Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Zewac Tarih: 19 Şubat 2014

Pirs: Ma mêr dikare nehêle ku pîreka wî biçe serdana dê û bavê xwe, an na? Mafê mêr yan jî malbata mêr di qedexekirina tiştekî wiha de heye? Li aliyê din, ma durist e ku jin, bê destûra zilamê xwe ji mala xwe derkeve û here serdana mala bavê xwe?

Bersiv: Berdewamkirina têkilatiya merivantiya bi xizman re fermana Xwedê Teala ye. Lewra Xwedê Teala di sûreyê Nîsa de wiha li me şîret dike:

Hay ji Xwedayê ku hûn bi navê wî tişta jihev dixwazin hebin û hay ji pêkanîna mafê xizman jî hebin.”[1]

“Ji Xwedê re bendeyiyê bikin û qet tiştekî jê re nekin hevpar. Li dê û bav û lêzimên xwe, li sêwî û belengazan, li cîranên nêzîk û yên dûr, li hevalên ba xwe, li rêwî û yên di bin destê we de ne, qenciyê bikin. Xwedê ji yê xwedbîn û qure hez nake.”[2]

Mafê lêzim, xizan û rêwiyan bide, lê îsrafê meke.”[3]

Sehabiyek dipirse: “Ma ez qenciyê bi kê bikim ya Resûlellah?!” Pêxember (s.a.w) wiha bersiv dide:Qencîkirina bi diya xwe, bavê xwe, xwişkên xwe, birayên xwe û yên li pey wan tên, erka te ye.” [4]

Di hedîseke din da Pêxember (s.a.w) wiha ferman dike:

Ew kesê ku baweriya wî bi Xwedê û roja qiyametê heye, bila îkrama mêhvanê xwe bike. Ew kesê ku baweriya wî bi Xwedê û roja qiyametê heye, bila li xizmên xwe qenciyê bike. Ew kesê ku baweriya wî bi Xwedê û roja qiyametê heye, bila tiştê bi feyde û bi xêr bibêje yan jî bila xebernede.[5]

Di derbarê mijara me de hukmê ku di pirtûkên fiqhê de derbas dibe wiha ye:

Mêr, bi şertê ku li mala wî ranezên û hefteyê carekê, hatina dê û bavê jina xwe nikare qedexe bike. Eger ku ew neyên, jin dikare rojên înê here serdana wan yan jî serdana zaroka/ê ku ji mêrê wê yê berê û tu mafê mêr tune ye ku jina xwe ji wî mafî mehrûm bike. Ku meriv ziyareta wan neke, dê bibe sedem ji bo dûrketin û qelsbûna têkiliyên xizman. Ji vê bonê ne caiz e ku meriv qedexe bike.”[6]

Peyva “roja înê” divê ku bi mena mêr herî kêm, heftê carekê destûra pîreka xwe bide, bê hêfmkirin. Ev destûr jî ne şert e ku teqez roja înê be. Di herî dawî de mafê tu kesî tune ye ku di rêya mafê ku Xwedê Teala daye mirovan de bibe asteng û li wan qedexe bike.



[1] Nîsa, 4/1.

[2] Nîsa,4/36.

[3] Îsra, 17/26.

[4] Buxarî, Edeb, 25.

[5] Buxarî, Edeb, 85; Muslim, Îman, 74-75.

[6] Ömer Nasuhi Bilmen, Hukuk-ı İslamiye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kâmusu, II, 165, paragraf: 562.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Meriv dikare bi yeka ji xwe mezintir re bizewice? 19.02.14 1.505
2 Ma zewaca bi yeka qereçî re durist e? 19.02.14 1.489
3 Gelo xwişk û biratiya bi rêya xwînê jî heye? 19.02.14 1.585
4 Ma meriv serî li “tüp bebekê” bide yan jî bi qedera razî bibe û sebir bike? 19.02.14 1.595
5 Ma mêr û jin dikarin li derve bi destê hev bigirin û bimeşin? 19.02.14 2.190
6 Têkiliya bi nîşaniya meriv re divê çawa be? 19.02.14 1.579
7 Yekî/a Sunî dikare bi yeka/î ‘Elewî re bizewice? 19.02.14 1.484
8 Keçika ku ji diya min şîr vexwaribe, ma dibe xwişka min jî? 19.02.14 1.801
9 Ma caiz e ku pîrekeke xerîb zaroka meriv di malzaroka xwe de mezin bike? 19.02.14 1.575
10 Pîrek kengî dikare xebera hemilbûna xwe ji dost û hevalan re bibêje? 19.02.14 3.115
11 Bi duayên di dema nîşaniyê de nîkah tê birin? 19.02.14 1.455
12 Zilamê ku jina wî bimire, kengî dikare bi yeka din re bizewice? 19.02.14 1.499
13 Meriv dikare bi keçika ku bi xwişka meriv re ji heman pîrekê şîr vexwariye re bizewice? 19.02.14 1.428
14 Di heman demê de nîkah bi du kesan re were birîn? 19.02.14 1.599
15 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.588
16 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.445
17 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.529
18 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.689
19 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.575
20 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.518
21 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.664
22 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.542
23 Ma durist e ku nîkaha dînî bê xebera malbatê were birîn? 19.02.14 1.563
24 Di zewacên eqrebayan de çima zarok seqet çêdibin? 19.02.14 1.549
25 Meriv dikare jina xwe berde û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.539
26 Xwesûya min limêj nake, ma divê ez çawa pê re tev bigerin? 19.02.14 1.481
27 Ên ku sirf bi rêya fermî zewicîne, ma zinayê dikin? 19.02.14 1.527
28 Meriv dikare ji yekî ku ne bavê meriv e re bibêje “bavo”? 19.02.14 1.545
29 Ma meriv dikare jina xwe ya nexweş bernede û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.533
30 Ma mafê mêr heye ku li jina xwe ferman bike? 19.02.14 1.660
31 Ma çêdibe ku nîkah bê mehr were birîn? 19.02.14 1.646
32 Ma nîkah bi henekan tê birîn? 19.02.14 1.543
33 Meriv dikare bi pîreka birayê xwe yê mirî re bizewice? 19.02.14 1.495
34 Da ku ez diya xwe razî bikim, ma divê ez bi yekî bê dilê xwe re bizewicim? 19.02.14 1.581
35 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 1.493
36 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 1.636
37 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 1.428
38 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.668
39 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.576
40 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 1.549
41 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 1.551
42 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 1.520
43 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.638
44 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.614
45 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 1.516
46 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.499
47 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.556
48 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 2.908
49 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.489
50 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.571
51 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.626
52 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.516
53 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 2.012
54 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.509
55 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.580
56 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.589
57 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.540
58 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.672
59 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 1.538
60 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 1.542
61 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 1.540
62 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.589
63 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.736
64 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 1.400
65 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 1.567
66 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 1.631
67 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 1.567
68 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 2.338
69 Diya me ‘Eyşe, ma neh salî bû bi Pêxemberê me re zewicî? 19.02.14 1.499
70 Ma nîkaha yeka Şafiî bi yekî Henefî re dê çawa were birîn? 19.02.14 1.486
71 Di şeva gerdekê de tu duayekî taybet heye? 19.02.14 1.478
72 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 19.02.14 1.461
73 Tu ayetek ku behsa bişîrvekirina zarokê bike heye? 19.02.14 1.922