Dema kêmasiyên yekî hat gotin, divê mirov çawa tev bigere?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Têvel Tarih: 04 Eylül 2018

Pirs: Dema qala kêmasî (xerabî û nebaşi)yên yekî ji me re hat gotin, ma divê ku em lêpêrsîn û lêkolînê bikin ka wisa ye yan na?

Bersiv: Heke kêmasî, ji tişên zirarê dide derdorê û divê ku bê sererastkirin, divê em li gorî ayeta li jêr tev bigerin:

Gelî bawermendan! Eger yekî fasiq ji we re xeberekê bîne, li rastiya wê bigerin. An na bê zanîn hûn dê destdirêjî civatekê bikin û piştre hûn ê li kirina xwe poşman bibin.” (Hucurat, 49/6)

Heke kêmasî, bi tenê bi xwediyê kirinê ve girêdayî be û zirarê nede tu kesê din, di vê rewşê de divê mirov li gorî ayet û hedîsên li jêr tev bigere:

Gelî yên bawerî anîne! Xwe ji gumanê gelekî biparêzin. Lewra qismek ji gumanê heye ku guneh e. Li eybên hev negerin. Hin ji we xeyba yên din nekin. Erê ma bi yekî ji we xweş tê ku goştê birayê xwe yê mirî bixwe? Ev li xweşa we naçe. Ji Xwedê bitirsin; bêguman Xwedê tobewergir e, dilovîn e.” (Hucurat, 49/12)

Li gorî ku ji Ebû Hureyre hatiye ragihandin Qasidê Xwedê (s.a.w) wiha kerem kiriye:

Xwe ji gumanê biparêzin. Lewra ji gotinan ya herî derew, guman (sûcdariya bê binyad)e. Li xeberdanên ên din guhddariyê nekin, li pey kêmasiyên hev negerin, xwe li pêşberî hev qure mekin, zikreşiya hevdu nekin, kîna hevdu nekin, berê xwe ji hevdu nezîvirînin. Gelî bendeyên Xwedê! Wekî ku Xwedê li we ferman kiriye bibin birayên hev.” (Buxarî,  Nîkah,  45,  Feraiz,  2,  Edeb,  57,  58; Muslim,  Bir,  28 (2563); Ebû Dawûd,  Edeb 37,  48; Muwetta,  Husnu’l-Xuluq,  15; Ehmed b. Henbel,  2/287,  342,  465,  470,  482,  492,  517,  539)

Muawiye (x.j.q) wiha got: Min bihîst ku Qasidê Xwedê (s.a.w) wiha digot:

Heke tu hewl bidî ku kêmasiyên Misilmanan vekolînî, bidî pey rewşên wan ên veşarî, tu yê exlaqê wan xera bikî yan jî ji bo vê yekê zorê li wan bikî.” (Ebû Dawûd, Edeb, 37)

Rojekê zilamekî tînin nik ‘Ebdullahê kurê Mesûd (x.j.q), li ser gotina ku “Ev, filankesê ku ji riha wî mey niqutiye”, wî ev bersiv daye:

Em ji lêpirsîna kêmasî û eyban hatine qedexekirin. Heke kêmasî yan jî eyb bi xwe derkeve holê, em ê tiştê pêwîst pêk bînin.” (Ebû Dawûd, Edeb, 37)

