Dema meriv pîreka xwe ya berdayî ji malê derxe, telaq pêk tê? Ma ev jî ne fermana Xwedê ye?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Telaq Tarih: 24 Ocak 2014

Pirs: We di nivîseke xwe de îfade kiriye ku pîreka hatiye berdan dema ji aliyê mêrê xwe ve ji xanî bê derxistin an jî ew bi xwe derkeve, telaq pêk tê û we ev yek ji şertên telaqê yên din, cuda girtiye. Ma ev hemî ne fermanên Xwedê ne? Şîrovekirina vê meseleyê çawa ye?

Bersiv: Di derbarê telaqê de Xwedê Teala wiha ferman dike:

Ey Pêxember! Gava hûn bixwazin jinan berdin, wan di dema paqijiya wan de berdin, ‘ideyê wan bijimêrin. Ji Perwerdegarê xwe Xwedê bitirsin. Ji bilî ku ew fehşîtiyeke aşkere bikin, wan ji xaniyên wan dernexin û bila ew bi xwe jî dernekevin. Ev tixûbên Xwedê ne. Kî tixûbên Xwedê derbas bike, birastî wî li xwe stemkarî kiriye. Tu nizanî; dibe ku piştî berdana jinan, Xwedê rewşeke din derxe holê.”[1]

Berdan divê di hundirê ‘ideyê de be û pîrek di wê gavê de di paqijiyê de be. Lê belê di heman wextê de divê ku bi mêrê xwe re neketibe têkilatiya cinsî.

Xwedê Teala wiha ferman dike:

Jinên ku hatine berdan, bi tena serê xwe mudetê sê qur’an disekinin.”[2]

Ji ber ku têkilatiya cinsî di dema heyzê de qedexe ye, pîrek di wê demê de ji xwe bi tena serê xwe ye. Pîreka ku di hundirê ‘ideyê xwe de hatiye berdan, ji ber ku bi mêrê xwe re di heman malê dijî gotina “qur” tê mena dema paqijiyê ya ku dikare pê re têkeve munasebeta cinsî.

Ji bilî vê, di ayeta jor de sê şertên din jî hatine jimartin. Ew jî; jimartina ‘iddê, mirov pîrekê ji xanî dernexe û ew jî ji mal dernekeve. Ên ku van şertan di ser guhê xwe re biavêje û girîngiyê nede, xwe dixe tengasî û zehmetiyê. Encax telaq pêk tê û jina wî tê berdan. Lewra Xwedê Teala wiha ferman dike: “Kî tixûbên Xwedê derbas bike, birastî wî li xwe stemkarî kiriye.[3]

Lewra heta dawiya ‘iddê, mafê mêr ê vegerê heye. Eger ew bi xwe ‘ideyê nejimêre, dibe ferq neke ku dema ‘ideyê derbas bûye û mafê wî yê vegerê ji destê wî bifilite. Eger mêr di hundirê dema ‘ideyê de jina xwe ji xanî dernexe, çareserkirina pirsgirêkê rihet dibe. Pêkan e ku li wê rewşê bi hizir bifikire û bigihêje encameke erênî û baş.

Eger pîrek ji xanî dernekeve mumkin e ku ew jî derfeta îqnakirina mêrê xwe bi dest bixe. Li hember mêrê xwe di hundirê wê demê de ji munasebeta cinsî pê ve tu tiştekî din lê ne qedexe ye. Ev jî dike ku îhtimama mêrê wê ya bi bal wê ve zêde bibe.

Eger mêr biryara vegerê bide û di hizûra du şahidan de vê biryara xwe bide tesbîtkirin, êdî ew qedexeya cinsî jî ji holê radibe.



[1] Telaq, 65/1.

[2] Beqere, 2/228.

