Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin?
Fetwayen Kurdi > Deyn > Fetwayên Nivîskî Tarih: 22 Ocak 2014

Pirs: Min nivîsa we ya ku di derbarê enflasyonê de xwend. Di derheqê guherîna qîmetê pereyan de pirsek di serê min de çêbû. Hûn pereyan bi hêz û qîmeta wan a kirînê dinirxînin. Ma zêr mîna mal e? Zêr jî wekî mal radibe û dadikeve. Mesela eqrebayekî min çend sal berê zêr bi deyn girtibû û niha bihayê zêr pir rabûye. Bi çi awayî divê deynê xwe bide? Nerîna min ya şexsî, divê ku li gorî qaweta wê ya kirînê be. Lê belê di nivîsên we de zêr jî mîna mal tê jimartin. Li gorî zêr pere tê hesabkirin. Gelo vî deynî, divê ku bi heman gramî bide? Û eger zêr di destê wî de tune be, wê demê divê zêrê ku berî sê salan bi 3 milyaran bû niha bi 15 milyaran bikire û bide? Di vir de ma neheqiyek çênabe? Hal ew e ku zêr jî pere ye. Hûn dikarin vê mijarê ji me re şîrove bikin?

Bersiv: Du cur pere hene: Pereyê mal û pereyê îtibarî.

Zêr û zîv pereyê malî ne. Yanî taybetiya wan a peretî, qîmeta wan ji wan bi xwe ji xusûsiyetên wan ên madî tê; qîmeta wan li gorî gramên wan tên tesbîtkirin.

Lê belê, pereyên kaxiz ên ku di roja me de di rewacê de ne, pereyên îtibarî ne. Qîmeta wan, ne ji ber taybetiya (kaxiz in) wan e, belbî ji ber jimareyên ku ji aliyê deshilatdaran ve li ser wan tên nivîsandin (mîna du kaxizên bi heman mezinantî û hwd. li ser yekî qîmetê 10, li ser yê din qîmetê 100 hatiye nivîsandin) û ji hêza dewletê ya aborî (yanî ji xizmet û malên ku çêdikin) dertê holê.

Ji ber vê yêkê dema mal bi deyn tê stendin an jî li hember mal tê deynkirin, her çiqas bihayên wan malan biguhere jî dîsa divê ku mirov wan bi heman mîqdarî bide. Lê belê qîmeta pereyên îtibarî, ji ber ku temsîla mal dike (li gorî rêjeya mal) divê ku qîmeta wan jî li gorî wan malan bê hesabkirin.

