Ma cin jî ji ehkamên Qur’anê berpirsiyar in?
Fetwayen Kurdi > Cin > Fetwayên Nivîskî Tarih: 06 Şubat 2014

Pirs: Di Qur’ana Pîroz de behsa komek ji cinên ku li Qur’anê guhdarî kirine, tê kirin. Bi kurtasî ma cin jî ji umeta Pêxemberê me (s.a.w) ne? Û Qur’an û ehkamê wê ji cinan re jî şerî’et û dîn e?

Bersiv: Ji wezîfeyên Qasidê Xwedê Teala ya herî bingehîn ragihandin, danezanîn û hînkirina dîn e. Li gorî ayetên ku di serê sûreyê “Cin” de derbas dibin, Qasidê Xwedê, dîn bi cinan nedaye zanîn û dîn teblîxî wan nekiriye. Belbî di wî sûreyî de behsa komek cinên ku li Qur’ana Pîroz guhdêrane tê kirin.

Ayetên sûreyê Cin wiha ne:

Bibêje: Ji min re hatiye wehîkirin ku komek ji cinan (li Qur’anê) guhdarî kirin, gotin: Birastî me li Qur’aneke balkêş guhdarî kir. Berê mirovî dide rêya rast, vêca me jî bawerî pê anî û em tu kesî ji Perwerdegarê xwe re nakin hevpişk[1]

Eger ev bûyer ji aliyê Xwedê Teala ve bi Pêxember (s.a.w) nehatibana danezanîn, dê hayê wî jê tunebûna.

Ayetên li jêr mijara me bêhtir zelal dikin.

Dema Me berê komek cin dabû te, da ku li Qur’anê guhdarî bikin. Vêca dema ji bo ku li Qur’anê guhdarî bikin amade bûn; (ji hev re) gotin: Huş bibin, li Qur’anê guhdarî bikin! Çi dema (xwendina) Qur’anê temam bû; bi hişyarkerî li gelê xwe vegeriyan.   

Wiha gotin: Ey gelê me! Bêguman me li kitêbeke wisa guhdarî kir ku ew piştî Mûsayî hatiye hinartin, ew kitêbên beriya xwe rast didêre, mirovan gazî heqiyê dike û bi bal rêyeke rast ve rasterê dike.

Ey gelê me! Bersiva dozdarê (dînê) Xwedê bidin, baweriyê pê bînin, Xwedê jî dê li gunehên we bibore û we ji ezabekî dijwar biparêze.

Kesê ku bersiva dozvanê (dînê) Xwedê nede, bila bizanibe ku ew nikare li ser erdê Xwedê naçar bihêle; ji Xwedê pê ve ji bo wan tu xwedî û piştevan tune ye; ew ên ha di rêşaşiyeke aşkere de ne.”[2]

Ji civata cinan re jî Qasid hatine şandin. Lê belê, çawa ku ji însanan re Pêxemberê benîbeşer hatine şandin, qasidê wan ji wan in. Yanî ew jî cin in. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Gelî civata cin û mirovan! Ma ji nav we, qasidên ku ayetên min ji we re digotin û we ji pirgîhatina vê rojê hişyar dikirin, nehatin? Dê bibêjin em li ser nefsa xwe dibin şahid. Lê belê jiyana dinyayê ew xapandin û li ser kafiriya xwe, ew bi xwe dibin şahid.”[3]

Erka Pêxember (s.a.w) ji bilî teblîxa dîn, hînkirina hikmetê[4] û nimûnebûna wî[5] ye. Lê belê di tu ayetan de nayê dîtin û qisekirin ku Pêxember (s.a.w), ev erka xwe li hemberî cinan aniye cih.

Kitêba Xwedê Teala Lewhî Mehfûz e[6]: Mirov, cin û melayiket hemî li hemberî hukmê vê kitêbê berpirsyar in. Bihîstina komek ji cinan li xwendina Qur’anê ji devê Pêxember (s.a.w), lazimî wan dêraye ku ew jî baweriyê bi Qur’anê bînin.



[1] Cin, 72/1-2.

[2] Ehqaf, 46/29-32.

[3] En‘am, 6/130.

[4] Bnh. Beqere, 2/129; Alî Îmran, 3/164; Cumu‘e, 62/2.

[5] Ehzab, 33/21.

