Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Zewac Tarih: 19 Şubat 2014

Pirs: We di fetwayeke ku di malpera xwe de wiha nivîsandiye: Bekarbûn herçiqas girîng be jî lê belê dibe ku zara keçikantiyê bi sedemên curbicur mîna bi qevzandinê, ketinê, xweavitina ji cihekî bilind û hwd. qetiyabe. Ji ber prensîba, heta ya li dijî meriv neyê tesbîtkirin, meriv bê sûc tê hesabkirin, divê were ferzkirin ku zara keçikantiyê bi sedemekî wiha xerabûye û nirxandina mijarê divê di lehê keçikê de were kirin. Ne mêrê wê, ne dadgeh ne jî tu kesekî din nikare bipirse, ka zara te bi çi sedemî xera bûye. Mafekî wiha ji tu kesî re nehatiye dayin. Di paragrafê de hevoka dawî, “Mafekî wiha ji tu kesî re nehatiye dayin” bi serê min neket. Gelo di vir de tu pirsgirêk tune ye? Zilam, tiştekî wiha çawa nikare ji pîreka xwe bipirse? Eger mêr jî nepirse dê kî bipirse?

Bersiv: Bersiva ku me daye, eger hûn careke din bi hizir bixwînin, hûn ê bibînin ku tê de tu pirsgirêk tune ye. Mîna ku di wir de jî hatiye ravekirin, zara keçikantiyê dibe ku bi sedemên curbicur mîna bi qevzandinê, ketinê, xweavitina ji cihekî bilind û hwd. qetiyabe û haya keçikê jê tune be! Ji tiştê ku haya keçikê jê tune ye meriv wê bide pirsyarkirin, tê mena ku meriv ew li felaketê qelibandiye. Ev, dişibe tesbîta sûcê zinayê. Heta ku çar zilam bi çavên serê xwe kirina zinayê nebînin, biryara zinakirinê di heqê pîrekê de nayê dayin. Ango dema zilamek an du zilam an jî sê zilam bibêjin ku pîrekekê zina kiriye, ev angaşta wan nayê qebûlkirin. Heta zilamê pîrekê jî dema nikaribe çar şahidan bîne, cezayê zinayê li pîrekê nayê tetbîqkirin. Ev hemî, ji ber cihê pîrekan ê di civatê de ji aliyê Xwedê ve mîna mertal û starekê ne ku ji wan re hatine danîn.

Di derbarê vê mijarê de di pirtûkên fiqhê de ev hukmê han heye:

Pîreka ku bi şertê bekarbe –bi hinek ji mehrê pê re nîkah hatibe kirin- piştre dema bi mêrê xwe re têkeve munasebeta cinsî, kişif bibe ku ne ezeb e, divê hemî mehra ku li hev kirine bide. Lewra bekarbûn, dibe ku bi sedemên curbicur mîna bi ketinê, qevzandinê xera bûbe. Biryara ku pîrek di rewşeke baş de ye, tê dayin.” [1]



[1] Ömer Nasuhi Bilmen, Hukuk-ı İslamiyye ve Is­tılahat-ı Fıkhiyye Kâmusu, Stenbol 1985, II, 141, benda 457.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Têkiliya bi nîşaniya meriv re divê çawa be? 19.02.14 1.563
2 Yekî/a Sunî dikare bi yeka/î ‘Elewî re bizewice? 19.02.14 1.449
3 Keçika ku ji diya min şîr vexwaribe, ma dibe xwişka min jî? 19.02.14 1.787
4 Ma caiz e ku pîrekeke xerîb zaroka meriv di malzaroka xwe de mezin bike? 19.02.14 1.557
5 Pîrek kengî dikare xebera hemilbûna xwe ji dost û hevalan re bibêje? 19.02.14 3.028
6 Bi duayên di dema nîşaniyê de nîkah tê birin? 19.02.14 1.425
7 Zilamê ku jina wî bimire, kengî dikare bi yeka din re bizewice? 19.02.14 1.467
8 Meriv dikare bi keçika ku bi xwişka meriv re ji heman pîrekê şîr vexwariye re bizewice? 19.02.14 1.397
9 Di heman demê de nîkah bi du kesan re were birîn? 19.02.14 1.566
10 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.570
11 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.428
12 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.511
13 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.671
14 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.555
15 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.493
16 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.642
17 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.508
18 Ma durist e ku nîkaha dînî bê xebera malbatê were birîn? 19.02.14 1.545
19 Di zewacên eqrebayan de çima zarok seqet çêdibin? 19.02.14 1.524
20 Meriv dikare jina xwe berde û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.517
21 Xwesûya min limêj nake, ma divê ez çawa pê re tev bigerin? 19.02.14 1.449
22 Ên ku sirf bi rêya fermî zewicîne, ma zinayê dikin? 19.02.14 1.507
23 Meriv dikare ji yekî ku ne bavê meriv e re bibêje “bavo”? 19.02.14 1.522
24 Ma meriv dikare jina xwe ya nexweş bernede û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.516
25 Ma mafê mêr heye ku li jina xwe ferman bike? 19.02.14 1.643
26 Ma çêdibe ku nîkah bê mehr were birîn? 19.02.14 1.618
27 Ma nîkah bi henekan tê birîn? 19.02.14 1.528
28 Meriv dikare bi pîreka birayê xwe yê mirî re bizewice? 19.02.14 1.470
29 Da ku ez diya xwe razî bikim, ma divê ez bi yekî bê dilê xwe re bizewicim? 19.02.14 1.560
30 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 1.461
31 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 1.612
32 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 1.412
33 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.650
34 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.560
35 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 1.529
36 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 1.534
37 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 1.500
38 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.615
39 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.594
40 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 1.496
41 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.470
42 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.536
43 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 2.839
44 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.470
45 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.541
46 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.608
47 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.498
48 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 1.986
49 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.494
50 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.563
51 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.558
52 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.522
53 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.641
54 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 1.524
55 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 1.525
56 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 1.524
57 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.571
58 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.721
59 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 1.382
60 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 1.549
61 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 1.614
62 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 1.551
63 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 2.313
64 Diya me ‘Eyşe, ma neh salî bû bi Pêxemberê me re zewicî? 19.02.14 1.480
65 Ma nîkaha yeka Şafiî bi yekî Henefî re dê çawa were birîn? 19.02.14 1.470
66 Di şeva gerdekê de tu duayekî taybet heye? 19.02.14 1.464
67 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 19.02.14 1.439
68 Tu ayetek ku behsa bişîrvekirina zarokê bike heye? 19.02.14 1.909
69 Meriv dikare bi yeka ji xwe mezintir re bizewice? 19.02.14 1.488
70 Ma zewaca bi yeka qereçî re durist e? 19.02.14 1.468
71 Gelo xwişk û biratiya bi rêya xwînê jî heye? 19.02.14 1.566
72 Ma meriv serî li “tüp bebekê” bide yan jî bi qedera razî bibe û sebir bike? 19.02.14 1.581
73 Ma mêr û jin dikarin li derve bi destê hev bigirin û bimeşin? 19.02.14 2.167