Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Kesê ferzeke desmêjê jibîr bike, divê çi bike? 17.01.14 1.817
2 Ma kenê bideng, desmêjê dişikîne? 18.01.14 1.762
3 Ma zewaca bi kîjan eqrebayan re li meriv heram e? 19.01.14 1.646
4 Dema meriv deh çûwalan bi deyn bibe, dê deynê xwe çawa bide? 21.01.14 1.566
5 Xaniyê ku hêj temelê wê jî nehatiye avêtin, gelo caiz e ku meriv jê qatekî bikire? 21.01.14 1.478
6 Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin? 22.01.14 2.784
7 Pîreka ku di dema ‘ideyê xwe ji mal derkeve, gelo hatiye berdan an na? 24.01.14 1.561
8 Ma mafê pîrekê heye ku xwe berde? 24.01.14 1.566
9 Ma rast e ku li Pêxmberê me (s.a.w) sêhr hatiye kirin? 03.02.14 1.634
10 Ma birastî jî telqîna li ser miriyan sunet e? 03.02.14 1.698
11 Ma kesê nikaribe deynê xwe bide, tu ceza lê tê birin? 04.02.14 1.820
12 Ji bo xelasiya ji bandora cinan, divê meriv çi bike? 06.02.14 1.506
13 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 06.02.14 1.425
14 Li welatên Mislimanan limêja înê çend qam tên kirin? 10.02.14 1.328
15 Gelo çêkirina diranan caiz e yan na? 10.02.14 1.241
16 Ma tu esil ji duayê “Kenzu’l-‘Erş” û duayê “Qedeh”ê re heye? 11.02.14 2.801
17 Dînên ku limêj li wan ne ferz e, ma lazim e ku xusla cenabetê ji ser xwe rakin? 13.02.14 1.349
18 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.495
19 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.574
20 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.639
21 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.525
22 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 2.017
23 Gelo promosyona ku bank didin memûr û karkeran, helal e? 23.08.14 1.574
24 Gelo meriv dikare bi rêya krêdiya bankê, xanî bikire? 23.08.14 1.533
25 Xetera fetwadayina kesên ne ehil 29.08.14 1.651
26 Keçeke neh salî eger ketibe cilan, ma ji aliyê olî ve dibe berpirsyar? 18.11.14 1.223
27 Di serdema pêşîn de ji bo têgihîştina mena Qur’anê, ma karê komxebatê dihate kirin? 18.11.14 1.197
28 Berpirsyariya kesên ku teblîxa Qur’anê negihaştibe wan çi ye? 17.12.14 1.355
29 Ma di teblîxê de pîvan çi ye? 14.01.15 1.149
30 Ma lazim e ku pîrek bi peçeyê ser çavê xwe bigirin? 10.02.15 1.547
31 Mêrê min, daxwaza vekirinê li min dike. Divê ez çi bikim? 11.03.15 1.643
32 Ma menî, mezî û wedî çi ne? 01.04.15 1.426
33 Ger musluman di rewşeke zor bin, ma raste ku meriv bo çûyina hecê pereyan kom bike? 22.04.15 1.207
34 Kesê heca îfradê bike, ma herî zû kengî dikare ‘umreyê bike? 22.05.15 1.203
35 Piştî têkilatiya cinsî bi seetekê menî parçe parçe diherike, divê ez çi bikim? 15.06.15 1.124
36 Piştî ku xwînmeha pîrekê biqede, ma dikare bi zilamê re rakeve yan divê berê xusla xwe rake? 03.07.15 1.241
37 Eger 40 roj ji çilê pîrekê derbas bibe, divê çawa tev bigere? 28.08.15 1.224
38 Ma hedîsa “Xêr di pereyên ku bo çêkirina avahiyê tên xerckirin, tune ye” sehîh e? 13.10.15 1.384
39 Ma rast e ku nîkahên di meha Seferê de tên birîn, temenkin in? 08.12.15 1.089
40 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 1.336
41 Berdana jinan çawa pêk tê? 02.03.16 1.188
42 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 1.116
43 Ma nîkaha bê haya malbatê hatibe birîn, sehîh e/durust e? 04.05.16 1.032
44 Di rojiya sunnet de, herî dereng heta kengî niyet tê anîn? 09.06.16 1.231
45 Şeytan çima bû kafir? 20.07.16 1.093
46 Ji bo memûrtiya dewletê gelo caiz e ku mirov torpîlê bike? 15.08.16 1.027
47 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 930
48 Ma mirov dikare di meha Remezanê de mahra xwe bibire? 28.10.16 1.025
49 Ma di Qur’anê de mijara ezabê gorê dibore? 22.11.16 974
50 Ma pîrek dikare bi tena serê xwe derkeve rêwîtiyê? 30.12.16 920
51 Ma pênc wext nimêj di şeva Mîracê de ferz bû? 13.02.17 876