[6] Bnh. Zuxruf, 43/3-4; Burûc, 85/21-22.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma mesihkirina serî di desmêjê de çawa tê kirin? 17.01.14 1.107
2 Duayê desmêjê, çawa tê kirin? 18.01.14 1.177
3 Hukmê xeberdana pîrekê bi zilamên biyanî re çi ye? 19.01.14 968
4 Dema meriv tiştekî bifiroşe, gelo bihayê wê demê yan jî malê hatiye firotin tê îtibarkirin? 21.01.14 1.006
5 Ma di wextê limêja înê de kirîna tiştekî ji kantîna dibistanê caiz e? 21.01.14 945
6 Ma caiz e ku meriv bi peretî deyn bide û bi dolar an jî zêrîtî deynê xwe bistîne? 22.01.14 1.950
7 Gelo hikmetê pîreka ku hatiye berdan sê paqijiyan disekine çi ye? 24.01.14 977
8 Berdana di gava hêrsbûnê de, gelo pêk tê yan na? 24.01.14 1.059
9 Ji bo xelasiya ji bandora sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 978
10 Piştî definkirinê, ma pêwist e ku telqîn jî were xwendin? 03.02.14 992
11 Cezayê vexwarina meyê çi ye? 04.02.14 1.085
12 Ma vampîr hene? 06.02.14 1.176
13 Da ku zarok çênebin, ma bikaranîna sîstema “vazektomi”yê caiz e? 06.02.14 873
14 Ma limêja înê çend qam e? 10.02.14 977
15 Ma qilifkirin an jî dagirtina diranê ku naêşê, caiz e? 10.02.14 853
16 Gelo durist e ku meriv dua ezanê, digel cemaetê li mizgeftê bi hev re bixwîne? 11.02.14 1.697
17 Aqil çi ye? Di Îslamê de ji bo mukelefbûnê, divê meriv çiqas biaqil be? 13.02.14 857
18 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.053
19 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 974
20 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.005
21 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.064
22 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 1.929
23 Ma mirov dikare bi rêya bankê xanî bikire? 23.08.14 998
24 Da ku deynê xwe yî Toki’yê bidim, gelo ez dikarim krêdiyê bikişînim? 23.08.14 948
25 Sukûkên bêfaîz, ma birastî jî bêfaîz in? 23.08.14 1.141
26 Aqil çi ye? 18.11.14 733
27 Ma Pêxmeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hukum nedaye? 18.11.14 845
28 Ma kesên bi meaşê memûrtiyê debara xwe dikin, dikarin fitrê bigirin? 15.12.14 769
29 Xeyrimislimên ku li welatê mislimanan dijîn, dê li gorî çi bêne darizandin? 13.01.15 780
30 Lixwekirina çarşevê, ma tundrawî ye? 09.02.15 937
31 Ez 14 salî me û dixwazim xwe bigirim. Divê ez çawa tev bigerim? 09.03.15 949
32 Ma meriv di serşokê de zêde bimîne guneh e? 31.03.15 847
33 Meriv heta kengî dikare bi cenabet bisekine? 21.04.15 721
34 Kesên heca îfradê dikin an jî yên ku nikarin qurbanekê serjê bikin 21.05.15 766
35 Berî îhraman ma caiz e ku meriv parfûm an jî deodorantê bikar bîne? 14.06.15 731
36 Suûdî, çima bi kontenjanên hindik ji muslumanan re astengiyan derdixe? 03.07.15 667
37 Cezayê munasebeta cinsî di rojên qedexekirî de çi ye? 27.08.15 705
38 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 801
39 Divê meriv çi bike ji navika zarokê? 03.12.15 759
40 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 743
41 Berdana jinan çawa pêk tê? 02.03.16 695
42 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 654
43 Ma nîkaha bê haya malbatê hatibe birîn, sehîh e/durust e? 04.05.16 586
44 Di rojiya sunnet de, herî dereng heta kengî niyet tê anîn? 09.06.16 638
45 Şeytan çima bû kafir? 20.07.16 540
46 Ji bo memûrtiya dewletê gelo caiz e ku mirov torpîlê bike? 15.08.16 563
47 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 434
48 Ma mirov dikare di meha Remezanê de mahra xwe bibire? 28.10.16 470
49 Ma di Qur’anê de mijara ezabê gorê dibore? 22.11.16 462
50 Ma pîrek dikare bi tena serê xwe derkeve rêwîtiyê? 30.12.16 479
51 Ma pênc wext nimêj di şeva Mîracê de ferz bû? 13.02.17 356
52 Nimêjên ku min nekirine ma ez dikarim êvarî li malê bikim? 14.03.17 379
