Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Hukmê mesihkirina paş stû çi ye? 17.01.14 1.658
2 Gelo bi desmêjekê, çend limêj tên kirin? 18.01.14 1.710
3 Meriv dikare têkilatiyên xwe ji eqrebayên xwe bibire? 19.01.14 1.578
4 Malê ku di destê me de ye, dema bihayê wê zêde bibe, ma divê em bi kîjan bihayî bifiroşin? 21.01.14 1.495
5 Hukmê malê ku bi rêya fermî nehatibe qeydkirin û bikir jî ew teslîm negirtibe, dê çawa be? 21.01.14 1.564
6 Gelo dermankirina bi rêya bioenerjiyê, mumkin e? 22.01.14 1.228
7 Mena bêjeya ‘idde çi ye? 24.01.14 1.456
8 Di kîjan halan de lazim e ku mêr, mehrê bide pîrekê? 24.01.14 1.539
9 Gunehê kesên sêhrê dikin û yên didin kirin çi ye? 03.02.14 1.597
10 Hukmê kirina limêja mirî piştî definkirinê li ser gorê çi ye? 03.02.14 1.563
11 Ma di umetên berê de jî destê dizan dihate jêkirin? 04.02.14 1.452
12 Gelo hemî nexweşiyên derûnî bi sedem cinan e? 06.02.14 1.643
13 Ma di dînê me de, munasebeta bi pîrekê re ji paş ve teqez hatiye heramkirin? 06.02.14 1.208
14 Li gorî mezheban ji bo limêja înê herî kêm divê çend kes hebin? 10.02.14 1.319
15 Ma helal e ku mirov di gava limêja înê de li ser înternetê karê kirîn û firotinê bike? 10.02.14 1.240
16 Ma rast e ku bêjeya “Amîn” ji Cihûyan derbasî çanda Misilmanan bûye? 11.02.14 1.605
17 Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide? 13.02.14 1.635
18 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 13.02.14 1.694
19 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 1.472
20 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 1.625
21 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 1.421
22 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.661
23 Da ku însan jê îstifade bikin, ma meriv dikare malê xwe têxe faîzê? 23.08.14 1.476
24 Dema banka krêdiyê dide, ma qey pereyan nafiroşe ango bazirganiyê nake? 23.08.14 1.487
25 Gelo caiz e ku meriv xeyrî menqûlên xwe bi kirê bide bankayan? 23.08.14 1.503
26 Heram çi ye û cureyên wê çi ne? 18.11.14 1.453
27 Tebyîna Pêxember ya Qur’anê ma ne ravekirina wê ye? 18.11.14 1.392
28 Ma sedeqeya fitrê divê ku ji cinsê xwarinan bê dayin? 03.12.14 1.207
29 Meriv dikare diyariyan bide yên xeyrimislim? 08.01.15 1.223
30 Hukmê lixwekirina çarşevê çi ye? 05.02.15 1.485
31 Pîrekeke misliman ma dikare werzişê bike? 06.03.15 1.566
32 Dagirtina diranan, ma dibe asteng bo rakirina xuslê? 29.03.15 1.202
33 Ma meriv niyeta hecê çawa tîne? 20.04.15 1.191
34 Ma delîla ferzbûna sekna li ‘Erefeyê çi ye? 11.05.15 1.348
35 Di rewşên ku em nikarin xwe bişûn de ma dibe em teyemum bigirin? 13.06.15 1.126
36 Pîraka ku dema cilê wê xelas bûbe û dîsa jî xwînê bibîne, dê çi bike? 02.07.15 1.106
37 Ma pîreka di xwînmehê de dikare bikeve mizgeftê? 25.08.15 1.187
38 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 1.271
39 Pîreka bi hemil gava porê xwe kur bike, ma zarokê/a wê dê temenkin be? 01.12.15 1.141
40 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 1.310
41 Ma hedîseke wiha “Kesê ji Xwedê sebrê bixwaze, wî bela xwestiye” heye? 26.02.16 1.219
42 Ma gotina “Saetek bi tefekkur, ji îbadeta sunet ya salekê bi xêrtir e” hedîs e? 30.03.16 1.146
43 Ma hedîsa “Roja qiyametê ez ê berî her kesî têkevim bihuştê” sehîh e? 27.04.16 1.134
44 Rojî çi ye? Ma hûn dikarin tarîfa wê bikin? 06.06.16 1.182
45 Gelo hebên bin zimên digihîjin mîdeyê û rojiyê dişikînin? 30.06.16 1.084
46 Ji bo qezenceke helal, divê bi taybetî meriv li çi miqate be? 08.08.16 1.093
47 Ma pêwendiyên me bi kesên dînê xwe najîn re divê çawa be? 22.09.16 1.013
48 Hukmê xebata pîrekan çi ye? 25.10.16 869
49 Ma şert e ku di birîna nîkahê de welî jî hazir be? 17.11.16 940