Bi vê sedemê, deynên ku ji demeke dirêj ve nehatine dayin, tê tewsiyekirin ku ferqa enflasyonê bê hesabkirin. Şayed, zêr bi deyn hatibe stendin, divê bi heman mîqdar û bi zêritî bê dayin. Mîna 100 gram zêr hatibe stendin, -qîmeta zêr çi dakeve çi jî rabe- şert e ku dîsa 100 gram zêr bê dayin.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma pîrek dikare mafê xweberdanê ji mêrê xwe bigire? 24.01.14 1.469
2 Gelo însan çima diçin ba sêhbaz û remildaran? 03.02.14 1.563
3 Meriv kengî dikare li cihê teziyê xwarinê bixwe? 03.02.14 1.560
4 Cezayê kuştina yekî bi şaşî çi ye? 04.02.14 1.546
5 Ma cin jî ji ehkamên Qur’anê berpirsiyar in? 06.02.14 1.584
6 Gelo caiz e ku meriv bi rêya “Tüp bebek” bibe xwedî zarok? 06.02.14 1.299
7 Piştî limêja înê, ma divê ku meriv limêja nîvro jî bike yan na? 10.02.14 1.410
8 Dema meriv bi cenabet be yan jî pîrek di xwînmehê de be, gelo durist e ku mirov diranê xwe dagire? 10.02.14 1.146
9 Hûn dikarin di derbarê Cewşenê de agahiyan bidin? 11.02.14 2.617
10 Kesê kor, gelo dikare li pêşiya cemaetê îmamtiyê bike? 13.02.14 1.188
11 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.418
12 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.482
13 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.473
14 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.432
15 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.563
16 Promosyona ku bank didin, ma ne faîz e? 23.08.14 1.450
17 Krêdiyên ku faîza wan ji sedî sifir e, caiz in? 23.08.14 1.519
18 Meriv bê zenabûn fetwa bide 29.08.14 1.412
19 Îctihad çi ye? 18.11.14 1.179
20 Tiştên ku di Qur’anê de hatine qedexekirin, gelo ‘illetê wan li gorî çi tên tesbîtkirin? 18.11.14 1.225
21 Gelo kirinên xeyrimisliman ên baş, dê çawa be? Ma dê fêdê bide wan? 19.12.14 1.210
22 Rewşa mislimanê ku mafê yekî xeyrimislim xwaribe dê çawa be? 16.01.15 1.019
23 Ma divê ku pîrek bi şev di dema razanê de xwe bigirin? 12.02.15 1.359
24 Digel hemî hişyariyên bavê min, eger dîsa jî ez serê xwe vekim, gelo ji wî re jî guneh heye? 12.03.15 1.485
25 Gelo zirkurê pîrekê dibe mîna kurê wê yê rastîn? 01.04.15 1.337
26 Kesê xusla xwe ranekiribe û miribe, rast e ku dê di dojehê de bişewite? 24.04.15 1.058
27 Rêza ku ji bo Heceru’l-Eswed tê nîşandan, gelo tundrawî ye? 23.05.15 1.184
28 Meriv kengî ji îhramê derdikeve? 15.06.15 1.062
29 Berî çûna hecê, ma lazim e ku mirov ji merivên xwe helaliyan bixwaze? 04.07.15 1.118
30 Pîreka di heyza de be dikare Ke‘beyê tewaf bike? 31.08.15 1.092
31 Heywanên zirarê didin însanan, ma divê ku bên kuştin? 15.10.15 1.030
32 Rast e ku bazirganiya di roja aşûrê de bereketê zêdetir dike? 10.12.15 1.064
33 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 1.017
34 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 1.054
35 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 1.136
36 Ma “Rebb/Perwerdigar”, di nav Esmayê Husna de cih nagire? 16.05.16 1.055
37 Hûn dikarin di heqê çaxa balixbûnê de agahiyê bidin? 14.06.16 1.045
38 Gelo firqeya naciye/xelasbûyî kîjan e? 22.07.16 889
39 Em hîn bûn ku nîkaha bi dizî betal e. Baş e, wê gavê divê em çi bikin? 17.08.16 1.064
40 Ma kontrola nîkahê bi tenê ji bo pîrekan e? 06.10.16 813
41 Di meseleya nîkahê de em ê ji gotina kê bawer bikin? 01.11.16 902
42 Eger mirî me nabihîsin, wê gavê ma çima em silavê li wan dikin? 24.11.16 745
43 Hukmê ku mirov ji mecbûrî bi destê pîrekê bigire çi ye? 09.01.17 747
44 Ma mîrac bi bedenê an jî bi ruh pêk hatiye? 16.02.17 739
45 Zarokê ku piştî kirina nimêjê razê û îhtilam bibe ma divê wê nimêjê dîsa bike? 16.03.17 786
46 Piştî berdanê mirov kengî dikare bizewice? 23.05.17 707
47 Ma daliqandin an jî hilandina wêneyê kesê mirî guneh e? 18.07.17 594
48 Eger îkramiye rastî bilêta piyangoyê ya promosyonê were dê rewş çawa be? 14.08.17 673
49 Xwendina Qur’anê û girtina serî? 04.10.17 571
50 Ji bo têgehên Qur’anê hûn tewsiyeya kîjan berheman dikin? 07.11.17 539