53 Heke ez têkevim azmûnê û heman fakulteyê careke din kar bikim ma ev dibe xwarina mafê ‘îbadan? 16.05.17 261
54 Çilkên çav, guh û bêvilê rojiyê betal dikin? 21.06.17 250
55 Ma amadekirina projeyan bo belavbûna lîstika “İdda”yê caiz e? 10.08.17 229
56 Nuzûla Qur’anê bi zimanê ‘Erebî gelo dibe asteng ji bo cîhanîbûna wê? 02.10.17 124
57 Ma hilgirtina Qur’anê di binê navikê re qedexe ye? 01.11.17 108
58 Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene? 07.12.17 100
59 Ma di navbera ayetên 109-110an ji E‘raf û ayetên 34-35an ji Şu‘era tu nakokî heye? 16.01.18 23
60 Kesê ferzeke desmêjê jibîr bike, divê çi bike? 17.01.14 1.175
61 Ma kenê bideng, desmêjê dişikîne? 18.01.14 1.170
62 Ma zewaca bi kîjan eqrebayan re li meriv heram e? 19.01.14 1.082
63 Dema meriv deh çûwalan bi deyn bibe, dê deynê xwe çawa bide? 21.01.14 1.057
64 Xaniyê ku hêj temelê wê jî nehatiye avêtin, gelo caiz e ku meriv jê qatekî bikire? 21.01.14 1.022
65 Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin? 22.01.14 1.782
66 Pîreka ku di dema ‘ideyê xwe ji mal derkeve, gelo hatiye berdan an na? 24.01.14 1.024
67 Ma mafê pîrekê heye ku xwe berde? 24.01.14 1.034
68 Ma rast e ku li Pêxmberê me (s.a.w) sêhr hatiye kirin? 03.02.14 1.034
69 Ma birastî jî telqîna li ser miriyan sunet e? 03.02.14 1.076
70 Ma kesê nikaribe deynê xwe bide, tu ceza lê tê birin? 04.02.14 1.200
71 Ji bo xelasiya ji bandora cinan, divê meriv çi bike? 06.02.14 979
72 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 06.02.14 1.006
73 Li welatên Mislimanan limêja înê çend qam tên kirin? 10.02.14 897
74 Gelo çêkirina diranan caiz e yan na? 10.02.14 798
75 Ma tu esil ji duayê “Kenzu’l-‘Erş” û duayê “Qedeh”ê re heye? 11.02.14 1.835
76 Dînên ku limêj li wan ne ferz e, ma lazim e ku xusla cenabetê ji ser xwe rakin? 13.02.14 867
77 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.026
78 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.041
79 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.104
80 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.025
81 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 1.572
82 Gelo promosyona ku bank didin memûr û karkeran, helal e? 23.08.14 995
83 Gelo meriv dikare bi rêya krêdiya bankê, xanî bikire? 23.08.14 993
84 Xetera fetwadayina kesên ne ehil 29.08.14 1.090
85 Keçeke neh salî eger ketibe cilan, ma ji aliyê olî ve dibe berpirsyar? 18.11.14 787
86 Di serdema pêşîn de ji bo têgihîştina mena Qur’anê, ma karê komxebatê dihate kirin? 18.11.14 796
87 Berpirsyariya kesên ku teblîxa Qur’anê negihaştibe wan çi ye? 17.12.14 857
88 Ma di teblîxê de pîvan çi ye? 14.01.15 770
89 Ma lazim e ku pîrek bi peçeyê ser çavê xwe bigirin? 10.02.15 969
90 Mêrê min, daxwaza vekirinê li min dike. Divê ez çi bikim? 11.03.15 1.039
91 Ma menî, mezî û wedî çi ne? 01.04.15 907
92 Ger musluman di rewşeke zor bin, ma raste ku meriv bo çûyina hecê pereyan kom bike? 22.04.15 770
93 Kesê heca îfradê bike, ma herî zû kengî dikare ‘umreyê bike? 22.05.15 762
94 Piştî têkilatiya cinsî bi seetekê menî parçe parçe diherike, divê ez çi bikim? 15.06.15 690
95 Piştî ku xwînmeha pîrekê biqede, ma dikare bi zilamê re rakeve yan divê berê xusla xwe rake? 03.07.15 706
96 Eger 40 roj ji çilê pîrekê derbas bibe, divê çawa tev bigere? 28.08.15 747
97 Ma hedîsa “Xêr di pereyên ku bo çêkirina avahiyê tên xerckirin, tune ye” sehîh e? 13.10.15 843
98 Ma rast e ku nîkahên di meha Seferê de tên birîn, temenkin in? 08.12.15 713
99 Ma hedîsa “di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin”, sehîh e? 28.01.16 781
100 Gelo pevrebûn û zewaca duyem ya bi nîkaha dînî tiştekî rast e? 03.03.16 723