Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide?
Fetwayen Kurdi > Emanet > Fetwayên Nivîskî Tarih: 13 Şubat 2014

Pirs: Ji du hevalan yekî ji bo tehsîlkirinê, çekên xwe dide erkdarekî. Ê din, rojekê ji bo tehsîla çekeke xwe ya bi wade, dide hevalê xwe û ew jî çekê dide heman erkdarî. Piştî wê bi rojekê erkdar sirf wê çekê ji Bankê tehsîl dike û di dema vegera bi bal kar ve, hin kesên nenas ji erkdar pereyan bi zorê distînin û şopa xwe wenda dikin. Li gorî ku herdu heval jî ji rastiya vê bûyerê bi ewle ne, ew pereyê çûyî ji kîsî kê diçe?

Bersiv: Hevalê wî, li gorî ku çeka xwe bi erkdarê xwe daye tehsîlkirin, bi tehsîlkirina çeka (hevalê xwe) din jî bi erkdarê xwe, karekî şaş nekiriye. Ev çek di destê wî de emanet e. Li gorî ku tu teqsîratiya wî çênebûye û pere bi zorê jê hatine xesibkirin, ev pere bi temamî ji xwediyê çekê diçe.

Benda 768’an ji Mecelleyê wiha ye: Emanet nayê tezmînkirin.

Ango emanet, di halê ku bê teqsîr û karekî ji destê emîn, telef bibe yan jî biçe, (demana wê “ضمان”: eger ji misliyatan be mislê wê û eger ji qiyemiyatan be qîmetê wê) ne lazim e.

Ömer Nasuhi Bilmen, di berhema xwe ya bi navê “Hukukı İslamiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Ka­musu” cildê çarem rûpelê 148’an cih dide van agahiyan:

“Ji ehkamên gelemperî yên emanetan yek jê jî ku nayê tezmînkirin. Ango kesê emîn be, dema emanet telef an jî zayî bibe bê ku teqsîr an jî te‘eddî jê çêbûbe, tezmîna wê yan jî dayina bedela wê, ne lazim e. Ev telef û zayîbûn, ferq nake çi bi sedem tiştekî parastina jê pêkan be, mîna diziyê û çi jî parastina wê ne mumkin be mîna êgir, wekî hev in.

Hezretî Îmam ‘Elî wiha gotiye: «Kesê şivan û yê ku sond pê tê xwarin, deman/tezmîn li wan nakeve.» Heta ku xayintiya wan kifş nebe.”

