Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Qur'an Tarih: 07 Aralık 2017

Pirs: Tê iddiakirin ku di Qur’ana Pîroz de hin helbestên beriya Îslamiyetê hene. Heta hin kes angaşt dikin ku bi îlhama ji wan helbestan hin ayetên Qur’anê hatine çêkirin. Şîroveya we ya di der barê vê mijarê de çi ye?

Bersiv: İddiayên di der barê ku di Qur’ana Pîroz de helbest heye ne di roja me de bi tenê heta di çavkaniyên siyer û dîrokê de derbas dibe ku di dema hinartina Qur’anê de ji aliyê muşrikan ve angaştên bi vî awayî dihatin kirin. Xwedê Teala di der barê ku Qur’an ne helbest e wiha ferman dike:

Me helbest fêrî wî (Muhemmed) nekiriye; jixwe ne pêdivî ye. Ev, bi tenê zikr û qur’aneke raveker e. Da ku yên zindî hişyar bike û da ku ji kafiran re vebirî diyar bibe ku ew gotina Xwedê ye hatiye hinartin.” (Yasîn, 36/69-70)

Ew, ne gotina helbestvanekî  ye. Hûn çiqas kêm bawer dikin!” (Haqqe, 69/41)

Çawa ku Qur’an bi tevahî ne helbest e, tu helbest jî di Qur’anê de tunene. Riwayeta di der barê misilmanbûna ‘Umerê kurê Xettab ya ku di çavkaniyan de derbas dibe ji aliyê ve gelekî girîng e. Riwayeta ku ji ‘Umer bi xwe hatiye ragihandin wiha ye:

“Şevekê ji bo ku meyê vexwim ez derketim der. Piştî ku min ji bo vexwarina meyê tu cihek nedît, min biryar da ku biçim Ke‘beyê tewaf bikim. Dema ku ez hatim Ke‘beyê min dît ku Pêxember nimêj dike. Bi mebesta ku ez li Qur’ana di nimêjê de dixwend guhdarî bikim û da ku min nebîne, ez ketim bin perdeya Ke‘beyê û hêdîka ez hatim pêşiya wî. Ew bi min nehesiya. Min li sûreyê Haqqe yê ku di nimêjê de dixwend guhdarî kir. Gava min di dilê xwe de got ku ‘Tiştê dixwîne, wekî ku Qureyşî dibêjin peyva helbestvanekî ye.’ wî ayetên ‘Ew, ne gotina helbestvanekî  ye. Hûn çiqas kêm bawer dikin! Ew, ne gotina remildarekî jî ye, hûn çiqas hindikî difikirin!’ (Haqqe, 69/41-42) xwendin. Li ser vê gava min di dilê xwe de got ku ‘Heke ne gotina remildar û helbestvanekî be, wê gavê ew derewa Muhemmed e’, wî ayetên ‘Heke wî (Muhemmed) li ser navê Me hin gotin lêbianîna, Me yê ew bi hêz bigirta, piştre Me yê dilreha wî biqetanda. Ji we tu kesî jî dê nikariba ji bo wî berevanî bikira.’ (Haqqe, 69/44-47) xwendin. Bersiva temamê gotinên min dihate dayîn. Dilê min nerm bû, çavên min şil bûn. Qur’anê kir ku ez misilman bibim. Îslam bi temamî ket dilê min. Di dawiyê de (Pêxember) nimêja xwe xelas kir û bi aliyê mala xwe ve çû. Min jî da pey wî. Di kuça mala xwe de ez his kirim (bi min hesiya). Guman kir ku ez ê xerabiyekê pê bikim û gava got ku ‘Tu çi dixwazî ey ‘Umer!’, min got ‘Ez hatime ku bi Xwedê, qasidê Wî û tiştê ku aniye baweriyê bînim.’ Dilê min mist da û ji min re dua kir. Piştre got ‘Xwedê tu rasterê kirî ey ‘Umer!’ û çû mala xwe.”

(Mehmet Azimli, di der barê vê riwayeta ku qala misilmabûna Hz. ‘Umer dike de agahiyên girîng dide û dibêje ev, ji riwayeta misilmanbûna ‘Umer ya ku di nav gel de meşhûr e ewletir e. Ji bo agahiyên berfirehir bnr: Mehmet Azimli, Siyeri Farklı Okumak, Weşanên Ankara Okulu, Ankara, 2010, rp: 115 û piştî wê. Ji bo dîtina riwayetê di jêderên kevneşopî de bnr:  Ehmedê kurê Hanbel, I/17; Îbn Hişam, es-Sîretu’n-Nebewiyye, c: 3, rp: 166).

