Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Zewac Tarih: 19 Şubat 2014

Pirs: We di fetwayeke ku di malpera xwe de wiha nivîsandiye: Bekarbûn herçiqas girîng be jî lê belê dibe ku zara keçikantiyê bi sedemên curbicur mîna bi qevzandinê, ketinê, xweavitina ji cihekî bilind û hwd. qetiyabe. Ji ber prensîba, heta ya li dijî meriv neyê tesbîtkirin, meriv bê sûc tê hesabkirin, divê were ferzkirin ku zara keçikantiyê bi sedemekî wiha xerabûye û nirxandina mijarê divê di lehê keçikê de were kirin. Ne mêrê wê, ne dadgeh ne jî tu kesekî din nikare bipirse, ka zara te bi çi sedemî xera bûye. Mafekî wiha ji tu kesî re nehatiye dayin. Di paragrafê de hevoka dawî, “Mafekî wiha ji tu kesî re nehatiye dayin” bi serê min neket. Gelo di vir de tu pirsgirêk tune ye? Zilam, tiştekî wiha çawa nikare ji pîreka xwe bipirse? Eger mêr jî nepirse dê kî bipirse?

Bersiv: Bersiva ku me daye, eger hûn careke din bi hizir bixwînin, hûn ê bibînin ku tê de tu pirsgirêk tune ye. Mîna ku di wir de jî hatiye ravekirin, zara keçikantiyê dibe ku bi sedemên curbicur mîna bi qevzandinê, ketinê, xweavitina ji cihekî bilind û hwd. qetiyabe û haya keçikê jê tune be! Ji tiştê ku haya keçikê jê tune ye meriv wê bide pirsyarkirin, tê mena ku meriv ew li felaketê qelibandiye. Ev, dişibe tesbîta sûcê zinayê. Heta ku çar zilam bi çavên serê xwe kirina zinayê nebînin, biryara zinakirinê di heqê pîrekê de nayê dayin. Ango dema zilamek an du zilam an jî sê zilam bibêjin ku pîrekekê zina kiriye, ev angaşta wan nayê qebûlkirin. Heta zilamê pîrekê jî dema nikaribe çar şahidan bîne, cezayê zinayê li pîrekê nayê tetbîqkirin. Ev hemî, ji ber cihê pîrekan ê di civatê de ji aliyê Xwedê ve mîna mertal û starekê ne ku ji wan re hatine danîn.

Di derbarê vê mijarê de di pirtûkên fiqhê de ev hukmê han heye:

Pîreka ku bi şertê bekarbe –bi hinek ji mehrê pê re nîkah hatibe kirin- piştre dema bi mêrê xwe re têkeve munasebeta cinsî, kişif bibe ku ne ezeb e, divê hemî mehra ku li hev kirine bide. Lewra bekarbûn, dibe ku bi sedemên curbicur mîna bi ketinê, qevzandinê xera bûbe. Biryara ku pîrek di rewşeke baş de ye, tê dayin.” [1]



[1] Ömer Nasuhi Bilmen, Hukuk-ı İslamiyye ve Is­tılahat-ı Fıkhiyye Kâmusu, Stenbol 1985, II, 141, benda 457.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.413
2 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.362
3 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.506
4 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.403
5 Ma durist e ku nîkaha dînî bê xebera malbatê were birîn? 19.02.14 1.462
6 Di zewacên eqrebayan de çima zarok seqet çêdibin? 19.02.14 1.392
7 Meriv dikare jina xwe berde û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.423
8 Xwesûya min limêj nake, ma divê ez çawa pê re tev bigerin? 19.02.14 1.351
9 Ên ku sirf bi rêya fermî zewicîne, ma zinayê dikin? 19.02.14 1.377
10 Meriv dikare ji yekî ku ne bavê meriv e re bibêje “bavo”? 19.02.14 1.433
11 Ma meriv dikare jina xwe ya nexweş bernede û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.390
12 Ma mafê mêr heye ku li jina xwe ferman bike? 19.02.14 1.529
13 Ma çêdibe ku nîkah bê mehr were birîn? 19.02.14 1.443
14 Ma nîkah bi henekan tê birîn? 19.02.14 1.419
15 Meriv dikare bi pîreka birayê xwe yê mirî re bizewice? 19.02.14 1.340
16 Da ku ez diya xwe razî bikim, ma divê ez bi yekî bê dilê xwe re bizewicim? 19.02.14 1.463
17 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 1.360
18 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 1.442
19 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 1.299
20 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.510
21 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.467
22 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 1.443
23 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 1.425
24 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 1.406
25 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.511
26 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.444
27 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 1.362
28 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.347
29 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.425
30 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 2.566
31 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.352
32 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.431
33 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.490
34 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.390
35 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 1.892
36 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.400
37 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.449
38 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.435
39 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.387
40 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.539
41 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 1.423
42 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 1.433
43 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 1.405
44 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.467
45 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.585
46 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 1.299
47 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 1.423
48 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 1.489
49 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 1.414
50 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 2.158
51 Diya me ‘Eyşe, ma neh salî bû bi Pêxemberê me re zewicî? 19.02.14 1.363
52 Ma nîkaha yeka Şafiî bi yekî Henefî re dê çawa were birîn? 19.02.14 1.363
53 Di şeva gerdekê de tu duayekî taybet heye? 19.02.14 1.383
54 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 19.02.14 1.333
55 Tu ayetek ku behsa bişîrvekirina zarokê bike heye? 19.02.14 1.794
56 Meriv dikare bi yeka ji xwe mezintir re bizewice? 19.02.14 1.387
57 Ma zewaca bi yeka qereçî re durist e? 19.02.14 1.346
58 Gelo xwişk û biratiya bi rêya xwînê jî heye? 19.02.14 1.438
59 Ma meriv serî li “tüp bebekê” bide yan jî bi qedera razî bibe û sebir bike? 19.02.14 1.448
60 Ma mêr û jin dikarin li derve bi destê hev bigirin û bimeşin? 19.02.14 2.073
61 Têkiliya bi nîşaniya meriv re divê çawa be? 19.02.14 1.437
62 Yekî/a Sunî dikare bi yeka/î ‘Elewî re bizewice? 19.02.14 1.345
63 Keçika ku ji diya min şîr vexwaribe, ma dibe xwişka min jî? 19.02.14 1.698
64 Ma caiz e ku pîrekeke xerîb zaroka meriv di malzaroka xwe de mezin bike? 19.02.14 1.449
65 Pîrek kengî dikare xebera hemilbûna xwe ji dost û hevalan re bibêje? 19.02.14 2.655
66 Bi duayên di dema nîşaniyê de nîkah tê birin? 19.02.14 1.315
67 Zilamê ku jina wî bimire, kengî dikare bi yeka din re bizewice? 19.02.14 1.346
68 Meriv dikare bi keçika ku bi xwişka meriv re ji heman pîrekê şîr vexwariye re bizewice? 19.02.14 1.326
69 Di heman demê de nîkah bi du kesan re were birîn? 19.02.14 1.465
70 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.447
71 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.334
72 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.410
73 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.527