Duayê desmêjê, çawa tê kirin?
Fetwayen Kurdi > Desmêj > Fetwayên Nivîskî Tarih: 18 Ocak 2014

Pirs: Ma mirov piştî desmêjê kîjan dua an jî duayan dixwîne?

Bersiv: Piştî desmêjê mirov kelîma şehadetê bibêje kafî ye. Li gorî hedîsa ku dê li jêr were, ev tewsiyeyek xweş e ji Pêxember (s.a.w). ‘Uqbe kurê Amir (x.j.q) gotiye ku: “Dema ku em li ba Qasidê Xwedê bûn, me karên xwe bi destê xwe dikir û şivantiya hêştirên xwe me bi dorê dikir. Rojekê bû dora min ya şivantiyê. Êvarê min deve birin axur. Ez gihaştim Qasidê Xwedê ku ji gel re sohbet dikir û min jê wiha bihîst: “Eger yek ji we xweşik desmêj bigire, piştre bi dil û rûyê xwe berê xwe bide (limêjê) û du reket limêj bike Xwedê Teala, teqez hukum dike ku ew kes dê here bihuştê. ” Min got, “çiqas xweş, çiqas xweş”, yekî ku li pêşiya min bû got, “Ya ‘Uqbe! Tiştê berê ji yê niha xweştir bû.” Min dît ku ew Umer e (x.j.q). Min jê pirsî “Tiştên berê çi bûn ya Ebû Hefse?” Wî wiha bersiv da: Beriya ku tu werî bi hindikî Qasidê Xwedê Teala got ku: “Eger yek ji we xweşik desmêj bigire, piştre bibêje “Ez şahdeyiyê didim ku ji Xwedê pê tu îlah tune ne û ez şahdeyiyê didim ku Muhemmed bende û qasidê wî ye heşt deriyên bihuştê (bi hev re) jê re vedibin ji kîjanî bixwaze dikevê.”[1]

Mebest ji îfadeya ku di hedîsê de “deriyên bihuştê (bi hev re) jê re vedibin” derbas dibe, “ya bi mena heqîqî –rastînî – wê gavê bi xwe deriyên wê jê re vedibin û li benda wî kesî ne. An jî mebest ji vebûna deriyan, wî kesî karekî wiha kiriye ku pê deriyên bihuştê vedibin.”[2]



[1] Muslim, Teharet, 17 (234); Ebû Dawûd, Teharet, 65; Nesaî, Teharet, 109.

