“Xwendina îstiqraî” çi ye?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Têvel Tarih: 09 Ekim 2018

Pirs: Di van demên dawî de qala “xwendina îstiqraî” gelekî tê kirin. Gelo ev tê çi wateyê?

Bersiv: “Îstiqra di ferhengê de bi wateya “ji bo hînbûna rewş û taybetmendiyên tiştekî, mirov lêkolînê bike û hewl bide”, di ilmê mentiqê de wekî têgehekî di vê wateyê de ye: “Karekî zîhnî ye ku mirov ji tiştekî cuzî/qismî digihîne kulî/tevayî, ji xususî digihîne giştî,  ji agahiya bûyerên tekane mirov digihîne zanyariya rêgezên ku ew bûyer xwe dispêrinê.

Wekî mînak piştî mirov bizanibe ku her yek ji paxir, hesin, zêr û zîv maden in û bi bandora germahiyê diberçivin, mirov xwe bigihîne encama “temamê madenan dema werin germkirin diperçivin”; her wiha piştî ku mirov têgihîşt ku têgeha “kelîme”yê di rêziman de ji nav, lêker û daçekan pêk tê û nav, lêker û daçek bêjeyên watedar in, mirov xwe bigihîne encama ku temamê kelîmeyan bêjeyên watedar in, her yek ji van encam û biryaran îstiqra ye.” (Abdülkuddüs Bingöl,   “İstikrâ”,  DİA,  c: 23,  rp:  358.)

