Ma lêkera şae û erade di Qur’anê de di wayeta “xwestin”ê de ye?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Qur'an Tarih: 11 Ocak 2018

Pirs: Dema em lêkera “şae” ji bo Xwedê bikar tînin, em di wateya “fermankirin, danîna qaydeyan” bikar tînin. Lê belê gava ji bo mirovan were bikaranîn, ma mirov dikare wateya “xwestin”ê bidê? Heke hûn vê yekê li ser ayeta 34 û 74an ji sûreyê Zumer rave bikin ez ê dilşad bibim.

Bersiv: Wateya bingehîn ji bo lêkera şae شَاء “kirina şey/tiştekî”ye.  Kirina şey/tiştekî, çêkirina şey/tiştekî ye, ango tekwîn e. Tekwîna Xwedê ya şey/tiştekî û tekwîna însan ji hev cuda ne. Ji ber ku Xwedê biryara tekwîna şey/tiştekî daye, bi tenê jê re dibêje “çêbibe”, ew şey/tişt jî çêdibe. Tu hêzeke însan ya bi vî rengî tuneye. Mirov, şey/tiştekî encax li gorî qaydeyên ku Xwedê danîne dikare pêk bîne. Ji ber vê yekê Xwedê Teala wiha ferman dike:

وَلَا تَقُولَنَّ لِشَيْءٍ إِنِّي فَاعِلٌ ذٰلِكَ غَدًا  إِلَّا أَن يَشَاء اللَّهُ

Ji bo tu tiştekî nebêje ku ez ê  sibehê vî tiştî bikim. Bibêje inşaallah (Xwedê destûrê bide). (Kehf, 18/23-24)

Çêkirin û pêkanîna însan ya şey/tiştekî, bi nîşandayîna cehd û xebata pêdivî ve girêdayî ye. Temamê kirinên mirovan bi vî awayî ne. Xwedê Teala wiha feman dike:

وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى

Ji însên re ji kar û kiryarên wî pê ve tiştekî din jê re nîn e.” (Necm, 53/39)

Ango dema cehd û xebateke mirov tunebe, tu karekî ku jê re bê jimartin jî tuneye. Lê belê li axretê rewş cuda ye. Bi sedema ku her tiştê mirov li wê derê dixwaze dê amade bibîne, tiştê ku dê bike bi tenê tercîh e. Ji ber vê yekê ji bo lêkera şae  شَاء ya di der barê axretê de wateya “اختار = eciband, bijart” munasib e. Wê gavê wateya ayetên ku we pirsî bû dê wiha be:

Li cem Rebbê wan, her tiştê ku biecibînin ji wan re ye. Ha ev e, xelata qencîkaran.” (Zumer, 39/34)

Dibêjin: Xwedayê ku peymana daye me bi cih anî, her tiştî bedew çêdike. Ev cih da me. Cihê ku em li bihuştê biecibînin lê cihwar dibin. Vêca padaşa xebatkaran çi qas delal e!” (Zumer, 39/74)

Ji bo agahiyên berfirehtir di der barê di Qur’anê de wateya lêkera şae شَاء û erade أَرَادَ hûn dikarin serî li nivîsa di navnîşana jêr de ye bidin.

www.suleymaniyevakfi.org/akaid-arastirmalari/kuranda-sey-meset-irade-ve-fitrat.html