[2] Bnh. Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, amadekar: Necati Yeniel, Hüseyin Kayapınar, Weşanxana Şamil, Stenbol 1987, I, 309.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma di dînê me de, munasebeta bi pîrekê re ji paş ve teqez hatiye heramkirin? 06.02.14 1.225
2 Li gorî mezheban ji bo limêja înê herî kêm divê çend kes hebin? 10.02.14 1.333
3 Ma helal e ku mirov di gava limêja înê de li ser înternetê karê kirîn û firotinê bike? 10.02.14 1.264
4 Ma rast e ku bêjeya “Amîn” ji Cihûyan derbasî çanda Misilmanan bûye? 11.02.14 1.625
5 Pereyê bi emanet dema telef bibe, dê kî wî pereyî bide? 13.02.14 1.657
6 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 13.02.14 1.717
7 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 1.498
8 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 1.649
9 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 1.435
10 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.683
11 Da ku însan jê îstifade bikin, ma meriv dikare malê xwe têxe faîzê? 23.08.14 1.502
12 Dema banka krêdiyê dide, ma qey pereyan nafiroşe ango bazirganiyê nake? 23.08.14 1.504
13 Gelo caiz e ku meriv xeyrî menqûlên xwe bi kirê bide bankayan? 23.08.14 1.523
14 Heram çi ye û cureyên wê çi ne? 18.11.14 1.467
15 Tebyîna Pêxember ya Qur’anê ma ne ravekirina wê ye? 18.11.14 1.442
16 Ma sedeqeya fitrê divê ku ji cinsê xwarinan bê dayin? 03.12.14 1.224
17 Meriv dikare diyariyan bide yên xeyrimislim? 08.01.15 1.244
18 Hukmê lixwekirina çarşevê çi ye? 05.02.15 1.541
19 Pîrekeke misliman ma dikare werzişê bike? 06.03.15 1.595
20 Dagirtina diranan, ma dibe asteng bo rakirina xuslê? 29.03.15 1.218
21 Ma meriv niyeta hecê çawa tîne? 20.04.15 1.224
22 Ma delîla ferzbûna sekna li ‘Erefeyê çi ye? 11.05.15 1.369
23 Di rewşên ku em nikarin xwe bişûn de ma dibe em teyemum bigirin? 13.06.15 1.153
24 Pîraka ku dema cilê wê xelas bûbe û dîsa jî xwînê bibîne, dê çi bike? 02.07.15 1.130
25 Ma pîreka di xwînmehê de dikare bikeve mizgeftê? 25.08.15 1.200
26 Ma hedîsa “Kesê nîşangêriyê hîn bibe û biterikîne, ne ji me ye” sehîh e? 29.09.15 1.295
27 Pîreka bi hemil gava porê xwe kur bike, ma zarokê/a wê dê temenkin be? 01.12.15 1.160
28 Hedîsa bihuşt di bin piyên dayikan de ye 20.01.16 1.338
29 Ma hedîseke wiha “Kesê ji Xwedê sebrê bixwaze, wî bela xwestiye” heye? 26.02.16 1.240
30 Ma gotina “Saetek bi tefekkur, ji îbadeta sunet ya salekê bi xêrtir e” hedîs e? 30.03.16 1.176
31 Ma hedîsa “Roja qiyametê ez ê berî her kesî têkevim bihuştê” sehîh e? 27.04.16 1.150
32 Rojî çi ye? Ma hûn dikarin tarîfa wê bikin? 06.06.16 1.205
33 Gelo hebên bin zimên digihîjin mîdeyê û rojiyê dişikînin? 30.06.16 1.112
34 Ji bo qezenceke helal, divê bi taybetî meriv li çi miqate be? 08.08.16 1.110
35 Ma pêwendiyên me bi kesên dînê xwe najîn re divê çawa be? 22.09.16 1.034
36 Hukmê xebata pîrekan çi ye? 25.10.16 882
37 Ma şert e ku di birîna nîkahê de welî jî hazir be? 17.11.16 980
38 Ma caiz e bijîşk li gorî jimara nexweşên ku dişînin saziyên taybet ucret bigirin? 27.12.16 1.053
39 Ma Dîyanet çima hîn jî şevên qendîlê pîroz dike? 08.02.17 883
40 Ma qezakirina nimêjê heye? 07.03.17 1.135
41 Hukmê xeyda ji cîranan çi ye? 05.05.17 818
42 Ma ultrason, rontgen û tomografî rojiyê dişkîne? 15.06.17 807
43 Ma lîstikên ku li hember xelatekê tên lîstin dibe qumar? 03.08.17 682
44 Ayetên di der barê jiyana Pêxemberê me de çima di Qur’anê cî digrin? 20.09.17 772
45 Ma mebest ji ayeta “Bawermend berê xwe ji tiştên beredayî vedigerînin” çi ye? 27.10.17 719
46 Heywanên ku di (En‘am) ayeta 143 û 144an de derbas dibin 8 cot in, an 8 nêr û mê ne? 04.12.17 684
47 Ma hukmê sedeqeya necwayê di roja me de jî heye? 10.01.18 605
48 Ma gotina “heke jin servekirî be ferîşte nakevin malê”, rast e? 13.02.18 632
