Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Mîrat Tarih: 02 Mayıs 2018

Pirs: Di der barê mîratê de -li gorî huqûqa Osmanî- biryareke wiha hatiye dayin: Jineke ku di sala 1908an de çûye ber rehma Xwedê, wekî wêrisan li pey xwe hevser û keçeke 3 salî hiştiye. Di îlana werasetê de dadgeh, ji malên ku emlak in çaryeka wê (1/4) dide mêr, ji çaran sisêyê wê jî dide keçê; temamê (4/4) araziyên ku mane jî dide keçê û jê tu tiştekî nade hevserê pîrekê, ango bavê keçikê. Pirs, di der barê vê bêparsengiya dabeşkirina arazî û emlakan de ye… Ma di vir de neheqiyek heye, an jî dabeşkirina emlak û araziyan di qanûna wê heyamê de ne wekî hev bûn?    

Bersiv: Di heyama dawî ji dewra Osmaniyan di teqsîmkirina mîrata mulkên şexsî de hukum û biryarên huqûqa Îslamê (feraiz) esas dihat girtin, lê di teqsîma erdên (araziyên mîrî) ku ne malê şexsî ne (hîn jî mulkiyeta wan di destê dewletê de ye)  û dewletê bi şertên cur bi cur dane kesan de Qanûna Întiqalê bingeh digat girtin. Parvekirina mîrata ku di pirsa we de derbas dibe, ji vê cudahiyê derdikeve holê.

Bi guhertina ku di sala 1284/1868an de hatiye kirin, li gorî Qanûna Întiqalê di teqsîma araziyên mîrî de heke zarok an jî neviyên kesê mirî hebe ji jina wî re par nakeve,  lê li gorî Biryarnameya Qanûna Întiqalê ya di sala 1328/1912an de ketiye meriyetê ji bo jin û mêrê ku bûne wêris heke zarokên kesê mirî hebe di teqsîma araziyên mîrî de çaryeka wê jê re ye.  (Ji bo agahiyên berfirehtir bnr: : Ömer Nasuhi Bilmen, Hukukı İslâmiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu, c: 5, rp: 389-406)

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 326
2 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 278
3 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 199
4 Çima di mîratê de mêr ji jinan pirtir parê digrin? 18.07.18 145
5 Ma mafê dê û bav heye ku mîratê par ve nekin? 19.03.18 310
6 Mêr mir. Dê, bav, hevser û keçeke wî heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 19.04.18 240
7 Mêr mir. Hevser, pênc kur û du keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 25.06.18 191
8 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 326
9 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 233
10 Ma di mîratê de erse/û erd çawa tên teqsîmkirin? 26.06.18 164
11 Mêr mir. Jin, sê law û du keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 21.03.18 330
12 Zilam mir. Jin, çar kur û sê keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê teqsîmkirin? 24.04.18 295
13 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 142
14 Xalê min mir. Di rewşa ku zarokên wî hebin de ma dayika min dibe wêrisê wî? 22.03.18 290
15 Ma li gorî ayeta 7an ji sûreyê Nîsa jin û mêr di mijara mîratê wekî hev in? 25.04.18 249
16 Ma bira dikarin xwişkên xwe ji mîratê mehrûm bikin? 29.06.18 152
17 Mêr mir. Jinek, lawek û sê keçên wî man. Mîrata wî dê çawa bê dabeşkirin? 23.03.18 366
18 Zilam mir. Mîrata wî dê di navbera 2 law, 2 keç û zarokên lawê wî yê mirî de çawa bê teqsîmkirin? 26.04.18 241
19 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 149
20 Ma birayên mezin dikarin di mîratê de doza heqekî zêdetir bikin? 26.03.18 312
21 Zilam mir. Sê kur, çar keç li pey xwe hiştin. Mîrata wî çawa tê teqsîmkirin? 27.04.18 241
22 Ma mafê dê-bav di pereyê di encama mirinê de derdikeve de heye? 03.07.18 160
23 Mêr mir. Jinek, lawek û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parve kirin? 01.03.18 331
24 Hukmên di der barê mîratê de çima di ayetên cuda de hatine gotin? 27.03.18 289
25 Ma malên ku di xweşiyê de tên hîbekirin jî dikevin nav mîratê? 30.04.18 252
26 Ma nîsbeta ku jin ji mîrata mêrê xwe digrin çiqas e? 04.07.18 136
27 Ma Misilman û xeyrimuslim dibin wêrisên hev? 02.03.18 393
28 Ma meseleya “‘awliyye”yê ya di mîratê de çi ye? 28.03.18 327
29 Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin? 02.05.18 251
30 Zilam mir. Sê law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 05.07.18 372
31 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 364
32 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 297
33 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 230
34 Zilam mir. Hevser, lawek û keçek li pey xwe hişt. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 06.07.18 159
35 “Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? 06.03.18 347
36 Ma ez dikarim mala xwe wesiyet bikim? 30.03.18 315
37 Mêr mir. Jin, du law û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 04.05.18 237
38 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 151
39 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 346
40 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 303
41 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 202
42 Hukmê redda mîratê çi ye? 10.07.18 137
43 Li gorî dînê me hukmê meseleya “sêwiyê bapîr” ya di mîratê de çi ye? 09.03.18 367
44 Malê bav dê di navbera du kur û keçekê de çawa bê belavkirin? 05.04.18 295
45 Mêr mir. Dayik, bav, hevser û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 08.05.18 204
46 Mîrata kesê ku du hevserên wî hene dê çawa bê teqsîmkirin? 11.07.18 131
47 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 347
48 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 271
49 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 207
50 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 12.07.18 135
51 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera jin, du keç û zarokên kurê wî yê ku miriye de çawa bê parvekirin? 13.03.18 331
52 Jin mir. Hevserê wê, birayek û xwişkek wê heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 16.04.18 212
53 Ma ji zarokê ku ji malê veqete re ji mîrata bav par heye? 10.05.18 194
54 Di mijara mîratê de mirov dikare ferqê têxe navbera zarokên xwe? 13.07.18 134
55 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera dayik, kurek û sê keçên wî de çawa bê parvekirin? 14.03.18 338
56 Ma di mîratê de her dem para mêran ji ya jinan pirtir e? 17.04.18 239
57 Mêr mir. Hevser, kurek û sê keç man. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 14.05.18 197
58 Ma mirov dikare bibe wêrisê malê heram? 16.07.18 136