Ma delîla nimêjên sunnet ji ayetê heye?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Nimêj Tarih: 25 Mart 2019

Pirs: Ma Hz. Pêxember aleyhisselam li gorî çi beriya nimêjên ferz û piştî wan nimêjên sunnet kirine? Delîla kirina van nimêjên sunnet çi ye?

Bersiv: Di berhemên hedîsê de di der barê kirina nimêjên sunnet yên beriya pênc nimêjên ferz û piştî wan de riwayetên cur bi cur hene. Li gorî ku ji ‘Ebdullahê kurê Umer û dayika me ‘Eyşeyê hatiye ragihandin, Qasidê Xwedê (s.a.w) beriya nimêjên ferz û piştî wan bi tevahî 12 rek‘et nimêjên nafîle kiriye. Beriya nimêja spîdeyê du qam, beriya nîvro çar û piştî nîvro du, piştî nimêja mexribê du û piştî nimêja ‘eşayê du qam nimêj kiriye. Bi sedema ku misêwa hatine kirin ji wan re “sunnetên rewatib” û ji ber ku Resûlullah pirê caran kiriye bi navê “sunnetên muekked” hatine binavkirin. Tê vegotin ku kesê li ser kirina van nimêjan berdewam be, Xwedê Teala dê li bihuştê mal/koşkekê bidê. (Bnr: Buxarî, Teheccud, 25, 29, 34, Cumu‘e, 39; Muslim, Musafîrîn, 291 (729), Cumu‘e, 71 (882); Muwetta, 69; Ebû Dawûd, Selat, 290, 299; Nesai, Îqamet, 64, Qiyamu’l-Leyl, 66, Cumu‘e, 43; Tirmizî, Selat, 206)

Li aliyê din di der barê sunnetên nimêja ‘esrê de ji Hz. ‘Elî û ‘Ebdullahê kurê Umer hatiye ragihandin ku Resûlullah aleyhisselam beriya nimêja ‘esrê du yan jî çar qam nimêj kiriye û ji bo kesê ku vê nimêjê bike dua kiriye. Ji ber ku Resûlullah aleyhisselam her gav nekiriye, sunnetên beriya nimêja ‘esrê bi awayê “sunnetê xeyrê muekked” hatiye binavkirin.  (Bnr: Ebû Dawûd, Selat, 297, (1271, 1272), Tirmizî, Selat, 318).

Di der barê çar qamên ku beriya nimêja ‘eşayê de tên kirin de di berhemên hedîsê de tu riwayetek tuneye.

Di Qur’ana Pîroz de îşaret bi bal van nimêjên ku Pêxemberê kirine ve hatiye kirin. Xwedê Teala wiha ferman kiriye:

فَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا وَمِنْ آنَاءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَأَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرْضَى

Li hemberî gotinên wan, xwe ragire. Beriya derketina rojê, beriya roj biçe ava, di wextên şevê û qismên rojê de hemdê Rebbê xwe bike û Wî ji her kêmasiyê pak bidêre, da ku tu qayîl bibî.” (Taha, 20/130)

Ev ayet diyar dike bê ka nimêjên sunnet kengî tên kirin. Di ayetên ku qala wextên nimêjên ferz tên kirin de îfadeya (أَقِمِ الصَّلَاة) “nimêjê birêkûpêk bike” derbas dibe. (Bnr: Hûd, 11/114, Îsra, 17/ 78). Lê belê di vê ayetê de îfadeya (وَسَبِّحْ) “tesbîh bike” derbas dibe. Îfadeya (لَعَلَّكَ تَرْضَى) “da ku tu qayîl bibî” destnîşan dike ku ev ne wextên nimêjên ferzi, li beravajî vê wextên nimêjên sunnet in. Eger ev wextên nimêjên ferz bûna, dê îfadeyeke bi rengî nehata bikaranîn. Lewra di îbadetên ferz de li rizaya kesan nayê nihêrtin, bi awayekî vebirî tê fermankirin. Her wiha di ayetên 39 û 40an ji sûreyê Qaf de jî piştî îfadeya (وَسَبِّحْ), îfadeyên “beriya derketina rojê, beriya roj biçe ava û ji şevê” derbas dibin. Ev jî bi bal demên nimêjên sunnet ve îşaret dikin.

Dema em ayeta 130an ji sûreyê Taha vekolin îfadeya “beriya derketina rojê” ‘işaretî bi bal du qam sunnetên beriya nimêja sibehê ve dike, îfadeya “beriya roj biçe ava” bi bal sunnetên beriya nimêja ‘esir ve, îfadeya “di wextên şevê” îşaretî bi bal du qamên piştî nimêja mexrib û ‘eşayê û nimêja teheccudê ve dike.  Bêjeya “آنَاءِ”ê ya ku di vê ayetê de de derbas dibe gelekî muhim e. Ev bêje, pirjimara gotina “آن”ê ye. Pirjimar di zimanê ‘Erebî de, herî kêm sê tiştan destnîşan dikin. Îfadeya “qismên rojê” jî îşaretî bi bal nimêja duha û sunnetên berî û piştî nimêja nîvro tên kirin ve dike. Gotina “أَطْرَافَ” jî gelekî muhim e. Lewra ev, pirjimara bêjeya “طرف”ê ye. Ji ber vê yekê ev îfade jî herî kêm sê tiştan destnîşan dike.

Temamê van tiştan destnîşan dikin ku nimêjên sunnet ji aliyê Resûlullah aleyhisselam ve ji Qur’anê hatine derxistin.