49 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 535
50 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 455
51 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 387
52 Ma kesê bêyî îradeya xwe verşê dikare rojiya xwe bişkîne? 28.05.18 452
53 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 355
54 Ma mirov dikare bi cîhazên ku bernameyên Qur’an û hedîsê li wan barkirî ye, biçe daşirê? 26.07.18 386
55 Mamoste, da ku gel netirsînin ma nabe hûn hin tiştan nebêjin? 13.09.18 325
56 Hukmê bikaranîna firçeyên ku ji mûyê beraz hatine çêkirin çi ye? 11.10.18 285
57 Ma gotina “’eleyhisselam” ji bo Hz. ‘Elî tê bikaranîn? 12.11.18 218
58 Ma gotina îlahiyan digel amûrên muzîkê durist e? 10.12.18 182
59 Ma nabe ku karkerên me nimêjên xwe bihêlin qezayê? 28.01.19 240
60 Ma nimêjeke bi navê nimêja hacetê heye? 12.03.19 187
61 Ma caiz e ku mirov piştî nimêjan li mizgeftê bi destê hev bigre? 29.04.19 159
62 Ma mirov dikare goştê qurbanê bide kesên ateîst? 19.07.19 125
63 Ma bêjeya fecr û feleqê di heman wateyê de ne? 29.08.19 52
64 Ma mirov di ber sikratê de dê êş û azarê bikşîne? 30.09.19 51
65 Eger Yûnus aleyhisselam tewbe nekiriba dê çi bibûna? 18.11.19 18
66 Hukmê mesihkirina paş stû çi ye? 17.01.14 1.708
67 Gelo bi desmêjekê, çend limêj tên kirin? 18.01.14 1.761
68 Meriv dikare têkilatiyên xwe ji eqrebayên xwe bibire? 19.01.14 1.604
69 Malê ku di destê me de ye, dema bihayê wê zêde bibe, ma divê em bi kîjan bihayî bifiroşin? 21.01.14 1.535
70 Hukmê malê ku bi rêya fermî nehatibe qeydkirin û bikir jî ew teslîm negirtibe, dê çawa be? 21.01.14 1.582
71 Gelo dermankirina bi rêya bioenerjiyê, mumkin e? 22.01.14 1.241
72 Mena bêjeya ‘idde çi ye? 24.01.14 1.484
73 Di kîjan halan de lazim e ku mêr, mehrê bide pîrekê? 24.01.14 1.579
74 Gunehê kesên sêhrê dikin û yên didin kirin çi ye? 03.02.14 1.642
75 Hukmê kirina limêja mirî piştî definkirinê li ser gorê çi ye? 03.02.14 1.615
76 Ma di umetên berê de jî destê dizan dihate jêkirin? 04.02.14 1.477
77 Gelo hemî nexweşiyên derûnî bi sedem cinan e? 06.02.14 1.662
78 Hukmê girêdana lûleyên malzarokê çi ye? 06.02.14 1.343
79 Gelo tu hewcedarî bi ezana ku beriya xutba înê tê xwendin heye? 10.02.14 1.437
80 Ma pîrek roja înê, limêja xwe ya nîvro kengî dikarin bikin? 10.02.14 1.356
81 Hukmê duakirina bi hev re di Îslamê de çi ye? 11.02.14 2.662
82 Ma di Qur’anê di derbarê çêbûna bi qusûr de, tu agahî hene? 13.02.14 1.416
83 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.579
84 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 1.556
85 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 1.559
86 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 1.525
87 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.645
88 Meriv dikare deynê bavê xwe yê krêdiyê bi kara ji faîzê bide? 23.08.14 1.430
89 Kesê mecbûrî faîzê dibe, gelo di guneh de dibe mîna yê ku faîzê dixwe? 23.08.14 1.509
90 Teqawidiya ferdî çi ye? 23.08.14 1.498
91 Ma têgehên mîna wacib, mekrûh, musteheb çawa pêk hatine? 18.11.14 1.218
92 Eger her kes bikaribe xwe bigihîne hikmetê, wê demê ma çi hewcedarî bi pêxemberan dimîne? 18.11.14 1.273
93 Ma fitre bi rêya wekaletê tê dayin? 15.12.14 1.163
94 Ma meriv dikare beşdarî merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim bibe? 12.01.15 1.169
95 Bêjeya “celabîb”ê, ma bi mena çarşevê ye? 06.02.15 1.478
96 Ma durist e ku meriv di saloneke ku mêr û jin tevlîhev in werzişê bike? 07.03.15 1.435
97 Pîrek dikarin servekirî tizbiyê bikişînin? 31.03.15 1.444
98 Kesê ku niyeta hecê kiribe, lê derfeta çûyinê nedîtibe? 20.04.15 1.180
99 Pîreka ku di heyza de be, gelo dikare Ke‘beyê tewaf bike? 19.05.15 1.223
100 Di xuslê de ma divê ku pîrek guliyên xwe vekin? 14.06.15 1.213