Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Mîrat Tarih: 02 Mayıs 2018

Pirs: Di der barê mîratê de -li gorî huqûqa Osmanî- biryareke wiha hatiye dayin: Jineke ku di sala 1908an de çûye ber rehma Xwedê, wekî wêrisan li pey xwe hevser û keçeke 3 salî hiştiye. Di îlana werasetê de dadgeh, ji malên ku emlak in çaryeka wê (1/4) dide mêr, ji çaran sisêyê wê jî dide keçê; temamê (4/4) araziyên ku mane jî dide keçê û jê tu tiştekî nade hevserê pîrekê, ango bavê keçikê. Pirs, di der barê vê bêparsengiya dabeşkirina arazî û emlakan de ye… Ma di vir de neheqiyek heye, an jî dabeşkirina emlak û araziyan di qanûna wê heyamê de ne wekî hev bûn?    

Bersiv: Di heyama dawî ji dewra Osmaniyan di teqsîmkirina mîrata mulkên şexsî de hukum û biryarên huqûqa Îslamê (feraiz) esas dihat girtin, lê di teqsîma erdên (araziyên mîrî) ku ne malê şexsî ne (hîn jî mulkiyeta wan di destê dewletê de ye)  û dewletê bi şertên cur bi cur dane kesan de Qanûna Întiqalê bingeh digat girtin. Parvekirina mîrata ku di pirsa we de derbas dibe, ji vê cudahiyê derdikeve holê.

Bi guhertina ku di sala 1284/1868an de hatiye kirin, li gorî Qanûna Întiqalê di teqsîma araziyên mîrî de heke zarok an jî neviyên kesê mirî hebe ji jina wî re par nakeve,  lê li gorî Biryarnameya Qanûna Întiqalê ya di sala 1328/1912an de ketiye meriyetê ji bo jin û mêrê ku bûne wêris heke zarokên kesê mirî hebe di teqsîma araziyên mîrî de çaryeka wê jê re ye.  (Ji bo agahiyên berfirehtir bnr: : Ömer Nasuhi Bilmen, Hukukı İslâmiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu, c: 5, rp: 389-406)

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 445
2 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 380
3 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 307
4 Hukmê redda mîratê çi ye? 10.07.18 223
5 Li gorî dînê me hukmê meseleya “sêwiyê bapîr” ya di mîratê de çi ye? 09.03.18 444
6 Malê bav dê di navbera du kur û keçekê de çawa bê belavkirin? 05.04.18 385
7 Mêr mir. Dayik, bav, hevser û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 08.05.18 317
8 Mîrata kesê ku du hevserên wî hene dê çawa bê teqsîmkirin? 11.07.18 192
9 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 432
10 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 347
11 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 279
12 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 12.07.18 238
13 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera jin, du keç û zarokên kurê wî yê ku miriye de çawa bê parvekirin? 13.03.18 405
14 Jin mir. Hevserê wê, birayek û xwişkek wê heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 16.04.18 298
15 Ma ji zarokê ku ji malê veqete re ji mîrata bav par heye? 10.05.18 276
16 Di mijara mîratê de mirov dikare ferqê têxe navbera zarokên xwe? 13.07.18 203
17 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera dayik, kurek û sê keçên wî de çawa bê parvekirin? 14.03.18 422
18 Ma di mîratê de her dem para mêran ji ya jinan pirtir e? 17.04.18 314
19 Mêr mir. Hevser, kurek û sê keç man. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 14.05.18 294
20 Ma mirov dikare bibe wêrisê malê heram? 16.07.18 225
21 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 427
22 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 381
23 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 282
24 Çima di mîratê de mêr ji jinan pirtir parê digrin? 18.07.18 193
25 Ma mafê dê û bav heye ku mîratê par ve nekin? 19.03.18 384
26 Mêr mir. Dê, bav, hevser û keçeke wî heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 19.04.18 334
27 Mêr mir. Hevser, pênc kur û du keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 25.06.18 261
28 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 421
29 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 328
30 Ma di mîratê de erse/û erd çawa tên teqsîmkirin? 26.06.18 220
31 Mêr mir. Jin, sê law û du keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 21.03.18 408
32 Zilam mir. Jin, çar kur û sê keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê teqsîmkirin? 24.04.18 395
33 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 235
34 Xalê min mir. Di rewşa ku zarokên wî hebin de ma dayika min dibe wêrisê wî? 22.03.18 362
35 Ma li gorî ayeta 7an ji sûreyê Nîsa jin û mêr di mijara mîratê wekî hev in? 25.04.18 354
36 Ma bira dikarin xwişkên xwe ji mîratê mehrûm bikin? 29.06.18 222
37 Mêr mir. Jinek, lawek û sê keçên wî man. Mîrata wî dê çawa bê dabeşkirin? 23.03.18 450
38 Zilam mir. Mîrata wî dê di navbera 2 law, 2 keç û zarokên lawê wî yê mirî de çawa bê teqsîmkirin? 26.04.18 333
39 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 234
40 Ma birayên mezin dikarin di mîratê de doza heqekî zêdetir bikin? 26.03.18 393
41 Zilam mir. Sê kur, çar keç li pey xwe hiştin. Mîrata wî çawa tê teqsîmkirin? 27.04.18 314
42 Ma mafê dê-bav di pereyê di encama mirinê de derdikeve de heye? 03.07.18 213
43 Mêr mir. Jinek, lawek û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parve kirin? 01.03.18 410
44 Hukmên di der barê mîratê de çima di ayetên cuda de hatine gotin? 27.03.18 369
45 Ma malên ku di xweşiyê de tên hîbekirin jî dikevin nav mîratê? 30.04.18 328
46 Ma nîsbeta ku jin ji mîrata mêrê xwe digrin çiqas e? 04.07.18 215
47 Ma Misilman û xeyrimuslim dibin wêrisên hev? 02.03.18 500
48 Ma meseleya “‘awliyye”yê ya di mîratê de çi ye? 28.03.18 421
49 Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin? 02.05.18 321
50 Zilam mir. Sê law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 05.07.18 432
51 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 469
52 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 386
53 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 322
54 Zilam mir. Hevser, lawek û keçek li pey xwe hişt. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 06.07.18 230
55 “Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? 06.03.18 422
56 Ma ez dikarim mala xwe wesiyet bikim? 30.03.18 421
57 Mêr mir. Jin, du law û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 04.05.18 313
58 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 218