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ayeta “Ji tiştên ku dema werin aşkerekirin dê we xemgîn bikin, pirs mekin” divê çawa were fêhmkirin? 26.09.17 772
2 Li gorî ayeta 71an ji sûreyê Îsra mirov li axretê dê digel kîjan rêberan bên gazîkirin? 02.11.17 696
3 Ma divê em ayeta 81an ji sûreyê Alî Îmran çawa fêhm bikin? 11.12.17 612
4 Ma di ayeta yekem ji sûreyê ‘Eleq de emrê bi xwendina çi hatiye kirin? 17.01.18 730
5 Ma wateya “mutehherûn” ya di sûreyê Waqi‘e ayeta 79an de derbas dibe, çi ye? 02.12.19 52
6 Destdana Qur’anê û desmêj? 03.10.17 875
7 Ji bo têgehên Qur’anê hûn tewsiyeya kîjan berheman dikin? 07.11.17 660
8 Ma Hamanê ku navê wî di Qur’anê derbas û Hamanê di Tewratê de heman kes in? 12.12.17 661
9 Ma divê em bêjeya “zenîm”ê ya di Qur’anê de çawa fêhm bikin? 19.01.18 673
10 Ma divê em ayeta 165an ji sûreyê En‘am çawa fêhm bikin? 10.12.19 30
11 Xwendina Qur’anê û girtina serî? 04.10.17 707
12 Hûn dikarin têgeha “roj”ê ya di ayeta 29an ji sûreyê Nazîat rave bikin? 08.11.17 759
13 Çima di hin ayetên Qur’anê de qala “Qur’ana ‘Erebî” tê kirin? 18.12.17 697
14 Ma divê em ayeta 19an ji sûreyê Hedîd çawa fêhm bikin? 30.01.18 698
15 Ma temamê ayetên Qur’anê ne 6.666 ayet in? 05.10.17 822
16 Mebest ji gotina “dostik”an ya ku di Qur’anê de dibore çi ye? 15.11.17 784
17 Ma divê tîpa “dad”ê çawa bê xwendin? 19.12.17 552
18 Ma zanîna sebebên nuzûla ayetên Qur’anê şert e? 31.01.18 554
19 Ma herdu ayetên dawî ji sûreyê Beqere bê navgîn hatine hinartin? 06.10.17 779
20 Ma li gorî Qur’anê zimanê heyînên bêcan jî heye? 16.11.17 674
21 Bêjeya ummetê di Qur’anê de di kîjan wateyan de hatiye bikaranîn? 20.12.17 945
22 Ma guhdarkirina bi rêya radyo, televîzyon û cd’yê dikeve şûna xetma Qur’anê? 01.02.18 601
23 Ji bo têgihîştina Qur’anê di esra seadetê de komxebatî dihat kirin? 10.10.17 728
24 Gelo Qur’an di kîjan mijaran de agahiyên ronker dide me? 17.11.17 692
25 Ma Qur’an kitêbeke ku bi tenê xitab/bang li mêran dike? 21.12.17 699
26 Ma secda tîlawetê di kîjan rewşan de tê kirin? 05.11.19 53
27 Ma berî jidayikbûna Hz. Îsa, hatiye diyarkirin ku dê îmtihana dunyayê qezenc bike? 12.10.17 766
28 Ji bo fêhmkirina Qur’anê gelo ferhengên ‘Erebî çiqas ewle ne? 20.11.17 666
29 Rojhilatnas û iddiaya ku Qur’an hatiye guhertin 22.12.17 659
30 Ma Eshabu’l-Hicr, qewmê kîjan pêxemberî bû? 06.11.19 68
31 Ma divê em ayeta 45an ji sûreyê Alî Îmran ji aliyê qederê ve çawa fêhm bikin? 16.10.17 880
32 Di fêhmkirina Qur’anê de girîngiya bizava îctihadê çi ye? 21.11.17 630
33 We çima ayeta 29an ji sûreyê Sad ji wergerên din cuda tercume kiriye? 26.12.17 742
34 Piştî xwendina Qur’anê ma sunnet e ku mirov bibêje “sedeqellahu ‘ezîm”? 07.11.19 69
35 Ma ji alimên berê kesekî ku ayeta 4an ji sûreyê Îbrahîm wekî we fêhm kiribe heye? 18.10.17 910
36 Ma Pêxemeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hikum nedaye? 23.11.17 692
