Ma cin jî ji ehkamên Qur’anê berpirsiyar in?
Fetwayen Kurdi > Cin > Fetwayên Nivîskî Tarih: 06 Şubat 2014

Pirs: Di Qur’ana Pîroz de behsa komek ji cinên ku li Qur’anê guhdarî kirine, tê kirin. Bi kurtasî ma cin jî ji umeta Pêxemberê me (s.a.w) ne? Û Qur’an û ehkamê wê ji cinan re jî şerî’et û dîn e?

Bersiv: Ji wezîfeyên Qasidê Xwedê Teala ya herî bingehîn ragihandin, danezanîn û hînkirina dîn e. Li gorî ayetên ku di serê sûreyê “Cin” de derbas dibin, Qasidê Xwedê, dîn bi cinan nedaye zanîn û dîn teblîxî wan nekiriye. Belbî di wî sûreyî de behsa komek cinên ku li Qur’ana Pîroz guhdêrane tê kirin.

Ayetên sûreyê Cin wiha ne:

Bibêje: Ji min re hatiye wehîkirin ku komek ji cinan (li Qur’anê) guhdarî kirin, gotin: Birastî me li Qur’aneke balkêş guhdarî kir. Berê mirovî dide rêya rast, vêca me jî bawerî pê anî û em tu kesî ji Perwerdegarê xwe re nakin hevpişk[1]

Eger ev bûyer ji aliyê Xwedê Teala ve bi Pêxember (s.a.w) nehatibana danezanîn, dê hayê wî jê tunebûna.

Ayetên li jêr mijara me bêhtir zelal dikin.

Dema Me berê komek cin dabû te, da ku li Qur’anê guhdarî bikin. Vêca dema ji bo ku li Qur’anê guhdarî bikin amade bûn; (ji hev re) gotin: Huş bibin, li Qur’anê guhdarî bikin! Çi dema (xwendina) Qur’anê temam bû; bi hişyarkerî li gelê xwe vegeriyan.   

Wiha gotin: Ey gelê me! Bêguman me li kitêbeke wisa guhdarî kir ku ew piştî Mûsayî hatiye hinartin, ew kitêbên beriya xwe rast didêre, mirovan gazî heqiyê dike û bi bal rêyeke rast ve rasterê dike.

Ey gelê me! Bersiva dozdarê (dînê) Xwedê bidin, baweriyê pê bînin, Xwedê jî dê li gunehên we bibore û we ji ezabekî dijwar biparêze.

Kesê ku bersiva dozvanê (dînê) Xwedê nede, bila bizanibe ku ew nikare li ser erdê Xwedê naçar bihêle; ji Xwedê pê ve ji bo wan tu xwedî û piştevan tune ye; ew ên ha di rêşaşiyeke aşkere de ne.”[2]

Ji civata cinan re jî Qasid hatine şandin. Lê belê, çawa ku ji însanan re Pêxemberê benîbeşer hatine şandin, qasidê wan ji wan in. Yanî ew jî cin in. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Gelî civata cin û mirovan! Ma ji nav we, qasidên ku ayetên min ji we re digotin û we ji pirgîhatina vê rojê hişyar dikirin, nehatin? Dê bibêjin em li ser nefsa xwe dibin şahid. Lê belê jiyana dinyayê ew xapandin û li ser kafiriya xwe, ew bi xwe dibin şahid.”[3]

Erka Pêxember (s.a.w) ji bilî teblîxa dîn, hînkirina hikmetê[4] û nimûnebûna wî[5] ye. Lê belê di tu ayetan de nayê dîtin û qisekirin ku Pêxember (s.a.w), ev erka xwe li hemberî cinan aniye cih.

Kitêba Xwedê Teala Lewhî Mehfûz e[6]: Mirov, cin û melayiket hemî li hemberî hukmê vê kitêbê berpirsyar in. Bihîstina komek ji cinan li xwendina Qur’anê ji devê Pêxember (s.a.w), lazimî wan dêraye ku ew jî baweriyê bi Qur’anê bînin.



[1] Cin, 72/1-2.

[2] Ehqaf, 46/29-32.

[3] En‘am, 6/130.

[4] Bnh. Beqere, 2/129; Alî Îmran, 3/164; Cumu‘e, 62/2.

[5] Ehzab, 33/21.