52 Nimêjên ku min nekirine ma ez dikarim êvarî li malê bikim? 14.03.17 858
53 Heke ez têkevim azmûnê û heman fakulteyê careke din kar bikim ma ev dibe xwarina mafê ‘îbadan? 16.05.17 814
54 Çilkên çav, guh û bêvilê rojiyê betal dikin? 21.06.17 774
55 Ma amadekirina projeyan bo belavbûna lîstika “İdda”yê caiz e? 10.08.17 760
56 Nuzûla Qur’anê bi zimanê ‘Erebî gelo dibe asteng ji bo cîhanîbûna wê? 02.10.17 716
57 Ma hilgirtina Qur’anê di binê navikê re qedexe ye? 01.11.17 668
58 Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene? 07.12.17 697
59 Ma di navbera ayetên 109-110an ji E‘raf û ayetên 34-35an ji Şu‘era tu nakokî heye? 16.01.18 609
60 Ma ayeta 100an ji sûreyê Ali Îmran terefgiriya mezheban qedexe dike? 19.02.18 615
61 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 550
62 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 510
63 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 372
64 Kefaretê rojiyê di kîjan rewşan de tê dayin? 31.05.18 461
65 Zilam mir. Sê law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 05.07.18 518
66 Ma serjêkirina qurbanê bi tenê ji bo kesên li heccê ne, ferz e? 31.07.18 387
67 Ma guneh e ku ez telefona Qur’an lê barkirî ye di berîka xwe hilgirim? 20.09.18 282
68 Ma çend jin û zarokên Îmam ‘Elî hebûn? Nesla wî ji kîjan zarokên wî dewam kiriye? 17.10.18 244
69 Mirov ji bo alîkariya birayên xwe yên li Filîstînê bernameya şahiyê lidar bixe 15.11.18 185
70 Di nimêja bi cemaetî de ma şert e ku mirov bibêjê “tebayî îmamê hazir” 25.12.18 247
71 Da ku bikaribim rabim nimêja sibehê divê ez çi bikim? 31.01.19 209
72 Ma mirov dikare li odeya razanê nimêj bike? 28.03.19 161
73 Çima xêra rojiya 6 rojan ji meha Şewwalê biqasî rojîgirtina salekê ye? 06.05.19 142
74 Ma mirov dikare di cara yekem de dewarê bike qurban?   24.07.19 73
75 Ma mirov dikare nimêja sibehê beriya wextê îmsakê bike? 04.09.19 55
76 Ma di ber sekratê de şeytan tê ku îmana mirov jê bistîne? 08.10.19 63
77 Ma mirov dikare bi lensan desmêj bigire? 17.01.14 1.803
78 Ma di secdeya tîlawetê de, divê ku meriv bi desmêj be? 18.01.14 1.831
79 Gelo meriv ji nebaşî û xerabiyên dê-bavê xwe, mesûl e? 19.01.14 1.618
80 Eger meriv dev ji bazarê berde, gelo tu cezayekî wê heye? 21.01.14 1.538
81 Hukmê kirîna wesayit-xaniyekî, bi rêya “Emin Evim”-“Emin Otomotiv”ê çi ye? 21.01.14 1.608
82 Gava deyn dereng were dayin, ma meriv dikare doza zirara xwe bike? 22.01.14 4.055
83 Dema meriv pîreka xwe ya berdayî ji malê derxe, telaq pêk tê? Ma ev jî ne fermana Xwedê ye? 24.01.14 1.447
84 Ma pîrek dikare mafê xweberdanê ji mêrê xwe bigire? 24.01.14 1.565
85 Gelo însan çima diçin ba sêhbaz û remildaran? 03.02.14 1.702
86 Meriv kengî dikare li cihê teziyê xwarinê bixwe? 03.02.14 1.704
87 Cezayê kuştina yekî bi şaşî çi ye? 04.02.14 1.672
88 Ma cin jî ji ehkamên Qur’anê berpirsiyar in? 06.02.14 1.852
89 Gelo caiz e ku meriv bi rêya “Tüp bebek” bibe xwedî zarok? 06.02.14 1.397
90 Piştî limêja înê, ma divê ku meriv limêja nîvro jî bike yan na? 10.02.14 1.529
91 Dema meriv bi cenabet be yan jî pîrek di xwînmehê de be, gelo durist e ku mirov diranê xwe dagire? 10.02.14 1.228
92 Hûn dikarin di derbarê Cewşenê de agahiyan bidin? 11.02.14 2.929
93 Kesê kor, gelo dikare li pêşiya cemaetê îmamtiyê bike? 13.02.14 1.302
94 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.514
95 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.588
96 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.599
97 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.548
98 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.683
99 Promosyona ku bank didin, ma ne faîz e? 23.08.14 1.565
100 Krêdiyên ku faîza wan ji sedî sifir e, caiz in? 23.08.14 1.681