51 Ma Hamanê ku navê wî di Qur’anê derbas û Hamanê di Tewratê de heman kes in? 12.12.17 544
52 Ma divê em bêjeya “zenîm”ê ya di Qur’anê de çawa fêhm bikin? 19.01.18 521
53 Ma pêgiriya mezheban pêdiviyeke olî ye? 21.02.18 395
54 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 397
55 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 308
56 Ma mirov dikare di rojiyê de serê xwe bîşû? 16.05.18 310
57 Pîreka ku nikare rojiyê bigre ma caiz e ku li kargehê xwarinê bixwe? 04.06.18 270
58 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 204
59 Ma hedîsa kesê boraqê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 02.08.18 212
60 Ma mirov dikare bi gerdaniya ku navê “Xwedê” li ser nivîsandiye biçe daşirê? 25.09.18 148
61 Ma cejna Remezan û Qurbanê çend roj in? 19.10.18 121
62 Gava bijîka jin hebe, ma mirov dikare yê mêr tercîh bike? 22.11.18 101
63 Ma hilkirina milan di nimêjê de mekrûh e? 27.12.18 151
64 Ma mirov dikare bi pêlavê nimêj bike? 06.02.19 61
65 Ma mirov dikare bi lensan desmêj bigire? 17.01.14 1.589
66 Ma di secdeya tîlawetê de, divê ku meriv bi desmêj be? 18.01.14 1.612
67 Gelo meriv ji nebaşî û xerabiyên dê-bavê xwe, mesûl e? 19.01.14 1.529
68 Eger meriv dev ji bazarê berde, gelo tu cezayekî wê heye? 21.01.14 1.381
69 Hukmê kirîna wesayit-xaniyekî, bi rêya “Emin Evim”-“Emin Otomotiv”ê çi ye? 21.01.14 1.485
70 Gava deyn dereng were dayin, ma meriv dikare doza zirara xwe bike? 22.01.14 3.729
71 Dema meriv pîreka xwe ya berdayî ji malê derxe, telaq pêk tê? Ma ev jî ne fermana Xwedê ye? 24.01.14 1.335
72 Ma pîrek dikare doza berdanê li zilamê ku li mala xwe ne miqate ye û erka xwe ya mêrantiyê neyîne cih, bike? 24.01.14 1.437
73 Hukmê vekirina fala stêrkê çi ye? 03.02.14 1.496
74 Hukmê beşdarbûna merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim çi ye? 03.02.14 1.547
75 Ma di Îslamê de tu ceza ji bo heqaretê heye? 04.02.14 1.513
76 Ji bo xweparastina ji cinan, ma gotina bêjeya “destûr” şert e? 06.02.14 1.577
77 Gelo durist e ku pîrekeke biyanî, zaroka meriv di malzaroka xwe de hilgire? 06.02.14 1.276
78 Gelo di kîjan şert û mercan de limêja înê tê terkkirin? 10.02.14 1.198
79 Dagirtin an jî qilifkirina diranan, ma dibe asteng ji bo rabûna xuslê? 10.02.14 1.292
80 Mena duayê “la hewle wela qûwwete îlla billahîl aliyyîl ezîm” çi ye? 11.02.14 2.452
81 Seqetên ku beşdarî limêja înê dibin gelo ferza wê ji stûyê wan derdikeve yan an? 13.02.14 1.253
82 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 1.458
83 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 1.455
84 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 1.445
85 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.497
86 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.625
87 Zemên memûran ên ku dereng tên razandin, gelo dibe faîz? 23.08.14 1.479
88 Ma caiz e ku meriv krêdiya fêrbûnê bistîne? 23.08.14 1.364
89 Hin însan Îslamê li gorî roja me dinirxînin. Di vê mijarê de hûn nabêjin çi? 29.08.14 1.424
90 Tiştên ehliyeta meriv ya edayê ji holê radikin çi ne? 18.11.14 1.133
91 Ma Henefiyan, dema seferê/rêwîtiyê bi qiyaseke çawa diyar kirine? 18.11.14 1.200
92 Meriv dikare ji xeyrimislimê ku ji mirovahiyê re tiştên bi fêde kiribeye re rehmê bixwaze? 21.12.14 1.174
93 Kesên xeyrimislim, çima nikarin têkevin Mekkeyê? 20.01.15 1.280
94 Derbarê dersên avjenî û werzîşê li dibistanên Elmanyayê 14.02.15 1.454
95 Mijara xwegirtinê gelo çima di nav şertên Îslamê û 32 ferzan de nehatiye diyarkirin? 14.03.15 1.503
96 Ma rast e ku diya me Reyhane serê xwe negirtiye? 03.04.15 1.350
97 Di edakirina hecê de meriv neçe Cebelu’r-Rehme û çiyayê Hîrayê? 25.04.15 1.107
98 Qurbanên ku li hecê tên serjêkirin, ma tên îsrafkirin? 24.05.15 1.217
99 Ma ramûsan xuslê lazim dike? 17.06.15 1.035
100 Ji ber tedawiya spîralê xwîna ku berî dema adetê tê, ma dibe asteng bo limêjê? 05.07.15 1.055