Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Zewac Tarih: 19 Şubat 2014

Pirs: Ji aliyê dînî ve, mafê mêr heye ku ji pîreka xwe daxwaza zarokan bike yan na? Mesela du zarok hene, mêr doza yê/a sêyem dike. Di vê mijarê de di dînê me de tu ferman, tewsiye yan jî şîrove hene? Ango ma di zewacê de divê pir zarokên meriv hebin?

Bersiv: Zewac, da ku meriv bibe xwedî zarok, heye. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Di şevên rojiyê de çûyîna nivînên jinên we li we hatiye helalkirin. Ew ji bo we cil in, hûn jî ji bo wan cil in. Xwedê, bi we dizane ku hûn bi xwe re îxanetê dikin, vêca Xwedê, tobeya we qebûl kir û li kêmasiyên we bihurî. Niha, hûn dikarin biçin nivîna hevserên xwe û Xweda ji bo we çi nivîsandibe, wî bixwazin…”[1]

Îfadeya “Xweda ji bo we çi nivîsandibe, wî bixwazin” ku di ayetê de derbas dibe, têkilatiya bi jinan re bi mebesta çêbûna zarokan ve girêdide. Ji vê bonê ne ku mafê zilam ê xwestina zarokan heye, belbî ev ji bo wî peywirek e. Ji ber vê ye ku ji Pêxemberê me (s.a.w) wiha hatiye ragihandin:

Cabir kurê Ebdullah (x.j.q) dibêje, Qasidê Xwedê (s.a.w) got:

“Ey Cebir! (فعليك بالكيس الكيس )Tu li xwestina zarokan biqate be.”[2]

Di hedîseke din a ku ji Me‘qel kurê Yesar (x.j.q) hatiye ragihandin, Pêxemberê me (s.a.w) wiha gotiye:

“…Bi pîrekên ku pir ji mêrên xwe hez dikin û pir zarokan tînin re bizewicin. Lewra ez ê roja qiyametê de li hember umetên din bi pirbûna we, şanaz bim.”[3]

 “Pîrek ku pir zarokan bînin dinyayê, çawa ku dibe wesîle ji bo bextewariya malbatê her wiha ji aliyê madî ve jî wesîleya herî mezin e ji bo pêşveçûna civata xwe. Di vê mijarê de hin ji zanyarên roja me, wiha dibêjin:

 “Di dawiya jiyana xwe ya 75 salan de ez gihaştim felsefa pêşveçûnê: Pêşveçûn, mîna darekê ye. Dara pêşveçûnê kok/rehên wê, qurmên wê, şaxên wê, pelên wê û mêweyên wê hene. Reha dara pêşveçûnê; ziman, dîn û huner e. Qurmên wê; serjimar û piraniya nifûsê ye. Şaxên wê; çalakiyên aborî yên pêşveçûnê temam dikin. Welatê ku nifûsa wê ne pir be, qurmê dara pêşveçûnê, bi pêş nakeve. Ji bo pêşveçûnê beriya şaxan, divê reh û qurm bên bihêzkirin. Di demên xwe de nivîskarên mîna A. Smith, Colin Clark, Frederik Listy Myrdal bi berfirehî, girîngiya rola nifûsê ji bo pêşveçûna aborî, rave kirine…”[4]

Di dinyayê de ji 36 dewletên ku hêza wan a pêşveçûnê ya herî bilind e, 25’ên wan ango ji sedî 70’yê wan zêdebûna nifûsa wan weset e: ( di navbera % 1-2). Lê belê ji wan, çar dewlet ango ji sedî 11’e zêdebûna serjimara wan giran e û ji % l’î kêmtir e. Di vê rewşê di navbera hêza dewletê ya pêşveçûnê û hêza wê ya zêdebûna serjimarê de tifaqek bi awayê erênî heye.[5]



[1] Beqere, 2/187.

[2] Buxarî, Nîkah, 122.

[3] Ebû Dawûd, Nîkah, 3; Nesaî, Nîkah,11.

[4] Sabahaddin Zaim, Türkiye’de Nüfus Meselesi, rp. 11.

