Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Qur'an Tarih: 20 Eylül 2017

Pirs: Hin ayetên Qur’anê hene çi tesîra wan di roja me de heye, ez tênagihîjim! Li ser meseleyê ayetên di der heqê xanimên Pêxemberê me de yan jî yên di der barê mêhvanên tên mala wî de divê ku pir nemînin, zû rabin… Ayetên bi vî awayî di roja me ya îroyîn de tu bandora wan tuneye; lê belê di Qur’anê de cî digrin. Gelo hîkmetê vê çi ye?   

Bersiv: Wergera ayeta ku bingeh e ji bo pirsa we wiha ye:

Gelî bawermendan! Bêyî ku ji bo xwarinekê destûr ji we re bê dayîn –wext bêwext- neçin malên Pêxember; lê belê heke hûn bên vexwendin herin, piştî ku we xwarin xwar di cih de belav bibin. Ji bo sohbetê li hawirdorekê megerin. Ev helwesta we Pêxember xemgîn dike, lê belê ew ji we şerm dike. Xwedê ji gotina heqiyê fedî nake. Dema ku hûn tiştekî ji xanimên wî bixwazin li pişt perdeyê bixwazin. Ev, hem ji bo dilên we hem jî ji bo dilên wan bizaveke pak e. Ji we re qet ne helal e ku hûn Qasidê Xwedê biêşînin û piştî wî xanimên wî mar bikin. Bê guman vê tevgera we li nik Xwedê (gunehekî) mezin e.” (Ehzab, 33/53)

Bê guman cîgirtina van ayetan di Qur’anê de di gelek mijaran de ji me re dibin arîkar. Heke em çend heban rêz bikin:

