Ma mirov dikare nimêjên ferz bi tena serê xwe bike?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Nimêj Tarih: 30 Nisan 2019

Pirs: Ma mirov dikare nimêjên xwe yên ferz bi tena serê xwe bike? Hukmê vê yekê li gorî Qur’an û sunnetê çi ye?

Bersiv: Di Qur’ana Pîroz de çend ayetên ku îşaretî bi bal girîngiya nimêja bi cemaetî ve dikin hene.[1] Pêxemberê me jî aleyhisselam girîngiyeke mezin daye nimêja bi cemaetî. Ji ber vê yekê di serdema sehabiyan de li kesê bêyî hebûna uzrekî beşdarî nimêja bi cemaetî nebûna –hema çi bigre– bi çavê minafiqan li wan dinihêrtin.[2] Heta Resûlullah, li sehabiyekî kor tembîh kiriye ku gava dengê ezanê bibihîze, divê nimêja bi cemaetî terk neke.[3]

Ji ber van delîlan hin aliman gotine ku nimêja bi cemaetî ferz ayn e, hinên din jî gotine ku ferz kifaye ye. Lê belê li gorî nêrîna piraniya aliman, nimêja bi cemaetî sunnetê muekked e. Li gorî me jî ya rast ev e. Lewra li gorî riwayeteke ku ji ‘Ebdullahê kurê ‘Umer hatiye neqilkirin, Pêxemberê me aleyhisselam wiha ferman kiriye:

Nimêja bi cemaetî tê kirin, ji ya ku bi tenê tê kirin bi bîst û heft dereceyan bi xêrtir e.”[4]

Gotina “bi xêrtir e”, destnîşan dike ku nimêja bi cemaetî ne ferz e. Lê belê qedrulîmkan bêyî hebûna uzrekî divê mirov nimêja bi cemaetî terk neke. Lewra nimêja bi cemaetî; wekî ezan, minare, qurban û hwd. bûye ji nîşaneyên ummeta Muhammed. Ji serdema ewil heta roja me Misilmanan nimêjên xwe yên ferz li mizgeftan bi birayên xwe re kirine. Ev yek wekî pêmayiyê ji zarokên xwe hiştine, heta ku gihaştiye me. Digel ku car caran di jiyana olî de hin neyênî û sistayî rû dabin jî, vê yekê bandor li nmêja bi cemaetî qet nekiriye. Wekî ku ji vê gotina sehabî Ebû Derda “Ji bilî nimêja wan bi cemaetî, êdî bûye ku ez ummeta Muhemmed nas nakim”[5] diyar dibe ku pêşiyên me di mijara nimêja bi cemaetî de gelekî baldar bûne, herçiqa dev ji hin tiştan berdabin jî ji kirina nimêjê qet tawîz nedane.

Jixwe hebûna mizgeft û ezanê destnîşan dikin ku divê nimêj bi cemaetî bê kirin. Lewra mizgeft, bi mebesta ku însan nimêjên xwe bi hev re bikin hatine avakirin. Eger lazimbûna ku mirov nimêjên li malan an jî li kargehên xwe bikin, wê gavê hewcedarî bi çêkirina mizgeftan nedibû. Mirov dikare heman tiştî ji bo ezanê jî bibêje. Lewra ezan, ne bi tenê ji bo diyarkirina hatina wextê nimêjê tê xwendin, di heman wextê de banga ku mirov bi hev re nimêj bikin e. Ma jixwe hevokên “Heyye ale’s-selat/Werin nimêjê”, “Hayye ale’l-felah/Werin xelasiyê”, ji bilî banga bi bal nimêja bi cemaetî ve tê çi wateyê!

ÇAVKANÎ: Yahya Şenol-Enes Alimoğlu, İnsanlık Tarihi Boyunca O Namaz, Süleymaniye Vakfı Yayınları, İstanbul, 2016, rp: 175-176.

[1] Bnr: Beqere, 2/43; Nîsa, 4/102; Maide, 5/58.

[2] Bnr: Muslim, Mesacid, 256 (654).

[3] Bnr: Muslim, Mesacid, 255 (653).

[4] Buxarî, Ezan, 30; Muslim, Mesacid, 249-250 (650); Nesaî, Îmamet 42; Îbn Mace, Mesacid 16. Wekî din ji bo hin riwayetên din ên di der barê fezîleta nimêja bi cemaetî de bnr: Buxarî, Ezan 30; Muslim, Mesacid, 245-247 (649).

