Ma di berdanê de şahid, di dema telaq yan dema tefrîqê de tên girtin?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Telaq Tarih: 24 Ocak 2014

Pirs: Di mijara jinberdanê de di derbarê hazirbûna şahidan şîroveyeke wiha tê kirin: “Mirov bêjeya “ أَشْهِدُواeşhîdû” (şahidan bigirin) ya di ayeta duyem ji sûreyê Telaq, li ser fermana telaqê ya ku di serê ayeta yekem de derbas dibe heml bike, ne guncav e. Ji dêla vê, ku mirov pêwîstiya hazirbûna şahidan di dema firqetê ya ku pêvajoya telaqê bi dawî dike qebûl bike, bêhtir hev digire.” Nerîna we ya di derheqê vê mijarê de çi ye?

Bersiv: Ne tiştekî rast e ku mirov ayetên bi hev re têkildar in digel hev nenirxîne, pêwendî û munasebeta di navbera wan de bi saxlemî saz neke û hewl bide ku hukum bide. Xwedê Teala desthilatdarî û otorîteyeke wiha nedaye tu kesî. Du ayetên têkildar wiha ne:

Elîf. Lam. Ra. Ev kitêbeke wisa ye ku ayetên wê ji aliyê Xwedayê Hekîm ê Xebîr ve muhkem hatiye dêrandin û piştre hatiye tefsîlkirin.

Da ku hûn ji bilî Xwedê îbadetê ji tiştekî din re nekin. (Bibêje:) Bêguman ez ji aliyê Xwedê ve ji bo we mizgînber û hişyarker im.”[1]

Dema mirov ayetên bi mijarê re têkildar in bi hev re dinirxîne, tê dîtin ku di derbarê jinberdanê de hin şert û peywir hene û bê hazirbûna şahidan, ew nayên cih. Li gorî vê;

Divê were tesbîtkirin ku jin di dema berdanê de ne di heyza de ye û di paqijiya xwe de mêrê wê pê re ranezaye. Ev jî encax bi beyan û îfadekirina herdu aliyan di hizûra şahidan de mumkin e.

Kesên misilman, dema bibihîsin ku dê du kes jihev biqetin, ji bo lihevanîna wan li ser wan ferz e ku hinên di navbera wan de hakimtiyê bikin, bişînin. Ev jî dike lazimê xwe ku mirov bi rewşê bizanibe. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Eger hûn ji xerabûna navbera jin û mêr endîşe bikin, hekemekî ji lêzimên mêr û hekemekî ji lêzimên jinê bişînin cem wan. Eger ew lihevhatina wan bixwazin, Xwedê dê navbera wan çêke. Bêguman Xwedê zana ye, agahdar e.”[2]

Endîşe û tirs; çi ji zen û gumanê be û çi jî ji zanebûnê be ku mirov hêviya tiştekî xerab bike. Zanebûneke wiha encax bi beyan û îfadeya yên ku di derbarê bûyerê de zanebûna wan heye derdikeve holê. Ên ku mumkin e wê bizanibin jî şahid in.



[1] Hûd, 11/1-2.

[2] Nîsa, 4/35.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ji bo lihevanîna mêr û jinê, meriv kengî dikeve dewrê? 24.01.14 1.481
2 Ma pîreka ku piştî nîkah û xelweta sehîh e hatibe berdan, mehr jê re dikeve yan na? 24.01.14 1.516
3 Di huqûqa Îslamê de nefeqe û pêdiviyên zarokan li ser kê ye? 24.01.14 1.551
4 Di berdana beriya zîfafê de, gelo dîsa jî şert e ku di hizûra du şahidan de pêk were? 24.01.14 1.480
5 Di kîjan rewşan de pîrek dikare doza berdanê li mêrê xwe veke? 24.01.14 1.465
6 Mena bêjeya ‘idde çi ye? 24.01.14 1.491
7 Di kîjan halan de lazim e ku mêr, mehrê bide pîrekê? 24.01.14 1.585
8 Pîreka ku hatiye berdan, kengî dikare bi yekî din re bizewice? 24.01.14 1.405
9 Ma li gorî Qur’anê, berdana bi şert durist e yan na? 24.01.14 1.320
10 Gelo hikmetê pîreka ku hatiye berdan sê paqijiyan disekine çi ye? 24.01.14 1.475
11 Berdana di gava hêrsbûnê de, gelo pêk tê yan na? 24.01.14 1.542
12 Pîreka ku di dema ‘ideyê xwe ji mal derkeve, gelo hatiye berdan an na? 24.01.14 1.569
13 Ma mafê pîrekê heye ku xwe berde? 24.01.14 1.575
14 Dema meriv pîreka xwe ya berdayî ji malê derxe, telaq pêk tê? Ma ev jî ne fermana Xwedê ye? 24.01.14 1.456
15 Ma pîrek dikare mafê xweberdanê ji mêrê xwe bigire? 24.01.14 1.574
16 Piştî berdana pîrekê dema meriv li jina xwe vegere, ma divê ku nîkaheke nû were birîn? 24.01.14 1.516
17 Ma pîrek dikare doza berdanê li zilamê ku li mala xwe ne miqate ye û erka xwe ya mêrantiyê neyîne cih, bike? 24.01.14 1.517
18 Ma rast e ku pîreka mêrê wê miriye, heta ‘ideyê wê neqede nikare ji mala xwe derkeve? 24.01.14 1.637
19 Di meseleya îftidayê de, gelo çima pîrek divê ku mehrê li mêrê xwe vegerîne? 24.01.14 1.430
20 Gelo ‘ideyê pîreka ku cara sêyem hatibe berdan, çiqas e? 24.01.14 1.568
21 Pîreka ku bi rêya îftidayê ji mêrê xwe qetiya be, ma dikare dîsa pê re bizewice? 24.01.14 1.524
22 Mêr û jina ku dev ji hev berdin, dê parvekirina mal di navbera wan de çawa bê kirin? 24.01.14 1.452
23 Berdaneke rast û durist divê ku çawa be? 24.01.14 1.366
24 Gelo pîrek, bi gotina mêrê wê “min tu berdayî”, tê berdan na na? 24.01.14 1.486
25 Hukmê berdana formalite çi ye? 24.01.14 1.511
26 Ma berdana bi sê telaqan çawa çêdibe? 24.01.14 1.468
27 Ma şertên ku ji bo jinberdanê pêwîst in çi ne? 24.01.14 1.428
28 Dema pîrek doza berdanê veke, malê wan dê çawa were parvekirin? 24.01.14 1.588
29 Berdana ku ne li gorî ayetên pêşî ji sûreyê Telaq be, gelo durist e yan na? 24.01.14 1.530
30 Ma meriv dikare di hundirê ‘ideyê de jina xwe cara duyem berde? 24.01.14 1.493
31 Lîstina pîreka bi mêr li hember zilamên biyanî, ma dibe sedem ji bo xerabûna nîkaha wê? 24.01.14 1.556
32 Dema şahid tune bin, gelo telaq pêk tê yan na? 24.01.14 1.447
33 Gelo mehr ji pîreka ku berî zîfafê hatibe berdan re heye? 24.01.14 1.281
34 Ma vekirina cihên mehrem tu bandorê li nîkaha pîrekê dike? 24.01.14 1.419
35 Ma di berdanê de şahid, di dema telaq yan dema tefrîqê de tên girtin? 24.01.14 1.633
36 Berdana berî zîfafê 24.01.14 1.572
37 Eger mêr angaşt bike ku pîreka wî zina kiriye, divê çi bike? 24.01.14 1.537