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin? 20.09.17 384
2 Ma hilgirtina Qur’anê di binê navikê re qedexe ye? 01.11.17 358
3 Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene? 07.12.17 390
4 Ma di navbera ayetên 109-110an ji E‘raf û ayetên 34-35an ji Şu‘era tu nakokî heye? 16.01.18 273
5 Ayeta “Ji tiştên ku dema werin aşkerekirin dê we xemgîn bikin, pirs mekin” divê çawa were fêhmkirin? 26.09.17 405
6 Li gorî ayeta 71an ji sûreyê Îsra mirov li axretê dê digel kîjan rêberan bên gazîkirin? 02.11.17 345
7 Ma divê em ayeta 81an ji sûreyê Alî Îmran çawa fêhm bikin? 11.12.17 280
8 Ma di ayeta yekem ji sûreyê ‘Eleq de emrê bi xwendina çi hatiye kirin? 17.01.18 324
9 Destdana Qur’anê û desmêj? 03.10.17 416
10 Ji bo têgehên Qur’anê hûn tewsiyeya kîjan berheman dikin? 07.11.17 318
11 Ma Hamanê ku navê wî di Qur’anê derbas û Hamanê di Tewratê de heman kes in? 12.12.17 313
12 Ma divê em bêjeya “zenîm”ê ya di Qur’anê de çawa fêhm bikin? 19.01.18 290
13 Xwendina Qur’anê û girtina serî? 04.10.17 381
14 Hûn dikarin têgeha “roj”ê ya di ayeta 29an ji sûreyê Nazîat rave bikin? 08.11.17 405
15 Çima di hin ayetên Qur’anê de qala “Qur’ana ‘Erebî” tê kirin? 18.12.17 295
16 Ma divê em ayeta 19an ji sûreyê Hedîd çawa fêhm bikin? 30.01.18 264
17 Ma temamê ayetên Qur’anê ne 6.666 ayet in? 05.10.17 472
18 Mebest ji gotina “dostik”an ya ku di Qur’anê de dibore çi ye? 15.11.17 384
19 Ma divê tîpa “dad”ê çawa bê xwendin? 19.12.17 268
20 Ma zanîna sebebên nuzûla ayetên Qur’anê şert e? 31.01.18 220
21 Ma herdu ayetên dawî ji sûreyê Beqere bê navgîn hatine hinartin? 06.10.17 385
22 Ma li gorî Qur’anê zimanê heyînên bêcan jî heye? 16.11.17 323
23 Bêjeya ummetê di Qur’anê de di kîjan wateyan de hatiye bikaranîn? 20.12.17 430
24 Ma guhdarkirina bi rêya radyo, televîzyon û cd’yê dikeve şûna xetma Qur’anê? 01.02.18 271
25 Ji bo têgihîştina Qur’anê di esra seadetê de komxebatî dihat kirin? 10.10.17 387
26 Gelo Qur’an di kîjan mijaran de agahiyên ronker dide me? 17.11.17 310
27 Ma Qur’an kitêbeke ku bi tenê xitab/bang li mêran dike? 21.12.17 324
28 Ma berî jidayikbûna Hz. Îsa, hatiye diyarkirin ku dê îmtihana dunyayê qezenc bike? 12.10.17 429
29 Ji bo fêhmkirina Qur’anê gelo ferhengên ‘Erebî çiqas ewle ne? 20.11.17 360
30 Rojhilatnas û iddiaya ku Qur’an hatiye guhertin 22.12.17 344
31 Ma divê em ayeta 45an ji sûreyê Alî Îmran ji aliyê qederê ve çawa fêhm bikin? 16.10.17 443
32 Di fêhmkirina Qur’anê de girîngiya bizava îctihadê çi ye? 21.11.17 327
33 We çima ayeta 29an ji sûreyê Sad ji wergerên din cuda tercume kiriye? 26.12.17 316
34 Ma ji alimên berê kesekî ku ayeta 4an ji sûreyê Îbrahîm wekî we fêhm kiribe heye? 18.10.17 405
35 Ma Pêxemeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hikum nedaye? 23.11.17 349
36 Ma li gorî ayeta 54an ji sûreyê E‘raf, şev li pêş e yan ro? 27.12.17 365
37 Ma hîkmeta ku digel Qur’anê ji Resûlullah re hatiye hinartin çi ye? 23.10.17 388
38 Hûn di karin ji sûreyê Fatihe ayeta “em bi tenê ji Te arîkariyê dixwazin” rave bikin? 28.11.17 359
39 Ma Qur’ana Pîroz di 23 salan an jî bi tenê di mehekê de hatiye hinartin? 04.01.18 351
40 Ma Xwedê Teala bi her însanî re -bi awayekî- diaxive? 05.09.17 407
41 Di navbera ayeta 30an ji sûreyê E‘raf û ayeta 17an ji sûreyê Tewbe têkiliyek çawa heye? 24.10.17 329
42 Ma Xwedê Teala dixwaze ku mirovan ji rê derxe? 29.11.17 304
43 Ma duayên di Qur’anê de gotinên Xwedê ne? 05.01.18 305
44 Ma Xwedê Teala ji bo her herêmeke li cîhanê hişyarkerek şandiye? 06.09.17 426
45 Ma mirov dikare Qur’anê li menzela nivînan daliqîne? 25.10.17 368
46 Ma wateya têgeha “ulu’l-elbab” ya ku di gelek ayetên Qur’anê de dibore, çi ye? 30.11.17 361
47 Gelo di dema berhevkirina Qur’anê de tu mudaxeleyek çêbûye? 09.01.18 333
48 Ma mebest ji bêjeya “ruhban” ya ku di Qur’anê de dibore de kî ne? 07.09.17 466
49 Ma mebest ji ayeta “Bawermend berê xwe ji tiştên beredayî vedigerînin” çi ye? 27.10.17 389
50 Heywanên ku di (En‘am) ayeta 143 û 144an de derbas dibin 8 cot in, an 8 nêr û mê ne? 04.12.17 357
51 Ma hukmê sedeqeya necwayê di roja me de jî heye? 10.01.18 306
52 Ma mebest ji “ehbar”ê ya ku di Qur’anê de derbas dibe kî ne? 08.09.17 468
53 Ma mebest ji zahirî û batiniya Xwedê çi ye? 30.10.17 386
54 Çima mijarên di Qur’anê de di sûreyên cur bi cur de tên vegotin? 05.12.17 349
55 Ma lêkera şae û erade di Qur’anê de di wayeta “xwestin”ê de ye? 11.01.18 339
56 Gelo îfadeya esatîru’l-ewwelîn di wateya “çîrokên pêşiyan” de ye? 19.09.17 365
57 Ji bo dersên Qur’anê yên li dibistanê ma divê ku mirov bi desmêj be? 31.10.17 375
58 Gelo bêjeya “kitab” a ku di Qur’anê de derbas dibe bi çi wateyê ye? 06.12.17 300
59 Ma Xwedê Teala berê erd an jî asîman afirandiye? 15.01.18 317