[5] Buxarî, Ezan, 31.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Di nimêja bi cemaetî de ma şert e ku mirov bibêjê “tebayî îmamê hazir” 25.12.18 194
2 Da ku bikaribim rabim nimêja sibehê divê ez çi bikim? 31.01.19 154
3 Ma mirov dikare li odeya razanê nimêj bike? 28.03.19 106
4 Di nimêja bi cemaetî de divê cemaet kengî silavê bide? 26.12.18 257
5 Ez nikarim xwe bi tevahî bidim nimêjê. Divê ez çi bikim? 01.02.19 195
6 Ma sûreyên di nimêjê de tên xwendin, Cebraîl hînî Pêxemberê me kirine? 03.04.19 93
7 Ma hilkirina milan di nimêjê de mekrûh e? 27.12.18 248
8 Ma mirov dikare bi pêlavê nimêj bike? 06.02.19 135
9 Ma di nimêjê de ken, hem nimêj hem jî destmêjê betal dike? 04.04.19 99
10 Ma jin dikarin bêyî lixwekirina goreyan nimêj bikin? 28.12.18 185
11 Ma mirov dikare bi kincên bi resm nimêj bike? 18.02.19 139
12 Gava ferzeke destmêjê kêm be, nimêj qebûl dibe an na? 05.04.19 116
13 Ma em nimêjên xwe yên sunnet li mizgeftê yan li malê bikin? 31.12.18 218
14 Ma nimêja jinan ji ya mêran cuda ye? 19.02.19 148
15 Ma mirov dikare li kargehê rûniştî nimêj bike? 09.04.19 112
16 Ma mirov kengî rêwî tê hesabkirin? 03.01.19 187
17 Ma divê em li leşkeriyê çawa nimêj bikin? 20.02.19 136
18 Nimêja şevê kengî û çawa tê kirin? 10.04.19 97
19 Ma sûreyên di nimêjê de tên xwendin divê li pey hev bin? 08.01.19 171
20 Kesê Şafiî gava di nimêja 4 rek‘etî de rabe rek‘eta pêncan divê çi bike? 25.02.19 130
21 Ma mirov dikare di dawiya ezanê de selayê bixwîne? 15.04.19 100
22 Ma niyeta nimêjê çawa tê anîn? 09.01.19 179
23 Ma kirina nimêjê li ser sicadeya ku wêneyê Ke‘beyê li ser heye caiz e? 27.02.19 146
24 Ma hedisa kesê çar qam sunnetên berî nîvro meke, mehdervaniya min nagihîjê, sehîh e? 16.04.19 69
25 Ma rast e ku “jina bêhn di xwe dabe, heta xusla xwe raneke nikare nimêj bike” 10.01.19 226
26 Ma mirovê meynoş heta 40 rojan nikare nimêj bike? 28.02.19 117
27 Ma mêr dikare li malê li pêşiya hevser û zarokên xwe îmamtiyê bike? 17.04.19 94
28 Xwendekarên dibistanê dê nimêjên xwe çawa bikin? 15.01.19 179
29 Ma zarok dikarin li pêşiya mezinan îmamtiyê bikin? 05.03.19 119
30 Ma mirov dikare nimêja îdê bi tenê bike? 18.04.19 79
31 Ma jin dikare îmamtiya jinan bike? 23.01.19 178
32 Ma di navbera herdu secdeyên nimêjê de duayekî ku were xwendin heye? 06.03.19 128
33 Çima nimêj Misilmanan ji şirkê dûr nagre? 22.04.19 73
34 Mirov di kîjan rewşan de dikare peya nimêj bike? 24.01.19 162
35 Nimêj kengî li zarokan ferz dibe? 07.03.19 164
36 Ma kirina nimêjê li rastê mizgeftê bi xêrtir e? 24.04.19 82
37 Mirov di demên kar de dê nimêjên xwe kengî bike? 25.01.19 160
38 Ma lixwekirina kum an jî şaşikê ji bo nimêjê lazim e? 11.03.19 128
39 Ma mirov dikare di rêwîtiyê de nimêjên xwe çar qam bike? 25.04.19 74
40 Ma nabe ku karkerên me nimêjên xwe bihêlin qezayê? 28.01.19 159
41 Ma nimêjeke bi navê nimêja hacetê heye? 12.03.19 128
42 Ma caiz e ku mirov piştî nimêjan li mizgeftê bi destê hev bigre? 29.04.19 91
43 Eger piştî nimêjê diyar bibe ku îmam bêdesmêj e dê çi bê kirin? 29.01.19 155
44 Ma xwendina sûreyên nimêjê di nimêjê de şert e? 14.03.19 110
45 Ma mirov dikare nimêjên ferz bi tena serê xwe bike? 30.04.19 81
46 Ma qibleya Misilmanan ya ewil Ke‘be yan Beytul-Meqdis bû? 24.12.18 169
47 Dema jin di pêşiya nimêjker re derbas bibe, ma nimêj betal dibe? 30.01.19 175
48 Ma delîla nimêjên sunnet ji ayetê heye? 25.03.19 108
49 Ma ji bo kirina nimêjê divê mirov ji serkarê xwe destûrê bixwaze? 02.05.19 131