Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Mîrat Tarih: 02 Mayıs 2018

Pirs: Di der barê mîratê de -li gorî huqûqa Osmanî- biryareke wiha hatiye dayin: Jineke ku di sala 1908an de çûye ber rehma Xwedê, wekî wêrisan li pey xwe hevser û keçeke 3 salî hiştiye. Di îlana werasetê de dadgeh, ji malên ku emlak in çaryeka wê (1/4) dide mêr, ji çaran sisêyê wê jî dide keçê; temamê (4/4) araziyên ku mane jî dide keçê û jê tu tiştekî nade hevserê pîrekê, ango bavê keçikê. Pirs, di der barê vê bêparsengiya dabeşkirina arazî û emlakan de ye… Ma di vir de neheqiyek heye, an jî dabeşkirina emlak û araziyan di qanûna wê heyamê de ne wekî hev bûn?    

Bersiv: Di heyama dawî ji dewra Osmaniyan di teqsîmkirina mîrata mulkên şexsî de hukum û biryarên huqûqa Îslamê (feraiz) esas dihat girtin, lê di teqsîma erdên (araziyên mîrî) ku ne malê şexsî ne (hîn jî mulkiyeta wan di destê dewletê de ye)  û dewletê bi şertên cur bi cur dane kesan de Qanûna Întiqalê bingeh digat girtin. Parvekirina mîrata ku di pirsa we de derbas dibe, ji vê cudahiyê derdikeve holê.

Bi guhertina ku di sala 1284/1868an de hatiye kirin, li gorî Qanûna Întiqalê di teqsîma araziyên mîrî de heke zarok an jî neviyên kesê mirî hebe ji jina wî re par nakeve,  lê li gorî Biryarnameya Qanûna Întiqalê ya di sala 1328/1912an de ketiye meriyetê ji bo jin û mêrê ku bûne wêris heke zarokên kesê mirî hebe di teqsîma araziyên mîrî de çaryeka wê jê re ye.  (Ji bo agahiyên berfirehtir bnr: : Ömer Nasuhi Bilmen, Hukukı İslâmiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu, c: 5, rp: 389-406)

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera dayik, kurek û sê keçên wî de çawa bê parvekirin? 14.03.18 301
2 Ma di mîratê de her dem para mêran ji ya jinan pirtir e? 17.04.18 198
3 Mêr mir. Hevser, kurek û sê keç man. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 14.05.18 156
4 Ma mirov dikare bibe wêrisê malê heram? 16.07.18 97
5 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 281
6 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 216
7 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 149
8 Çima di mîratê de mêr ji jinan pirtir parê digrin? 18.07.18 105
9 Ma mafê dê û bav heye ku mîratê par ve nekin? 19.03.18 263
10 Mêr mir. Dê, bav, hevser û keçeke wî heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 19.04.18 196
11 Mêr mir. Hevser, pênc kur û du keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 25.06.18 132
12 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 279
13 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 190
14 Ma di mîratê de erse/û erd çawa tên teqsîmkirin? 26.06.18 134
15 Mêr mir. Jin, sê law û du keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 21.03.18 288
16 Zilam mir. Jin, çar kur û sê keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê teqsîmkirin? 24.04.18 244
17 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 116
18 Xalê min mir. Di rewşa ku zarokên wî hebin de ma dayika min dibe wêrisê wî? 22.03.18 247
19 Ma li gorî ayeta 7an ji sûreyê Nîsa jin û mêr di mijara mîratê wekî hev in? 25.04.18 201
20 Ma bira dikarin xwişkên xwe ji mîratê mehrûm bikin? 29.06.18 121
21 Mêr mir. Jinek, lawek û sê keçên wî man. Mîrata wî dê çawa bê dabeşkirin? 23.03.18 327
22 Zilam mir. Mîrata wî dê di navbera 2 law, 2 keç û zarokên lawê wî yê mirî de çawa bê teqsîmkirin? 26.04.18 198
23 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 108
24 Ma birayên mezin dikarin di mîratê de doza heqekî zêdetir bikin? 26.03.18 266
25 Zilam mir. Sê kur, çar keç li pey xwe hiştin. Mîrata wî çawa tê teqsîmkirin? 27.04.18 200
26 Ma mafê dê-bav di pereyê di encama mirinê de derdikeve de heye? 03.07.18 111
27 Mêr mir. Jinek, lawek û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parve kirin? 01.03.18 293
28 Hukmên di der barê mîratê de çima di ayetên cuda de hatine gotin? 27.03.18 250
29 Ma malên ku di xweşiyê de tên hîbekirin jî dikevin nav mîratê? 30.04.18 206
30 Ma nîsbeta ku jin ji mîrata mêrê xwe digrin çiqas e? 04.07.18 103
31 Ma Misilman û xeyrimuslim dibin wêrisên hev? 02.03.18 342
32 Ma meseleya “‘awliyye”yê ya di mîratê de çi ye? 28.03.18 270
33 Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin? 02.05.18 195
34 Zilam mir. Sê law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 05.07.18 340
35 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 318
36 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 251
37 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 182
38 Zilam mir. Hevser, lawek û keçek li pey xwe hişt. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 06.07.18 113
39 “Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? 06.03.18 309
40 Ma ez dikarim mala xwe wesiyet bikim? 30.03.18 273
41 Mêr mir. Jin, du law û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 04.05.18 194
42 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 116
43 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 299
44 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 244
45 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 154
46 Hukmê redda mîratê çi ye? 10.07.18 98
47 Li gorî dînê me hukmê meseleya “sêwiyê bapîr” ya di mîratê de çi ye? 09.03.18 338
48 Malê bav dê di navbera du kur û keçekê de çawa bê belavkirin? 05.04.18 247
49 Mêr mir. Dayik, bav, hevser û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 08.05.18 155
50 Mîrata kesê ku du hevserên wî hene dê çawa bê teqsîmkirin? 11.07.18 97
51 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 303
52 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 229
53 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 167
54 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 12.07.18 93
55 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera jin, du keç û zarokên kurê wî yê ku miriye de çawa bê parvekirin? 13.03.18 292
56 Jin mir. Hevserê wê, birayek û xwişkek wê heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 16.04.18 166
57 Ma ji zarokê ku ji malê veqete re ji mîrata bav par heye? 10.05.18 142
58 Di mijara mîratê de mirov dikare ferqê têxe navbera zarokên xwe? 13.07.18 89