Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Qur'an Tarih: 07 Aralık 2017

Pirs: Tê iddiakirin ku di Qur’ana Pîroz de hin helbestên beriya Îslamiyetê hene. Heta hin kes angaşt dikin ku bi îlhama ji wan helbestan hin ayetên Qur’anê hatine çêkirin. Şîroveya we ya di der barê vê mijarê de çi ye?

Bersiv: İddiayên di der barê ku di Qur’ana Pîroz de helbest heye ne di roja me de bi tenê heta di çavkaniyên siyer û dîrokê de derbas dibe ku di dema hinartina Qur’anê de ji aliyê muşrikan ve angaştên bi vî awayî dihatin kirin. Xwedê Teala di der barê ku Qur’an ne helbest e wiha ferman dike:

Me helbest fêrî wî (Muhemmed) nekiriye; jixwe ne pêdivî ye. Ev, bi tenê zikr û qur’aneke raveker e. Da ku yên zindî hişyar bike û da ku ji kafiran re vebirî diyar bibe ku ew gotina Xwedê ye hatiye hinartin.” (Yasîn, 36/69-70)

Ew, ne gotina helbestvanekî  ye. Hûn çiqas kêm bawer dikin!” (Haqqe, 69/41)

Çawa ku Qur’an bi tevahî ne helbest e, tu helbest jî di Qur’anê de tunene. Riwayeta di der barê misilmanbûna ‘Umerê kurê Xettab ya ku di çavkaniyan de derbas dibe ji aliyê ve gelekî girîng e. Riwayeta ku ji ‘Umer bi xwe hatiye ragihandin wiha ye:

“Şevekê ji bo ku meyê vexwim ez derketim der. Piştî ku min ji bo vexwarina meyê tu cihek nedît, min biryar da ku biçim Ke‘beyê tewaf bikim. Dema ku ez hatim Ke‘beyê min dît ku Pêxember nimêj dike. Bi mebesta ku ez li Qur’ana di nimêjê de dixwend guhdarî bikim û da ku min nebîne, ez ketim bin perdeya Ke‘beyê û hêdîka ez hatim pêşiya wî. Ew bi min nehesiya. Min li sûreyê Haqqe yê ku di nimêjê de dixwend guhdarî kir. Gava min di dilê xwe de got ku ‘Tiştê dixwîne, wekî ku Qureyşî dibêjin peyva helbestvanekî ye.’ wî ayetên ‘Ew, ne gotina helbestvanekî  ye. Hûn çiqas kêm bawer dikin! Ew, ne gotina remildarekî jî ye, hûn çiqas hindikî difikirin!’ (Haqqe, 69/41-42) xwendin. Li ser vê gava min di dilê xwe de got ku ‘Heke ne gotina remildar û helbestvanekî be, wê gavê ew derewa Muhemmed e’, wî ayetên ‘Heke wî (Muhemmed) li ser navê Me hin gotin lêbianîna, Me yê ew bi hêz bigirta, piştre Me yê dilreha wî biqetanda. Ji we tu kesî jî dê nikariba ji bo wî berevanî bikira.’ (Haqqe, 69/44-47) xwendin. Bersiva temamê gotinên min dihate dayîn. Dilê min nerm bû, çavên min şil bûn. Qur’anê kir ku ez misilman bibim. Îslam bi temamî ket dilê min. Di dawiyê de (Pêxember) nimêja xwe xelas kir û bi aliyê mala xwe ve çû. Min jî da pey wî. Di kuça mala xwe de ez his kirim (bi min hesiya). Guman kir ku ez ê xerabiyekê pê bikim û gava got ku ‘Tu çi dixwazî ey ‘Umer!’, min got ‘Ez hatime ku bi Xwedê, qasidê Wî û tiştê ku aniye baweriyê bînim.’ Dilê min mist da û ji min re dua kir. Piştre got ‘Xwedê tu rasterê kirî ey ‘Umer!’ û çû mala xwe.”

