Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Qur'an Tarih: 20 Eylül 2017

Pirs: Hin ayetên Qur’anê hene çi tesîra wan di roja me de heye, ez tênagihîjim! Li ser meseleyê ayetên di der heqê xanimên Pêxemberê me de yan jî yên di der barê mêhvanên tên mala wî de divê ku pir nemînin, zû rabin… Ayetên bi vî awayî di roja me ya îroyîn de tu bandora wan tuneye; lê belê di Qur’anê de cî digrin. Gelo hîkmetê vê çi ye?   

Bersiv: Wergera ayeta ku bingeh e ji bo pirsa we wiha ye:

Gelî bawermendan! Bêyî ku ji bo xwarinekê destûr ji we re bê dayîn –wext bêwext- neçin malên Pêxember; lê belê heke hûn bên vexwendin herin, piştî ku we xwarin xwar di cih de belav bibin. Ji bo sohbetê li hawirdorekê megerin. Ev helwesta we Pêxember xemgîn dike, lê belê ew ji we şerm dike. Xwedê ji gotina heqiyê fedî nake. Dema ku hûn tiştekî ji xanimên wî bixwazin li pişt perdeyê bixwazin. Ev, hem ji bo dilên we hem jî ji bo dilên wan bizaveke pak e. Ji we re qet ne helal e ku hûn Qasidê Xwedê biêşînin û piştî wî xanimên wî mar bikin. Bê guman vê tevgera we li nik Xwedê (gunehekî) mezin e.” (Ehzab, 33/53)

Bê guman cîgirtina van ayetan di Qur’anê de di gelek mijaran de ji me re dibin arîkar. Heke em çend heban rêz bikin:

