Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide?
Fetwayen Kurdi > Emanet > Fetwayên Nivîskî Tarih: 13 Şubat 2014

Pirs: Ji du hevalan yekî ji bo tehsîlkirinê, çekên xwe dide erkdarekî. Ê din, rojekê ji bo tehsîla çekeke xwe ya bi wade, dide hevalê xwe û ew jî çekê dide heman erkdarî. Piştî wê bi rojekê erkdar sirf wê çekê ji Bankê tehsîl dike û di dema vegera bi bal kar ve, hin kesên nenas ji erkdar pereyan bi zorê distînin û şopa xwe wenda dikin. Li gorî ku herdu heval jî ji rastiya vê bûyerê bi ewle ne, ew pereyê çûyî ji kîsî kê diçe?

Bersiv: Hevalê wî, li gorî ku çeka xwe bi erkdarê xwe daye tehsîlkirin, bi tehsîlkirina çeka (hevalê xwe) din jî bi erkdarê xwe, karekî şaş nekiriye. Ev çek di destê wî de emanet e. Li gorî ku tu teqsîratiya wî çênebûye û pere bi zorê jê hatine xesibkirin, ev pere bi temamî ji xwediyê çekê diçe.

Benda 768’an ji Mecelleyê wiha ye: Emanet nayê tezmînkirin.

Ango emanet, di halê ku bê teqsîr û karekî ji destê emîn, telef bibe yan jî biçe, (demana wê “ضمان”: eger ji misliyatan be mislê wê û eger ji qiyemiyatan be qîmetê wê) ne lazim e.

Ömer Nasuhi Bilmen, di berhema xwe ya bi navê “Hukukı İslamiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Ka­musu” cildê çarem rûpelê 148’an cih dide van agahiyan:

“Ji ehkamên gelemperî yên emanetan yek jê jî ku nayê tezmînkirin. Ango kesê emîn be, dema emanet telef an jî zayî bibe bê ku teqsîr an jî te‘eddî jê çêbûbe, tezmîna wê yan jî dayina bedela wê, ne lazim e. Ev telef û zayîbûn, ferq nake çi bi sedem tiştekî parastina jê pêkan be, mîna diziyê û çi jî parastina wê ne mumkin be mîna êgir, wekî hev in.

Hezretî Îmam ‘Elî wiha gotiye: «Kesê şivan û yê ku sond pê tê xwarin, deman/tezmîn li wan nakeve.» Heta ku xayintiya wan kifş nebe.”