(Mehmet Azimli, di der barê vê riwayeta ku qala misilmabûna Hz. ‘Umer dike de agahiyên girîng dide û dibêje ev, ji riwayeta misilmanbûna ‘Umer ya ku di nav gel de meşhûr e ewletir e. Ji bo agahiyên berfirehir bnr: Mehmet Azimli, Siyeri Farklı Okumak, Weşanên Ankara Okulu, Ankara, 2010, rp: 115 û piştî wê. Ji bo dîtina riwayetê di jêderên kevneşopî de bnr:  Ehmedê kurê Hanbel, I/17; Îbn Hişam, es-Sîretu’n-Nebewiyye, c: 3, rp: 166).

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Gelo îfadeya esatîru’l-ewwelîn di wateya “çîrokên pêşiyan” de ye? 19.09.17 365
2 Ji bo dersên Qur’anê yên li dibistanê ma divê ku mirov bi desmêj be? 31.10.17 375
3 Gelo bêjeya “kitab” a ku di Qur’anê de derbas dibe bi çi wateyê ye? 06.12.17 300
4 Ma Xwedê Teala berê erd an jî asîman afirandiye? 15.01.18 317
5 Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin? 20.09.17 384
6 Ma hilgirtina Qur’anê di binê navikê re qedexe ye? 01.11.17 358
7 Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene? 07.12.17 390
8 Ma di navbera ayetên 109-110an ji E‘raf û ayetên 34-35an ji Şu‘era tu nakokî heye? 16.01.18 273
9 Ayeta “Ji tiştên ku dema werin aşkerekirin dê we xemgîn bikin, pirs mekin” divê çawa were fêhmkirin? 26.09.17 405
10 Li gorî ayeta 71an ji sûreyê Îsra mirov li axretê dê digel kîjan rêberan bên gazîkirin? 02.11.17 344
11 Ma divê em ayeta 81an ji sûreyê Alî Îmran çawa fêhm bikin? 11.12.17 280
12 Ma di ayeta yekem ji sûreyê ‘Eleq de emrê bi xwendina çi hatiye kirin? 17.01.18 324
13 Destdana Qur’anê û desmêj? 03.10.17 416
14 Ji bo têgehên Qur’anê hûn tewsiyeya kîjan berheman dikin? 07.11.17 318
15 Ma Hamanê ku navê wî di Qur’anê derbas û Hamanê di Tewratê de heman kes in? 12.12.17 313
16 Ma divê em bêjeya “zenîm”ê ya di Qur’anê de çawa fêhm bikin? 19.01.18 290
17 Xwendina Qur’anê û girtina serî? 04.10.17 381
18 Hûn dikarin têgeha “roj”ê ya di ayeta 29an ji sûreyê Nazîat rave bikin? 08.11.17 405
19 Çima di hin ayetên Qur’anê de qala “Qur’ana ‘Erebî” tê kirin? 18.12.17 295
20 Ma divê em ayeta 19an ji sûreyê Hedîd çawa fêhm bikin? 30.01.18 264
21 Ma temamê ayetên Qur’anê ne 6.666 ayet in? 05.10.17 472
22 Mebest ji gotina “dostik”an ya ku di Qur’anê de dibore çi ye? 15.11.17 384
23 Ma divê tîpa “dad”ê çawa bê xwendin? 19.12.17 268
24 Ma zanîna sebebên nuzûla ayetên Qur’anê şert e? 31.01.18 220
25 Ma herdu ayetên dawî ji sûreyê Beqere bê navgîn hatine hinartin? 06.10.17 385
26 Ma li gorî Qur’anê zimanê heyînên bêcan jî heye? 16.11.17 323
27 Bêjeya ummetê di Qur’anê de di kîjan wateyan de hatiye bikaranîn? 20.12.17 430