Xwendina îstiqraî jî ku mirov bikaribe bi rêya hereketkirina ji metnê li ser tiştên di metnê de derbas nabin bifikire, wan di zihna xwe de zinde bike, muhakeme bike û xwe bigihîne encamekê. Ango mirov ji cuzî bi bal kulî ve hereket bike û xwe bigihîne encamekê.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma dayika me ‘Eyşeyê, piştî wefata Pêxemberê me careke din zewiciye? 23.07.18 333
2 Ma mirov dikare bi gerdaniya ku navê “Xwedê” li ser nivîsandiye biçe daşirê? 25.09.18 239
3 Ma cejna Remezan û Qurbanê çend roj in? 19.10.18 204
4 Gava bijîka jin hebe, ma mirov dikare yê mêr tercîh bike? 22.11.18 200
5 Ma gotina “rediyellehu anh” ji bo sehabiyan bid‘t e? 25.07.18 426
6 Ma dîn û dilê mirov xerab dibe? 26.09.18 300
7 Ma xeberdana li pişt yekî bêyî diyarkirina nav, dibe xîbet? 22.10.18 289
8 Ma gotina “hemd ji Xwedayê me re” rast e? 23.11.18 220
9 Ma mirov dikare bi cîhazên ku bernameyên Qur’an û hedîsê li wan barkirî ye, biçe daşirê? 26.07.18 397
10 Hukmê “chat”ê çi ye? 27.09.18 221
11 Tê gotin ku dunya, zeviyê axretê ye. Hûn vê çawa îzah dikin? 23.10.18 340
12 Ma Hz. Enes kengî wefat kiriye? 26.11.18 203
13 Ma mirov dikare di nav xwe “altın günü” li dar bixe? 27.07.18 339
14 Ma hûn dikarin nêrîna xwe ya di heqê îstişhadê de di ber çavan re derbas bikin? 28.09.18 247
15 Ma malê sêwiyan –bi riza wan jî be– nayê xwarin? 24.10.18 295
16 Hecamat çi ye? Hûn dikarin di der barê wê de agahiyê bidin? 27.11.18 261
17 Gelo şeytan, ji bo xapandina Adem û Hewwayê çawa ket bihuştê? 28.08.18 366
18 Ma mirov ji xebariyên di hiş de der bas dibin berpirsyar tê girtin? 02.10.18 240
19 Gotina “Xwedê her kesî li gorî hêza wî, wî binbar dike” tê çi wateyê? 25.10.18 251
20 Ma mirov dikare navê Xwedê ji bo Ellah Teala bikar bîne? 28.11.18 280
21 Dema kêmasiyên yekî hat gotin, divê mirov çawa tev bigere? 04.09.18 329
22 Ma Nasiruddîn el-Elbanî alimekî hedîsê yê pêbawer e? 03.10.18 246
23 Ma Pêxemberê me (s.a.w) di şeva mîravê de Xwedê Teala dîtiye? 31.10.18 214
24 Ma di dînê me de ji bo nexweşiyên derûnî tu rêyeke çareseriyê heye? 29.11.18 169
25 Ma xwendina sûreyê ‘Esr di dawiya civînê de pêdiviyeke olî ye* 05.09.18 369
26 Ma ez dikarim pereyê xwe yê heram bidim kesên hewcedar? 04.10.18 309
27 Ma em di encama zewaca zarokên Adem (a.s) bi hev re zêde bûne? 01.11.18 191
28 Ma Misilman henekan dikin? 30.11.18 201
29 Ma Hz. Fatîmeyê di çend saliya xwe de wefat kiriye? 06.09.18 427
30 Ma kesê li dêma mirov ya rastê bixe divê mirov ya çepê jî bide ber? 05.10.18 284
31 Ma divê em ji bo bihuştê yan jî ji bo riza Xwedê îbadetê bikin? 02.11.18 254
32 Ma Ademê ku Şeytan nikaribû ew bixapanda, hevsera wî Hewwayê ew xirand? 03.12.18 229
33 Hilyeyê Şerîfe çi ye? 10.09.18 291
34 Hukmê temaşekirina televîzyonê çi ye? 08.10.18 525
35 Wateya “el-hubbu fîllah we’l-buxdu fîllah” çi ye? 05.11.18 282
36 Ma mirov dikare ji înterneta cîranê xwe bêdestûr îstifade bike? 11.09.18 246
37 “Xwendina îstiqraî” çi ye? 09.10.18 355
38 Ma bi rastî jî 18 hezar alem hene? An ev gotineke bêbinyad e? 06.11.18 243
39 Ma divê em di hemî axaftinên xwe de bibêjin “îşaellah”? 12.09.18 297
40 Ma rastiya “şeqama şefqetê” ya ku mirov dibêjin çi ye? 10.10.18 244
41 Ma destûrdayina sazkirina stasyona bazê li banê xêniyan caiz e? 07.11.18 195
42 Mamoste, da ku gel netirsînin ma nabe hûn hin tiştan nebêjin? 13.09.18 333
43 Hukmê bikaranîna firçeyên ku ji mûyê beraz hatine çêkirin çi ye? 11.10.18 291
44 Ma gotina “’eleyhisselam” ji bo Hz. ‘Elî tê bikaranîn? 12.11.18 230
45 Ma Weqfa Suleymaniyeyê Selefî, Wehhabî yan Suleymancî ye? 17.09.18 248
46 Gelo bikaranîna bêjeya “afirandinê” durist e? 12.10.18 340
47 Dayika me Xedîce gava bi Pêxemberê me re zewicî, gelo xwedî zarok bû? 13.11.18 216
48 Gelo çima Misilman di Cenga Uhudê de têk çûn? 19.09.18 236
49 Ma tevkariya alema Xiristiyanan di aboriya cîhanê de heye? 16.10.18 215
50 Ma herdem efûkirin, rê li ber encamên ne baş vedike? 14.11.18 265
51 Ma guneh e ku ez telefona Qur’an lê barkirî ye di berîka xwe hilgirim? 20.09.18 291
52 Ma çend jin û zarokên Îmam ‘Elî hebûn? Nesla wî ji kîjan zarokên wî dewam kiriye? 17.10.18 253
53 Mirov ji bo alîkariya birayên xwe yên li Filîstînê bernameya şahiyê lidar bixe 15.11.18 190
54 Ma caiz e ku mirov di xew de berê lingên xwe bide aliyê qibleyê? 19.07.18 389
55 Ma bedenbazî guneh e? 24.09.18 230
56 Ma tiştê ku di deryayê de tê dîtin helal e? 18.10.18 223
57 Ma hukmê biratiya bi rêya xwînê ji aliyê dînî ve çi ye? 16.11.18 226