Cezayê kuştina yekî bi şaşî çi ye?
Fetwayen Kurdi > Ceza > Fetwayên Nivîskî Tarih: 04 Şubat 2014

Pirs: Ma kesê bi şaşîtî yekî bikuje, çiqas xwîn lê dikeve û dê çawa bide?

Bersiv: Di derbarê kuştina bi şaşîtî de Xwedê Teala wiha ferman dike:

Tu car ji bawermendekî re ne rewa ye ku bawermnedekî bikuje. Lê ku bi şaşî be, ew tiştekî din e. Kesê ku bi şaşî bawermendekî bikuje divê koleyekî bawermend azad bike û xwînekê bide xwediyên kuştî. Lê ku ew di xwînê biborin ew tiştekî din e! Eger ew kuştî ji qewmekî dijminê we be û bawermend be, vêca azadkirina koleyekî bawermend pêwîst e. Eger ew ji qewmekî be ku di navbera we û wan de peyman heye, vêca (cezayê wî) xwîneke ku ji malbata wî re were dayin û azadkirina koleyekî bawermend pêwîst e. Kesê ku koleyekî bawermend bi dest nexe, divê du mehan li pey hev rojî bigire. Ev, da ku tobeya wî ji aliyê Xwedê ve, bê pejirandin. Xwedê zana ye, karbinecih e.[1]

Xwîna kuştina bi şaşî, ji pênc cureyên hêştiran ji her cureyekî bîst hêştir bi temamî 100 hêştir tê dayin. Pênc celebên hêştiran wiha ne:

Bintî mexaz: Hêştira mê ya ku ketiya du salan: 20

Bintî lebûn: Hêştira mê ya ku ketiye sê salan: 20

Hiqqa: Hêştira mê ya ku ketiye çar salan: 20

Ceze‘a: Hêştira mê ya ku ketiye pênc salan: 20

Îbn mexaz: Hêştirê nêr î ku ketiye du salan: 20[2]

Di roja me de dê qîmetên van hêştiran bi peretî bê hesabkirin û ji malbata kuştî re bê dayin. Di heman wextê divê ku du mehan li ser hev rojî bê girtin.

Di serdema Pêxember de (s.a.w) qîmetê van hêştiran 1.000 dînar, yanî 4.350 gr. zêr digirt. Ji vê bonê di pirtûkên fiqhê de derbas dibe ku mirov ji bo xwînê 1.000 dînarî bide, kafî ye. Ev jî di hundirê sê salan de bi teqsîtan, dê bê dayin.



[1] Nîsa, 4/92.

