Ma di Îslamê de piştî ku meriv dimire îsqata ji bo rojî limêj û hwd. heye yan na?
Fetwayen Kurdi > Cenaze > Fetwayên Nivîskî Tarih: 03 Şubat 2014

Pirs: Li welatê me, dema yek bimire kefaretê rojî û sondên wî tê dayin. Gelo helwesteke wiha di dînê me çiqas rast e?

Bersiv: Di fiqha Îslamê de ev tetbîqa han bi navê “îsqata limêjê” û “îsqata rojiyê”, meşhûr e. Lê belê hemî delîlên li ber destên me, didin nîşandan ku îsqateke wiha ne pêkan e. Xwedê Teala wiha ferman dike:

 “Ji rizqê ku Me daye we înfaq bikin, beriya ku mirina yekî ji we bê û bibêje: Perwerdegarê min! Xweziya Te mirina min bidaya paş, da min sedeqe bidaya û ez bibûma ji qencîkaran!

Xwedê, mirina tu kesî bi paş de naxe dema ku mirina wî were. Xwedê bi ya hûn bikin agahdar e.”[1]

Dema yek bimire malê ku li pey xwe dihêle, êdî malê mîratxweran e. Bi sedem ku piştî mirina mirî, mal êdî yê mîratxweran e, ji terîkeyê tu xêr li mirî nayê kirin.

Di ayetekê de Xwedê Teala wiha ferman dike:

Hingê her kes dê bizanibe ka çi li pêşiya xwe şandiye û çi li dûv xwe hiştiye.”[2]

Ji Ebû Hureyre (x.j.q) hatiye ragihandin: Zilamek hat cem Qasidê Xwedê û jê pirsî:

“Ey Qasidê Xwedê! (Ji aliyê xêrê ve) kîjan sedeqe herî mezin e?” Qasidê Xwedê wiha bersiv da:

Di rewşeke ku tu li ser xwe bî (ne nexweş bî), pir çikûz bî, ji xizaniyê bitirsî û hêviya te di dewlemendiyê de hebe û tu sedeqeyê bidî. (Vi karî) nehêle heta ku ruh bigihêje gewriya te û tu bêjî bila ewqasî bidin filankes û ewqasî bidin bêvan kes. Bi hezir be, (ew mal) ji xwe bûye yê filankes.”[3]

Ji bo temaşekirina vîdeoyeke ku bi vê mijarê re têkildar e, ji kerema xwe re serî li lînka jêr bidin:

http://www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/olen-kisinin-namaz-ve-oruc-borclari-iskat-ile-dusurulebilir-mi.html

Di Ansîklopediya “Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi” de ev agahî derbas dibe:

“Ev îsqat ji îbadetan limêj, rojî qurban, nezir û kefaret û deynên ku nehatine dayin, da ku meriv ji van deynan xelas bike, ku mirov fidyê bide feqîran re tê gotin… Di dema Hezretî Pêxember, sehabi, tabiî û etba-êı tabiîyan îsqateke bi vê wateyê tune bûye. Îbadet û kefaretên bi vî rengî, ji ber ku dikeve bin beşa mafê Xwedê Teala, wekî rêgezê îsqata wê nayê dayin.”[4]

Ji bo kesên ku dixwazin agahiyên berfirehtir bidest bixwin, dikarin li dersa ku di tarîxa 16 Rêbendan a 2010’an ya bi sernavê “mukayeseli fıkıh müzakereleri” hatiye kirin ji lînka jêr temaşe bikin û heman dersê bi awayê nivîskî li jêrê vîdeoyê bixwînin:

http://www.kurandersi.com/mukayeseli-fikih-muzakereleri/2010/iskat-olen-kimseyi-ibadet-borclarindan-kurtarmak.html



[1] Munafîqûn, 63/10-11.

[2] Înfîtar, 82/5.

[3] Buxarî, Zekat, 10; Muslim, Zekat, 92 (1032).

