Hukmê ewladgirtina zarokê/a hêj nû hatiye dinyayê, çi ye?
Fetwayen Kurdi > Ewladgirtin > Fetwayên Nivîskî Tarih: 13 Şubat 2014

Pirs: Ji aliyê Îslamî ve, hukmê ewladgirtina zaroka/ê hêj nû hatibe dinyayê çi ye? Gelo ew zarok dibe wekî zaroka mirov a rastîn û ew jî jê re dibin dê û bav?

Bersiv: Di dema cahiliyê de li ba Ereban ewladgirtina zarokan, adetek belavbûyî bû û pir dihat dîtin. Zarok, mîna zarokê heman dê û bavî dihat hesibandin. Dema ku bavê vî bimira jî dibû xwediyê mîrata mayî. Îslam ew rewşa han ji holê rakir. Xwedê Teala di Qur’ana Pîroz de wiha ferman dike:

…û zirkurên we jî ji we re nekirine wekî kurên we yên rastîn! Bi bavê wan gazî wan bikin. Ev, li cem Xwedê dadmendtir e. Vêca eger hûn bavên wan nizanibin, ew birayên we yên dîn û dostên we ne.”[1]

Di ola Îslamê de ewladgirtin hatiye qedexekirin. Encax, mezinkikirina zarokên bêkes, pir bi xêr e. Lê belê, divê mirov pir bala xwe bide van tiştên li jêr:

1 – Divê zarok bizanibe ku ew kesên wî xwedî dikin û lê xwedî derdikevin ne dê û bavê wî yên rastîn in.

2 – Piştî mirina wan, zarok nabe xwediyê tu mîratê, encax bi rêya wesiyetê zarok dikare pareke diyar ji mîratê bigire. Ew jî eger mîratxwerê mirî hebin divê wesiyet, ji sêyeka mal ne pirtir be.

3 – Pêwîst e ji bîr neke ku, ew yekî xerîb e û van kesan lênerîna wî dane ser xwe. Kur dibe yan jî keç dibe, tu cudatiya wan ji mirovên xerîb ên din tune ye.

Eger zarok hêj nû hatibe dinyayê were ewladgirtin û ji aliyê pîrekê we bê şîrdayîn, wê gavê pîrek dibe diya wê/î ya şîr. Di vê rewşê de xerîbtiya di navbera wan de herçiqas ne ji her aliyî ve be jî lê belê ji aliyê zewacê êdî tu xerîbtî di navbera wan de namîne û li hevdu heram dibin.

Xwedîderketina li zarokên bê dê û bav û mezinkirina wan bi riayeta rê û rêbaza rast wekî ku me got, karekî pir mezin û bi xêr e. Di vî warî Pêxember (s.a.v) wiha ferman dike:

Kesê li sêwiyekî binihêre û wî biparêze, di cenetê de wekî tilîya şehadetê û ya navîn em ê nizî hev bin.”[2]



[1] Ehzab, 33/4-5.

