Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide?
Fetwayen Kurdi > Emanet > Fetwayên Nivîskî Tarih: 13 Şubat 2014

Pirs: Ji du hevalan yekî ji bo tehsîlkirinê, çekên xwe dide erkdarekî. Ê din, rojekê ji bo tehsîla çekeke xwe ya bi wade, dide hevalê xwe û ew jî çekê dide heman erkdarî. Piştî wê bi rojekê erkdar sirf wê çekê ji Bankê tehsîl dike û di dema vegera bi bal kar ve, hin kesên nenas ji erkdar pereyan bi zorê distînin û şopa xwe wenda dikin. Li gorî ku herdu heval jî ji rastiya vê bûyerê bi ewle ne, ew pereyê çûyî ji kîsî kê diçe?

Bersiv: Hevalê wî, li gorî ku çeka xwe bi erkdarê xwe daye tehsîlkirin, bi tehsîlkirina çeka (hevalê xwe) din jî bi erkdarê xwe, karekî şaş nekiriye. Ev çek di destê wî de emanet e. Li gorî ku tu teqsîratiya wî çênebûye û pere bi zorê jê hatine xesibkirin, ev pere bi temamî ji xwediyê çekê diçe.

Benda 768’an ji Mecelleyê wiha ye: Emanet nayê tezmînkirin.

Ango emanet, di halê ku bê teqsîr û karekî ji destê emîn, telef bibe yan jî biçe, (demana wê “ضمان”: eger ji misliyatan be mislê wê û eger ji qiyemiyatan be qîmetê wê) ne lazim e.

Ömer Nasuhi Bilmen, di berhema xwe ya bi navê “Hukukı İslamiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Ka­musu” cildê çarem rûpelê 148’an cih dide van agahiyan:

“Ji ehkamên gelemperî yên emanetan yek jê jî ku nayê tezmînkirin. Ango kesê emîn be, dema emanet telef an jî zayî bibe bê ku teqsîr an jî te‘eddî jê çêbûbe, tezmîna wê yan jî dayina bedela wê, ne lazim e. Ev telef û zayîbûn, ferq nake çi bi sedem tiştekî parastina jê pêkan be, mîna diziyê û çi jî parastina wê ne mumkin be mîna êgir, wekî hev in.

Hezretî Îmam ‘Elî wiha gotiye: «Kesê şivan û yê ku sond pê tê xwarin, deman/tezmîn li wan nakeve.» Heta ku xayintiya wan kifş nebe.”