  • Di vir de û di ayetên mîna vê de yên ku qala jiyana Pêxemberê me ya taybet dikin bêjeya Resûl (qasid) nabore, kelîmeya Nebî derbas dibe. Ev rewş dibe wesîleya ku em wekî mînakê têgehên resûl û nebî yên gelekî muhîm in bi awayekî rêkûpêk fêhm bikin. Lê mixabin hema çi bigre di temamê wergerên Qur’anê de bêyî ku ev cudahî were hesabkirin, bêjeya “pêxember” tê bikaranîn. Lê belê di ayetên ku bêjeya resûl di wan de dibore  gava kelîmeya pêxember jî were xebitandin dîtina cudahiya di navbera wan de ji van wergeran dibe bêîmkan. Nebî, meqamê ku Xwedê daye kesê ku ew bijartiye. Resûl jî kesê ku -çi nebî be çi jî ne nebî be- ayetên Xwedê digihîne bendeyên Wî. Ango peywira qasidiyê dike. Bi bêjeya Nebî, aliyê Muhemmed aleyhisselam yê însanî tê destnîşankirin. Lewra di hin ayetên ku bi zimanekî gelekî tund tê hişyarkirin de jî kelîmeya nebî dibore. Mirov dikare ayeta pêşî ji sûreyê Tehrîm wekî mînak nîşan bide.   Lê belê di halê resûltiyê de ne pêkan e ku Pêxemberê me şaşiyê bike. Lewra di wê gavê de bi ragihandina ayetên Xwedê bi awayekî rast berpirsyar e. Ji ber vê ye ku di Qur’anê de her daîm qala îtaeta resûl tê kirin; lê îtaeta nebî qet nayê dîtin. Ha ayetên bi vî rengî, ji bo cudakirina herdu têgehan ji hev û ji bo têgihîştina wan gelekî girîng in û cihekî xwe yê taybet hene. Ji bo agahiyên berfirehtir di der barê mijarê de hûn dikarin berhema (Fatih Orum) “Nebî ve Rasûl” û (Zeki Bayraktar) “Kur’an ve Sünnet Ama Hangi Sünnet” yên ku ji Weşanxaneya Weqfa Suleymaniyeyê derketine bixwînin.
  • Ev ayetên han nîşanên herî mezin in li ser wehya ku ji Pêxemberê me hatiye hinartin wî bi temamî ragihandiye. Lewra di nêrîna pêşîn de hin ayetên ku her wekî bi tenê wî eleqedar dikin dixuyin jî di Qur’anê de cî digrin. Ev jî tê wateya ku temamê tiştên bi wesfê qasidtiyê jê re hatine hinartin  teblîx kirine.
  • Wekî din em bihizirin ku Xwedê Teala heke bixwesta hin tiştên ku bi tenê mirovên wê demê eleqedar dikirin bihinarta dê çi bikira? Ma dê ji Resûlullah re bigota “vê ragihîne van mirovan bi tenê, ne hewce ye ku tu têxî nav Qur’anê?” Heke wiha gotibûna divê ku Qasidê Xwedê ji bilî Qur’anê wehyeke din girtiba û ew bi tenê ragihanda hin mirovên diyar. Lewra îro li hin derdoran angaşta ku  Qasidê Xwedê ji bilî Qur’anê wehya ku jê re dibêjin “xeyrimetluw” girtiye, dikin hene û bi sedema ku beşeke ji hedîsan wiha dibînin jî wekî Qur’anê erk û peywira teşrî (danîna qanûnan) nade Resûlullah. Lê belê bi sedema peywira risaletê divê ku Qasidê Xwedê wehya ku jê re hatiye hinartin ragihîne temamê mirovan (Maîde, 5/67) Ha ev û ayetên wekî vê li ser mijara ku ji bilî Qur’anê wehyeke bi navê wehya xeyrimetluw tuneye delîla herî baş e. Resûlullah, bêyî binêre ka kê eleqedar dike çi tiştê ku ji Rebbê me girtiye teblîx kiriye, wê jî cihê xwe di Qur’anê de girtiye.
  • Ayetên Qur’anê bi azîneya ku Xwedê bi xwe diyar kiriye hatine tertîpkirin. Ji bo gihaştina çareseriyên ku jê re hikmet tê gotin divê ku ev azîne bi awayekî rast û durist were bikaranîn. Di rewşeke wiha de dibe ku ayeteke qet em hêvî nakin di mijareke din de yaka din şîrove bike. Ji ber vê yekê heke ayetek di Qur’snê de cî girtibe, kî dizane bê ka bi ayetên di mijarên din de çiqas têkildar e. Ji bo bidestxistina agahiyên berfirehtir di der barê vê azîneyê de hûn dikarin serî li berhema Fatih Orum ya bi navê “Kur’an ve Sünnet Temelinde Kur’an’ı Anlama Usûlü ” bidin.
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma Xwedê Teala bi her însanî re -bi awayekî- diaxive? 05.09.17 373
2 Di navbera ayeta 30an ji sûreyê E‘raf û ayeta 17an ji sûreyê Tewbe têkiliyek çawa heye? 24.10.17 299
3 Ma Xwedê Teala dixwaze ku mirovan ji rê derxe? 29.11.17 272
4 Ma duayên di Qur’anê de gotinên Xwedê ne? 05.01.18 276
5 Ma Xwedê Teala ji bo her herêmeke li cîhanê hişyarkerek şandiye? 06.09.17 395
6 Ma mirov dikare Qur’anê li menzela nivînan daliqîne? 25.10.17 334
7 Ma wateya têgeha “ulu’l-elbab” ya ku di gelek ayetên Qur’anê de dibore, çi ye? 30.11.17 320
8 Gelo di dema berhevkirina Qur’anê de tu mudaxeleyek çêbûye? 09.01.18 303