50 Ma caiz e bijîşk li gorî jimara nexweşên ku dişînin saziyên taybet ucret bigirin? 27.12.16 1.038
51 Ma Dîyanet çima hîn jî şevên qendîlê pîroz dike? 08.02.17 861
52 Ma qezakirina nimêjê heye? 07.03.17 1.119
53 Hukmê xeyda ji cîranan çi ye? 05.05.17 793
54 Ma ultrason, rontgen û tomografî rojiyê dişkîne? 15.06.17 764
55 Ma lîstikên ku li hember xelatekê tên lîstin dibe qumar? 03.08.17 655
56 Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin? 20.09.17 741
57 Ma mebest ji ayeta “Bawermend berê xwe ji tiştên beredayî vedigerînin” çi ye? 27.10.17 695
58 Heywanên ku di (En‘am) ayeta 143 û 144an de derbas dibin 8 cot in, an 8 nêr û mê ne? 04.12.17 663
59 Ma hukmê sedeqeya necwayê di roja me de jî heye? 10.01.18 568
60 Ma gotina “heke jin servekirî be ferîşte nakevin malê”, rast e? 13.02.18 607
61 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 502
62 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 434
63 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 369
64 Ma kesê bêyî îradeya xwe verşê dikare rojiya xwe bişkîne? 28.05.18 408
65 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 330
66 Ma mirov dikare bi cîhazên ku bernameyên Qur’an û hedîsê li wan barkirî ye, biçe daşirê? 26.07.18 354
67 Mamoste, da ku gel netirsînin ma nabe hûn hin tiştan nebêjin? 13.09.18 307
68 Hukmê bikaranîna firçeyên ku ji mûyê beraz hatine çêkirin çi ye? 11.10.18 268
69 Ma gotina “’eleyhisselam” ji bo Hz. ‘Elî tê bikaranîn? 12.11.18 185
70 Ma gotina îlahiyan digel amûrên muzîkê durist e? 10.12.18 161
71 Ma nabe ku karkerên me nimêjên xwe bihêlin qezayê? 28.01.19 196
72 Ma nimêjeke bi navê nimêja hacetê heye? 12.03.19 166
73 Ma caiz e ku mirov piştî nimêjan li mizgeftê bi destê hev bigre? 29.04.19 125
74 Ma mirov dikare goştê qurbanê bide kesên ateîst? 19.07.19 93
75 Ma bêjeya fecr û feleqê di heman wateyê de ne? 29.08.19 35
76 Ma di desmêjê de şûştina hundirê çavan jî ferz e? 17.01.14 1.821
77 Ava spî ya ku ji pîrekan tê, gelo desmêjê dişikîne yan na? 18.01.14 1.922
78 Di rojên cejnê de ma divê meriv biçe serdana kê? 19.01.14 1.433
79 Firotina malekî bi bihayê nû durist e yan na? 21.01.14 1.488
80 Kirîn û firotina di dema limêja înê de, li ser înternetê gelo helal e yan na? 21.01.14 1.471
81 Ma bikaranîna kevirên bi şîfa, guneh e? 22.01.14 1.231
82 Pîreka ku hatiye berdan, kengî dikare bi yekî din re bizewice? 24.01.14 1.363
83 Ma li gorî Qur’anê, berdana bi şert durist e yan na? 24.01.14 1.303
84 Ma ji bo betalkirina sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 1.630
85 Ma pîrek jî dikarin beşdarî limêja cenaze bibin? 03.02.14 1.502
86 Ma Pêxember (s.a.w) destê kesê diz jêkiriye? 04.02.14 1.796
87 Gelo zanyar çima hebûna cinan qebûl nakin? 06.02.14 1.509
88 Hukmê girêdana lûleyên malzarokê çi ye? 06.02.14 1.314
89 Gelo tu hewcedarî bi ezana ku beriya xutba înê tê xwendin heye? 10.02.14 1.416
90 Ma pîrek roja înê, limêja xwe ya nîvro kengî dikarin bikin? 10.02.14 1.340
91 Hukmê duakirina bi hev re di Îslamê de çi ye? 11.02.14 2.615
92 Ma di Qur’anê di derbarê çêbûna bi qusûr de, tu agahî hene? 13.02.14 1.402
93 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.567
94 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 1.539
95 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 1.544
96 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 1.510
97 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.625
98 Meriv dikare deynê bavê xwe yê krêdiyê bi kara ji faîzê bide? 23.08.14 1.409
99 Kesê mecbûrî faîzê dibe, gelo di guneh de dibe mîna yê ku faîzê dixwe? 23.08.14 1.480
100 Teqawidiya ferdî çi ye? 23.08.14 1.479