Dema kêmasiyên yekî hat gotin, divê mirov çawa tev bigere?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Têvel Tarih: 04 Eylül 2018

Pirs: Dema qala kêmasî (xerabî û nebaşi)yên yekî ji me re hat gotin, ma divê ku em lêpêrsîn û lêkolînê bikin ka wisa ye yan na?

Bersiv: Heke kêmasî, ji tişên zirarê dide derdorê û divê ku bê sererastkirin, divê em li gorî ayeta li jêr tev bigerin:

Gelî bawermendan! Eger yekî fasiq ji we re xeberekê bîne, li rastiya wê bigerin. An na bê zanîn hûn dê destdirêjî civatekê bikin û piştre hûn ê li kirina xwe poşman bibin.” (Hucurat, 49/6)

Heke kêmasî, bi tenê bi xwediyê kirinê ve girêdayî be û zirarê nede tu kesê din, di vê rewşê de divê mirov li gorî ayet û hedîsên li jêr tev bigere:

Gelî yên bawerî anîne! Xwe ji gumanê gelekî biparêzin. Lewra qismek ji gumanê heye ku guneh e. Li eybên hev negerin. Hin ji we xeyba yên din nekin. Erê ma bi yekî ji we xweş tê ku goştê birayê xwe yê mirî bixwe? Ev li xweşa we naçe. Ji Xwedê bitirsin; bêguman Xwedê tobewergir e, dilovîn e.” (Hucurat, 49/12)

Li gorî ku ji Ebû Hureyre hatiye ragihandin Qasidê Xwedê (s.a.w) wiha kerem kiriye:

Xwe ji gumanê biparêzin. Lewra ji gotinan ya herî derew, guman (sûcdariya bê binyad)e. Li xeberdanên ên din guhddariyê nekin, li pey kêmasiyên hev negerin, xwe li pêşberî hev qure mekin, zikreşiya hevdu nekin, kîna hevdu nekin, berê xwe ji hevdu nezîvirînin. Gelî bendeyên Xwedê! Wekî ku Xwedê li we ferman kiriye bibin birayên hev.” (Buxarî,  Nîkah,  45,  Feraiz,  2,  Edeb,  57,  58; Muslim,  Bir,  28 (2563); Ebû Dawûd,  Edeb 37,  48; Muwetta,  Husnu’l-Xuluq,  15; Ehmed b. Henbel,  2/287,  342,  465,  470,  482,  492,  517,  539)

Muawiye (x.j.q) wiha got: Min bihîst ku Qasidê Xwedê (s.a.w) wiha digot:

Heke tu hewl bidî ku kêmasiyên Misilmanan vekolînî, bidî pey rewşên wan ên veşarî, tu yê exlaqê wan xera bikî yan jî ji bo vê yekê zorê li wan bikî.” (Ebû Dawûd, Edeb, 37)

Rojekê zilamekî tînin nik ‘Ebdullahê kurê Mesûd (x.j.q), li ser gotina ku “Ev, filankesê ku ji riha wî mey niqutiye”, wî ev bersiv daye:

Em ji lêpirsîna kêmasî û eyban hatine qedexekirin. Heke kêmasî yan jî eyb bi xwe derkeve holê, em ê tiştê pêwîst pêk bînin.” (Ebû Dawûd, Edeb, 37)