[6] Bnh. Zuxruf, 43/3-4; Burûc, 85/21-22.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma mirov dikare li qedemgehê desmêj bigire? 17.01.14 1.828
2 Ma dema mesihkirina li ser xufikan, kengî dest pê dike? 18.01.14 1.730
3 Hukmê pîrozkirina roja jidayikbûnê çi ye? 19.01.14 1.315
4 Ma rast e ku di “Mecelle”yê de, sînorê karkirinê hatiye danîn? 21.01.14 1.618
5 Gelo firotina bi rêya “Bey‘ê bil-Wefa”, caiz e? 21.01.14 1.621
6 Serîlêdana li dadgehên xeyrî Îslamî ji bo bidestxistina mafê xwe, ma meriv ji dîn derdixe? 22.01.14 1.223
7 Ji bo lihevanîna mêr û jinê, meriv kengî dikeve dewrê? 24.01.14 1.481
8 Ma pîreka ku piştî nîkah û xelweta sehîh e hatibe berdan, mehr jê re dikeve yan na? 24.01.14 1.516
9 Di huqûqa Îslamê de nefeqe û pêdiviyên zarokan li ser kê ye? 24.01.14 1.551
10 Ma mêr dikare jina xwe ya mirî bişû? 03.02.14 1.640
11 Ma rast e ku kesê ji dîn derkeve ango “murted”, tê kuştin? 04.02.14 1.634
12 Gelo lêxistina cinan heye? 06.02.14 1.594
13 Di têkiliya oral de eger avik ji mêr neyê, ma lazim e ku xusla xwe rake? 06.02.14 1.299
14 Li gorî mezhebê Henefî, îro li Tirkiyê limêja înê tê kirin an na? 10.02.14 1.421
15 Ma rast e ku pîrek, roja înê nikarin limêja nîvro bikin? 10.02.14 1.300
16 Hukmê ku meriv piştî duakirinê destên xwe bi ser çavên xwe bixe çi ye? 11.02.14 1.607
17 Ma meriv dikare beşdarî dawetên ku tê de heramî tên kirin, bibe? 13.02.14 1.694
18 Hukmê ewladgirtina zarokê/a hêj nû hatiye dinyayê, çi ye? 13.02.14 1.648
19 Ên ku sirf bi rêya fermî zewicîne, ma zinayê dikin? 19.02.14 1.541
20 Meriv dikare ji yekî ku ne bavê meriv e re bibêje “bavo”? 19.02.14 1.566
21 Ma meriv dikare jina xwe ya nexweş bernede û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.547
22 Ma mafê mêr heye ku li jina xwe ferman bike? 19.02.14 1.676
23 Faîzên ku di bankê de pêk tên, ma meriv dikare bide jar û feqîran? 23.08.14 1.522
24 Bo xelasiya ji tengasiya malî, meriv dikare ji bankê krêdiyê bikişîne? 23.08.14 1.585
25 Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye? 23.08.14 3.834
26 Ferz çi ye û cureyên wê çi ne? 18.11.14 1.256
27 Kesên ayetên Xwedê Teala li gorî îctihadên xwe şîrove dikin 18.11.14 1.306
28 Gelo fitre ji pertalên ticaretê jî tê dayin? 03.12.14 1.251
29 Digel ku lanet li Cihûyan hatiye barandin çawa dibin hêzeke navnetewî? 05.01.15 1.274
30 Ma divê mêr di kincan de bala xwe bidin çi? 03.02.15 1.545
31 Gelo ez dikarim ristika bi nîşana xaçê, têxim stûyê xwe? 02.03.15 1.444
32 Meriv dikare bi rakirina xuslê bi tenê limêj bike, an divê meriv desmêj jî bigire? 28.03.15 1.371
33 Destdana kesê bi cenabet, kincan nepak dike? 19.04.15 1.262
34 Ji bo hecê ma divê ku pîrek destûrê ji mêrê xwe bigire? 07.05.15 1.305
35 Li malên ku ava germ lê tune ye, mesela desmêj û xuslê dê çawa bê çareserkirin? 11.06.15 1.223
36 Ma pîrek dê çawa xusla xwe rakin? 01.07.15 1.215
37 Kirasê Ke‘beyê çima reş e? 22.07.15 1.377
38 Hedîsa “Zanayên umeta min, mîna pêxemberên Zaroyênîsrail in” 20.09.15 1.281
39 Ma hemî pêxemberan şivantî kirine? 08.11.15 1.374
40 Ma sedeqe temen dirêj dike? 18.01.16 1.292
41 Ma Hz. Îsa di zarokantiya xwe de bûbû pêxember? 23.02.16 1.169
42 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 1.217
43 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 1.128
44 Ma gunehê şirkê bi tu awayî nayê bexşandn? 02.06.16 1.255
45 Kesên ku êşa serî dikişînin gelo dikarin rojiyê bigirin? 28.06.16 1.111
46 Ma bikaranîna bêjeya “reb”, “seyyid” û “mewlana” ji bo însanan durist e? 04.08.16 1.091
47 Ma Pêxember, serokê durûyan Ebdullah kurê Ubey çima neda kuştin? 20.09.16 1.278
48 Ma bav dikare ji dêla keça xwe mahrê qebûl bike? 20.10.16 978