Yanî kesê ku emanet di destê wî de telef bûbe, heta xayintiya wî kifş nebe, tezmîna wî malî nake.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma mesihkirina serî di desmêjê de çawa tê kirin? 17.01.14 1.328
2 Duayê desmêjê, çawa tê kirin? 18.01.14 1.432
3 Hukmê xeberdana pîrekê bi zilamên biyanî re çi ye? 19.01.14 1.175
4 Dema meriv tiştekî bifiroşe, gelo bihayê wê demê yan jî malê hatiye firotin tê îtibarkirin? 21.01.14 1.198
5 Ma di wextê limêja înê de kirîna tiştekî ji kantîna dibistanê caiz e? 21.01.14 1.112
6 Ma caiz e ku meriv bi peretî deyn bide û bi dolar an jî zêrîtî deynê xwe bistîne? 22.01.14 2.282
7 Gelo hikmetê pîreka ku hatiye berdan sê paqijiyan disekine çi ye? 24.01.14 1.168
8 Berdana di gava hêrsbûnê de, gelo pêk tê yan na? 24.01.14 1.260
9 Ji bo xelasiya ji bandora sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 1.162
10 Piştî definkirinê, ma pêwist e ku telqîn jî were xwendin? 03.02.14 1.257
11 Cezayê vexwarina meyê çi ye? 04.02.14 1.292
12 Ma vampîr hene? 06.02.14 1.423
13 Da ku zarok çênebin, ma bikaranîna sîstema “vazektomi”yê caiz e? 06.02.14 1.134
14 Ma limêja înê çend qam e? 10.02.14 1.165
15 Ma qilifkirin an jî dagirtina diranê ku naêşê, caiz e? 10.02.14 1.026
16 Gelo durist e ku meriv dua ezanê, digel cemaetê li mizgeftê bi hev re bixwîne? 11.02.14 2.061
17 Aqil çi ye? Di Îslamê de ji bo mukelefbûnê, divê meriv çiqas biaqil be? 13.02.14 1.036
18 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.246
19 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 1.185
20 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.183
21 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.256
22 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 2.259
23 Ma mirov dikare bi rêya bankê xanî bikire? 23.08.14 1.231
24 Da ku deynê xwe yî Toki’yê bidim, gelo ez dikarim krêdiyê bikişînim? 23.08.14 1.219
25 Sukûkên bêfaîz, ma birastî jî bêfaîz in? 23.08.14 1.361
26 Aqil çi ye? 18.11.14 928
27 Ma Pêxmeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hukum nedaye? 18.11.14 1.060
28 Ma kesên bi meaşê memûrtiyê debara xwe dikin, dikarin fitrê bigirin? 15.12.14 982
29 Xeyrimislimên ku li welatê mislimanan dijîn, dê li gorî çi bêne darizandin? 13.01.15 998
30 Lixwekirina çarşevê, ma tundrawî ye? 09.02.15 1.163
31 Ez 14 salî me û dixwazim xwe bigirim. Divê ez çawa tev bigerim? 09.03.15 1.164
32 Ma meriv di serşokê de zêde bimîne guneh e? 31.03.15 1.029
33 Meriv heta kengî dikare bi cenabet bisekine? 21.04.15 890
34 Kesên heca îfradê dikin an jî yên ku nikarin qurbanekê serjê bikin 21.05.15 957
35 Berî îhraman ma caiz e ku meriv parfûm an jî deodorantê bikar bîne? 14.06.15 927
36 Suûdî, çima bi kontenjanên hindik ji muslumanan re astengiyan derdixe? 03.07.15 883
37 Cezayê munasebeta cinsî di rojên qedexekirî de çi ye? 27.08.15 915
38 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 988
39 Divê meriv çi bike ji navika zarokê? 03.12.15 930
40 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 928
41 Berdana jinan çawa pêk tê? 02.03.16 891
42 Ma Îmam Nesaî, alimekî hedîsê yê pêbawer e? 04.04.16 851
43 Ma nîkaha bê haya malbatê hatibe birîn, sehîh e/durust e? 04.05.16 775
44 Di rojiya sunnet de, herî dereng heta kengî niyet tê anîn? 09.06.16 846
45 Şeytan çima bû kafir? 20.07.16 775
46 Ji bo memûrtiya dewletê gelo caiz e ku mirov torpîlê bike? 15.08.16 750
47 Ma divê em hedîsa “Ê ku bi pîreka xwe re herî rind tev digere, ez im” çawa fêhm bikin? 01.10.16 630
48 Ma mirov dikare di meha Remezanê de mahra xwe bibire? 28.10.16 660
49 Ma di Qur’anê de mijara ezabê gorê dibore? 22.11.16 712
50 Ma pîrek dikare bi tena serê xwe derkeve rêwîtiyê? 30.12.16 665