[4] Ji bo agahiyên berfirehtir bnh. Ali Bardakoğlu, “Iskat”, Ansîklopediya Îslamî ya Weqfa Dîyanetê (DİA), XIX, 137-143.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma di serdema Pêxember (s.a.w) de ji dêla sabûnê çi bikar dianîn? 17.01.14 1.607
2 Ma kişandina cixarê, desmêjê dişikîne? 18.01.14 1.714
3 Min nezir kir ez ê ewqas pere bidim zarokên taxa xwe, ma dikarim bidim hin zarokên din? 19.01.14 1.307
4 Ferqa di navbera bihayê pêşin û bi deyn, gelo dibe faîz? 21.01.14 1.575
5 Ma rast e ku Pêxemberê me (s.a.w) dema wefat kiriye, zirxê wî di hember deynê Cihûyekî de rehin bûye? 21.01.14 1.487
6 Hukmê kirîna diwîzan bi rêya sîstema Forexê, gelo durist e yan na? 21.01.14 1.563
7 Ma berdana bi sê telaqan çawa çêdibe? 24.01.14 1.468
8 Ma şertên ku ji bo jinberdanê pêwîst in çi ne? 24.01.14 1.427
9 Dema pîrek doza berdanê veke, malê wan dê çawa were parvekirin? 24.01.14 1.588
10 Li ser kê limêja cenaze tê kirin û li ser kê nayê kirin? 03.02.14 1.595
11 Di Qur’anê ji cezayê sed daran pê ve, ma tu hedekî din heye? 04.02.14 1.524
12 Piştî hicretê, ma Misilmanan çima êrîşî karwanê Qureyşiyan kirin? 06.02.14 1.487
13 Di masturbasyon de gelo di navbera ezab û yên zewicandî de tu ferq heye? 06.02.14 1.392
14 Pîreka ku zaroka wê ji ber çûye, kengî dikare bi mêrê xwe re razê? 06.02.14 1.296
15 Kesê ku di nav limêja înê de desmêja wî bişikê divê çi bike? 10.02.14 1.287
16 Rast e ku sehabiyekî kor, Pêxemberê me ji xwe re kiriye wesîle û dua kiriye? 11.02.14 1.703
17 Ma ji bo teseturê tu duayekî ku meriv bike heye? 11.02.14 2.644
18 Hukmê jiyana hevzayendiyê -sirf ji aliyê hestî ve- çi ye? 13.02.14 1.236
19 Bi duayên di dema nîşaniyê de nîkah tê birin? 19.02.14 1.476
20 Zilamê ku jina wî bimire, kengî dikare bi yeka din re bizewice? 19.02.14 1.530
21 Meriv dikare bi keçika ku bi xwişka meriv re ji heman pîrekê şîr vexwariye re bizewice? 19.02.14 1.446
22 Di heman demê de nîkah bi du kesan re were birîn? 19.02.14 1.612
23 Ma faîz, ji ber ku navgîn e bo zilm û zordestiyê hatiye heramkirin? 23.08.14 1.551
24 Gelo tu hedîseke ku li daru’l-herbê faîzê caiz bidêre heye? 23.08.14 1.646
25 Hukmê meriv deynê karta xwe ya krêdiyê di dema wê de nede çi ye? 23.08.14 1.504
26 Fetwayên ku seyda didin, gelo çima ne mîna hev in? 29.08.14 1.599
27 Biryarên Pêxember (s.a.w) ên ku bi wesfê serokê dewletê dane 18.11.14 1.359
28 Alîkariyên ku beriya meha Remezanê hatine kirin, gelo dikevin şûna fitrê? 02.12.14 1.367
29 Ma Cihû, ji zikmakî lanetkirî ne? 30.12.14 1.159
30 Ma divê pîrek xwe çawa binixumînin? 29.01.15 1.520
31 Xwendekareke keç, ma dikare li mala mamosteyekî mêr dersê bigire? 22.02.15 1.582
32 Gelo bûk dikare li cem xezûrê xwe yê nehelal servekirî be? 24.03.15 1.568
33 Tê gotin ku di binê her mûyekî de cenabet heye. Gelo ev rast e? 10.04.15 1.233
34 Ya baş ku meriv çend caran biçe hecê yan jî wî pereyî înfaq bike? 03.05.15 1.314
35 Nexweşê ku tedawiya radyoterapiyê dibîne, ji dêla xuslê ma dibe ku teyemum bigire? 30.05.15 1.456
36 Ma dema xwînmeha pîrekan kengî diqede? 23.06.15 1.135
37 Ma meriv dikare di şûna yekî din de hecê bike? 12.07.15 1.291
38 Li gorî Ebû Henîfe, di Kutubê Sitte de tu hedîsên li dijî Qur’anê ne, hene? 09.09.15 1.433
39 Hedîsa qudsî çi ye? 23.10.15 1.405
40 Ma rûniştina di nav derî de guneh e? 24.12.15 1.230
41 Ma Hz. Îsa, ji nesla Hz. Îshaq tê? 16.02.16 1.258
42 Ma ji bilî xanî, cil, nan û avê mafê însên di tu tiştekî din de tune ye? 15.03.16 1.298
43 Ma hedîsek bi vî awayî “Ji ber sê tiştan ji Ereban hez bikin” heye? 18.04.16 1.159
44 Kesê jiyana xwe di rêya Xwedê de borandibe, ma di sekratê de bê îman diçe? 25.05.16 1.178
45 Nexweşên tedawiya kemoterapiyê dibînin, ma lazim e ku rojiyê bigirin? 22.06.16 1.208
46 Ma Xwedê dixwaze hin kes, li ser kufrê bimirin? 29.07.16 1.104
47 Hukmê xwarina nêçîrên xeyrimisliman çi ye? 03.09.16 1.322
48 Ma flort, zina ye? 13.10.16 944
49 Ma dibe em mara xwe bibirin da ku em nekevin gunehan? 09.11.16 1.113