  • Di vir de û di ayetên mîna vê de yên ku qala jiyana Pêxemberê me ya taybet dikin bêjeya Resûl (qasid) nabore, kelîmeya Nebî derbas dibe. Ev rewş dibe wesîleya ku em wekî mînakê têgehên resûl û nebî yên gelekî muhîm in bi awayekî rêkûpêk fêhm bikin. Lê mixabin hema çi bigre di temamê wergerên Qur’anê de bêyî ku ev cudahî were hesabkirin, bêjeya “pêxember” tê bikaranîn. Lê belê di ayetên ku bêjeya resûl di wan de dibore  gava kelîmeya pêxember jî were xebitandin dîtina cudahiya di navbera wan de ji van wergeran dibe bêîmkan. Nebî, meqamê ku Xwedê daye kesê ku ew bijartiye. Resûl jî kesê ku -çi nebî be çi jî ne nebî be- ayetên Xwedê digihîne bendeyên Wî. Ango peywira qasidiyê dike. Bi bêjeya Nebî, aliyê Muhemmed aleyhisselam yê însanî tê destnîşankirin. Lewra di hin ayetên ku bi zimanekî gelekî tund tê hişyarkirin de jî kelîmeya nebî dibore. Mirov dikare ayeta pêşî ji sûreyê Tehrîm wekî mînak nîşan bide.   Lê belê di halê resûltiyê de ne pêkan e ku Pêxemberê me şaşiyê bike. Lewra di wê gavê de bi ragihandina ayetên Xwedê bi awayekî rast berpirsyar e. Ji ber vê ye ku di Qur’anê de her daîm qala îtaeta resûl tê kirin; lê îtaeta nebî qet nayê dîtin. Ha ayetên bi vî rengî, ji bo cudakirina herdu têgehan ji hev û ji bo têgihîştina wan gelekî girîng in û cihekî xwe yê taybet hene. Ji bo agahiyên berfirehtir di der barê mijarê de hûn dikarin berhema (Fatih Orum) “Nebî ve Rasûl” û (Zeki Bayraktar) “Kur’an ve Sünnet Ama Hangi Sünnet” yên ku ji Weşanxaneya Weqfa Suleymaniyeyê derketine bixwînin.
  • Ev ayetên han nîşanên herî mezin in li ser wehya ku ji Pêxemberê me hatiye hinartin wî bi temamî ragihandiye. Lewra di nêrîna pêşîn de hin ayetên ku her wekî bi tenê wî eleqedar dikin dixuyin jî di Qur’anê de cî digrin. Ev jî tê wateya ku temamê tiştên bi wesfê qasidtiyê jê re hatine hinartin  teblîx kirine.
  • Wekî din em bihizirin ku Xwedê Teala heke bixwesta hin tiştên ku bi tenê mirovên wê demê eleqedar dikirin bihinarta dê çi bikira? Ma dê ji Resûlullah re bigota “vê ragihîne van mirovan bi tenê, ne hewce ye ku tu têxî nav Qur’anê?” Heke wiha gotibûna divê ku Qasidê Xwedê ji bilî Qur’anê wehyeke din girtiba û ew bi tenê ragihanda hin mirovên diyar. Lewra îro li hin derdoran angaşta ku  Qasidê Xwedê ji bilî Qur’anê wehya ku jê re dibêjin “xeyrimetluw” girtiye, dikin hene û bi sedema ku beşeke ji hedîsan wiha dibînin jî wekî Qur’anê erk û peywira teşrî (danîna qanûnan) nade Resûlullah. Lê belê bi sedema peywira risaletê divê ku Qasidê Xwedê wehya ku jê re hatiye hinartin ragihîne temamê mirovan (Maîde, 5/67) Ha ev û ayetên wekî vê li ser mijara ku ji bilî Qur’anê wehyeke bi navê wehya xeyrimetluw tuneye delîla herî baş e. Resûlullah, bêyî binêre ka kê eleqedar dike çi tiştê ku ji Rebbê me girtiye teblîx kiriye, wê jî cihê xwe di Qur’anê de girtiye.
  • Ayetên Qur’anê bi azîneya ku Xwedê bi xwe diyar kiriye hatine tertîpkirin. Ji bo gihaştina çareseriyên ku jê re hikmet tê gotin divê ku ev azîne bi awayekî rast û durist were bikaranîn. Di rewşeke wiha de dibe ku ayeteke qet em hêvî nakin di mijareke din de yaka din şîrove bike. Ji ber vê yekê heke ayetek di Qur’snê de cî girtibe, kî dizane bê ka bi ayetên di mijarên din de çiqas têkildar e. Ji bo bidestxistina agahiyên berfirehtir di der barê vê azîneyê de hûn dikarin serî li berhema Fatih Orum ya bi navê “Kur’an ve Sünnet Temelinde Kur’an’ı Anlama Usûlü ” bidin.
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ayeta “Ji tiştên ku dema werin aşkerekirin dê we xemgîn bikin, pirs mekin” divê çawa were fêhmkirin? 26.09.17 462
2 Li gorî ayeta 71an ji sûreyê Îsra mirov li axretê dê digel kîjan rêberan bên gazîkirin? 02.11.17 405
3 Ma divê em ayeta 81an ji sûreyê Alî Îmran çawa fêhm bikin? 11.12.17 332
4 Ma di ayeta yekem ji sûreyê ‘Eleq de emrê bi xwendina çi hatiye kirin? 17.01.18 392
5 Destdana Qur’anê û desmêj? 03.10.17 495
6 Ji bo têgehên Qur’anê hûn tewsiyeya kîjan berheman dikin? 07.11.17 405
7 Ma Hamanê ku navê wî di Qur’anê derbas û Hamanê di Tewratê de heman kes in? 12.12.17 399
8 Ma divê em bêjeya “zenîm”ê ya di Qur’anê de çawa fêhm bikin? 19.01.18 362