[2] Buxarî, Edeb, 24; Muslim, Zuhd, 42.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma pîrek piştî mesihkirina guhan, paşiya stûyê xwe jî mesih dikin? 17.01.14 2.886
2 Ma meriv dikare li piyan mîz bike? 18.01.14 1.590
3 Rojiya nezir, ma divê ku li pey hev were girtin? 19.01.14 1.389
4 Gelo durist e ku meriv malê xwe bi du bihayên ji hev cuda bifiroşe? 21.01.14 1.601
5 Hukmê beşdarbûna rêxistina Lyonessê çi ye? 21.01.14 1.554
6 Qezenckirina pereyan bi rêya serîlêdana malperan, helal e? 21.01.14 1.575
7 Berdana ku ne li gorî ayetên pêşî ji sûreyê Telaq be, gelo durist e yan na? 24.01.14 1.530
8 Ma meriv dikare di hundirê ‘ideyê de jina xwe cara duyem berde? 24.01.14 1.493
9 Lîstina pîreka bi mêr li hember zilamên biyanî, ma dibe sedem ji bo xerabûna nîkaha wê? 24.01.14 1.555
10 Ma meriv dikare termê miriyên xwe bişewitîne? 03.02.14 1.820
11 Bêjeya “el-‘ezab” ya ku di mijara recmê de derbas dibe, tê çi wateyê? 04.02.14 1.538
12 Ma kuştina neyarên dînê Îslamê caiz e? 06.02.14 1.672
13 Eger masturbasyon mekrûh be, ma çima piştî kirina wê ez ewqas nerihet dibim? 06.02.14 1.326
14 Gelo heram e ku meriv behsa jiyana xwe ya cinsî bike? 06.02.14 1.290
15 Kesê xutba înê dixwîne, ma ne pêwîst e ku li pêşiyê limêj jî bike? 10.02.14 1.384
16 Mena duayê “Ya hey, ya qeyûm bi rehmetîke estexîsû” çi ye? 11.02.14 1.645
17 Hukmê dawetê çi ye? 13.02.14 1.729
18 Bi şermezarî dinivîsim, ez hevzayend im. Lava dikim alîkariya min bikin? 13.02.14 1.517
19 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.607
20 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.454
21 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.554
22 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.704
23 Ma di faîzê de bi tenê rêjeya zêde û bilind heram e? 23.08.14 1.452
24 Ji bo kişandina krêdiyê, gelo caiz e ku meriv bibe navgîn? 23.08.14 1.465
25 Hukmê kaskokirina otomobîlan çi ye? 23.08.14 1.536
26 Gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 29.08.14 1.551
27 Seddî zerayi‘ çi ye? 18.11.14 1.236
28 Ma sedeqeya fitrê piştî meha Remezanê jî tê dayin? 02.12.14 1.159
29 Ma divê em bijartina Cihûyan li ser aleman çawa fêhm bikim? 30.12.14 1.176
30 Ma ji bo teseturê tu duayek heye? 29.01.15 1.456
31 Kesê ferzbûna teseturê mandel bike ma ji dîn derdikeve? 24.02.15 1.592
32 Niyeta xuslê çawa tê anîn? 26.03.15 1.345
33 Ma pîrek jî bi cenabet dikevin? 14.04.15 1.303
34 Kesê nikaribe li Muzdelîfeyê bisekine ma divê çi bike? 04.05.15 1.357
35 Hukmê recma şeytên di hecê de çi ye? 31.05.15 1.257
36 Di munasebeta cinsî de kengî xusul lazim dike? 23.06.15 1.252
37 Ma zilam dikarin di mijarên mîna xusul û heyzê de pîrekan agahdar bikin? 13.07.15 1.271
38 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 1.418
39 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 1.403
40 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 1.378
41 Divê em ayeta “Îsa, ji bo qiyametê zanînek e”, çawa fêhm bikin? 17.02.16 1.124
42 Gotina “Ne di erd û asîmanan de, lê di dilê bendeyê xwe yê bawermend de bi cih dibim” hedîs e? 16.03.16 1.275
43 Ma hedîsa “Ez hatime şandin da ku exlaqê xweş temam bikim” sehîh e? 19.04.16 1.362
44 Ma di sekratê de pelîd tê ku îmana meriv bistîne? 30.05.16 1.015
45 Nexweşên diyabetê, gelo lazim e ku di meha Remezanê de rojî bigrin? 23.06.16 1.193
46 Ji alimên berê, gelo yekî ku ayeta 4’an ji sûreyê Îbrahîm mîna we fêhm kiribe heye? 01.08.16 1.120
47 Ma helwesteke rast e ku mirov xanima xwe nebe hecê? 04.09.16 983
48 Gava bi dilê malbatê jî be, ma mirov dikare bi destê hev bigire? 17.10.16 1.061
49 Di marê de çima destûra welî şert e? 10.11.16 1.082
50 Ma divê goristan li nav an jî li der bajêr be? 07.12.16 1.023
