Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide?
Fetwayen Kurdi > Emanet > Fetwayên Nivîskî Tarih: 13 Şubat 2014

Pirs: Ji du hevalan yekî ji bo tehsîlkirinê, çekên xwe dide erkdarekî. Ê din, rojekê ji bo tehsîla çekeke xwe ya bi wade, dide hevalê xwe û ew jî çekê dide heman erkdarî. Piştî wê bi rojekê erkdar sirf wê çekê ji Bankê tehsîl dike û di dema vegera bi bal kar ve, hin kesên nenas ji erkdar pereyan bi zorê distînin û şopa xwe wenda dikin. Li gorî ku herdu heval jî ji rastiya vê bûyerê bi ewle ne, ew pereyê çûyî ji kîsî kê diçe?

Bersiv: Hevalê wî, li gorî ku çeka xwe bi erkdarê xwe daye tehsîlkirin, bi tehsîlkirina çeka (hevalê xwe) din jî bi erkdarê xwe, karekî şaş nekiriye. Ev çek di destê wî de emanet e. Li gorî ku tu teqsîratiya wî çênebûye û pere bi zorê jê hatine xesibkirin, ev pere bi temamî ji xwediyê çekê diçe.

Benda 768’an ji Mecelleyê wiha ye: Emanet nayê tezmînkirin.

Ango emanet, di halê ku bê teqsîr û karekî ji destê emîn, telef bibe yan jî biçe, (demana wê “ضمان”: eger ji misliyatan be mislê wê û eger ji qiyemiyatan be qîmetê wê) ne lazim e.

Ömer Nasuhi Bilmen, di berhema xwe ya bi navê “Hukukı İslamiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Ka­musu” cildê çarem rûpelê 148’an cih dide van agahiyan:

“Ji ehkamên gelemperî yên emanetan yek jê jî ku nayê tezmînkirin. Ango kesê emîn be, dema emanet telef an jî zayî bibe bê ku teqsîr an jî te‘eddî jê çêbûbe, tezmîna wê yan jî dayina bedela wê, ne lazim e. Ev telef û zayîbûn, ferq nake çi bi sedem tiştekî parastina jê pêkan be, mîna diziyê û çi jî parastina wê ne mumkin be mîna êgir, wekî hev in.

Hezretî Îmam ‘Elî wiha gotiye: «Kesê şivan û yê ku sond pê tê xwarin, deman/tezmîn li wan nakeve.» Heta ku xayintiya wan kifş nebe.”