9 Xwendina Qur’anê û girtina serî? 04.10.17 448
10 Hûn dikarin têgeha “roj”ê ya di ayeta 29an ji sûreyê Nazîat rave bikin? 08.11.17 470
11 Çima di hin ayetên Qur’anê de qala “Qur’ana ‘Erebî” tê kirin? 18.12.17 359
12 Ma divê em ayeta 19an ji sûreyê Hedîd çawa fêhm bikin? 30.01.18 330
13 Ma temamê ayetên Qur’anê ne 6.666 ayet in? 05.10.17 544
14 Mebest ji gotina “dostik”an ya ku di Qur’anê de dibore çi ye? 15.11.17 460
15 Ma divê tîpa “dad”ê çawa bê xwendin? 19.12.17 335
16 Ma zanîna sebebên nuzûla ayetên Qur’anê şert e? 31.01.18 287
17 Ma herdu ayetên dawî ji sûreyê Beqere bê navgîn hatine hinartin? 06.10.17 455
18 Ma li gorî Qur’anê zimanê heyînên bêcan jî heye? 16.11.17 396
19 Bêjeya ummetê di Qur’anê de di kîjan wateyan de hatiye bikaranîn? 20.12.17 509
20 Ma guhdarkirina bi rêya radyo, televîzyon û cd’yê dikeve şûna xetma Qur’anê? 01.02.18 337
21 Ji bo têgihîştina Qur’anê di esra seadetê de komxebatî dihat kirin? 10.10.17 459
22 Gelo Qur’an di kîjan mijaran de agahiyên ronker dide me? 17.11.17 395
23 Ma Qur’an kitêbeke ku bi tenê xitab/bang li mêran dike? 21.12.17 382
24 Ma berî jidayikbûna Hz. Îsa, hatiye diyarkirin ku dê îmtihana dunyayê qezenc bike? 12.10.17 499
25 Ji bo fêhmkirina Qur’anê gelo ferhengên ‘Erebî çiqas ewle ne? 20.11.17 423
26 Rojhilatnas û iddiaya ku Qur’an hatiye guhertin 22.12.17 394
27 Ma divê em ayeta 45an ji sûreyê Alî Îmran ji aliyê qederê ve çawa fêhm bikin? 16.10.17 505
28 Di fêhmkirina Qur’anê de girîngiya bizava îctihadê çi ye? 21.11.17 391
29 We çima ayeta 29an ji sûreyê Sad ji wergerên din cuda tercume kiriye? 26.12.17 396
30 Ma ji alimên berê kesekî ku ayeta 4an ji sûreyê Îbrahîm wekî we fêhm kiribe heye? 18.10.17 502
31 Ma Pêxemeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hikum nedaye? 23.11.17 417
32 Ma li gorî ayeta 54an ji sûreyê E‘raf, şev li pêş e yan ro? 27.12.17 432
33 Ma hîkmeta ku digel Qur’anê ji Resûlullah re hatiye hinartin çi ye? 23.10.17 461
34 Hûn di karin ji sûreyê Fatihe ayeta “em bi tenê ji Te arîkariyê dixwazin” rave bikin? 28.11.17 424
35 Ma Qur’ana Pîroz di 23 salan an jî bi tenê di mehekê de hatiye hinartin? 04.01.18 412
36 Ma Xwedê Teala bi her însanî re -bi awayekî- diaxive? 05.09.17 461
37 Di navbera ayeta 30an ji sûreyê E‘raf û ayeta 17an ji sûreyê Tewbe têkiliyek çawa heye? 24.10.17 395
38 Ma Xwedê Teala dixwaze ku mirovan ji rê derxe? 29.11.17 370
39 Ma duayên di Qur’anê de gotinên Xwedê ne? 05.01.18 367
40 Ma Xwedê Teala ji bo her herêmeke li cîhanê hişyarkerek şandiye? 06.09.17 503
41 Ma mirov dikare Qur’anê li menzela nivînan daliqîne? 25.10.17 442
42 Ma wateya têgeha “ulu’l-elbab” ya ku di gelek ayetên Qur’anê de dibore, çi ye? 30.11.17 431
43 Gelo di dema berhevkirina Qur’anê de tu mudaxeleyek çêbûye? 09.01.18 389
44 Ma mebest ji bêjeya “ruhban” ya ku di Qur’anê de dibore de kî ne? 07.09.17 534
45 Ma mebest ji ayeta “Bawermend berê xwe ji tiştên beredayî vedigerînin” çi ye? 27.10.17 443
46 Heywanên ku di (En‘am) ayeta 143 û 144an de derbas dibin 8 cot in, an 8 nêr û mê ne? 04.12.17 420
47 Ma hukmê sedeqeya necwayê di roja me de jî heye? 10.01.18 370
48 Ma mebest ji “ehbar”ê ya ku di Qur’anê de derbas dibe kî ne? 08.09.17 530
49 Ma mebest ji zahirî û batiniya Xwedê çi ye? 30.10.17 454
50 Çima mijarên di Qur’anê de di sûreyên cur bi cur de tên vegotin? 05.12.17 410
51 Ma lêkera şae û erade di Qur’anê de di wayeta “xwestin”ê de ye? 11.01.18 411
52 Gelo îfadeya esatîru’l-ewwelîn di wateya “çîrokên pêşiyan” de ye? 19.09.17 425
53 Ji bo dersên Qur’anê yên li dibistanê ma divê ku mirov bi desmêj be? 31.10.17 434
54 Gelo bêjeya “kitab” a ku di Qur’anê de derbas dibe bi çi wateyê ye? 06.12.17 342
55 Ma Xwedê Teala berê erd an jî asîman afirandiye? 15.01.18 378
56 Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin? 20.09.17 455
57 Ma hilgirtina Qur’anê di binê navikê re qedexe ye? 01.11.17 420
58 Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene? 07.12.17 454
59 Ma di navbera ayetên 109-110an ji E‘raf û ayetên 34-35an ji Şu‘era tu nakokî heye? 16.01.18 338