51 Ma rastiya hedîsa “Receb meha Xwedê ye, Şe‘ban ya min e, Remezan jî ya umeta min e.” çi ye? 19.01.17 951
52 Ma îda Remezan û Qurbanê jî mîna şevên qendîlê bid‘et e? 24.02.17 888
53 Ma destdirêjiya mafê mirovan tê bexşandin an na? 29.03.17 840
54 Cezayê kesê ku rojiya xwe dixwe çi ye? 31.05.17 992
55 Ma turnûvayên werzîşê yên bi xelat qumar e? 26.07.17 724
56 Ma Xwedê Teala bi her însanî re -bi awayekî- diaxive? 05.09.17 718
57 Ma divê em ayeta 45an ji sûreyê Alî Îmran ji aliyê qederê ve çawa fêhm bikin? 16.10.17 877
58 Di fêhmkirina Qur’anê de girîngiya bizava îctihadê çi ye? 21.11.17 630
59 We çima ayeta 29an ji sûreyê Sad ji wergerên din cuda tercume kiriye? 26.12.17 742
60 Ma divê em piştgiriya bi rêya ruh -li bawermendan- çawa fêhm bikin? 06.02.18 692
61 Ma Misilman û xeyrimuslim dibin wêrisên hev? 02.03.18 619
62 Ma meseleya “‘awliyye”yê ya di mîratê de çi ye? 28.03.18 524
63 Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin? 02.05.18 419
64 Kesê ji ber sedemekî meşrû rojî negre ma lazim e ku pereyan bide? 22.05.18 468
65 Ma meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin?  12.06.18 364
66 Çima di mîratê de mêr ji jinan pirtir parê digrin? 18.07.18 290
67 Ma xwendina sûreyê ‘Esr di dawiya civînê de pêdiviyeke olî ye* 05.09.18 370
68 Ma ez dikarim pereyê xwe yê heram bidim kesên hewcedar? 04.10.18 311
69 Ma em di encama zewaca zarokên Adem (a.s) bi hev re zêde bûne? 01.11.18 193
70 Ma Misilman henekan dikin? 30.11.18 203
71 Ma rast e ku “jina bêhn di xwe dabe, heta xusla xwe raneke nikare nimêj bike” 10.01.19 293
72 Ma mirovê meynoş heta 40 rojan nikare nimêj bike? 28.02.19 175
73 Ma mêr dikare li malê li pêşiya hevser û zarokên xwe îmamtiyê bike? 17.04.19 158
74 Ma mirov dikare qurbanê bexşî komel û weqfan bike? 18.06.19 144
75 Ma mirov dikare ji şîr û hiriya qurbanê îstifade bike? 06.08.19 90
76 Ma li axretê kesên ku bêpirsyarî û dayina hesab dikevin bihuştê dê hebin? 17.09.19 98
77 Ma jiyana li bihuşt û dojehê ebedî ye? 31.10.19 78
78 Ma xew û baberdan desmêjê dişikînin? 17.01.14 1.674
79 Di desmêjê de îstibra çawa tê kirin? 18.01.14 1.633
80 Gelo mirov dikare li ba dê-bavê xwe, ji zarokên xwe hez bike? 19.01.14 1.258
81 Gelo di karkirinê de, tu sînorekî diyar heye yan na? 21.01.14 1.517
82 Ma stendina kuponan caiz e? 21.01.14 1.505
83 Eger meriv bibe hemwelatiyê Dewletên Ewrûpa, rast e ku meriv ji dîn derdikev? 22.01.14 1.356
84 Dema şahid tune bin, gelo telaq pêk tê yan na? 24.01.14 1.446
85 Gelo mehr ji pîreka ku berî zîfafê hatibe berdan re heye? 24.01.14 1.281
86 Ma vekirina cihên mehrem tu bandorê li nîkaha pîrekê dike? 24.01.14 1.419
87 Gelo çima goştê hin însanên mirî, narize? 03.02.14 1.827
88 Ma dibe ku gotina “sed daran” di mijara cezayê zinayê de sembolîk be? 04.02.14 1.616
89 Ma Elmanya daru’l-herb e û pîrekên wan jî dikevin bin hukmê qerwaşan? 06.02.14 1.795
90 Ma guneh e ku mirov livên jina xwe ramûse? 06.02.14 1.329
91 Zilam, dema şîrê pîreka xwe vexwe ma eqrebatî di navbera wan de çêdibe? 06.02.14 1.339
92 Ma roja înê dema xutbe tê xwendin, limêjên sunet tên kirin? 10.02.14 1.311
93 Ma di dua de divê meriv herdu destên xwe bide ber hev an ji hev veqetîne? 11.02.14 1.580
94 Li gorî Îslamê daweteke munasib divê çawa bê kirin? 13.02.14 1.596
95 Herçiqas zor û zehmet bû jî, êdî min dev ji gaytiyê berda? 13.02.14 1.400
96 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.589
97 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.534
98 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.683
99 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.565
100 Ma gunehê kesê faîzê dide û yê distîne, mîna hev e? 23.08.14 1.551