“Xwendina îstiqraî” çi ye?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Têvel Tarih: 09 Ekim 2018

Pirs: Di van demên dawî de qala “xwendina îstiqraî” gelekî tê kirin. Gelo ev tê çi wateyê?

Bersiv: “Îstiqra di ferhengê de bi wateya “ji bo hînbûna rewş û taybetmendiyên tiştekî, mirov lêkolînê bike û hewl bide”, di ilmê mentiqê de wekî têgehekî di vê wateyê de ye: “Karekî zîhnî ye ku mirov ji tiştekî cuzî/qismî digihîne kulî/tevayî, ji xususî digihîne giştî,  ji agahiya bûyerên tekane mirov digihîne zanyariya rêgezên ku ew bûyer xwe dispêrinê.

Wekî mînak piştî mirov bizanibe ku her yek ji paxir, hesin, zêr û zîv maden in û bi bandora germahiyê diberçivin, mirov xwe bigihîne encama “temamê madenan dema werin germkirin diperçivin”; her wiha piştî ku mirov têgihîşt ku têgeha “kelîme”yê di rêziman de ji nav, lêker û daçekan pêk tê û nav, lêker û daçek bêjeyên watedar in, mirov xwe bigihîne encama ku temamê kelîmeyan bêjeyên watedar in, her yek ji van encam û biryaran îstiqra ye.” (Abdülkuddüs Bingöl,   “İstikrâ”,  DİA,  c: 23,  rp:  358.)