9 Ma mebest ji bêjeya “ruhban” ya ku di Qur’anê de dibore de kî ne? 07.09.17 422
10 Ma mebest ji ayeta “Bawermend berê xwe ji tiştên beredayî vedigerînin” çi ye? 27.10.17 364
11 Heywanên ku di (En‘am) ayeta 143 û 144an de derbas dibin 8 cot in, an 8 nêr û mê ne? 04.12.17 329
12 Ma hukmê sedeqeya necwayê di roja me de jî heye? 10.01.18 275
13 Ma mebest ji “ehbar”ê ya ku di Qur’anê de derbas dibe kî ne? 08.09.17 437
14 Ma mebest ji zahirî û batiniya Xwedê çi ye? 30.10.17 352
15 Çima mijarên di Qur’anê de di sûreyên cur bi cur de tên vegotin? 05.12.17 316
16 Ma lêkera şae û erade di Qur’anê de di wayeta “xwestin”ê de ye? 11.01.18 314
17 Gelo îfadeya esatîru’l-ewwelîn di wateya “çîrokên pêşiyan” de ye? 19.09.17 337
18 Ji bo dersên Qur’anê yên li dibistanê ma divê ku mirov bi desmêj be? 31.10.17 341
19 Gelo bêjeya “kitab” a ku di Qur’anê de derbas dibe bi çi wateyê ye? 06.12.17 267
20 Ma Xwedê Teala berê erd an jî asîman afirandiye? 15.01.18 282
21 Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin? 20.09.17 352
22 Ma hilgirtina Qur’anê di binê navikê re qedexe ye? 01.11.17 326
23 Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene? 07.12.17 360
24 Ma di navbera ayetên 109-110an ji E‘raf û ayetên 34-35an ji Şu‘era tu nakokî heye? 16.01.18 244
25 Ayeta “Ji tiştên ku dema werin aşkerekirin dê we xemgîn bikin, pirs mekin” divê çawa were fêhmkirin? 26.09.17 377
26 Li gorî ayeta 71an ji sûreyê Îsra mirov li axretê dê digel kîjan rêberan bên gazîkirin? 02.11.17 308
27 Ma divê em ayeta 81an ji sûreyê Alî Îmran çawa fêhm bikin? 11.12.17 258
28 Ma di ayeta yekem ji sûreyê ‘Eleq de emrê bi xwendina çi hatiye kirin? 17.01.18 288
29 Destdana Qur’anê û desmêj? 03.10.17 381
30 Ji bo têgehên Qur’anê hûn tewsiyeya kîjan berheman dikin? 07.11.17 282
31 Ma Hamanê ku navê wî di Qur’anê derbas û Hamanê di Tewratê de heman kes in? 12.12.17 279
32 Ma divê em bêjeya “zenîm”ê ya di Qur’anê de çawa fêhm bikin? 19.01.18 253
33 Xwendina Qur’anê û girtina serî? 04.10.17 349
34 Hûn dikarin têgeha “roj”ê ya di ayeta 29an ji sûreyê Nazîat rave bikin? 08.11.17 378
35 Çima di hin ayetên Qur’anê de qala “Qur’ana ‘Erebî” tê kirin? 18.12.17 260
36 Ma divê em ayeta 19an ji sûreyê Hedîd çawa fêhm bikin? 30.01.18 234
37 Ma temamê ayetên Qur’anê ne 6.666 ayet in? 05.10.17 428
38 Mebest ji gotina “dostik”an ya ku di Qur’anê de dibore çi ye? 15.11.17 357
39 Ma divê tîpa “dad”ê çawa bê xwendin? 19.12.17 239
40 Ma zanîna sebebên nuzûla ayetên Qur’anê şert e? 31.01.18 191
41 Ma herdu ayetên dawî ji sûreyê Beqere bê navgîn hatine hinartin? 06.10.17 359
42 Ma li gorî Qur’anê zimanê heyînên bêcan jî heye? 16.11.17 294
43 Bêjeya ummetê di Qur’anê de di kîjan wateyan de hatiye bikaranîn? 20.12.17 387
44 Ma guhdarkirina bi rêya radyo, televîzyon û cd’yê dikeve şûna xetma Qur’anê? 01.02.18 243
45 Ji bo têgihîştina Qur’anê di esra seadetê de komxebatî dihat kirin? 10.10.17 357
46 Gelo Qur’an di kîjan mijaran de agahiyên ronker dide me? 17.11.17 279
47 Ma Qur’an kitêbeke ku bi tenê xitab/bang li mêran dike? 21.12.17 298
48 Ma berî jidayikbûna Hz. Îsa, hatiye diyarkirin ku dê îmtihana dunyayê qezenc bike? 12.10.17 398
49 Ji bo fêhmkirina Qur’anê gelo ferhengên ‘Erebî çiqas ewle ne? 20.11.17 322
50 Rojhilatnas û iddiaya ku Qur’an hatiye guhertin 22.12.17 306
51 Ma divê em ayeta 45an ji sûreyê Alî Îmran ji aliyê qederê ve çawa fêhm bikin? 16.10.17 406
52 Di fêhmkirina Qur’anê de girîngiya bizava îctihadê çi ye? 21.11.17 300
53 We çima ayeta 29an ji sûreyê Sad ji wergerên din cuda tercume kiriye? 26.12.17 280
54 Ma ji alimên berê kesekî ku ayeta 4an ji sûreyê Îbrahîm wekî we fêhm kiribe heye? 18.10.17 364
55 Ma Pêxemeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hikum nedaye? 23.11.17 319
56 Ma li gorî ayeta 54an ji sûreyê E‘raf, şev li pêş e yan ro? 27.12.17 340
57 Ma hîkmeta ku digel Qur’anê ji Resûlullah re hatiye hinartin çi ye? 23.10.17 352
58 Hûn di karin ji sûreyê Fatihe ayeta “em bi tenê ji Te arîkariyê dixwazin” rave bikin? 28.11.17 334
59 Ma Qur’ana Pîroz di 23 salan an jî bi tenê di mehekê de hatiye hinartin? 04.01.18 325