50 Ma mirov dikare li nav goristanê mizgeftê ava bike? 05.12.16 936
51 Kesê ku di sê mehan de bimire ma -di gorê de- kengî pirs jê tê kirin? 18.01.17 1.048
52 Ma di şevên qendîlê de têkiliya cinsî ya di navbera mêr û jinê de qedexe ye? 23.02.17 953
53 Ma qezakirina nimêjê li ser yên ku bi zanebûn nimêjê diterikînin ne ferz e? 28.03.17 899
54 Ma di navbera rojiya me û rojiya miletên berê de cudahî heye? 30.05.17 886
55 Bi mebesta dayîna jar û feqiran mirov dikare bi qumarê bilîze? 25.07.17 766
56 Kesê ku ji bo spasiyê boraqekê serjê bike ma dikare jê bixwe? 25.08.17 751
57 Ma berî jidayikbûna Hz. Îsa, hatiye diyarkirin ku dê îmtihana dunyayê qezenc bike? 12.10.17 766
58 Ji bo fêhmkirina Qur’anê gelo ferhengên ‘Erebî çiqas ewle ne? 20.11.17 666
59 Rojhilatnas û iddiaya ku Qur’an hatiye guhertin 22.12.17 659
60 Ma di Îslamê her tişt (wekî mînak ferîşte) bi rêya mantiqê tê ravekirin? 05.02.18 722
61 Mêr mir. Jinek, lawek û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parve kirin? 01.03.18 525
62 Hukmên di der barê mîratê de çima di ayetên cuda de hatine gotin? 27.03.18 489
63 Ma malên ku di xweşiyê de tên hîbekirin jî dikevin nav mîratê? 30.04.18 461
64 Kesê rojî negirtibe dê çi bike? 21.05.18 432
65 Ma bikaranîna banda nîkotînê rojiyê dişkîne? 11.06.18 406
66 Ma mirov dikare bibe wêrisê malê heram? 16.07.18 367
67 Dema kêmasiyên yekî hat gotin, divê mirov çawa tev bigere? 04.09.18 332
68 Ma Nasiruddîn el-Elbanî alimekî hedîsê yê pêbawer e? 03.10.18 250
69 Ma Pêxemberê me (s.a.w) di şeva mîravê de Xwedê Teala dîtiye? 31.10.18 215
70 Ma di dînê me de ji bo nexweşiyên derûnî tu rêyeke çareseriyê heye? 29.11.18 170
71 Ma niyeta nimêjê çawa tê anîn? 09.01.19 249
72 Ma kirina nimêjê li ser sicadeya ku wêneyê Ke‘beyê li ser heye caiz e? 27.02.19 227
73 Ma hedisa kesê çar qam sunnetên berî nîvro meke, mehdervaniya min nagihîjê, sehîh e? 16.04.19 130
74 Ma mirov dikare li ser navê malbatê bi tenê qurbanekê serjê bike? 17.06.19 137
75 Ma heywana ku roja cejnê zaye û têjika wê bi hev re tên serjêkirin? 05.08.19 101
76 Ma dê li axretê ji gunehên mirov pirs bê kirin yan neyê kirin? 16.09.19 77
77 Ma di sûreyê Mu’minûn ayeta 112an de behsa kê tê kirin? 24.10.19 74
78 Ma pîrek piştî mesihkirina guhan, paşiya stûyê xwe jî mesih dikin? 17.01.14 2.886
79 Ma meriv dikare li piyan mîz bike? 18.01.14 1.590
80 Rojiya nezir, ma divê ku li pey hev were girtin? 19.01.14 1.389
81 Gelo durist e ku meriv malê xwe bi du bihayên ji hev cuda bifiroşe? 21.01.14 1.601
82 Hukmê beşdarbûna rêxistina Lyonessê çi ye? 21.01.14 1.554
83 Qezenckirina pereyan bi rêya serîlêdana malperan, helal e? 21.01.14 1.575
84 Berdana ku ne li gorî ayetên pêşî ji sûreyê Telaq be, gelo durist e yan na? 24.01.14 1.530
85 Ma meriv dikare di hundirê ‘ideyê de jina xwe cara duyem berde? 24.01.14 1.493
86 Lîstina pîreka bi mêr li hember zilamên biyanî, ma dibe sedem ji bo xerabûna nîkaha wê? 24.01.14 1.555
87 Ma meriv dikare termê miriyên xwe bişewitîne? 03.02.14 1.820
88 Bêjeya “el-‘ezab” ya ku di mijara recmê de derbas dibe, tê çi wateyê? 04.02.14 1.538
89 Ma kuştina neyarên dînê Îslamê caiz e? 06.02.14 1.672
90 Eger masturbasyon mekrûh be, ma çima piştî kirina wê ez ewqas nerihet dibim? 06.02.14 1.326
91 Gelo heram e ku meriv behsa jiyana xwe ya cinsî bike? 06.02.14 1.290
92 Kesê xutba înê dixwîne, ma ne pêwîst e ku li pêşiyê limêj jî bike? 10.02.14 1.384
93 Mena duayê “Ya hey, ya qeyûm bi rehmetîke estexîsû” çi ye? 11.02.14 1.645
94 Hukmê dawetê çi ye? 13.02.14 1.729
95 Bi şermezarî dinivîsim, ez hevzayend im. Lava dikim alîkariya min bikin? 13.02.14 1.517
96 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.607
97 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.454
98 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.554
99 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.704
100 Ma di faîzê de bi tenê rêjeya zêde û bilind heram e? 23.08.14 1.452