[3] Telaq, 65/1.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Gelo pîrek, bi gotina mêrê wê “min tu berdayî”, tê berdan na na? 24.01.14 1.158
2 Hukmê berdana formalite çi ye? 24.01.14 1.171
3 Ma berdana bi sê telaqan çawa çêdibe? 24.01.14 1.132
4 Ma şertên ku ji bo jinberdanê pêwîst in çi ne? 24.01.14 1.135
5 Dema pîrek doza berdanê veke, malê wan dê çawa were parvekirin? 24.01.14 1.230
6 Berdana ku ne li gorî ayetên pêşî ji sûreyê Telaq be, gelo durist e yan na? 24.01.14 1.143
7 Ma meriv dikare di hundirê ‘ideyê de jina xwe cara duyem berde? 24.01.14 1.144
8 Lîstina pîreka bi mêr li hember zilamên biyanî, ma dibe sedem ji bo xerabûna nîkaha wê? 24.01.14 1.144
9 Dema şahid tune bin, gelo telaq pêk tê yan na? 24.01.14 1.105
10 Gelo mehr ji pîreka ku berî zîfafê hatibe berdan re heye? 24.01.14 951
11 Ma vekirina cihên mehrem tu bandorê li nîkaha pîrekê dike? 24.01.14 1.120
12 Ma di berdanê de şahid, di dema telaq yan dema tefrîqê de tên girtin? 24.01.14 1.187
13 Berdana berî zîfafê 24.01.14 1.205
14 Eger mêr angaşt bike ku pîreka wî zina kiriye, divê çi bike? 24.01.14 1.177
15 Ji bo lihevanîna mêr û jinê, meriv kengî dikeve dewrê? 24.01.14 1.109
16 Ma pîreka ku piştî nîkah û xelweta sehîh e hatibe berdan, mehr jê re dikeve yan na? 24.01.14 1.145
17 Di huqûqa Îslamê de nefeqe û pêdiviyên zarokan li ser kê ye? 24.01.14 1.155
18 Di berdana beriya zîfafê de, gelo dîsa jî şert e ku di hizûra du şahidan de pêk were? 24.01.14 1.106
19 Di kîjan rewşan de pîrek dikare doza berdanê li mêrê xwe veke? 24.01.14 1.120
20 Mena bêjeya ‘idde çi ye? 24.01.14 1.147
21 Di kîjan halan de lazim e ku mêr, mehrê bide pîrekê? 24.01.14 1.210
22 Pîreka ku hatiye berdan, kengî dikare bi yekî din re bizewice? 24.01.14 1.112
23 Ma li gorî Qur’anê, berdana bi şert durist e yan na? 24.01.14 1.055
24 Gelo hikmetê pîreka ku hatiye berdan sê paqijiyan disekine çi ye? 24.01.14 1.115
25 Berdana di gava hêrsbûnê de, gelo pêk tê yan na? 24.01.14 1.192
26 Pîreka ku di dema ‘ideyê xwe ji mal derkeve, gelo hatiye berdan an na? 24.01.14 1.146
27 Ma mafê pîrekê heye ku xwe berde? 24.01.14 1.187
28 Dema meriv pîreka xwe ya berdayî ji malê derxe, telaq pêk tê? Ma ev jî ne fermana Xwedê ye? 24.01.14 1.120
29 Ma pîrek dikare mafê xweberdanê ji mêrê xwe bigire? 24.01.14 1.226
30 Piştî berdana pîrekê dema meriv li jina xwe vegere, ma divê ku nîkaheke nû were birîn? 24.01.14 1.182
31 Ma pîrek dikare doza berdanê li zilamê ku li mala xwe ne miqate ye û erka xwe ya mêrantiyê neyîne cih, bike? 24.01.14 1.205
32 Ma rast e ku pîreka mêrê wê miriye, heta ‘ideyê wê neqede nikare ji mala xwe derkeve? 24.01.14 1.227
33 Di meseleya îftidayê de, gelo çima pîrek divê ku mehrê li mêrê xwe vegerîne? 24.01.14 1.090
34 Gelo ‘ideyê pîreka ku cara sêyem hatibe berdan, çiqas e? 24.01.14 1.224
35 Pîreka ku bi rêya îftidayê ji mêrê xwe qetiya be, ma dikare dîsa pê re bizewice? 24.01.14 1.144
36 Mêr û jina ku dev ji hev berdin, dê parvekirina mal di navbera wan de çawa bê kirin? 24.01.14 1.091
37 Berdaneke rast û durist divê ku çawa be? 24.01.14 1.089