Ma mirov dikare nimêjên ferz bi tena serê xwe bike?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Nimêj Tarih: 30 Nisan 2019

Pirs: Ma mirov dikare nimêjên xwe yên ferz bi tena serê xwe bike? Hukmê vê yekê li gorî Qur’an û sunnetê çi ye?

Bersiv: Di Qur’ana Pîroz de çend ayetên ku îşaretî bi bal girîngiya nimêja bi cemaetî ve dikin hene.[1] Pêxemberê me jî aleyhisselam girîngiyeke mezin daye nimêja bi cemaetî. Ji ber vê yekê di serdema sehabiyan de li kesê bêyî hebûna uzrekî beşdarî nimêja bi cemaetî nebûna –hema çi bigre– bi çavê minafiqan li wan dinihêrtin.[2] Heta Resûlullah, li sehabiyekî kor tembîh kiriye ku gava dengê ezanê bibihîze, divê nimêja bi cemaetî terk neke.[3]

Ji ber van delîlan hin aliman gotine ku nimêja bi cemaetî ferz ayn e, hinên din jî gotine ku ferz kifaye ye. Lê belê li gorî nêrîna piraniya aliman, nimêja bi cemaetî sunnetê muekked e. Li gorî me jî ya rast ev e. Lewra li gorî riwayeteke ku ji ‘Ebdullahê kurê ‘Umer hatiye neqilkirin, Pêxemberê me aleyhisselam wiha ferman kiriye:

Nimêja bi cemaetî tê kirin, ji ya ku bi tenê tê kirin bi bîst û heft dereceyan bi xêrtir e.”[4]

Gotina “bi xêrtir e”, destnîşan dike ku nimêja bi cemaetî ne ferz e. Lê belê qedrulîmkan bêyî hebûna uzrekî divê mirov nimêja bi cemaetî terk neke. Lewra nimêja bi cemaetî; wekî ezan, minare, qurban û hwd. bûye ji nîşaneyên ummeta Muhammed. Ji serdema ewil heta roja me Misilmanan nimêjên xwe yên ferz li mizgeftan bi birayên xwe re kirine. Ev yek wekî pêmayiyê ji zarokên xwe hiştine, heta ku gihaştiye me. Digel ku car caran di jiyana olî de hin neyênî û sistayî rû dabin jî, vê yekê bandor li nmêja bi cemaetî qet nekiriye. Wekî ku ji vê gotina sehabî Ebû Derda “Ji bilî nimêja wan bi cemaetî, êdî bûye ku ez ummeta Muhemmed nas nakim”[5] diyar dibe ku pêşiyên me di mijara nimêja bi cemaetî de gelekî baldar bûne, herçiqa dev ji hin tiştan berdabin jî ji kirina nimêjê qet tawîz nedane.

Jixwe hebûna mizgeft û ezanê destnîşan dikin ku divê nimêj bi cemaetî bê kirin. Lewra mizgeft, bi mebesta ku însan nimêjên xwe bi hev re bikin hatine avakirin. Eger lazimbûna ku mirov nimêjên li malan an jî li kargehên xwe bikin, wê gavê hewcedarî bi çêkirina mizgeftan nedibû. Mirov dikare heman tiştî ji bo ezanê jî bibêje. Lewra ezan, ne bi tenê ji bo diyarkirina hatina wextê nimêjê tê xwendin, di heman wextê de banga ku mirov bi hev re nimêj bikin e. Ma jixwe hevokên “Heyye ale’s-selat/Werin nimêjê”, “Hayye ale’l-felah/Werin xelasiyê”, ji bilî banga bi bal nimêja bi cemaetî ve tê çi wateyê!

ÇAVKANÎ: Yahya Şenol-Enes Alimoğlu, İnsanlık Tarihi Boyunca O Namaz, Süleymaniye Vakfı Yayınları, İstanbul, 2016, rp: 175-176.

[1] Bnr: Beqere, 2/43; Nîsa, 4/102; Maide, 5/58.

[2] Bnr: Muslim, Mesacid, 256 (654).

[3] Bnr: Muslim, Mesacid, 255 (653).

[4] Buxarî, Ezan, 30; Muslim, Mesacid, 249-250 (650); Nesaî, Îmamet 42; Îbn Mace, Mesacid 16. Wekî din ji bo hin riwayetên din ên di der barê fezîleta nimêja bi cemaetî de bnr: Buxarî, Ezan 30; Muslim, Mesacid, 245-247 (649).