Yanî kesê ku emanet di destê wî de telef bûbe, heta xayintiya wî kifş nebe, tezmîna wî malî nake.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Kesê ferzeke desmêjê jibîr bike, divê çi bike? 17.01.14 1.123
2 Ma kenê bideng, desmêjê dişikîne? 18.01.14 1.119
3 Ma zewaca bi kîjan eqrebayan re li meriv heram e? 19.01.14 1.022
4 Dema meriv deh çûwalan bi deyn bibe, dê deynê xwe çawa bide? 21.01.14 997
5 Xaniyê ku hêj temelê wê jî nehatiye avêtin, gelo caiz e ku meriv jê qatekî bikire? 21.01.14 980
6 Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin? 22.01.14 1.707
7 Pîreka ku di dema ‘ideyê xwe ji mal derkeve, gelo hatiye berdan an na? 24.01.14 982
8 Ma mafê pîrekê heye ku xwe berde? 24.01.14 978
9 Ma rast e ku li Pêxmberê me (s.a.w) sêhr hatiye kirin? 03.02.14 989
10 Ma birastî jî telqîna li ser miriyan sunet e? 03.02.14 1.026
11 Ma kesê nikaribe deynê xwe bide, tu ceza lê tê birin? 04.02.14 1.143
12 Ji bo xelasiya ji bandora cinan, divê meriv çi bike? 06.02.14 939
13 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 06.02.14 966
14 Li welatên Mislimanan limêja înê çend qam tên kirin? 10.02.14 868
15 Gelo çêkirina diranan caiz e yan na? 10.02.14 766
16 Ma tu esil ji duayê “Kenzu’l-‘Erş” û duayê “Qedeh”ê re heye? 11.02.14 1.782
17 Dînên ku limêj li wan ne ferz e, ma lazim e ku xusla cenabetê ji ser xwe rakin? 13.02.14 839
18 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 992
19 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 985
20 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.050
21 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 984
22 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 1.539
23 Gelo promosyona ku bank didin memûr û karkeran, helal e? 23.08.14 936
24 Gelo meriv dikare bi rêya krêdiya bankê, xanî bikire? 23.08.14 941
25 Xetera fetwadayina kesên ne ehil 29.08.14 1.039
26 Keçeke neh salî eger ketibe cilan, ma ji aliyê olî ve dibe berpirsyar? 18.11.14 746
27 Di serdema pêşîn de ji bo têgihîştina mena Qur’anê, ma karê komxebatê dihate kirin? 18.11.14 744
28 Berpirsyariya kesên ku teblîxa Qur’anê negihaştibe wan çi ye? 17.12.14 816
29 Ma di teblîxê de pîvan çi ye? 14.01.15 740
30 Ma lazim e ku pîrek bi peçeyê ser çavê xwe bigirin? 10.02.15 914
31 Mêrê min, daxwaza vekirinê li min dike. Divê ez çi bikim? 11.03.15 980
32 Ma menî, mezî û wedî çi ne? 01.04.15 864
33 Ger musluman di rewşeke zor bin, ma raste ku meriv bo çûyina hecê pereyan kom bike? 22.04.15 733
34 Kesê heca îfradê bike, ma herî zû kengî dikare ‘umreyê bike? 22.05.15 729
35 Piştî têkilatiya cinsî bi seetekê menî parçe parçe diherike, divê ez çi bikim? 15.06.15 658
36 Piştî ku xwînmeha pîrekê biqede, ma dikare bi zilamê re rakeve yan divê berê xusla xwe rake? 03.07.15 667
37 Eger 40 roj ji çilê pîrekê derbas bibe, divê çawa tev bigere? 28.08.15 706
38 Ma hedîsa “Xêr di pereyên ku bo çêkirina avahiyê tên xerckirin, tune ye” sehîh e? 13.10.15 805
39 Ma rast e ku nîkahên di meha Seferê de tên birîn, temenkin in? 08.12.15 680
40 Ma hedîsa “di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin”, sehîh e? 28.01.16 732
41 Gelo pevrebûn û zewaca duyem ya bi nîkaha dînî tiştekî rast e? 03.03.16 693
42 Kitêba ‘Eclûnî ya bi navê Keşfu’l-Xefa, ma çavkaniyeke ewle ye? 05.04.16 619
43 Ma têgihiştina Xwedê bi awayekî tam, guncav e? 05.05.16 585
44 Ma girtina rojiya meha remezanê li kê ferz e? 13.06.16 592
45 Tirsa şeytên ya ji Xwedê Teala, tê çi wateyê? 21.07.16 522
46 Karkerên ku meaşê wan di faîzê de tê razandin, gelo meaşê wan dibe heram? 16.08.16 517
47 Ma caiz e ku meriv krêdiyên teşwîqê yên ku dewlet dide, bigire? 05.10.16 386
48 Bê ku mahra fermî hebe, ma mêr dikare jina xwe vexwîne bi bal munasebeta cinsî? 31.10.16 386