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Hilyeyê Şerîfe çi ye? 10.09.18 157
2 Hukmê temaşekirina televîzyonê çi ye? 08.10.18 160
3 Wateya “el-hubbu fîllah we’l-buxdu fîllah” çi ye? 05.11.18 97
4 Ma mirov dikare ji înterneta cîranê xwe bêdestûr îstifade bike? 11.09.18 136
5 “Xwendina îstiqraî” çi ye? 09.10.18 165
6 Ma bi rastî jî 18 hezar alem hene? An ev gotineke bêbinyad e? 06.11.18 93
7 Ma divê em di hemî axaftinên xwe de bibêjin “îşaellah”? 12.09.18 135
8 Ma rastiya “şeqama şefqetê” ya ku mirov dibêjin çi ye? 10.10.18 121
9 Ma destûrdayina sazkirina stasyona bazê li banê xêniyan caiz e? 07.11.18 76
10 Mamoste, da ku gel netirsînin ma nabe hûn hin tiştan nebêjin? 13.09.18 201
11 Hukmê bikaranîna firçeyên ku ji mûyê beraz hatine çêkirin çi ye? 11.10.18 131
12 Ma gotina “’eleyhisselam” ji bo Hz. ‘Elî tê bikaranîn? 12.11.18 86
13 Ma Weqfa Suleymaniyeyê Selefî, Wehhabî yan Suleymancî ye? 17.09.18 126
14 Gelo bikaranîna bêjeya “afirandinê” durist e? 12.10.18 179
15 Dayika me Xedîce gava bi Pêxemberê me re zewicî, gelo xwedî zarok bû? 13.11.18 96
16 Gelo çima Misilman di Cenga Uhudê de têk çûn? 19.09.18 124
17 Ma tevkariya alema Xiristiyanan di aboriya cîhanê de heye? 16.10.18 95
18 Ma herdem efûkirin, rê li ber encamên ne baş vedike? 14.11.18 95
19 Ma guneh e ku ez telefona Qur’an lê barkirî ye di berîka xwe hilgirim? 20.09.18 141
20 Ma çend jin û zarokên Îmam ‘Elî hebûn? Nesla wî ji kîjan zarokên wî dewam kiriye? 17.10.18 125
21 Mirov ji bo alîkariya birayên xwe yên li Filîstînê bernameya şahiyê lidar bixe 15.11.18 83
22 Ma caiz e ku mirov di xew de berê lingên xwe bide aliyê qibleyê? 19.07.18 229
23 Ma bedenbazî guneh e? 24.09.18 105
24 Ma tiştê ku di deryayê de tê dîtin helal e? 18.10.18 106
25 Ma hukmê biratiya bi rêya xwînê ji aliyê dînî ve çi ye? 16.11.18 83
26 Ma dayika me ‘Eyşeyê, piştî wefata Pêxemberê me careke din zewiciye? 23.07.18 209
27 Ma mirov dikare bi gerdaniya ku navê “Xwedê” li ser nivîsandiye biçe daşirê? 25.09.18 128
28 Ma cejna Remezan û Qurbanê çend roj in? 19.10.18 107
29 Gava bijîka jin hebe, ma mirov dikare yê mêr tercîh bike? 22.11.18 87
30 Ma gotina “rediyellehu anh” ji bo sehabiyan bid‘t e? 25.07.18 262
31 Ma dîn û dilê mirov xerab dibe? 26.09.18 133
32 Ma xeberdana li pişt yekî bêyî diyarkirina nav, dibe xîbet? 22.10.18 116
33 Ma gotina “hemd ji Xwedayê me re” rast e? 23.11.18 80
34 Ma mirov dikare bi cîhazên ku bernameyên Qur’an û hedîsê li wan barkirî ye, biçe daşirê? 26.07.18 228
35 Hukmê “chat”ê çi ye? 27.09.18 113
36 Tê gotin ku dunya, zeviyê axretê ye. Hûn vê çawa îzah dikin? 23.10.18 132
37 Ma Hz. Enes kengî wefat kiriye? 26.11.18 72
38 Ma mirov dikare di nav xwe “altın günü” li dar bixe? 27.07.18 211
39 Ma hûn dikarin nêrîna xwe ya di heqê îstişhadê de di ber çavan re derbas bikin? 28.09.18 110
40 Ma malê sêwiyan –bi riza wan jî be– nayê xwarin? 24.10.18 109
41 Hecamat çi ye? Hûn dikarin di der barê wê de agahiyê bidin? 27.11.18 91
42 Gelo şeytan, ji bo xapandina Adem û Hewwayê çawa ket bihuştê? 28.08.18 185
43 Ma mirov ji xebariyên di hiş de der bas dibin berpirsyar tê girtin? 02.10.18 116
44 Gotina “Xwedê her kesî li gorî hêza wî, wî binbar dike” tê çi wateyê? 25.10.18 103
45 Ma mirov dikare navê Xwedê ji bo Ellah Teala bikar bîne? 28.11.18 89
46 Dema kêmasiyên yekî hat gotin, divê mirov çawa tev bigere? 04.09.18 170
47 Ma Nasiruddîn el-Elbanî alimekî hedîsê yê pêbawer e? 03.10.18 126
48 Ma Pêxemberê me (s.a.w) di şeva mîravê de Xwedê Teala dîtiye? 31.10.18 78
49 Ma di dînê me de ji bo nexweşiyên derûnî tu rêyeke çareseriyê heye? 29.11.18 63
50 Ma xwendina sûreyê ‘Esr di dawiya civînê de pêdiviyeke olî ye* 05.09.18 217
51 Ma ez dikarim pereyê xwe yê heram bidim kesên hewcedar? 04.10.18 148
52 Ma em di encama zewaca zarokên Adem (a.s) bi hev re zêde bûne? 01.11.18 87
53 Ma Misilman henekan dikin? 30.11.18 74
54 Ma Hz. Fatîmeyê di çend saliya xwe de wefat kiriye? 06.09.18 212
55 Ma kesê li dêma mirov ya rastê bixe divê mirov ya çepê jî bide ber? 05.10.18 148
56 Ma divê em ji bo bihuştê yan jî ji bo riza Xwedê îbadetê bikin? 02.11.18 109
57 Ma Ademê ku Şeytan nikaribû ew bixapanda, hevsera wî Hewwayê ew xirand? 03.12.18 69