[5] Buxarî, Ezan, 31.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma niyeta nimêjê çawa tê anîn? 09.01.19 248
2 Ma kirina nimêjê li ser sicadeya ku wêneyê Ke‘beyê li ser heye caiz e? 27.02.19 223
3 Ma hedisa kesê çar qam sunnetên berî nîvro meke, mehdervaniya min nagihîjê, sehîh e? 16.04.19 127
4 Ma rast e ku “jina bêhn di xwe dabe, heta xusla xwe raneke nikare nimêj bike” 10.01.19 289
5 Ma mirovê meynoş heta 40 rojan nikare nimêj bike? 28.02.19 171
6 Ma mêr dikare li malê li pêşiya hevser û zarokên xwe îmamtiyê bike? 17.04.19 156
7 Xwendekarên dibistanê dê nimêjên xwe çawa bikin? 15.01.19 252
8 Ma zarok dikarin li pêşiya mezinan îmamtiyê bikin? 05.03.19 200
9 Ma mirov dikare nimêja îdê bi tenê bike? 18.04.19 136
10 Ma jin dikare îmamtiya jinan bike? 23.01.19 234
11 Ma di navbera herdu secdeyên nimêjê de duayekî ku were xwendin heye? 06.03.19 225
12 Çima nimêj Misilmanan ji şirkê dûr nagre? 22.04.19 130
13 Mirov di kîjan rewşan de dikare peya nimêj bike? 24.01.19 256
14 Nimêj kengî li zarokan ferz dibe? 07.03.19 245
15 Ma kirina nimêjê li rastê mizgeftê bi xêrtir e? 24.04.19 127
16 Mirov di demên kar de dê nimêjên xwe kengî bike? 25.01.19 228
17 Ma lixwekirina kum an jî şaşikê ji bo nimêjê lazim e? 11.03.19 188
18 Ma mirov dikare di rêwîtiyê de nimêjên xwe çar qam bike? 25.04.19 125
19 Ma nabe ku karkerên me nimêjên xwe bihêlin qezayê? 28.01.19 246
20 Ma nimêjeke bi navê nimêja hacetê heye? 12.03.19 193
21 Ma caiz e ku mirov piştî nimêjan li mizgeftê bi destê hev bigre? 29.04.19 171
22 Eger piştî nimêjê diyar bibe ku îmam bêdesmêj e dê çi bê kirin? 29.01.19 232
23 Ma xwendina sûreyên nimêjê di nimêjê de şert e? 14.03.19 176
24 Ma mirov dikare nimêjên ferz bi tena serê xwe bike? 30.04.19 175
25 Ma qibleya Misilmanan ya ewil Ke‘be yan Beytul-Meqdis bû? 24.12.18 245
26 Dema jin di pêşiya nimêjker re derbas bibe, ma nimêj betal dibe? 30.01.19 230
27 Ma delîla nimêjên sunnet ji ayetê heye? 25.03.19 187
28 Ma ji bo kirina nimêjê divê mirov ji serkarê xwe destûrê bixwaze? 02.05.19 204
29 Di nimêja bi cemaetî de ma şert e ku mirov bibêjê “tebayî îmamê hazir” 25.12.18 256
30 Da ku bikaribim rabim nimêja sibehê divê ez çi bikim? 31.01.19 216
31 Ma mirov dikare li odeya razanê nimêj bike? 28.03.19 168
32 Di nimêja bi cemaetî de divê cemaet kengî silavê bide? 26.12.18 305
33 Ez nikarim xwe bi tevahî bidim nimêjê. Divê ez çi bikim? 01.02.19 276
34 Ma sûreyên di nimêjê de tên xwendin, Cebraîl hînî Pêxemberê me kirine? 03.04.19 170
35 Ma hilkirina milan di nimêjê de mekrûh e? 27.12.18 334
36 Ma mirov dikare bi pêlavê nimêj bike? 06.02.19 199
37 Ma di nimêjê de ken, hem nimêj hem jî destmêjê betal dike? 04.04.19 162
38 Ma jin dikarin bêyî lixwekirina goreyan nimêj bikin? 28.12.18 259
39 Ma mirov dikare bi kincên bi resm nimêj bike? 18.02.19 230
40 Gava ferzeke destmêjê kêm be, nimêj qebûl dibe an na? 05.04.19 197
41 Ma em nimêjên xwe yên sunnet li mizgeftê yan li malê bikin? 31.12.18 275
42 Ma nimêja jinan ji ya mêran cuda ye? 19.02.19 230
43 Ma mirov dikare li kargehê rûniştî nimêj bike? 09.04.19 174
44 Ma mirov kengî rêwî tê hesabkirin? 03.01.19 224
45 Ma divê em li leşkeriyê çawa nimêj bikin? 20.02.19 201
46 Nimêja şevê kengî û çawa tê kirin? 10.04.19 155
47 Ma sûreyên di nimêjê de tên xwendin divê li pey hev bin? 08.01.19 238
48 Kesê Şafiî gava di nimêja 4 rek‘etî de rabe rek‘eta pêncan divê çi bike? 25.02.19 187
49 Ma mirov dikare di dawiya ezanê de selayê bixwîne? 15.04.19 174