Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Zewac Tarih: 19 Şubat 2014

Pirs: We di fetwayeke ku di malpera xwe de wiha nivîsandiye: Bekarbûn herçiqas girîng be jî lê belê dibe ku zara keçikantiyê bi sedemên curbicur mîna bi qevzandinê, ketinê, xweavitina ji cihekî bilind û hwd. qetiyabe. Ji ber prensîba, heta ya li dijî meriv neyê tesbîtkirin, meriv bê sûc tê hesabkirin, divê were ferzkirin ku zara keçikantiyê bi sedemekî wiha xerabûye û nirxandina mijarê divê di lehê keçikê de were kirin. Ne mêrê wê, ne dadgeh ne jî tu kesekî din nikare bipirse, ka zara te bi çi sedemî xera bûye. Mafekî wiha ji tu kesî re nehatiye dayin. Di paragrafê de hevoka dawî, “Mafekî wiha ji tu kesî re nehatiye dayin” bi serê min neket. Gelo di vir de tu pirsgirêk tune ye? Zilam, tiştekî wiha çawa nikare ji pîreka xwe bipirse? Eger mêr jî nepirse dê kî bipirse?

Bersiv: Bersiva ku me daye, eger hûn careke din bi hizir bixwînin, hûn ê bibînin ku tê de tu pirsgirêk tune ye. Mîna ku di wir de jî hatiye ravekirin, zara keçikantiyê dibe ku bi sedemên curbicur mîna bi qevzandinê, ketinê, xweavitina ji cihekî bilind û hwd. qetiyabe û haya keçikê jê tune be! Ji tiştê ku haya keçikê jê tune ye meriv wê bide pirsyarkirin, tê mena ku meriv ew li felaketê qelibandiye. Ev, dişibe tesbîta sûcê zinayê. Heta ku çar zilam bi çavên serê xwe kirina zinayê nebînin, biryara zinakirinê di heqê pîrekê de nayê dayin. Ango dema zilamek an du zilam an jî sê zilam bibêjin ku pîrekekê zina kiriye, ev angaşta wan nayê qebûlkirin. Heta zilamê pîrekê jî dema nikaribe çar şahidan bîne, cezayê zinayê li pîrekê nayê tetbîqkirin. Ev hemî, ji ber cihê pîrekan ê di civatê de ji aliyê Xwedê ve mîna mertal û starekê ne ku ji wan re hatine danîn.

Di derbarê vê mijarê de di pirtûkên fiqhê de ev hukmê han heye:

Pîreka ku bi şertê bekarbe –bi hinek ji mehrê pê re nîkah hatibe kirin- piştre dema bi mêrê xwe re têkeve munasebeta cinsî, kişif bibe ku ne ezeb e, divê hemî mehra ku li hev kirine bide. Lewra bekarbûn, dibe ku bi sedemên curbicur mîna bi ketinê, qevzandinê xera bûbe. Biryara ku pîrek di rewşeke baş de ye, tê dayin.” [1]



[1] Ömer Nasuhi Bilmen, Hukuk-ı İslamiyye ve Is­tılahat-ı Fıkhiyye Kâmusu, Stenbol 1985, II, 141, benda 457.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.435
2 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.499
3 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.494
4 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.450
5 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.574
6 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 1.471
7 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 1.466
8 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 1.462
9 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.512
10 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.645
11 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 1.329
12 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 1.482
13 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 1.541
14 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 1.465
15 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 2.229
16 Diya me ‘Eyşe, ma neh salî bû bi Pêxemberê me re zewicî? 19.02.14 1.406
17 Ma nîkaha yeka Şafiî bi yekî Henefî re dê çawa were birîn? 19.02.14 1.416
18 Di şeva gerdekê de tu duayekî taybet heye? 19.02.14 1.419
19 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 19.02.14 1.374
20 Tu ayetek ku behsa bişîrvekirina zarokê bike heye? 19.02.14 1.837
21 Meriv dikare bi yeka ji xwe mezintir re bizewice? 19.02.14 1.432
22 Ma zewaca bi yeka qereçî re durist e? 19.02.14 1.405
23 Gelo xwişk û biratiya bi rêya xwînê jî heye? 19.02.14 1.483
24 Ma meriv serî li “tüp bebekê” bide yan jî bi qedera razî bibe û sebir bike? 19.02.14 1.504
25 Ma mêr û jin dikarin li derve bi destê hev bigirin û bimeşin? 19.02.14 2.110
26 Têkiliya bi nîşaniya meriv re divê çawa be? 19.02.14 1.487
27 Yekî/a Sunî dikare bi yeka/î ‘Elewî re bizewice? 19.02.14 1.385
28 Keçika ku ji diya min şîr vexwaribe, ma dibe xwişka min jî? 19.02.14 1.729
29 Ma caiz e ku pîrekeke xerîb zaroka meriv di malzaroka xwe de mezin bike? 19.02.14 1.499
30 Pîrek kengî dikare xebera hemilbûna xwe ji dost û hevalan re bibêje? 19.02.14 2.814
31 Bi duayên di dema nîşaniyê de nîkah tê birin? 19.02.14 1.364
32 Zilamê ku jina wî bimire, kengî dikare bi yeka din re bizewice? 19.02.14 1.389
33 Meriv dikare bi keçika ku bi xwişka meriv re ji heman pîrekê şîr vexwariye re bizewice? 19.02.14 1.362
34 Di heman demê de nîkah bi du kesan re were birîn? 19.02.14 1.511
35 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.505
36 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.372
37 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.446
38 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.598
39 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.480
40 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.426
41 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.566
42 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.457
43 Ma durist e ku nîkaha dînî bê xebera malbatê were birîn? 19.02.14 1.493
44 Di zewacên eqrebayan de çima zarok seqet çêdibin? 19.02.14 1.447
45 Meriv dikare jina xwe berde û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.457
46 Xwesûya min limêj nake, ma divê ez çawa pê re tev bigerin? 19.02.14 1.388
47 Ên ku sirf bi rêya fermî zewicîne, ma zinayê dikin? 19.02.14 1.434
48 Meriv dikare ji yekî ku ne bavê meriv e re bibêje “bavo”? 19.02.14 1.471
49 Ma meriv dikare jina xwe ya nexweş bernede û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.443
50 Ma mafê mêr heye ku li jina xwe ferman bike? 19.02.14 1.574
51 Ma çêdibe ku nîkah bê mehr were birîn? 19.02.14 1.532
52 Ma nîkah bi henekan tê birîn? 19.02.14 1.475
53 Meriv dikare bi pîreka birayê xwe yê mirî re bizewice? 19.02.14 1.403
54 Da ku ez diya xwe razî bikim, ma divê ez bi yekî bê dilê xwe re bizewicim? 19.02.14 1.499
55 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 1.404
56 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 1.515
57 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 1.350
58 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.582
59 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.504
60 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 1.480
61 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 1.462
62 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 1.450
63 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.554
64 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.512
65 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 1.422
66 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.407
67 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.464
68 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 2.695
69 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.401
70 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.484
71 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.541
72 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.434
73 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 1.926