Yanî kesê ku emanet di destê wî de telef bûbe, heta xayintiya wî kifş nebe, tezmîna wî malî nake.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma nîkaha yeka Şafiî bi yekî Henefî re dê çawa were birîn? 19.02.14 1.052
2 Di şeva gerdekê de tu duayekî taybet heye? 19.02.14 1.123
3 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 19.02.14 1.023
4 Tu ayetek ku behsa bişîrvekirina zarokê bike heye? 19.02.14 1.475
5 Gelo em dikarin pereyên xwe di fonên bankê ên likit’ê de bixebitînin? 23.08.14 1.010
6 Ma caiz e ku seraf, zêr bifiroşin û yekser bikirin û li hember wê pereyan bidin? 23.08.14 958
7 Fetwa çi ye? 29.08.14 988
8 Hukmê kesên fasiq çi ye? 18.11.14 851
9 Di meha Remezanê de kî fıtrê dide kê û mîqdarê wê çiqas e? 22.11.14 902
10 Ma Filehan diya me Meryem jî ji xwe re kirine îlah? 23.12.14 768
11 Ma rûxandina malperên ku heqaretê li dînê me dikin, durist e? 20.01.15 808
12 Ma tiştekî rast e ku pîrek bi merivên xwe yên zilam re xeber nede? 17.02.15 979
13 Gelo pîrek dikare li ba bapîrê xwe servekirî bimîne? 16.03.15 961
14 Ma di dema xwarinê de jî divê ku pîrek serê xwe bigirin? 06.04.15 1.037
15 Piştî muayena jinekolojiyê ma lazim e ku pîrek xusla xwe rakin? 28.04.15 835
16 Ma rast e ku kesê ‘umreyê bike hec jî lê ferz dibe? 28.05.15 861
17 Ma rojname dikare xwendakarên xwe bi rêya kupon û pişkê bibe ‘umreyê? 19.06.15 865
18 Qirêja ku ji guhan derdikeve ma xuslê betal dike? 07.07.15 818
19 Ma çend hedîs ji Pêxemberê me hatine ragihandin? 03.09.15 809
20 Ma Pêxemberê me di bihuştê de dê bi diya me Meryem re bizewice? 20.10.15 944
21 Peydakirina 7 peykerên fîlan di malê de ma oxiriyê tîne? 21.12.15 757
22 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 825
23 Ma bi borina demê re nîkah betal dibe? 11.03.16 788
24 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 770
25 Di axirzeman de ma divê îmana meriv mîna ya pîrejinan be? 23.05.16 615
26 Di rojiyê de divê em rîayeta kîjan welatî bikin? 20.06.16 665
27 Ma pirsyarî û lêpirsînên di heqê Xwedê yan jî afirandinê de, meriv dike kafir? 27.07.16 638
28 Ger zilamekî biyanî porê pîrekekê bibîne, gelo desmêja wê dişikê yan na? 31.08.16 669
29 Ma nîkaha dînî li ku tê birîn? 11.10.16 530
30 Heke di gava birîna marê de pîrek hebe çi dibe? 07.11.16 466
31 Ma pîreka di heyza de dikare biçe serdana goristanê? 30.11.16 553
32 Ma ji bo sê mehan tu duayek heye? 16.01.17 586
33 Ma mirov dikare di şeva mîracê de beşdarî nîşaniyê bibe? 21.02.17 414
34 Ji dêvla nimêjên sunnet mirov qezayên xwe bike 22.03.17 424
35 Ma lazim e ku şahidên nîkahê Misilman bin? 26.05.17 311
36 Ma sezayê qisasê li ser dîlên cengê tê tetbîqkirin? 21.07.17 268
37 Ma mirov dikare ji yekî xeyrimuslim qurbanî/boraqê bikire? 23.08.17 250
38 Ji bo têgihîştina Qur’anê di esra seadetê de komxebatî dihat kirin? 10.10.17 185
39 Ma li gorî Qur’anê zimanê heyînên bêcan jî heye? 16.11.17 130
40 Bêjeya ummetê di Qur’anê de di kîjan wateyan de hatiye bikaranîn? 20.12.17 171
41 Ma guhdarkirina bi rêya radyo, televîzyon û cd’yê dikeve şûna xetma Qur’anê? 01.02.18 68
42 Kesên nexweş dê çawa desmêj bigirin? 18.01.14 1.163
43 Meriv dikare girtina rojiyê li xwe nezir bike? 19.01.14 896
44 Ji dikana ku mey lê tê firotin, gelo caiz e ku meriv tiştekî bikire? 21.01.14 1.119
45 Gelo şikandina çekan, caiz e? 21.01.14 1.097
46 Ez dixwazim wesayitekê bikirim, da ku nekevim faîzê divê ez kîjan rêyê bişopînim? 21.01.14 1.110
47 Dema deyndêrê meriv bimire, divê meriv çi bike? 22.01.14 2.183
48 Gelo ‘ideyê pîreka ku cara sêyem hatibe berdan, çiqas e? 24.01.14 1.141
49 Pîreka ku bi rêya îftidayê ji mêrê xwe qetiya be, ma dikare dîsa pê re bizewice? 24.01.14 1.066
50 Humkê girî û xemgîniya ji bo miriyan 03.02.14 1.117
