“Xwendina îstiqraî” çi ye?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Têvel Tarih: 09 Ekim 2018

Pirs: Di van demên dawî de qala “xwendina îstiqraî” gelekî tê kirin. Gelo ev tê çi wateyê?

Bersiv: “Îstiqra di ferhengê de bi wateya “ji bo hînbûna rewş û taybetmendiyên tiştekî, mirov lêkolînê bike û hewl bide”, di ilmê mentiqê de wekî têgehekî di vê wateyê de ye: “Karekî zîhnî ye ku mirov ji tiştekî cuzî/qismî digihîne kulî/tevayî, ji xususî digihîne giştî,  ji agahiya bûyerên tekane mirov digihîne zanyariya rêgezên ku ew bûyer xwe dispêrinê.

Wekî mînak piştî mirov bizanibe ku her yek ji paxir, hesin, zêr û zîv maden in û bi bandora germahiyê diberçivin, mirov xwe bigihîne encama “temamê madenan dema werin germkirin diperçivin”; her wiha piştî ku mirov têgihîşt ku têgeha “kelîme”yê di rêziman de ji nav, lêker û daçekan pêk tê û nav, lêker û daçek bêjeyên watedar in, mirov xwe bigihîne encama ku temamê kelîmeyan bêjeyên watedar in, her yek ji van encam û biryaran îstiqra ye.” (Abdülkuddüs Bingöl,   “İstikrâ”,  DİA,  c: 23,  rp:  358.)