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma gotina “rediyellehu anh” ji bo sehabiyan bid‘t e? 25.07.18 203
2 Ma dîn û dilê mirov xerab dibe? 26.09.18 94
3 Ma xeberdana li pişt yekî bêyî diyarkirina nav, dibe xîbet? 22.10.18 72
4 Ma gotina “hemd ji Xwedayê me re” rast e? 23.11.18 48
5 Ma mirov dikare bi cîhazên ku bernameyên Qur’an û hedîsê li wan barkirî ye, biçe daşirê? 26.07.18 182
6 Hukmê “chat”ê çi ye? 27.09.18 81
7 Tê gotin ku dunya, zeviyê axretê ye. Hûn vê çawa îzah dikin? 23.10.18 88
8 Ma Hz. Enes kengî wefat kiriye? 26.11.18 30
9 Ma mirov dikare di nav xwe “altın günü” li dar bixe? 27.07.18 184
10 Ma hûn dikarin nêrîna xwe ya di heqê îstişhadê de di ber çavan re derbas bikin? 28.09.18 74
11 Ma malê sêwiyan –bi riza wan jî be– nayê xwarin? 24.10.18 65
12 Hecamat çi ye? Hûn dikarin di der barê wê de agahiyê bidin? 27.11.18 45
13 Gelo şeytan, ji bo xapandina Adem û Hewwayê çawa ket bihuştê? 28.08.18 150
14 Ma mirov ji xebariyên di hiş de der bas dibin berpirsyar tê girtin? 02.10.18 91
15 Gotina “Xwedê her kesî li gorî hêza wî, wî binbar dike” tê çi wateyê? 25.10.18 70
16 Ma mirov dikare navê Xwedê ji bo Ellah Teala bikar bîne? 28.11.18 52
17 Dema kêmasiyên yekî hat gotin, divê mirov çawa tev bigere? 04.09.18 132
18 Ma Nasiruddîn el-Elbanî alimekî hedîsê yê pêbawer e? 03.10.18 84
19 Ma Pêxemberê me (s.a.w) di şeva mîravê de Xwedê Teala dîtiye? 31.10.18 52
20 Ma di dînê me de ji bo nexweşiyên derûnî tu rêyeke çareseriyê heye? 29.11.18 33
21 Ma xwendina sûreyê ‘Esr di dawiya civînê de pêdiviyeke olî ye* 05.09.18 171
22 Ma ez dikarim pereyê xwe yê heram bidim kesên hewcedar? 04.10.18 94
23 Ma em di encama zewaca zarokên Adem (a.s) bi hev re zêde bûne? 01.11.18 59
24 Ma Misilman henekan dikin? 30.11.18 37
25 Ma Hz. Fatîmeyê di çend saliya xwe de wefat kiriye? 06.09.18 168
26 Ma kesê li dêma mirov ya rastê bixe divê mirov ya çepê jî bide ber? 05.10.18 108
27 Ma divê em ji bo bihuştê yan jî ji bo riza Xwedê îbadetê bikin? 02.11.18 67
28 Ma Ademê ku Şeytan nikaribû ew bixapanda, hevsera wî Hewwayê ew xirand? 03.12.18 27
29 Hilyeyê Şerîfe çi ye? 10.09.18 118
30 Hukmê temaşekirina televîzyonê çi ye? 08.10.18 105
31 Wateya “el-hubbu fîllah we’l-buxdu fîllah” çi ye? 05.11.18 61
32 Ma mirov dikare ji înterneta cîranê xwe bêdestûr îstifade bike? 11.09.18 111
33 “Xwendina îstiqraî” çi ye? 09.10.18 109
34 Ma bi rastî jî 18 hezar alem hene? An ev gotineke bêbinyad e? 06.11.18 59
35 Ma divê em di hemî axaftinên xwe de bibêjin “îşaellah”? 12.09.18 101
36 Ma rastiya “şeqama şefqetê” ya ku mirov dibêjin çi ye? 10.10.18 94
37 Ma destûrdayina sazkirina stasyona bazê li banê xêniyan caiz e? 07.11.18 53
38 Mamoste, da ku gel netirsînin ma nabe hûn hin tiştan nebêjin? 13.09.18 165
39 Hukmê bikaranîna firçeyên ku ji mûyê beraz hatine çêkirin çi ye? 11.10.18 93
40 Ma gotina “’eleyhisselam” ji bo Hz. ‘Elî tê bikaranîn? 12.11.18 59
41 Ma Weqfa Suleymaniyeyê Selefî, Wehhabî yan Suleymancî ye? 17.09.18 102
42 Gelo bikaranîna bêjeya “afirandinê” durist e? 12.10.18 138
43 Dayika me Xedîce gava bi Pêxemberê me re zewicî, gelo xwedî zarok bû? 13.11.18 61
44 Gelo çima Misilman di Cenga Uhudê de têk çûn? 19.09.18 94
45 Ma tevkariya alema Xiristiyanan di aboriya cîhanê de heye? 16.10.18 66
46 Ma herdem efûkirin, rê li ber encamên ne baş vedike? 14.11.18 55
47 Ma guneh e ku ez telefona Qur’an lê barkirî ye di berîka xwe hilgirim? 20.09.18 104
48 Ma çend jin û zarokên Îmam ‘Elî hebûn? Nesla wî ji kîjan zarokên wî dewam kiriye? 17.10.18 91
49 Mirov ji bo alîkariya birayên xwe yên li Filîstînê bernameya şahiyê lidar bixe 15.11.18 45
50 Ma caiz e ku mirov di xew de berê lingên xwe bide aliyê qibleyê? 19.07.18 187
51 Ma bedenbazî guneh e? 24.09.18 82
52 Ma tiştê ku di deryayê de tê dîtin helal e? 18.10.18 82
53 Ma hukmê biratiya bi rêya xwînê ji aliyê dînî ve çi ye? 16.11.18 46
54 Ma dayika me ‘Eyşeyê, piştî wefata Pêxemberê me careke din zewiciye? 23.07.18 180
55 Ma mirov dikare bi gerdaniya ku navê “Xwedê” li ser nivîsandiye biçe daşirê? 25.09.18 87
56 Ma cejna Remezan û Qurbanê çend roj in? 19.10.18 74
57 Gava bijîka jin hebe, ma mirov dikare yê mêr tercîh bike? 22.11.18 49