49 Kesê nîkaha dînî dibire ma şert e ku seyda be? 15.11.16 971
50 Heke pîşeyê me doktorî be, ma divê ku em bixebitin da ku em bibin bijîşkê herî baş? 21.12.16 1.000
51 Ma di şeva Beratê çiqas însan tên bexşandin? 25.01.17 969
52 Ma tu îbadeteke u xasî bi meha Seferê be heye? 01.03.17 961
53 Ma ez dikarim mafê xwe ji dil helal nekim? 03.05.17 935
54 Dayina xwînê rojiyê betal dike? 13.06.17 817
55 Diravên ku di iddiayê de ji min çûne heke qezenc bikim, dikarim bikar bînim? 01.08.17 757
56 Ma mebest ji “ehbar”ê ya ku di Qur’anê de derbas dibe kî ne? 08.09.17 792
57 Di navbera ayeta 30an ji sûreyê E‘raf û ayeta 17an ji sûreyê Tewbe têkiliyek çawa heye? 24.10.17 664
58 Ma Xwedê Teala dixwaze ku mirovan ji rê derxe? 29.11.17 680
59 Ma duayên di Qur’anê de gotinên Xwedê ne? 05.01.18 655
60 Ma mirov dikare bi ferîşteyan re têkeve têkiliyê û arîkariyê ji wan bixwaze? 09.02.18 653
61 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 574
62 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 488
63 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 448
64 Kesên bê mazeret rojî nagrin ma îsyankariya Xwedê dikin? 25.05.18 449
65 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 386
66 Ma dayin xeracê jî mîna stendina wê heram e? 24.07.18 404
67 Ma mirov dikare ji înterneta cîranê xwe bêdestûr îstifade bike? 11.09.18 248
68 “Xwendina îstiqraî” çi ye? 09.10.18 357
69 Ma bi rastî jî 18 hezar alem hene? An ev gotineke bêbinyad e? 06.11.18 244
70 Gelo cezayê guhdarkirina li kilamên stranbêjên jin heye? 06.12.18 255
71 Mirov di kîjan rewşan de dikare peya nimêj bike? 24.01.19 259
72 Nimêj kengî li zarokan ferz dibe? 07.03.19 251
73 Ma kirina nimêjê li rastê mizgeftê bi xêrtir e? 24.04.19 131
74 Ma mirov dikare bi şev qurbana xwe serjê bike? 16.07.19 85
75 Ma di wextê kerahetê de Qur’an tê xwendin? 26.08.19 70
76 Ma em ê li bihuştê jî bi malbata xwe ya li dunyayê re bin? 23.09.19 74
77 Ma Eshabu’l-Hicr, qewmê kîjan pêxemberî bû? 06.11.19 68
78 Ma Misilmanan, limêjên xwe li Mekkeyê bi desmêj dikirin? 17.01.14 1.850
79 Ma pîreka bi cenabet, dikare şîr bide zaroka xwe? 18.01.14 1.961
80 Bavê ku kafir be, gelo tu mafê wî li ser zarokên wî yên Musulman heye? 19.01.14 1.489
81 Gelo dînê Îslamê ji bo karkirinê, tu sînorek daniye? 21.01.14 1.653
82 Firotina malê ku ne di destê meriv de be, gelo caiz e yan na? 21.01.14 1.629
83 Hukmê firotina meyê li welatên xeyrimuslim çi ye? 22.01.14 1.215
84 Di berdana beriya zîfafê de, gelo dîsa jî şert e ku di hizûra du şahidan de pêk were? 24.01.14 1.480
85 Di kîjan rewşan de pîrek dikare doza berdanê li mêrê xwe veke? 24.01.14 1.464
86 Sêhr çi ye? 03.02.14 1.683
87 Piştî mirina zarokên biçûk, divê meriv çi bike? 03.02.14 1.632
88 Ma divê em hedîsa “Kesê ku dînê xwe guhert serê wî jê bikin” çawa fêhm bikin? 04.02.14 1.569
89 Cin dikarin têkevin xewna meriv? 06.02.14 1.818
90 Mêr û jin, ma dikarin ewretê hev bibînin? 06.02.14 1.417
91 Ma limêja înê li ser pîrekan jî ferz e? 10.02.14 1.336
92 Ma di gava limêja înê de kirîna tiştekî ji kantînê caiz e? 10.02.14 1.272
93 Hukmê ku meriv piştî her duayî bibêje “el-Fatîhe” çi ye? 11.02.14 1.822
94 Ma di şevên qendîlê de dawet an jî nîşanî tê kirin? 13.02.14 1.620
95 Zarokên me çênabin ma caiz e ku em zarokekî ji xwe re bigirin? 13.02.14 1.602
96 Ma çêdibe ku nîkah bê mehr were birîn? 19.02.14 1.665
97 Ma nîkah bi henekan tê birîn? 19.02.14 1.556
98 Meriv dikare bi pîreka birayê xwe yê mirî re bizewice? 19.02.14 1.513
99 Da ku ez diya xwe razî bikim, ma divê ez bi yekî bê dilê xwe re bizewicim? 19.02.14 1.598
100 Dema meriv pereyê faîzê dide jaran, ma divê ku em bêjin ev ê faîzê ye? 23.08.14 1.467