Ma cin jî ji ehkamên Qur’anê berpirsiyar in?
Fetwayen Kurdi > Cin > Fetwayên Nivîskî Tarih: 06 Şubat 2014

Pirs: Di Qur’ana Pîroz de behsa komek ji cinên ku li Qur’anê guhdarî kirine, tê kirin. Bi kurtasî ma cin jî ji umeta Pêxemberê me (s.a.w) ne? Û Qur’an û ehkamê wê ji cinan re jî şerî’et û dîn e?

Bersiv: Ji wezîfeyên Qasidê Xwedê Teala ya herî bingehîn ragihandin, danezanîn û hînkirina dîn e. Li gorî ayetên ku di serê sûreyê “Cin” de derbas dibin, Qasidê Xwedê, dîn bi cinan nedaye zanîn û dîn teblîxî wan nekiriye. Belbî di wî sûreyî de behsa komek cinên ku li Qur’ana Pîroz guhdêrane tê kirin.

Ayetên sûreyê Cin wiha ne:

Bibêje: Ji min re hatiye wehîkirin ku komek ji cinan (li Qur’anê) guhdarî kirin, gotin: Birastî me li Qur’aneke balkêş guhdarî kir. Berê mirovî dide rêya rast, vêca me jî bawerî pê anî û em tu kesî ji Perwerdegarê xwe re nakin hevpişk[1]

Eger ev bûyer ji aliyê Xwedê Teala ve bi Pêxember (s.a.w) nehatibana danezanîn, dê hayê wî jê tunebûna.

Ayetên li jêr mijara me bêhtir zelal dikin.

Dema Me berê komek cin dabû te, da ku li Qur’anê guhdarî bikin. Vêca dema ji bo ku li Qur’anê guhdarî bikin amade bûn; (ji hev re) gotin: Huş bibin, li Qur’anê guhdarî bikin! Çi dema (xwendina) Qur’anê temam bû; bi hişyarkerî li gelê xwe vegeriyan.   

Wiha gotin: Ey gelê me! Bêguman me li kitêbeke wisa guhdarî kir ku ew piştî Mûsayî hatiye hinartin, ew kitêbên beriya xwe rast didêre, mirovan gazî heqiyê dike û bi bal rêyeke rast ve rasterê dike.

Ey gelê me! Bersiva dozdarê (dînê) Xwedê bidin, baweriyê pê bînin, Xwedê jî dê li gunehên we bibore û we ji ezabekî dijwar biparêze.

Kesê ku bersiva dozvanê (dînê) Xwedê nede, bila bizanibe ku ew nikare li ser erdê Xwedê naçar bihêle; ji Xwedê pê ve ji bo wan tu xwedî û piştevan tune ye; ew ên ha di rêşaşiyeke aşkere de ne.”[2]

Ji civata cinan re jî Qasid hatine şandin. Lê belê, çawa ku ji însanan re Pêxemberê benîbeşer hatine şandin, qasidê wan ji wan in. Yanî ew jî cin in. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Gelî civata cin û mirovan! Ma ji nav we, qasidên ku ayetên min ji we re digotin û we ji pirgîhatina vê rojê hişyar dikirin, nehatin? Dê bibêjin em li ser nefsa xwe dibin şahid. Lê belê jiyana dinyayê ew xapandin û li ser kafiriya xwe, ew bi xwe dibin şahid.”[3]

Erka Pêxember (s.a.w) ji bilî teblîxa dîn, hînkirina hikmetê[4] û nimûnebûna wî[5] ye. Lê belê di tu ayetan de nayê dîtin û qisekirin ku Pêxember (s.a.w), ev erka xwe li hemberî cinan aniye cih.

Kitêba Xwedê Teala Lewhî Mehfûz e[6]: Mirov, cin û melayiket hemî li hemberî hukmê vê kitêbê berpirsyar in. Bihîstina komek ji cinan li xwendina Qur’anê ji devê Pêxember (s.a.w), lazimî wan dêraye ku ew jî baweriyê bi Qur’anê bînin.



[1] Cin, 72/1-2.

[2] Ehqaf, 46/29-32.

[3] En‘am, 6/130.

[4] Bnh. Beqere, 2/129; Alî Îmran, 3/164; Cumu‘e, 62/2.

[5] Ehzab, 33/21.