Xwendina îstiqraî jî ku mirov bikaribe bi rêya hereketkirina ji metnê li ser tiştên di metnê de derbas nabin bifikire, wan di zihna xwe de zinde bike, muhakeme bike û xwe bigihîne encamekê. Ango mirov ji cuzî bi bal kulî ve hereket bike û xwe bigihîne encamekê.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Mamoste, da ku gel netirsînin ma nabe hûn hin tiştan nebêjin? 13.09.18 227
2 Hukmê bikaranîna firçeyên ku ji mûyê beraz hatine çêkirin çi ye? 11.10.18 179
3 Ma gotina “’eleyhisselam” ji bo Hz. ‘Elî tê bikaranîn? 12.11.18 110
4 Ma Weqfa Suleymaniyeyê Selefî, Wehhabî yan Suleymancî ye? 17.09.18 151
5 Gelo bikaranîna bêjeya “afirandinê” durist e? 12.10.18 227
6 Dayika me Xedîce gava bi Pêxemberê me re zewicî, gelo xwedî zarok bû? 13.11.18 115
7 Gelo çima Misilman di Cenga Uhudê de têk çûn? 19.09.18 148
8 Ma tevkariya alema Xiristiyanan di aboriya cîhanê de heye? 16.10.18 122
9 Ma herdem efûkirin, rê li ber encamên ne baş vedike? 14.11.18 134
10 Ma guneh e ku ez telefona Qur’an lê barkirî ye di berîka xwe hilgirim? 20.09.18 168
11 Ma çend jin û zarokên Îmam ‘Elî hebûn? Nesla wî ji kîjan zarokên wî dewam kiriye? 17.10.18 149
12 Mirov ji bo alîkariya birayên xwe yên li Filîstînê bernameya şahiyê lidar bixe 15.11.18 108
13 Ma caiz e ku mirov di xew de berê lingên xwe bide aliyê qibleyê? 19.07.18 266
14 Ma bedenbazî guneh e? 24.09.18 130
15 Ma tiştê ku di deryayê de tê dîtin helal e? 18.10.18 130
16 Ma hukmê biratiya bi rêya xwînê ji aliyê dînî ve çi ye? 16.11.18 110
17 Ma dayika me ‘Eyşeyê, piştî wefata Pêxemberê me careke din zewiciye? 23.07.18 235
18 Ma mirov dikare bi gerdaniya ku navê “Xwedê” li ser nivîsandiye biçe daşirê? 25.09.18 165
19 Ma cejna Remezan û Qurbanê çend roj in? 19.10.18 132
20 Gava bijîka jin hebe, ma mirov dikare yê mêr tercîh bike? 22.11.18 118
21 Ma gotina “rediyellehu anh” ji bo sehabiyan bid‘t e? 25.07.18 321
22 Ma dîn û dilê mirov xerab dibe? 26.09.18 166
23 Ma xeberdana li pişt yekî bêyî diyarkirina nav, dibe xîbet? 22.10.18 157
24 Ma gotina “hemd ji Xwedayê me re” rast e? 23.11.18 106
25 Ma mirov dikare bi cîhazên ku bernameyên Qur’an û hedîsê li wan barkirî ye, biçe daşirê? 26.07.18 272
26 Hukmê “chat”ê çi ye? 27.09.18 139
27 Tê gotin ku dunya, zeviyê axretê ye. Hûn vê çawa îzah dikin? 23.10.18 169
28 Ma Hz. Enes kengî wefat kiriye? 26.11.18 115
29 Ma mirov dikare di nav xwe “altın günü” li dar bixe? 27.07.18 240
30 Ma hûn dikarin nêrîna xwe ya di heqê îstişhadê de di ber çavan re derbas bikin? 28.09.18 147
31 Ma malê sêwiyan –bi riza wan jî be– nayê xwarin? 24.10.18 151
32 Hecamat çi ye? Hûn dikarin di der barê wê de agahiyê bidin? 27.11.18 132
33 Gelo şeytan, ji bo xapandina Adem û Hewwayê çawa ket bihuştê? 28.08.18 226
34 Ma mirov ji xebariyên di hiş de der bas dibin berpirsyar tê girtin? 02.10.18 141
35 Gotina “Xwedê her kesî li gorî hêza wî, wî binbar dike” tê çi wateyê? 25.10.18 137
36 Ma mirov dikare navê Xwedê ji bo Ellah Teala bikar bîne? 28.11.18 134
37 Dema kêmasiyên yekî hat gotin, divê mirov çawa tev bigere? 04.09.18 198
38 Ma Nasiruddîn el-Elbanî alimekî hedîsê yê pêbawer e? 03.10.18 144
39 Ma Pêxemberê me (s.a.w) di şeva mîravê de Xwedê Teala dîtiye? 31.10.18 108
40 Ma di dînê me de ji bo nexweşiyên derûnî tu rêyeke çareseriyê heye? 29.11.18 89
41 Ma xwendina sûreyê ‘Esr di dawiya civînê de pêdiviyeke olî ye* 05.09.18 253
42 Ma ez dikarim pereyê xwe yê heram bidim kesên hewcedar? 04.10.18 194
43 Ma em di encama zewaca zarokên Adem (a.s) bi hev re zêde bûne? 01.11.18 110
44 Ma Misilman henekan dikin? 30.11.18 100
45 Ma Hz. Fatîmeyê di çend saliya xwe de wefat kiriye? 06.09.18 257
46 Ma kesê li dêma mirov ya rastê bixe divê mirov ya çepê jî bide ber? 05.10.18 185
47 Ma divê em ji bo bihuştê yan jî ji bo riza Xwedê îbadetê bikin? 02.11.18 146
48 Ma Ademê ku Şeytan nikaribû ew bixapanda, hevsera wî Hewwayê ew xirand? 03.12.18 108
49 Hilyeyê Şerîfe çi ye? 10.09.18 194
50 Hukmê temaşekirina televîzyonê çi ye? 08.10.18 231
51 Wateya “el-hubbu fîllah we’l-buxdu fîllah” çi ye? 05.11.18 148
52 Ma mirov dikare ji înterneta cîranê xwe bêdestûr îstifade bike? 11.09.18 154
53 “Xwendina îstiqraî” çi ye? 09.10.18 221
54 Ma bi rastî jî 18 hezar alem hene? An ev gotineke bêbinyad e? 06.11.18 124
55 Ma divê em di hemî axaftinên xwe de bibêjin “îşaellah”? 12.09.18 168
56 Ma rastiya “şeqama şefqetê” ya ku mirov dibêjin çi ye? 10.10.18 143
57 Ma destûrdayina sazkirina stasyona bazê li banê xêniyan caiz e? 07.11.18 95