Yanî kesê ku emanet di destê wî de telef bûbe, heta xayintiya wî kifş nebe, tezmîna wî malî nake.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Hukmê mesihkirina paş stû çi ye? 17.01.14 941
2 Gelo bi desmêjekê, çend limêj tên kirin? 18.01.14 997
3 Meriv dikare têkilatiyên xwe ji eqrebayên xwe bibire? 19.01.14 900
4 Malê ku di destê me de ye, dema bihayê wê zêde bibe, ma divê em bi kîjan bihayî bifiroşin? 21.01.14 897
5 Hukmê malê ku bi rêya fermî nehatibe qeydkirin û bikir jî ew teslîm negirtibe, dê çawa be? 21.01.14 907
6 Gelo dermankirina bi rêya bioenerjiyê, mumkin e? 22.01.14 779
7 Mena bêjeya ‘idde çi ye? 24.01.14 938
8 Di kîjan halan de lazim e ku mêr, mehrê bide pîrekê? 24.01.14 980
9 Gunehê kesên sêhrê dikin û yên didin kirin çi ye? 03.02.14 928
10 Hukmê kirina limêja mirî piştî definkirinê li ser gorê çi ye? 03.02.14 930
11 Ma di umetên berê de jî destê dizan dihate jêkirin? 04.02.14 924
12 Gelo hemî nexweşiyên derûnî bi sedem cinan e? 06.02.14 927
13 Ma di dînê me de, munasebeta bi pîrekê re ji paş ve teqez hatiye heramkirin? 06.02.14 734
14 Li gorî mezheban ji bo limêja înê herî kêm divê çend kes hebin? 10.02.14 870
15 Ma helal e ku mirov di gava limêja înê de li ser înternetê karê kirîn û firotinê bike? 10.02.14 803
16 Ma rast e ku bêjeya “Amîn” ji Cihûyan derbasî çanda Misilmanan bûye? 11.02.14 949
17 Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide? 13.02.14 1.022
18 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 13.02.14 1.069
19 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 928
20 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 944
21 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 901
22 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.067
23 Da ku însan jê îstifade bikin, ma meriv dikare malê xwe têxe faîzê? 23.08.14 836
24 Dema banka krêdiyê dide, ma qey pereyan nafiroşe ango bazirganiyê nake? 23.08.14 840
25 Gelo caiz e ku meriv xeyrî menqûlên xwe bi kirê bide bankayan? 23.08.14 896
26 Heram çi ye û cureyên wê çi ne? 18.11.14 939
27 Tebyîna Pêxember ya Qur’anê ma ne ravekirina wê ye? 18.11.14 812
28 Ma sedeqeya fitrê divê ku ji cinsê xwarinan bê dayin? 03.12.14 662
29 Meriv dikare diyariyan bide yên xeyrimislim? 08.01.15 741
30 Hukmê lixwekirina çarşevê çi ye? 05.02.15 841
31 Pîrekeke misliman ma dikare werzişê bike? 06.03.15 851
32 Dagirtina diranan, ma dibe asteng bo rakirina xuslê? 29.03.15 665
33 Ma meriv niyeta hecê çawa tîne? 20.04.15 724
34 Ma delîla ferzbûna sekna li ‘Erefeyê çi ye? 11.05.15 776
35 Di rewşên ku em nikarin xwe bişûn de ma dibe em teyemum bigirin? 13.06.15 672
36 Pîraka ku dema cilê wê xelas bûbe û dîsa jî xwînê bibîne, dê çi bike? 02.07.15 576
37 Ma pîreka di xwînmehê de dikare bikeve mizgeftê? 25.08.15 670
38 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 711
39 Pîreka bi hemil gava porê xwe kur bike, ma zarokê/a wê dê temenkin be? 01.12.15 610
40 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 713
41 Hukmê nîkaha dînî çi ye? 29.02.16 583
42 Ma hedîsa “Xewa kesên alim, ji îbadeta nezanan bi xêrtir e” sehîh e? 31.03.16 598
43 Ma Xwedê Teala li ku ye? 02.05.16 529
44 Niyet çi ye? 07.06.16 543
45 Ma li gorî Qur’anê, kesên ku bi hebûna Xwedê bawer nakin, kafir in? 18.07.16 518
46 Ma caiz e ku meriv nîkaha xwe bi dizî bibire? 09.08.16 508
47 Ma armanca bingehîn ya dîn, rewişt e? 26.09.16 469
48 Ma mêr dikare mudaxeleyî pereyê jina xwe bike? 26.10.16 353
49 Ma mirov dikare bibêje: Ya Rebbî! Tu bi xatirê filankes… duayê min qebûl bike? 18.11.16 341
