kesî têkevim bihuştê” sehîh e? 27.04.16 1.017
44 Rojî çi ye? Ma hûn dikarin tarîfa wê bikin? 06.06.16 1.060
45 Gelo hebên bin zimên digihîjin mîdeyê û rojiyê dişikînin? 30.06.16 951
46 Ji bo qezenceke helal, divê bi taybetî meriv li çi miqate be? 08.08.16 989
47 Ma pêwendiyên me bi kesên dînê xwe najîn re divê çawa be? 22.09.16 870
48 Hukmê xebata pîrekan çi ye? 25.10.16 782
49 Ma şert e ku di birîna nîkahê de welî jî hazir be? 17.11.16 817
50 Ma caiz e bijîşk li gorî jimara nexweşên ku dişînin saziyên taybet ucret bigirin? 27.12.16 920
51 Ma Dîyanet çima hîn jî şevên qendîlê pîroz dike? 08.02.17 743
52 Ma qezakirina nimêjê heye? 07.03.17 1.009
53 Hukmê xeyda ji cîranan çi ye? 05.05.17 656
54 Ma ultrason, rontgen û tomografî rojiyê dişkîne? 15.06.17 608
55 Ma lîstikên ku li hember xelatekê tên lîstin dibe qumar? 03.08.17 538
56 Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin? 20.09.17 561
57 Ma mebest ji ayeta “Bawermend berê xwe ji tiştên beredayî vedigerînin” çi ye? 27.10.17 542
58 Heywanên ku di (En‘am) ayeta 143 û 144an de derbas dibin 8 cot in, an 8 nêr û mê ne? 04.12.17 495
59 Ma hukmê sedeqeya necwayê di roja me de jî heye? 10.01.18 449
60 Ma gotina “heke jin servekirî be ferîşte nakevin malê”, rast e? 13.02.18 444
61 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 378
62 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 299
63 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 234
64 Ma kesê bêyî îradeya xwe verşê dikare rojiya xwe bişkîne? 28.05.18 239
65 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 178
66 Ma mirov dikare bi cîhazên ku bernameyên Qur’an û hedîsê li wan barkirî ye, biçe daşirê? 26.07.18 209
67 Mamoste, da ku gel netirsînin ma nabe hûn hin tiştan nebêjin? 13.09.18 187
68 Hukmê bikaranîna firçeyên ku ji mûyê beraz hatine çêkirin çi ye? 11.10.18 117
69 Ma gotina “’eleyhisselam” ji bo Hz. ‘Elî tê bikaranîn? 12.11.18 72
70 Ma gotina îlahiyan digel amûrên muzîkê durist e? 10.12.18 57
71 Hukmê mesihkirina paş stû çi ye? 17.01.14 1.457
72 Gelo bi desmêjekê, çend limêj tên kirin? 18.01.14 1.497
73 Meriv dikare têkilatiyên xwe ji eqrebayên xwe bibire? 19.01.14 1.453
74 Malê ku di destê me de ye, dema bihayê wê zêde bibe, ma divê em bi kîjan bihayî bifiroşin? 21.01.14 1.382
75 Hukmê malê ku bi rêya fermî nehatibe qeydkirin û bikir jî ew teslîm negirtibe, dê çawa be? 21.01.14 1.437
76 Gelo dermankirina bi rêya bioenerjiyê, mumkin e? 22.01.14 1.130
77 Mena bêjeya ‘idde çi ye? 24.01.14 1.344
78 Di kîjan halan de lazim e ku mêr, mehrê bide pîrekê? 24.01.14 1.450
79 Gunehê kesên sêhrê dikin û yên didin kirin çi ye? 03.02.14 1.417
80 Hukmê kirina limêja mirî piştî definkirinê li ser gorê çi ye? 03.02.14 1.463
81 Ma di umetên berê de jî destê dizan dihate jêkirin? 04.02.14 1.352
82 Gelo hemî nexweşiyên derûnî bi sedem cinan e? 06.02.14 1.488
83 Ma di dînê me de, munasebeta bi pîrekê re ji paş ve teqez hatiye heramkirin? 06.02.14 1.124
84 Li gorî mezheban ji bo limêja înê herî kêm divê çend kes hebin? 10.02.14 1.233
85 Ma helal e ku mirov di gava limêja înê de li ser înternetê karê kirîn û firotinê bike? 10.02.14 1.156
86 Ma rast e ku bêjeya “Amîn” ji Cihûyan derbasî çanda Misilmanan bûye? 11.02.14 1.468
87 Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide? 13.02.14 1.516
88 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 13.02.14 1.562
89 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 1.360
90 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 1.442
91 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 1.299
92 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.510
93 Da ku însan jê îstifade bikin, ma meriv dikare malê xwe têxe faîzê? 23.08.14 1.349
94 Dema banka krêdiyê dide, ma qey pereyan nafiroşe ango bazirganiyê nake? 23.08.14 1.352
95 Gelo caiz e ku meriv xeyrî menqûlên xwe bi kirê bide bankayan? 23.08.14 1.367
96 Heram çi ye û cureyên wê çi ne? 18.11.14 1.357
97 Tebyîna Pêxember ya Qur’anê ma ne ravekirina wê ye? 18.11.14 1.232
98 Ma sedeqeya fitrê divê ku ji cinsê xwarinan bê dayin? 03.12.14 1.094
99 Meriv dikare diyariyan bide yên xeyrimislim? 08.01.15 1.103
100 Hukmê lixwekirina çarşevê çi ye? 05.02.15 1.307