[6] Bnh. Zuxruf, 43/3-4; Burûc, 85/21-22.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma pîrek piştî mesihkirina guhan, paşiya stûyê xwe jî mesih dikin? 17.01.14 1.960
2 Ma meriv dikare li piyan mîz bike? 18.01.14 1.393
3 Rojiya nezir, ma divê ku li pey hev were girtin? 19.01.14 1.224
4 Gelo durist e ku meriv malê xwe bi du bihayên ji hev cuda bifiroşe? 21.01.14 1.388
5 Hukmê beşdarbûna rêxistina Lyonessê çi ye? 21.01.14 1.326
6 Qezenckirina pereyan bi rêya serîlêdana malperan, helal e? 21.01.14 1.398
7 Berdana ku ne li gorî ayetên pêşî ji sûreyê Telaq be, gelo durist e yan na? 24.01.14 1.295
8 Ma meriv dikare di hundirê ‘ideyê de jina xwe cara duyem berde? 24.01.14 1.297
9 Lîstina pîreka bi mêr li hember zilamên biyanî, ma dibe sedem ji bo xerabûna nîkaha wê? 24.01.14 1.326
10 Ma meriv dikare termê miriyên xwe bişewitîne? 03.02.14 1.537
11 Bêjeya “el-‘ezab” ya ku di mijara recmê de derbas dibe, tê çi wateyê? 04.02.14 1.319
12 Ma kuştina neyarên dînê Îslamê caiz e? 06.02.14 1.369
13 Eger masturbasyon mekrûh be, ma çima piştî kirina wê ez ewqas nerihet dibim? 06.02.14 1.135
14 Gelo heram e ku meriv behsa jiyana xwe ya cinsî bike? 06.02.14 1.110
15 Kesê xutba înê dixwîne, ma ne pêwîst e ku li pêşiyê limêj jî bike? 10.02.14 1.190
16 Mena duayê “Ya hey, ya qeyûm bi rehmetîke estexîsû” çi ye? 11.02.14 1.410
17 Hukmê dawetê çi ye? 13.02.14 1.446
18 Bi şermezarî dinivîsim, ez hevzayend im. Lava dikim alîkariya min bikin? 13.02.14 1.318
19 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.376
20 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.280
21 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.353
22 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.459
23 Ma di faîzê de bi tenê rêjeya zêde û bilind heram e? 23.08.14 1.255
24 Ji bo kişandina krêdiyê, gelo caiz e ku meriv bibe navgîn? 23.08.14 1.258
25 Hukmê kaskokirina otomobîlan çi ye? 23.08.14 1.307
26 Gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 29.08.14 1.286
27 Seddî zerayi‘ çi ye? 18.11.14 1.047
28 Ma sedeqeya fitrê piştî meha Remezanê jî tê dayin? 02.12.14 969
29 Ma divê em bijartina Cihûyan li ser aleman çawa fêhm bikim? 30.12.14 1.012
30 Ma ji bo teseturê tu duayek heye? 29.01.15 1.260
31 Kesê ferzbûna teseturê mandel bike ma ji dîn derdikeve? 24.02.15 1.303
32 Niyeta xuslê çawa tê anîn? 26.03.15 1.160
33 Ma pîrek jî bi cenabet dikevin? 14.04.15 1.045
34 Kesê nikaribe li Muzdelîfeyê bisekine ma divê çi bike? 04.05.15 1.196
35 Hukmê recma şeytên di hecê de çi ye? 31.05.15 1.064
36 Di munasebeta cinsî de kengî xusul lazim dike? 23.06.15 1.067
37 Ma zilam dikarin di mijarên mîna xusul û heyzê de pîrekan agahdar bikin? 13.07.15 1.040
38 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 1.148
39 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 1.210
40 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 1.145
41 Ma Hz. Îsa wefat kiriye yan ketiye xewê? 18.02.16 1.023
42 Ma zina nîkahê betal dike? 21.03.16 909
43 Ma di heqê hibekirina xêra sûreyê Îxlas de tu hedîsek heye? 20.04.16 966
44 Gelo raserbûna Xwedê ya li ser ‘erş, tê çi wateyê? 31.05.16 873
45 Nexweşiya min a mîdê heye, divê ez îlacan bixwim. Ma dibe ku ez rojiyê negirim? 24.06.16 944
46 Tekfîra ehlê qibleyê tê çi wateyê? 02.08.16 893
47 Ma pîrek dikarin biçin serdana goran? 05.09.16 782
48 Bê hebûna nîkahê meriv nêzî yekê/yekî bibe 18.10.16 781
49 Bavê min li dijî nîkaha dînî ye. Ma dîsa jî ez ê destûrê jê bixwazim? 12.11.16 842
50 Ma caiz e ku mirov kêlikên bi wêne çêbike yan jî bide çêkirin 19.12.16 762
51 Ma tu nimêjeke ku di şeva Rexayibê de were kirin heye? 23.01.17 757