Li aliyê din mijara ka nimêjên sunnet tên terkkirin an nayên terkkirin cihekî xwe yê taybet heye. Lewra gelek kes bawer dikin ku çawa di nekirina nimêjên ferz de mirov dikeve bin berpirsyariyê, di terkkirina nimêjên sunnet de jî mirov dikeve bin webalê. Lê belê ev nimêj, ne nimêjên ferz in. Di ayet û hedîsên ku ji Resûlullah hatine ragihandin de ji bo kesê ku van nimêjên sunnet neke tu gef an jî cezayek derbas nabe. Li berevajî vê, hatiye diyarkirin ku kesên van bike, ji bo wan xelatên mezin hene. Di encamê de kesê van nimêjên sunnet meke, nabe gunehkar. Berpirsyarî bi tenê di nimêjên ferz de ye. Lê belê kesê nimêjên sunnet dibe xwediyê xêrê.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma rast e ku “jina bêhn di xwe dabe, heta xusla xwe raneke nikare nimêj bike” 10.01.19 280
2 Ma mirovê meynoş heta 40 rojan nikare nimêj bike? 28.02.19 160
3 Ma mêr dikare li malê li pêşiya hevser û zarokên xwe îmamtiyê bike? 17.04.19 150
4 Xwendekarên dibistanê dê nimêjên xwe çawa bikin? 15.01.19 246
5 Ma zarok dikarin li pêşiya mezinan îmamtiyê bikin? 05.03.19 194
6 Ma mirov dikare nimêja îdê bi tenê bike? 18.04.19 131
7 Ma jin dikare îmamtiya jinan bike? 23.01.19 230
8 Ma di navbera herdu secdeyên nimêjê de duayekî ku were xwendin heye? 06.03.19 211
9 Çima nimêj Misilmanan ji şirkê dûr nagre? 22.04.19 126
10 Mirov di kîjan rewşan de dikare peya nimêj bike? 24.01.19 247
11 Nimêj kengî li zarokan ferz dibe? 07.03.19 233
12 Ma kirina nimêjê li rastê mizgeftê bi xêrtir e? 24.04.19 120
13 Mirov di demên kar de dê nimêjên xwe kengî bike? 25.01.19 224
14 Ma lixwekirina kum an jî şaşikê ji bo nimêjê lazim e? 11.03.19 181
15 Ma mirov dikare di rêwîtiyê de nimêjên xwe çar qam bike? 25.04.19 120
16 Ma nabe ku karkerên me nimêjên xwe bihêlin qezayê? 28.01.19 240
17 Ma nimêjeke bi navê nimêja hacetê heye? 12.03.19 187
18 Ma caiz e ku mirov piştî nimêjan li mizgeftê bi destê hev bigre? 29.04.19 159
19 Eger piştî nimêjê diyar bibe ku îmam bêdesmêj e dê çi bê kirin? 29.01.19 223
20 Ma xwendina sûreyên nimêjê di nimêjê de şert e? 14.03.19 169
21 Ma mirov dikare nimêjên ferz bi tena serê xwe bike? 30.04.19 165
22 Ma qibleya Misilmanan ya ewil Ke‘be yan Beytul-Meqdis bû? 24.12.18 238
23 Dema jin di pêşiya nimêjker re derbas bibe, ma nimêj betal dibe? 30.01.19 224
24 Ma delîla nimêjên sunnet ji ayetê heye? 25.03.19 178
25 Ma ji bo kirina nimêjê divê mirov ji serkarê xwe destûrê bixwaze? 02.05.19 196
26 Di nimêja bi cemaetî de ma şert e ku mirov bibêjê “tebayî îmamê hazir” 25.12.18 247
27 Da ku bikaribim rabim nimêja sibehê divê ez çi bikim? 31.01.19 209
28 Ma mirov dikare li odeya razanê nimêj bike? 28.03.19 161
29 Di nimêja bi cemaetî de divê cemaet kengî silavê bide? 26.12.18 301
30 Ez nikarim xwe bi tevahî bidim nimêjê. Divê ez çi bikim? 01.02.19 264
31 Ma sûreyên di nimêjê de tên xwendin, Cebraîl hînî Pêxemberê me kirine? 03.04.19 164
32 Ma hilkirina milan di nimêjê de mekrûh e? 27.12.18 326
33 Ma mirov dikare bi pêlavê nimêj bike? 06.02.19 191
34 Ma di nimêjê de ken, hem nimêj hem jî destmêjê betal dike? 04.04.19 153
35 Ma jin dikarin bêyî lixwekirina goreyan nimêj bikin? 28.12.18 252
36 Ma mirov dikare bi kincên bi resm nimêj bike? 18.02.19 222
37 Gava ferzeke destmêjê kêm be, nimêj qebûl dibe an na? 05.04.19 184
38 Ma em nimêjên xwe yên sunnet li mizgeftê yan li malê bikin? 31.12.18 270
39 Ma nimêja jinan ji ya mêran cuda ye? 19.02.19 215
40 Ma mirov dikare li kargehê rûniştî nimêj bike? 09.04.19 167
41 Ma mirov kengî rêwî tê hesabkirin? 03.01.19 219
42 Ma divê em li leşkeriyê çawa nimêj bikin? 20.02.19 191
43 Nimêja şevê kengî û çawa tê kirin? 10.04.19 149
44 Ma sûreyên di nimêjê de tên xwendin divê li pey hev bin? 08.01.19 232
45 Kesê Şafiî gava di nimêja 4 rek‘etî de rabe rek‘eta pêncan divê çi bike? 25.02.19 177
46 Ma mirov dikare di dawiya ezanê de selayê bixwîne? 15.04.19 166
47 Ma niyeta nimêjê çawa tê anîn? 09.01.19 241
48 Ma kirina nimêjê li ser sicadeya ku wêneyê Ke‘beyê li ser heye caiz e? 27.02.19 213
49 Ma hedisa kesê çar qam sunnetên berî nîvro meke, mehdervaniya min nagihîjê, sehîh e? 16.04.19 122