[2] Ömer Nasuhi Bilmen, Hukuk-i İslamiye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kâmusu, III, 48.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Hukmê mesihkirina paş stû çi ye? 17.01.14 1.290
2 Gelo bi desmêjekê, çend limêj tên kirin? 18.01.14 1.340
3 Meriv dikare têkilatiyên xwe ji eqrebayên xwe bibire? 19.01.14 1.301
4 Malê ku di destê me de ye, dema bihayê wê zêde bibe, ma divê em bi kîjan bihayî bifiroşin? 21.01.14 1.245
5 Hukmê malê ku bi rêya fermî nehatibe qeydkirin û bikir jî ew teslîm negirtibe, dê çawa be? 21.01.14 1.289
6 Gelo dermankirina bi rêya bioenerjiyê, mumkin e? 22.01.14 1.022
7 Mena bêjeya ‘idde çi ye? 24.01.14 1.232
8 Di kîjan halan de lazim e ku mêr, mehrê bide pîrekê? 24.01.14 1.311
9 Gunehê kesên sêhrê dikin û yên didin kirin çi ye? 03.02.14 1.258
10 Hukmê kirina limêja mirî piştî definkirinê li ser gorê çi ye? 03.02.14 1.310
11 Ma di umetên berê de jî destê dizan dihate jêkirin? 04.02.14 1.217
12 Gelo hemî nexweşiyên derûnî bi sedem cinan e? 06.02.14 1.323
13 Ma di dînê me de, munasebeta bi pîrekê re ji paş ve teqez hatiye heramkirin? 06.02.14 1.039
14 Li gorî mezheban ji bo limêja înê herî kêm divê çend kes hebin? 10.02.14 1.134
15 Ma helal e ku mirov di gava limêja înê de li ser înternetê karê kirîn û firotinê bike? 10.02.14 1.039
16 Ma rast e ku bêjeya “Amîn” ji Cihûyan derbasî çanda Misilmanan bûye? 11.02.14 1.341
17 Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide? 13.02.14 1.372
18 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 13.02.14 1.412
19 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 1.239
20 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 1.278
21 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 1.176
22 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.375
23 Da ku însan jê îstifade bikin, ma meriv dikare malê xwe têxe faîzê? 23.08.14 1.212
24 Dema banka krêdiyê dide, ma qey pereyan nafiroşe ango bazirganiyê nake? 23.08.14 1.160
25 Gelo caiz e ku meriv xeyrî menqûlên xwe bi kirê bide bankayan? 23.08.14 1.242
26 Heram çi ye û cureyên wê çi ne? 18.11.14 1.246
27 Tebyîna Pêxember ya Qur’anê ma ne ravekirina wê ye? 18.11.14 1.082
28 Ma sedeqeya fitrê divê ku ji cinsê xwarinan bê dayin? 03.12.14 967
29 Meriv dikare diyariyan bide yên xeyrimislim? 08.01.15 998
30 Hukmê lixwekirina çarşevê çi ye? 05.02.15 1.165
31 Pîrekeke misliman ma dikare werzişê bike? 06.03.15 1.279
32 Dagirtina diranan, ma dibe asteng bo rakirina xuslê? 29.03.15 951
33 Ma meriv niyeta hecê çawa tîne? 20.04.15 988
34 Ma delîla ferzbûna sekna li ‘Erefeyê çi ye? 11.05.15 1.055
35 Di rewşên ku em nikarin xwe bişûn de ma dibe em teyemum bigirin? 13.06.15 899
36 Pîraka ku dema cilê wê xelas bûbe û dîsa jî xwînê bibîne, dê çi bike? 02.07.15 866
37 Ma pîreka di xwînmehê de dikare bikeve mizgeftê? 25.08.15 925
38 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 1.028
39 Pîreka bi hemil gava porê xwe kur bike, ma zarokê/a wê dê temenkin be? 01.12.15 876
40 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 998
41 Hukmê nîkaha dînî çi ye? 29.02.16 827
42 Ma hedîsa “Xewa kesên alim, ji îbadeta nezanan bi xêrtir e” sehîh e? 31.03.16 928
43 Ma Xwedê Teala li ku ye? 02.05.16 872
44 Niyet çi ye? 07.06.16 870
45 Ma li gorî Qur’anê, kesên ku bi hebûna Xwedê bawer nakin, kafir in? 18.07.16 833
46 Ma caiz e ku meriv nîkaha xwe bi dizî bibire? 09.08.16 852
47 Ma armanca bingehîn ya dîn, rewişt e? 26.09.16 868
48 Ma mêr dikare mudaxeleyî pereyê jina xwe bike? 26.10.16 669
49 Ma mirov dikare bibêje: Ya Rebbî! Tu bi xatirê filankes… duayê min qebûl bike? 18.11.16 628
50 Ma di derbarê şevên qendîlê de ji îmamên mezheban tu fetwa hatine dayîn? 28.12.16 665
51 Ji bo jiyana dînî ma hewcedarî bi şevên qendîlê tuneye? 09.02.17 571