51 Ma pênc wext nimêj di şeva Mîracê de ferz bû? 13.02.17 545
52 Nimêjên ku min nekirine ma ez dikarim êvarî li malê bikim? 14.03.17 598
53 Heke ez têkevim azmûnê û heman fakulteyê careke din kar bikim ma ev dibe xwarina mafê ‘îbadan? 16.05.17 448
54 Çilkên çav, guh û bêvilê rojiyê betal dikin? 21.06.17 471
55 Ma amadekirina projeyan bo belavbûna lîstika “İdda”yê caiz e? 10.08.17 424
56 Nuzûla Qur’anê bi zimanê ‘Erebî gelo dibe asteng ji bo cîhanîbûna wê? 02.10.17 314
57 Ma hilgirtina Qur’anê di binê navikê re qedexe ye? 01.11.17 332
58 Ma di Qur’ana Pîroz de helbestên serdema cahiliyeyê hene? 07.12.17 368
59 Ma di navbera ayetên 109-110an ji E‘raf û ayetên 34-35an ji Şu‘era tu nakokî heye? 16.01.18 252
60 Ma ayeta 100an ji sûreyê Ali Îmran terefgiriya mezheban qedexe dike? 19.02.18 211
61 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 169
62 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 88
63 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 54
64 Kefaretê rojiyê di kîjan rewşan de tê dayin? 31.05.18 92
65 Kesê ferzeke desmêjê jibîr bike, divê çi bike? 17.01.14 1.378
66 Ma kenê bideng, desmêjê dişikîne? 18.01.14 1.377
67 Ma zewaca bi kîjan eqrebayan re li meriv heram e? 19.01.14 1.312
68 Dema meriv deh çûwalan bi deyn bibe, dê deynê xwe çawa bide? 21.01.14 1.281
69 Xaniyê ku hêj temelê wê jî nehatiye avêtin, gelo caiz e ku meriv jê qatekî bikire? 21.01.14 1.213
70 Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin? 22.01.14 2.137
71 Pîreka ku di dema ‘ideyê xwe ji mal derkeve, gelo hatiye berdan an na? 24.01.14 1.215
72 Ma mafê pîrekê heye ku xwe berde? 24.01.14 1.257
73 Ma rast e ku li Pêxmberê me (s.a.w) sêhr hatiye kirin? 03.02.14 1.278
74 Ma birastî jî telqîna li ser miriyan sunet e? 03.02.14 1.279
75 Ma kesê nikaribe deynê xwe bide, tu ceza lê tê birin? 04.02.14 1.471
76 Ji bo xelasiya ji bandora cinan, divê meriv çi bike? 06.02.14 1.164
77 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 06.02.14 1.167
78 Li welatên Mislimanan limêja înê çend qam tên kirin? 10.02.14 1.068
79 Gelo çêkirina diranan caiz e yan na? 10.02.14 980
80 Ma tu esil ji duayê “Kenzu’l-‘Erş” û duayê “Qedeh”ê re heye? 11.02.14 2.156
81 Dînên ku limêj li wan ne ferz e, ma lazim e ku xusla cenabetê ji ser xwe rakin? 13.02.14 1.039
82 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.204
83 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.280
84 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.327
85 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.217
86 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 1.751
87 Gelo promosyona ku bank didin memûr û karkeran, helal e? 23.08.14 1.266
88 Gelo meriv dikare bi rêya krêdiya bankê, xanî bikire? 23.08.14 1.220
89 Xetera fetwadayina kesên ne ehil 29.08.14 1.302
90 Keçeke neh salî eger ketibe cilan, ma ji aliyê olî ve dibe berpirsyar? 18.11.14 976
91 Di serdema pêşîn de ji bo têgihîştina mena Qur’anê, ma karê komxebatê dihate kirin? 18.11.14 985
92 Berpirsyariya kesên ku teblîxa Qur’anê negihaştibe wan çi ye? 17.12.14 1.051
93 Ma di teblîxê de pîvan çi ye? 14.01.15 929
94 Ma lazim e ku pîrek bi peçeyê ser çavê xwe bigirin? 10.02.15 1.191
95 Mêrê min, daxwaza vekirinê li min dike. Divê ez çi bikim? 11.03.15 1.290
96 Ma menî, mezî û wedî çi ne? 01.04.15 1.090
97 Ger musluman di rewşeke zor bin, ma raste ku meriv bo çûyina hecê pereyan kom bike? 22.04.15 948
98 Kesê heca îfradê bike, ma herî zû kengî dikare ‘umreyê bike? 22.05.15 953
99 Piştî têkilatiya cinsî bi seetekê menî parçe parçe diherike, divê ez çi bikim? 15.06.15 872
100 Piştî ku xwînmeha pîrekê biqede, ma dikare bi zilamê re rakeve yan divê berê xusla xwe rake? 03.07.15 894