37 Ma li gorî ayeta 54an ji sûreyê E‘raf, şev li pêş e yan ro? 27.12.17 704
38 Eger Yûnus aleyhisselam tewbe nekiriba dê çi bibûna? 18.11.19 59
39 Ma hîkmeta ku digel Qur’anê ji Resûlullah re hatiye hinartin çi ye? 23.10.17 801
40 Hûn di karin ji sûreyê Fatihe ayeta “em bi tenê ji Te arîkariyê dixwazin” rave bikin? 28.11.17 727
41 Ma Qur’ana Pîroz di 23 salan an jî bi tenê di mehekê de hatiye hinartin? 04.01.18 697
42 Ma cezayên/heddên di Qur’anê de dîrokî ne? 20.11.19 50
43 Ma Xwedê Teala bi her însanî re -bi awayekî- diaxive? 05.09.17 718
44 Di navbera ayeta 30an ji sûreyê E‘raf û ayeta 17an ji sûreyê Tewbe têkiliyek çawa heye? 24.10.17 664
45 Ma Xwedê Teala dixwaze ku mirovan ji rê derxe? 29.11.17 680
46 Ma duayên di Qur’anê de gotinên Xwedê ne? 05.01.18 655
47 Ma divê em ayeta 38-40an ji sûreyê Alî Îmran çawa fêhm bikin? 21.11.19 58
48 Ma Xwedê Teala ji bo her herêmeke li cîhanê hişyarkerek şandiye? 06.09.17 772
49 Ma mirov dikare Qur’anê li menzela nivînan daliqîne? 25.10.17 723
50 Ma wateya têgeha “ulu’l-elbab” ya ku di gelek ayetên Qur’anê de dibore, çi ye? 30.11.17 670
51 Gelo di dema berhevkirina Qur’anê de tu mudaxeleyek çêbûye? 09.01.18 644
52 Ma wehya ku di xewê de ji Resûlullah re dihat, Qur’an e? 22.11.19 61
53 Ma mebest ji bêjeya “ruhban” ya ku di Qur’anê de dibore de kî ne? 07.09.17 787
54 Ma mebest ji ayeta “Bawermend berê xwe ji tiştên beredayî vedigerînin” çi ye? 27.10.17 731
55 Heywanên ku di (En‘am) ayeta 143 û 144an de derbas dibin 8 cot in, an 8 nêr û mê ne? 04.12.17 700
56 Ma hukmê sedeqeya necwayê di roja me de jî heye? 10.01.18 623
57 Gelo çima Xwedê Teala di şûna “min/ez”ê de îfedeya “em/me” bikar aniye? 26.11.19 60
58 Ma mebest ji “ehbar”ê ya ku di Qur’anê de derbas dibe kî ne? 08.09.17 792
59 Ma mebest ji zahirî û batiniya Xwedê çi ye? 30.10.17 735
60 Çima mijarên di Qur’anê de di sûreyên cur bi cur de tên vegotin? 05.12.17 695
61 Ma lêkera şae û erade di Qur’anê de di wayeta “xwestin”ê de ye? 11.01.18 679
62 Ma Îslama, mutedil? Yan ya tundraw? 27.11.19 53
63 Gelo îfadeya esatîru’l-ewwelîn di wateya “çîrokên pêşiyan” de ye? 19.09.17 727
64 Ji bo dersên Qur’anê yên li dibistanê ma divê ku mirov bi desmêj be? 31.10.17 721
65 Gelo bêjeya “kitab” a ku di Qur’anê de derbas dibe bi çi wateyê ye? 06.12.17 607
66 Ma Xwedê Teala berê erd an jî asîman afirandiye? 15.01.18 663
67 Ma bêjeya “helakbûnê” ji bo mirina pêxemberan tê bikaranîn? 28.11.19 57
68 Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin? 20.09.17 785
69 Ma hilgirtina Qur’anê di binê navikê re qedexe ye? 01.11.17 683
70 Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene? 07.12.17 710
71 Ma di navbera ayetên 109-110an ji E‘raf û ayetên 34-35an ji Şu‘era tu nakokî heye? 16.01.18 621
72 Eger Xwedê şirkê nabexşîne, wê gavê ewqas muşrik berhewa Misilman bûne? 29.11.19 54