52 Madem piştî rabûna ji xewê jî tê kirin, ma em ê çima ji bo nimêja sibehê hişyar bibin? 08.03.17 611
53 Ma mirov dikare ava ku bi karebaya qaxaç hatiye germkirin desmêj bigre? 08.05.17 616
54 Rakirin an jî tedawiya diranan rojiyê betal dike? 16.06.17 500
55 Ma caiz e mirov ku ji qelsiyên sîstema iddiayê qezencê bi dest bixe? 07.08.17 473
56 Ma mijara zewacê di Qur’anê de çima digel dîlên cengê (cariyeyan) tê vegotin? 21.09.17 373
57 Ma mebest ji zahirî û batiniya Xwedê çi ye? 30.10.17 386
58 Çima mijarên di Qur’anê de di sûreyên cur bi cur de tên vegotin? 05.12.17 349
59 Ma lêkera şae û erade di Qur’anê de di wayeta “xwestin”ê de ye? 11.01.18 338
60 Ma merîşte jî mîna mirovan cengê dikin? 14.02.18 286
61 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera jin, du keç û zarokên kurê wî yê ku miriye de çawa bê parvekirin? 13.03.18 198
62 Jin mir. Hevserê wê, birayek û xwişkek wê heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 16.04.18 91
63 Ma ji zarokê ku ji malê veqete re ji mîrata bav par heye? 10.05.18 75
64 Ma nexweşên ku divê rojê sê caran derman bixwin dikarin rojiyê negrin? 29.05.18 134
65 Ma mafê dê-bav di pereyê di encama mirinê de derdikeve de heye? 03.07.18 42
66 Ma di desmêjê de şûştina hundirê çavan jî ferz e? 17.01.14 1.462
67 Ava spî ya ku ji pîrekan tê, gelo desmêjê dişikîne yan na? 18.01.14 1.431
68 Di rojên cejnê de ma divê meriv biçe serdana kê? 19.01.14 1.170
69 Firotina malekî bi bihayê nû durist e yan na? 21.01.14 1.235
70 Kirîn û firotina di dema limêja înê de, li ser înternetê gelo helal e yan na? 21.01.14 1.202
71 Ma bikaranîna kevirên bi şîfa, guneh e? 22.01.14 968
72 Pîreka ku hatiye berdan, kengî dikare bi yekî din re bizewice? 24.01.14 1.181
73 Ma li gorî Qur’anê, berdana bi şert durist e yan na? 24.01.14 1.128
74 Ma ji bo betalkirina sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 1.347
75 Ma pîrek jî dikarin beşdarî limêja cenaze bibin? 03.02.14 1.236
76 Ma Pêxember (s.a.w) destê kesê diz jêkiriye? 04.02.14 1.419
77 Gelo zanyar çima hebûna cinan qebûl nakin? 06.02.14 1.227
78 Hukmê girêdana lûleyên malzarokê çi ye? 06.02.14 1.072
79 Gelo tu hewcedarî bi ezana ku beriya xutba înê tê xwendin heye? 10.02.14 1.176
80 Ma pîrek roja înê, limêja xwe ya nîvro kengî dikarin bikin? 10.02.14 1.137
81 Hukmê duakirina bi hev re di Îslamê de çi ye? 11.02.14 2.119
82 Ma di Qur’anê di derbarê çêbûna bi qusûr de, tu agahî hene? 13.02.14 1.078
83 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.328
84 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 1.319
85 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 1.287
86 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 1.285
87 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.358
88 Meriv dikare deynê bavê xwe yê krêdiyê bi kara ji faîzê bide? 23.08.14 1.182
89 Kesê mecbûrî faîzê dibe, gelo di guneh de dibe mîna yê ku faîzê dixwe? 23.08.14 1.225
90 Teqawidiya ferdî çi ye? 23.08.14 1.230
91 Ma têgehên mîna wacib, mekrûh, musteheb çawa pêk hatine? 18.11.14 957
92 Eger her kes bikaribe xwe bigihîne hikmetê, wê demê ma çi hewcedarî bi pêxemberan dimîne? 18.11.14 1.003
93 Ma fitre bi rêya wekaletê tê dayin? 15.12.14 910
94 Ma meriv dikare beşdarî merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim bibe? 12.01.15 927
95 Bêjeya “celabîb”ê, ma bi mena çarşevê ye? 06.02.15 1.127
96 Ma durist e ku meriv di saloneke ku mêr û jin tevlîhev in werzişê bike? 07.03.15 1.130
97 Pîrek dikarin servekirî tizbiyê bikişînin? 31.03.15 1.136
98 Kesê ku niyeta hecê kiribe, lê derfeta çûyinê nedîtibe? 20.04.15 956
99 Pîreka ku di heyza de be, gelo dikare Ke‘beyê tewaf bike? 19.05.15 966
100 Di xuslê de ma divê ku pîrek guliyên xwe vekin? 14.06.15 940