Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Mîrat Tarih: 02 Mayıs 2018

Pirs: Di der barê mîratê de -li gorî huqûqa Osmanî- biryareke wiha hatiye dayin: Jineke ku di sala 1908an de çûye ber rehma Xwedê, wekî wêrisan li pey xwe hevser û keçeke 3 salî hiştiye. Di îlana werasetê de dadgeh, ji malên ku emlak in çaryeka wê (1/4) dide mêr, ji çaran sisêyê wê jî dide keçê; temamê (4/4) araziyên ku mane jî dide keçê û jê tu tiştekî nade hevserê pîrekê, ango bavê keçikê. Pirs, di der barê vê bêparsengiya dabeşkirina arazî û emlakan de ye… Ma di vir de neheqiyek heye, an jî dabeşkirina emlak û araziyan di qanûna wê heyamê de ne wekî hev bûn?    

Bersiv: Di heyama dawî ji dewra Osmaniyan di teqsîmkirina mîrata mulkên şexsî de hukum û biryarên huqûqa Îslamê (feraiz) esas dihat girtin, lê di teqsîma erdên (araziyên mîrî) ku ne malê şexsî ne (hîn jî mulkiyeta wan di destê dewletê de ye)  û dewletê bi şertên cur bi cur dane kesan de Qanûna Întiqalê bingeh digat girtin. Parvekirina mîrata ku di pirsa we de derbas dibe, ji vê cudahiyê derdikeve holê.

Bi guhertina ku di sala 1284/1868an de hatiye kirin, li gorî Qanûna Întiqalê di teqsîma araziyên mîrî de heke zarok an jî neviyên kesê mirî hebe ji jina wî re par nakeve,  lê li gorî Biryarnameya Qanûna Întiqalê ya di sala 1328/1912an de ketiye meriyetê ji bo jin û mêrê ku bûne wêris heke zarokên kesê mirî hebe di teqsîma araziyên mîrî de çaryeka wê jê re ye.  (Ji bo agahiyên berfirehtir bnr: : Ömer Nasuhi Bilmen, Hukukı İslâmiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu, c: 5, rp: 389-406)

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 “Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? 06.03.18 386
2 Ma ez dikarim mala xwe wesiyet bikim? 30.03.18 371
3 Mêr mir. Jin, du law û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 04.05.18 274
4 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 195
5 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 404
6 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 348
7 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 257
8 Hukmê redda mîratê çi ye? 10.07.18 185
9 Li gorî dînê me hukmê meseleya “sêwiyê bapîr” ya di mîratê de çi ye? 09.03.18 409
10 Malê bav dê di navbera du kur û keçekê de çawa bê belavkirin? 05.04.18 342
11 Mêr mir. Dayik, bav, hevser û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 08.05.18 260
12 Mîrata kesê ku du hevserên wî hene dê çawa bê teqsîmkirin? 11.07.18 166
13 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 396
14 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 316
15 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 250
16 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 12.07.18 185
17 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera jin, du keç û zarokên kurê wî yê ku miriye de çawa bê parvekirin? 13.03.18 363
18 Jin mir. Hevserê wê, birayek û xwişkek wê heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 16.04.18 257
19 Ma ji zarokê ku ji malê veqete re ji mîrata bav par heye? 10.05.18 233
20 Di mijara mîratê de mirov dikare ferqê têxe navbera zarokên xwe? 13.07.18 175
21 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera dayik, kurek û sê keçên wî de çawa bê parvekirin? 14.03.18 386
22 Ma di mîratê de her dem para mêran ji ya jinan pirtir e? 17.04.18 279
23 Mêr mir. Hevser, kurek û sê keç man. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 14.05.18 247
24 Ma mirov dikare bibe wêrisê malê heram? 16.07.18 182
25 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 385
26 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 336
27 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 246
28 Çima di mîratê de mêr ji jinan pirtir parê digrin? 18.07.18 172
29 Ma mafê dê û bav heye ku mîratê par ve nekin? 19.03.18 348
30 Mêr mir. Dê, bav, hevser û keçeke wî heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 19.04.18 292
31 Mêr mir. Hevser, pênc kur û du keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 25.06.18 232
32 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 380
33 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 286
34 Ma di mîratê de erse/û erd çawa tên teqsîmkirin? 26.06.18 192
35 Mêr mir. Jin, sê law û du keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 21.03.18 371
36 Zilam mir. Jin, çar kur û sê keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê teqsîmkirin? 24.04.18 358
37 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 188
38 Xalê min mir. Di rewşa ku zarokên wî hebin de ma dayika min dibe wêrisê wî? 22.03.18 328
39 Ma li gorî ayeta 7an ji sûreyê Nîsa jin û mêr di mijara mîratê wekî hev in? 25.04.18 300
40 Ma bira dikarin xwişkên xwe ji mîratê mehrûm bikin? 29.06.18 189
41 Mêr mir. Jinek, lawek û sê keçên wî man. Mîrata wî dê çawa bê dabeşkirin? 23.03.18 411
42 Zilam mir. Mîrata wî dê di navbera 2 law, 2 keç û zarokên lawê wî yê mirî de çawa bê teqsîmkirin? 26.04.18 292
43 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 195
44 Ma birayên mezin dikarin di mîratê de doza heqekî zêdetir bikin? 26.03.18 358
45 Zilam mir. Sê kur, çar keç li pey xwe hiştin. Mîrata wî çawa tê teqsîmkirin? 27.04.18 280
46 Ma mafê dê-bav di pereyê di encama mirinê de derdikeve de heye? 03.07.18 183
47 Mêr mir. Jinek, lawek û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parve kirin? 01.03.18 369
48 Hukmên di der barê mîratê de çima di ayetên cuda de hatine gotin? 27.03.18 330
49 Ma malên ku di xweşiyê de tên hîbekirin jî dikevin nav mîratê? 30.04.18 296
50 Ma nîsbeta ku jin ji mîrata mêrê xwe digrin çiqas e? 04.07.18 176
51 Ma Misilman û xeyrimuslim dibin wêrisên hev? 02.03.18 454
52 Ma meseleya “‘awliyye”yê ya di mîratê de çi ye? 28.03.18 387
53 Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin? 02.05.18 285
54 Zilam mir. Sê law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 05.07.18 408
55 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 421
56 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 346
57 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 277
58 Zilam mir. Hevser, lawek û keçek li pey xwe hişt. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 06.07.18 200