51 Ma di Îslamê de piştî ku meriv dimire îsqata ji bo rojî limêj û hwd. heye yan na? 03.02.14 1.232
52 Ma cezayê kesê ku teşwîqa dizî û mêrkuştinê bike çi ye? 04.02.14 1.129
53 Beriya têkiliya cinsî, ma xwendina duayekî ku hatibe tewsiyekirin heye? 06.02.14 983
54 Ma di rojên cejnê de munasebeta cinsî heram e? 06.02.14 1.027
55 Ji bo çûna limêja înê, ma lazim e ku ez ji xwediyê kar destûrê bistînim? 10.02.14 929
56 Ma rast e ku dua, bê selat û selamdayina li ser Pêxember (s.a.w) qebûl nabin? 11.02.14 1.082
57 Ma ji bo şeva gerdekê tu duayekî taybet heye? 11.02.14 2.013
58 Kesên nexweş dê çawa desmêj bigirin? 13.02.14 838
59 Diya me ‘Eyşe, ma neh salî bû bi Pêxemberê me re zewicî? 19.02.14 1.058
60 Ma zewaca bi yeka qereçî re durist e? 19.02.14 1.080
61 Gelo xwişk û biratiya bi rêya xwînê jî heye? 19.02.14 1.112
62 Ma meriv serî li “tüp bebekê” bide yan jî bi qedera razî bibe û sebir bike? 19.02.14 1.097
63 Ma mêr û jin dikarin li derve bi destê hev bigirin û bimeşin? 19.02.14 1.768
64 Ma seqetên ku nikarin tu karî bikin, dikarin pereyê xwe di faîzê de bixebitînin? 23.08.14 1.119
65 Meriv li ser înternetê zêr bikire û bifiroşe, caiz e yan na? 23.08.14 992
66 Gelo di navbera Mislimanên cîhanê yekîtiyek di fetwadayinê de heye? 29.08.14 988
67 Ma di Îslamê de borîna demê heye? Eger hebe jî dema wê çiqas e? 18.11.14 829
68 Ma rêwî û nexweşên ku nikarin rojiyê bigirin jî dê fitrên xwe bidin? 22.11.14 869
69 Ma kuştina dujminên dînê Îslamê caiz e? 25.12.14 784
70 Ji bo xizmetên dînî meriv dikare ji xeyrimusliman alîkariyan kom bike? 24.01.15 846
71 Di hevdîtina bi merivên xwe yên nêz re divê meriv bala xwe bide çi? 19.02.15 933
72 Ma bûk dikare li cem xezûrê xwe servekirî bimîne? 19.03.15 895
73 Ma durist e ku pîrek biçin hemama jinan? 09.04.15 957
74 Piştî tedawiya bo çêbûna zarokan ma divê ku pîrek xusla xwe rakin? 30.04.15 761
75 Pîreka ku li cem doktorê zilam muayene bibe, ma lazim e ku xusla xwe rake? 29.05.15 929
76 Ma pîrekek di hefteyekê de dibe ku du caran têkeve cilan? 22.06.15 808
77 Ma hurmeta ku ji bo ava zemzemê tê nîşandan di cihê xwe de ye? 11.07.15 768
78 Ma însanan bi kîjan mebestan hedîs lêanîne? 07.09.15 779
79 Wesiyeta Şêx Ehmed, ma rast e yan jî xurafe ye? 21.10.15 869
80 Xidirellez çi ye? Ma tu girîngiyeke wê di dînê me de heye? 22.12.15 777
81 Ma rast e ku di her sed salî de mucedidek tê? 12.02.16 776
82 Ma gotina “Em ji cîhada biçûk hatin bal ya mezin” hedîs e? 14.03.16 784
83 Ma hedîsa “Kesê suneta min îhya bike, xêra sed şehîdî jê re heye” sehîh e? 14.04.16 691
84 Ma di dema Pêxemberê me de, nîkaha dînî tune bû? 24.05.16 686
85 Gelo rojî heta şevê an jî heta êvarê tê girtin? 21.06.16 660
86 Ma Xwedê Teala jirêderketina însanan dixwaze? 28.07.16 640
87 Ma xwarina goştê heywanên ku Cihû û Fileh serjê dikin, helal e? 03.09.16 513
88 Piştî birîna mahrê, ma şert e ku bûk û zava bi hev şa bibin? 12.10.16 522
89 Ma di marê de şahidiya Xwedê bi tenê ne kafî ye? 08.11.16 547
90 Ma mirov dikare di roja cejnê de biçe ziyareta goristanê? 02.12.16 485
91 Girtina rojiyê di sê mehan de 17.01.17 513
92 Ma mirov dikare di şeva mîracê de beşdarî şahiya nîşaniyê bibe? 22.02.17 466
93 Ma fermana bi kirina ‘îbadetê, qezakirina wê jî di xwe de nahewîne? 27.03.17 410
94 Erbabê pîşeyên giran dê çawa rojiyê bigrin? 29.05.17 318
95 Gelo di Îslamê de kole û cêrîtî heye? 24.07.17 257
96 Ma divê ku ji sê parên qurbanê du par werin belavkirin? 24.08.17 270
97 Ma Xwedê Teala hin Cihû mirandine û piştre vejandine? 11.10.17 195
98 Gelo Qur’an di kîjan mijaran de agahiyên ronker dide me? 17.11.17 134
99 Ma Qur’an kitêbeke ku bi tenê xitab/bang li mêran dike? 21.12.17 136
100 Ma rihstên, Ezraîl e? 02.02.18 98