[5] Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, amadekar: Necati Yeniel, Hüseyin Kayapınar, Weşanxana Şamil, Stenbol 1989, VIII, 70-71.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Bi duayên di dema nîşaniyê de nîkah tê birin? 19.02.14 1.364
2 Zilamê ku jina wî bimire, kengî dikare bi yeka din re bizewice? 19.02.14 1.389
3 Meriv dikare bi keçika ku bi xwişka meriv re ji heman pîrekê şîr vexwariye re bizewice? 19.02.14 1.362
4 Di heman demê de nîkah bi du kesan re were birîn? 19.02.14 1.511
5 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.505
6 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.371
7 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.446
8 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.598
9 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.480
10 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.426
11 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.565
12 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.457
13 Ma durist e ku nîkaha dînî bê xebera malbatê were birîn? 19.02.14 1.492
14 Di zewacên eqrebayan de çima zarok seqet çêdibin? 19.02.14 1.447
15 Meriv dikare jina xwe berde û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.457
16 Xwesûya min limêj nake, ma divê ez çawa pê re tev bigerin? 19.02.14 1.388
17 Ên ku sirf bi rêya fermî zewicîne, ma zinayê dikin? 19.02.14 1.434
18 Meriv dikare ji yekî ku ne bavê meriv e re bibêje “bavo”? 19.02.14 1.471
19 Ma meriv dikare jina xwe ya nexweş bernede û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.443
20 Ma mafê mêr heye ku li jina xwe ferman bike? 19.02.14 1.574
21 Ma çêdibe ku nîkah bê mehr were birîn? 19.02.14 1.532
22 Ma nîkah bi henekan tê birîn? 19.02.14 1.475
23 Meriv dikare bi pîreka birayê xwe yê mirî re bizewice? 19.02.14 1.403
24 Da ku ez diya xwe razî bikim, ma divê ez bi yekî bê dilê xwe re bizewicim? 19.02.14 1.499
25 Hukmê zêr û xişrên ku di dawet û nîkahê de tên diyarîkirin çi ye? 19.02.14 1.404
26 Ma divê meriv ji îfadeya “Telaq du car in”, çi fêhm bike? 19.02.14 1.515
27 Di dînê me de, cih û girîngiya bekaretê çi ye? 19.02.14 1.350
28 Kesê zewicandî dema pirsgirêkên wî yên cinsî hebin, gelo dikare bi yeka din re rabe û rûnê? 19.02.14 1.582
29 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.504
30 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 1.480
31 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 1.462
32 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 1.450
33 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.554
34 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.512
35 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 1.422
36 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.407
37 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.463
38 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 2.695
39 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.401
40 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.484
41 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.541
42 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.434
43 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 1.926
44 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.435
45 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.499
46 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.494
47 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.449
48 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.573
49 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 1.471
50 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 1.466
51 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 1.462
52 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.512
53 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.645
54 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 1.328
55 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 1.482
56 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 1.541
57 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 1.465
58 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 2.229
59 Diya me ‘Eyşe, ma neh salî bû bi Pêxemberê me re zewicî? 19.02.14 1.406
60 Ma nîkaha yeka Şafiî bi yekî Henefî re dê çawa were birîn? 19.02.14 1.416
61 Di şeva gerdekê de tu duayekî taybet heye? 19.02.14 1.419
62 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 19.02.14 1.374
63 Tu ayetek ku behsa bişîrvekirina zarokê bike heye? 19.02.14 1.837
64 Meriv dikare bi yeka ji xwe mezintir re bizewice? 19.02.14 1.432
65 Ma zewaca bi yeka qereçî re durist e? 19.02.14 1.405
66 Gelo xwişk û biratiya bi rêya xwînê jî heye? 19.02.14 1.483
67 Ma meriv serî li “tüp bebekê” bide yan jî bi qedera razî bibe û sebir bike? 19.02.14 1.504
68 Ma mêr û jin dikarin li derve bi destê hev bigirin û bimeşin? 19.02.14 2.110
69 Têkiliya bi nîşaniya meriv re divê çawa be? 19.02.14 1.487
70 Yekî/a Sunî dikare bi yeka/î ‘Elewî re bizewice? 19.02.14 1.385
71 Keçika ku ji diya min şîr vexwaribe, ma dibe xwişka min jî? 19.02.14 1.729
72 Ma caiz e ku pîrekeke xerîb zaroka meriv di malzaroka xwe de mezin bike? 19.02.14 1.499
73 Pîrek kengî dikare xebera hemilbûna xwe ji dost û hevalan re bibêje? 19.02.14 2.814