49 Goristan û guhdarkirina stran û kilaman 23.11.16 385
50 Jineke ezeb, ma dikare bi tena serê xwe biçe ‘umreyê? 02.01.17 396
51 Ma mîrac di kîjan salê de qewimiye? 15.02.17 351
52 Wekî ‘îbadeta rojiyê ma çima di nimêjê de jî qeza tuneye? 15.03.17 327
53 Ma mayîna keç û xortekî bi hev re di malekê de guneh e? 17.05.17 280
54 Nexweşên gurçikê dê çawa rojiyê bigrin? 22.06.17 259
55 Qezenca ku ji lîstikên siûdê tê bidestxistin heram e? 11.08.17 180
56 Destdana Qur’anê û desmêj? 03.10.17 114
57 Li gorî ayeta 71an ji sûreyê Îsra mirov li axretê dê digel kîjan rêberan bên gazîkirin? 02.11.17 77
58 Ma divê em ayeta 81an ji sûreyê Alî Îmran çawa fêhm bikin? 11.12.17 22
59 Ma mirov dikare bi lensan desmêj bigire? 17.01.14 1.050
60 Ma di secdeya tîlawetê de, divê ku meriv bi desmêj be? 18.01.14 1.033
61 Gelo meriv ji nebaşî û xerabiyên dê-bavê xwe, mesûl e? 19.01.14 1.080
62 Eger meriv dev ji bazarê berde, gelo tu cezayekî wê heye? 21.01.14 980
63 Hukmê kirîna wesayit-xaniyekî, bi rêya “Emin Evim”-“Emin Otomotiv”ê çi ye? 21.01.14 1.047
64 Gava deyn dereng were dayin, ma meriv dikare doza zirara xwe bike? 22.01.14 2.903
65 Dema meriv pîreka xwe ya berdayî ji malê derxe, telaq pêk tê? Ma ev jî ne fermana Xwedê ye? 24.01.14 941
66 Ma pîrek dikare mafê xweberdanê ji mêrê xwe bigire? 24.01.14 1.024
67 Gelo însan çima diçin ba sêhbaz û remildaran? 03.02.14 1.085
68 Meriv kengî dikare li cihê teziyê xwarinê bixwe? 03.02.14 1.050
69 Cezayê kuştina yekî bi şaşî çi ye? 04.02.14 1.042
70 Ma cin jî ji ehkamên Qur’anê berpirsiyar in? 06.02.14 1.027
71 Gelo caiz e ku meriv bi rêya “Tüp bebek” bibe xwedî zarok? 06.02.14 902
72 Piştî limêja înê, ma divê ku meriv limêja nîvro jî bike yan na? 10.02.14 959
73 Dema meriv bi cenabet be yan jî pîrek di xwînmehê de be, gelo durist e ku mirov diranê xwe dagire? 10.02.14 789
74 Hûn dikarin di derbarê Cewşenê de agahiyan bidin? 11.02.14 1.744
75 Kesê kor, gelo dikare li pêşiya cemaetê îmamtiyê bike? 13.02.14 808
76 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.018
77 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.023
78 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.032
79 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.000
80 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.083
81 Promosyona ku bank didin, ma ne faîz e? 23.08.14 953
82 Krêdiyên ku faîza wan ji sedî sifir e, caiz in? 23.08.14 909
83 Meriv bê zenabûn fetwa bide 29.08.14 940
84 Îctihad çi ye? 18.11.14 775
85 Tiştên ku di Qur’anê de hatine qedexekirin, gelo ‘illetê wan li gorî çi tên tesbîtkirin? 18.11.14 803
86 Gelo kirinên xeyrimisliman ên baş, dê çawa be? Ma dê fêdê bide wan? 19.12.14 854
87 Rewşa mislimanê ku mafê yekî xeyrimislim xwaribe dê çawa be? 16.01.15 700
88 Ma divê ku pîrek bi şev di dema razanê de xwe bigirin? 12.02.15 895
89 Digel hemî hişyariyên bavê min, eger dîsa jî ez serê xwe vekim, gelo ji wî re jî guneh heye? 12.03.15 963
90 Gelo zirkurê pîrekê dibe mîna kurê wê yê rastîn? 01.04.15 879
91 Kesê xusla xwe ranekiribe û miribe, rast e ku dê di dojehê de bişewite? 24.04.15 686
92 Rêza ku ji bo Heceru’l-Eswed tê nîşandan, gelo tundrawî ye? 23.05.15 777
93 Meriv kengî ji îhramê derdikeve? 15.06.15 696
94 Berî çûna hecê, ma lazim e ku mirov ji merivên xwe helaliyan bixwaze? 04.07.15 669
95 Pîreka di heyza de be dikare Ke‘beyê tewaf bike? 31.08.15 678
96 Heywanên zirarê didin însanan, ma divê ku bên kuştin? 15.10.15 683
97 Rast e ku bazirganiya di roja aşûrê de bereketê zêdetir dike? 10.12.15 710
98 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 633
99 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 632
100 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 683