Xwendina îstiqraî jî ku mirov bikaribe bi rêya hereketkirina ji metnê li ser tiştên di metnê de derbas nabin bifikire, wan di zihna xwe de zinde bike, muhakeme bike û xwe bigihîne encamekê. Ango mirov ji cuzî bi bal kulî ve hereket bike û xwe bigihîne encamekê.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma dayika me ‘Eyşeyê, piştî wefata Pêxemberê me careke din zewiciye? 23.07.18 200
2 Ma mirov dikare bi gerdaniya ku navê “Xwedê” li ser nivîsandiye biçe daşirê? 25.09.18 109
3 Ma cejna Remezan û Qurbanê çend roj in? 19.10.18 94
4 Gava bijîka jin hebe, ma mirov dikare yê mêr tercîh bike? 22.11.18 72
5 Ma gotina “rediyellehu anh” ji bo sehabiyan bid‘t e? 25.07.18 237
6 Ma dîn û dilê mirov xerab dibe? 26.09.18 115
7 Ma xeberdana li pişt yekî bêyî diyarkirina nav, dibe xîbet? 22.10.18 92
8 Ma gotina “hemd ji Xwedayê me re” rast e? 23.11.18 67
9 Ma mirov dikare bi cîhazên ku bernameyên Qur’an û hedîsê li wan barkirî ye, biçe daşirê? 26.07.18 209
10 Hukmê “chat”ê çi ye? 27.09.18 99
11 Tê gotin ku dunya, zeviyê axretê ye. Hûn vê çawa îzah dikin? 23.10.18 119
12 Ma Hz. Enes kengî wefat kiriye? 26.11.18 53
13 Ma mirov dikare di nav xwe “altın günü” li dar bixe? 27.07.18 202
14 Ma hûn dikarin nêrîna xwe ya di heqê îstişhadê de di ber çavan re derbas bikin? 28.09.18 94
15 Ma malê sêwiyan –bi riza wan jî be– nayê xwarin? 24.10.18 88
16 Hecamat çi ye? Hûn dikarin di der barê wê de agahiyê bidin? 27.11.18 74
17 Gelo şeytan, ji bo xapandina Adem û Hewwayê çawa ket bihuştê? 28.08.18 169
18 Ma mirov ji xebariyên di hiş de der bas dibin berpirsyar tê girtin? 02.10.18 107
19 Gotina “Xwedê her kesî li gorî hêza wî, wî binbar dike” tê çi wateyê? 25.10.18 85
20 Ma mirov dikare navê Xwedê ji bo Ellah Teala bikar bîne? 28.11.18 74
21 Dema kêmasiyên yekî hat gotin, divê mirov çawa tev bigere? 04.09.18 155
22 Ma Nasiruddîn el-Elbanî alimekî hedîsê yê pêbawer e? 03.10.18 106
23 Ma Pêxemberê me (s.a.w) di şeva mîravê de Xwedê Teala dîtiye? 31.10.18 65
24 Ma di dînê me de ji bo nexweşiyên derûnî tu rêyeke çareseriyê heye? 29.11.18 52
25 Ma xwendina sûreyê ‘Esr di dawiya civînê de pêdiviyeke olî ye* 05.09.18 204
26 Ma ez dikarim pereyê xwe yê heram bidim kesên hewcedar? 04.10.18 128
27 Ma em di encama zewaca zarokên Adem (a.s) bi hev re zêde bûne? 01.11.18 74
28 Ma Misilman henekan dikin? 30.11.18 58
29 Ma Hz. Fatîmeyê di çend saliya xwe de wefat kiriye? 06.09.18 189
30 Ma kesê li dêma mirov ya rastê bixe divê mirov ya çepê jî bide ber? 05.10.18 128
31 Ma divê em ji bo bihuştê yan jî ji bo riza Xwedê îbadetê bikin? 02.11.18 86
32 Ma Ademê ku Şeytan nikaribû ew bixapanda, hevsera wî Hewwayê ew xirand? 03.12.18 50
33 Hilyeyê Şerîfe çi ye? 10.09.18 141
34 Hukmê temaşekirina televîzyonê çi ye? 08.10.18 130
35 Wateya “el-hubbu fîllah we’l-buxdu fîllah” çi ye? 05.11.18 79
36 Ma mirov dikare ji înterneta cîranê xwe bêdestûr îstifade bike? 11.09.18 130
37 “Xwendina îstiqraî” çi ye? 09.10.18 139
38 Ma bi rastî jî 18 hezar alem hene? An ev gotineke bêbinyad e? 06.11.18 78
39 Ma divê em di hemî axaftinên xwe de bibêjin “îşaellah”? 12.09.18 121
40 Ma rastiya “şeqama şefqetê” ya ku mirov dibêjin çi ye? 10.10.18 112
41 Ma destûrdayina sazkirina stasyona bazê li banê xêniyan caiz e? 07.11.18 66
42 Mamoste, da ku gel netirsînin ma nabe hûn hin tiştan nebêjin? 13.09.18 187
43 Hukmê bikaranîna firçeyên ku ji mûyê beraz hatine çêkirin çi ye? 11.10.18 117
44 Ma gotina “’eleyhisselam” ji bo Hz. ‘Elî tê bikaranîn? 12.11.18 72
45 Ma Weqfa Suleymaniyeyê Selefî, Wehhabî yan Suleymancî ye? 17.09.18 121
46 Gelo bikaranîna bêjeya “afirandinê” durist e? 12.10.18 162
47 Dayika me Xedîce gava bi Pêxemberê me re zewicî, gelo xwedî zarok bû? 13.11.18 84
48 Gelo çima Misilman di Cenga Uhudê de têk çûn? 19.09.18 112
49 Ma tevkariya alema Xiristiyanan di aboriya cîhanê de heye? 16.10.18 83
50 Ma herdem efûkirin, rê li ber encamên ne baş vedike? 14.11.18 78
51 Ma guneh e ku ez telefona Qur’an lê barkirî ye di berîka xwe hilgirim? 20.09.18 125
52 Ma çend jin û zarokên Îmam ‘Elî hebûn? Nesla wî ji kîjan zarokên wî dewam kiriye? 17.10.18 108
53 Mirov ji bo alîkariya birayên xwe yên li Filîstînê bernameya şahiyê lidar bixe 15.11.18 70
54 Ma caiz e ku mirov di xew de berê lingên xwe bide aliyê qibleyê? 19.07.18 211
55 Ma bedenbazî guneh e? 24.09.18 95
56 Ma tiştê ku di deryayê de tê dîtin helal e? 18.10.18 101
57 Ma hukmê biratiya bi rêya xwînê ji aliyê dînî ve çi ye? 16.11.18 68