28 Ma guhdarkirina bi rêya radyo, televîzyon û cd’yê dikeve şûna xetma Qur’anê? 01.02.18 271
29 Ji bo têgihîştina Qur’anê di esra seadetê de komxebatî dihat kirin? 10.10.17 387
30 Gelo Qur’an di kîjan mijaran de agahiyên ronker dide me? 17.11.17 310
31 Ma Qur’an kitêbeke ku bi tenê xitab/bang li mêran dike? 21.12.17 324
32 Ma berî jidayikbûna Hz. Îsa, hatiye diyarkirin ku dê îmtihana dunyayê qezenc bike? 12.10.17 429
33 Ji bo fêhmkirina Qur’anê gelo ferhengên ‘Erebî çiqas ewle ne? 20.11.17 360
34 Rojhilatnas û iddiaya ku Qur’an hatiye guhertin 22.12.17 344
35 Ma divê em ayeta 45an ji sûreyê Alî Îmran ji aliyê qederê ve çawa fêhm bikin? 16.10.17 443
36 Di fêhmkirina Qur’anê de girîngiya bizava îctihadê çi ye? 21.11.17 327
37 We çima ayeta 29an ji sûreyê Sad ji wergerên din cuda tercume kiriye? 26.12.17 316
38 Ma ji alimên berê kesekî ku ayeta 4an ji sûreyê Îbrahîm wekî we fêhm kiribe heye? 18.10.17 405
39 Ma Pêxemeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hikum nedaye? 23.11.17 349
40 Ma li gorî ayeta 54an ji sûreyê E‘raf, şev li pêş e yan ro? 27.12.17 365
41 Ma hîkmeta ku digel Qur’anê ji Resûlullah re hatiye hinartin çi ye? 23.10.17 388
42 Hûn di karin ji sûreyê Fatihe ayeta “em bi tenê ji Te arîkariyê dixwazin” rave bikin? 28.11.17 359
43 Ma Qur’ana Pîroz di 23 salan an jî bi tenê di mehekê de hatiye hinartin? 04.01.18 351
44 Ma Xwedê Teala bi her însanî re -bi awayekî- diaxive? 05.09.17 407
45 Di navbera ayeta 30an ji sûreyê E‘raf û ayeta 17an ji sûreyê Tewbe têkiliyek çawa heye? 24.10.17 329
46 Ma Xwedê Teala dixwaze ku mirovan ji rê derxe? 29.11.17 304
47 Ma duayên di Qur’anê de gotinên Xwedê ne? 05.01.18 305
48 Ma Xwedê Teala ji bo her herêmeke li cîhanê hişyarkerek şandiye? 06.09.17 426
49 Ma mirov dikare Qur’anê li menzela nivînan daliqîne? 25.10.17 368
50 Ma wateya têgeha “ulu’l-elbab” ya ku di gelek ayetên Qur’anê de dibore, çi ye? 30.11.17 360
51 Gelo di dema berhevkirina Qur’anê de tu mudaxeleyek çêbûye? 09.01.18 333
52 Ma mebest ji bêjeya “ruhban” ya ku di Qur’anê de dibore de kî ne? 07.09.17 466
53 Ma mebest ji ayeta “Bawermend berê xwe ji tiştên beredayî vedigerînin” çi ye? 27.10.17 389
54 Heywanên ku di (En‘am) ayeta 143 û 144an de derbas dibin 8 cot in, an 8 nêr û mê ne? 04.12.17 356
55 Ma hukmê sedeqeya necwayê di roja me de jî heye? 10.01.18 306
56 Ma mebest ji “ehbar”ê ya ku di Qur’anê de derbas dibe kî ne? 08.09.17 468
57 Ma mebest ji zahirî û batiniya Xwedê çi ye? 30.10.17 386
58 Çima mijarên di Qur’anê de di sûreyên cur bi cur de tên vegotin? 05.12.17 349
59 Ma lêkera şae û erade di Qur’anê de di wayeta “xwestin”ê de ye? 11.01.18 338