50 Ma di derbarê şevên qendîlê de ji îmamên mezheban tu fetwa hatine dayîn? 28.12.16 379
51 Ji bo jiyana dînî ma hewcedarî bi şevên qendîlê tuneye? 09.02.17 260
52 Madem piştî rabûna ji xewê jî tê kirin, ma em ê çima ji bo nimêja sibehê hişyar bibin? 08.03.17 267
53 Ma mirov dikare ava ku bi karebaya qaxaç hatiye germkirin desmêj bigre? 08.05.17 247
54 Rakirin an jî tedawiya diranan rojiyê betal dike? 16.06.17 165
55 Ma caiz e mirov ku ji qelsiyên sîstema iddiayê qezencê bi dest bixe? 07.08.17 124
56 Ma mijara zewacê di Qur’anê de çima digel dîlên cengê (cariyeyan) tê vegotin? 21.09.17 57
57 Ma di desmêjê de şûştina hundirê çavan jî ferz e? 17.01.14 1.061
58 Ava spî ya ku ji pîrekan tê, gelo desmêjê dişikîne yan na? 18.01.14 973
59 Di rojên cejnê de ma divê meriv biçe serdana kê? 19.01.14 891
60 Firotina malekî bi bihayê nû durist e yan na? 21.01.14 928
61 Kirîn û firotina di dema limêja înê de, li ser înternetê gelo helal e yan na? 21.01.14 879
62 Ma bikaranîna kevirên bi şîfa, guneh e? 22.01.14 708
63 Pîreka ku hatiye berdan, kengî dikare bi yekî din re bizewice? 24.01.14 906
64 Ma li gorî Qur’anê, berdana bi şert durist e yan na? 24.01.14 815
65 Ma ji bo betalkirina sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 985
66 Ma pîrek jî dikarin beşdarî limêja cenaze bibin? 03.02.14 872
67 Ma Pêxember (s.a.w) destê kesê diz jêkiriye? 04.02.14 1.084
68 Gelo zanyar çima hebûna cinan qebûl nakin? 06.02.14 957
69 Hukmê girêdana lûleyên malzarokê çi ye? 06.02.14 813
70 Gelo tu hewcedarî bi ezana ku beriya xutba înê tê xwendin heye? 10.02.14 861
71 Ma pîrek roja înê, limêja xwe ya nîvro kengî dikarin bikin? 10.02.14 824
72 Hukmê duakirina bi hev re di Îslamê de çi ye? 11.02.14 1.554
73 Ma di Qur’anê di derbarê çêbûna bi qusûr de, tu agahî hene? 13.02.14 799
74 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.013
75 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 957
76 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 935
77 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 986
78 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.014
79 Meriv dikare deynê bavê xwe yê krêdiyê bi kara ji faîzê bide? 23.08.14 826
80 Kesê mecbûrî faîzê dibe, gelo di guneh de dibe mîna yê ku faîzê dixwe? 23.08.14 882
81 Teqawidiya ferdî çi ye? 23.08.14 866
82 Ma têgehên mîna wacib, mekrûh, musteheb çawa pêk hatine? 18.11.14 674
83 Eger her kes bikaribe xwe bigihîne hikmetê, wê demê ma çi hewcedarî bi pêxemberan dimîne? 18.11.14 702
84 Ma fitre bi rêya wekaletê tê dayin? 15.12.14 643
85 Ma meriv dikare beşdarî merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim bibe? 12.01.15 668
86 Bêjeya “celabîb”ê, ma bi mena çarşevê ye? 06.02.15 813
87 Ma durist e ku meriv di saloneke ku mêr û jin tevlîhev in werzişê bike? 07.03.15 780
88 Pîrek dikarin servekirî tizbiyê bikişînin? 31.03.15 816
89 Kesê ku niyeta hecê kiribe, lê derfeta çûyinê nedîtibe? 20.04.15 709
90 Pîreka ku di heyza de be, gelo dikare Ke‘beyê tewaf bike? 19.05.15 684
91 Di xuslê de ma divê ku pîrek guliyên xwe vekin? 14.06.15 647
92 Gelo ji mêr û jinê divê kîjan berê xusla xwe rake? 02.07.15 668
93 Ma nîkaha pîreka di kirasa de tê birîn? 26.08.15 645
94 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 701
95 Ma çilê zarokan heye? 02.12.15 626
96 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 652
97 Gelo şertên pêwîst bo nîkaha dînî, çi ne? 01.03.16 585
98 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 593
99 Di nîkaha batil de ma divê ku meriv mehrê bide? 03.05.16 540
100 Niyeta rojiya remezanê kengî û çawa tê anîn? 08.06.16 485