52 Ma hûn dikarin gotina Hezretî ‘Umer “ev çi bid‘eteke rind e” rave bikin? 27.02.17 770
53 Ma mirov dikare bêyî destûra xwedî, înterneta wî bixebitîne? 30.03.17 673
54 Ma çêr û dijûn rojiyê dişkînin? 01.06.17 685
55 Pişkên ku mirov bi rêya SMSan beşdar dibe caiz in? 27.07.17 539
56 Ma Xwedê Teala ji bo her herêmeke li cîhanê hişyarkerek şandiye? 06.09.17 523
57 Ma ji alimên berê kesekî ku ayeta 4an ji sûreyê Îbrahîm wekî we fêhm kiribe heye? 18.10.17 549
58 Ma Pêxemeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hikum nedaye? 23.11.17 443
59 Ma li gorî ayeta 54an ji sûreyê E‘raf, şev li pêş e yan ro? 27.12.17 456
60 Ma Îblîs, mamosteyê ferîşteyan bû? 07.02.18 431
61 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 318
62 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 250
63 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 182
64 Kesên di karê giran de dixebitin ma dikarin rojiyê negrin? 23.05.18 180
65 Mêr mir. Hevser, pênc kur û du keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 25.06.18 132
66 Ma caiz e ku mirov di xew de berê lingên xwe bide aliyê qibleyê? 19.07.18 116
67 Ma Hz. Fatîmeyê di çend saliya xwe de wefat kiriye? 06.09.18 109
68 Ma kesê li dêma mirov ya rastê bixe divê mirov ya çepê jî bide ber? 05.10.18 49
69 Ma xew û baberdan desmêjê dişikînin? 17.01.14 1.391
70 Di desmêjê de îstibra çawa tê kirin? 18.01.14 1.389
71 Gelo mirov dikare li ba dê-bavê xwe, ji zarokên xwe hez bike? 19.01.14 1.049
72 Gelo di karkirinê de, tu sînorekî diyar heye yan na? 21.01.14 1.292
73 Ma stendina kuponan caiz e? 21.01.14 1.353
74 Eger meriv bibe hemwelatiyê Dewletên Ewrûpa, rast e ku meriv ji dîn derdikev? 22.01.14 1.152
75 Dema şahid tune bin, gelo telaq pêk tê yan na? 24.01.14 1.245
76 Gelo mehr ji pîreka ku berî zîfafê hatibe berdan re heye? 24.01.14 1.087
77 Ma vekirina cihên mehrem tu bandorê li nîkaha pîrekê dike? 24.01.14 1.249
78 Gelo çima goştê hin însanên mirî, narize? 03.02.14 1.519
79 Ma dibe ku gotina “sed daran” di mijara cezayê zinayê de sembolîk be? 04.02.14 1.373
80 Ma Elmanya daru’l-herb e û pîrekên wan jî dikevin bin hukmê qerwaşan? 06.02.14 1.464
81 Ma guneh e ku mirov livên jina xwe ramûse? 06.02.14 1.133
82 Zilam, dema şîrê pîreka xwe vexwe ma eqrebatî di navbera wan de çêdibe? 06.02.14 1.149
83 Ma roja înê dema xutbe tê xwendin, limêjên sunet tên kirin? 10.02.14 1.157
84 Ma di dua de divê meriv herdu destên xwe bide ber hev an ji hev veqetîne? 11.02.14 1.356
85 Li gorî Îslamê daweteke munasib divê çawa bê kirin? 13.02.14 1.311
86 Herçiqas zor û zehmet bû jî, êdî min dev ji gaytiyê berda? 13.02.14 1.183
87 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.334
88 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.302
89 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.441
90 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.341
91 Ma gunehê kesê faîzê dide û yê distîne, mîna hev e? 23.08.14 1.288
92 Hukmê ku meriv ji bo yekî krêdiyê bikişîne çi ye? 23.08.14 1.293
93 Bê ku ez têkevim faîzê, ez çawa dikarim wesayitekê bikirim? 23.08.14 3.021
94 Ji aliyê Îslamî ve gelo di navbera fetwa û teqwayê de tu ferq heye? 29.08.14 1.506
95 Da ku meriv Qur’anê baştir fêhm bike, ma ilmê mentiqê ji meriv dibe alîkar? 18.11.14 972
96 Dema em fitrê derdixin, divê em wê çawa hesab bikin? 02.12.14 1.072
97 Cihûyê ku dixwaze bibe Misliman, ma divê pêşî bibe Fileh? 03.01.15 1.060
98 Hukmê lixwekirina bûkanê çi ye? 30.01.15 1.330
99 Gelo hukmê razana digel zarokên xwe yên balix re çi ye? 26.02.15 1.347
100 Gelo keçik dikare li cem zirbirayên xwe serê xwe veke? 26.03.15 1.274