Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye?
Fetwayen Kurdi > Faîz > Fetwayên Nivîskî Tarih: 23 Ağustos 2014

Pirs: Gelo meriv mala xwe yan jî xeyrî menqûlekî bi kirê bide, caiz e? Li ser meselê meriv bo salekê xanî kirê dike. Piştî ku salek derbas dibe meriv digel kiriya salekê xanî teslîmî xwediyê wê dike. Dema em ji yekî bo salekê pereyan bi deyn bistînin bi heman şeklî em pereyî wî lê vedigerînin; lê belê pereyê zêde ku em didin, dibe faîz ango heram. Di vê rewşê de em ê çawa kirê û faîzê jihev veqetînin?

Bersiv: Kirê û faîz, ji van aliyan ve jihev diqetin:

Faîz:

Faîz, ji pere û yên mîna wê ji malên standart ku ji bo demeke diyarkirî bi deyn tê dayin û piştre heman tişt digel zêdeyiyê were stendin re tê gotin.

Di faîzê de malê ku tê dayin tê xerckirin. Di paş de ne heman mal belbî mislê wî/ê mîna wî di standarda wî de digel zêdebûnê tê dayin.

Di faîzê de hemî rîsk û xetera malê ku hatiye stendin di stûyê deyndar de ye. Herçiqas mal bê dizîn, wenda bibe jî deyndar divê ku wî mîqdarî digel zêdebûnê bide.

Kirê:

Kirê, ne di malên ku tê xerckirin de belbî di malên ku ji menfaeta wan tê îstafdekirin û bi mîna xwe tên vegerandin tê kirin.

Di kirê de rewşa ku malek bi kirê bê dayin û digel zêdebûnekê were stendin ne mewzûbehs e.

Di kirê de malê ku bi kirê hatiye dayin û tiştê ku tê tehsîlkirin jihev cuda ne. Ji vê bonê daxwazkirina zêde ji ya ku hatiye dayin jixwe nayê kirin.

Malên ku tên xerckirin nabin mijar ji bo kirê. Ango pere, genim û hwd. ên ku tên xerckirin û mislê wan tên dayin bi kirê nayên dayin.

Ji vê bonê çi xanî çi jî erd û erse ango malên ku ji menfeata wan tê îstifadekirin û bi awayê xwe yê berê tên vegerandin, caiz e ku meriv wan bi kirê bide. Lewra di hundirê dema kirê de –ji bilî ku qesd an jî teqsîratiyek hebe- hemî rîsk û xeretên ku di encama karasat û bobelatan de dertên holê ji arîza, xesar, şewitandin, wendabûn, erdhej û hwd. ne di stûyê kirêker de belbî di stûyê xwediyê mal de ne.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma pîreka li derve ser vekirî be, limêja wê qebûl dibe? 18.01.14 809
2 Ma nezra ku ji cureyê wê îbadet tune be, dibe nezir? 19.01.14 637
3 Gelo durist e ku di navbera bihayê bi deyn û pêşin de, ferq hebe? 21.01.14 770
4 Hukmê bazirganiya li pêşiya mizgeftan çi ye? 21.01.14 775
5 Ma kirîna tiştekî bi rêya muzayedê durist e? 21.01.14 764
6 Ma di kirîn û firotina ji borsa emtiayê de tu mehzûrek heye? 23.01.14 762
7 Gelo pîrek, bi gotina mêrê wê “min tu berdayî”, tê berdan na na? 24.01.14 819
8 Hukmê berdana formalite çi ye? 24.01.14 773
9 Gelo kurê bavê me Adem, çima definkirina termê birayê xwe ji qijakê hîn bûye? 03.02.14 828
10 Di dema me de cezayê zinayê, dê çawa bê tetbîqkirin? 04.02.14 823
11 Ma Îslam dînê şer e yan jî dînê aştiyê ye? 06.02.14 900
12 Gelo masturbasyon heram e yan mekrûh e? 06.02.14 690
13 Cezayê munasebeta cinsî di rojên qedexekirî de çi ye? 06.02.14 694
14 Kesê ku limêja înê nekiribe, ma ew ê limêja nîvro digel sunetên wê bike? 10.02.14 709
15 Ma meriv dikare bibêje: “Ya Rebbî! Tu bi xatirê filankesê… ” duayê min qebûl bikî? 11.02.14 848
16 Di duayên xwe de em jî mîna Pêxember dikarin daxwaziya “refîqî e‘la” bikin? 11.02.14 1.316
17 Gelo Îslam li mijara hevzayendiyê çawa dinihêre? 13.02.14 635
18 Têkiliya bi nîşaniya meriv re divê çawa be? 19.02.14 809
19 Yekî/a Sunî dikare bi yeka/î ‘Elewî re bizewice? 19.02.14 811
20 Keçika ku ji diya min şîr vexwaribe, ma dibe xwişka min jî? 19.02.14 977
21 Ma caiz e ku pîrekeke xerîb zaroka meriv di malzaroka xwe de mezin bike? 19.02.14 818
22 Pîrek kengî dikare xebera hemilbûna xwe ji dost û hevalan re bibêje? 19.02.14 1.505
23 Gelo li daru’l-herbê faîz, caiz e? 23.08.14 733
24 Di dayina deyn de meriv karê bike gelo caiz e yan jî dibe faîz? 23.08.14 747
25 Em êdî zinanin em ê bi kîjan fetwayê emel bikin. Divê em çi bikin? 29.08.14 736
26 Ma hemî helwestên Pêxemberê me ji me re sunet in? 18.11.14 635
27 Gelo ez dikarim fitra xwe bidim xwişka xwe? 02.12.14 537
28 Meriv dikare bi Fileh û Cihûyan re hevkariyê bike? 29.12.14 547
29 Ji bo tayînkirina cinsiyetê ma mirov dikare di genan de mudaxele bike? 28.01.15 584
30 Ma di Îslamê de “mezinbûna mîna xwişk û birayan” heye? 21.02.15 695
31 Meriv çawa xuslê ji ser xwe radike? 24.03.15 721
32 Ma xusul kengî li ser meriv ferz dibe? 09.04.15 609
33 Meriv bi qesabî here hecê? 02.05.15 595
34 Îbadeta hecê ma dibe sedemê biderengxistina zewacê? 29.05.15 566
35 Gelo hukmê kirina 40 wext limêj li Mescida Nebî çi ye? 23.06.15 599
36 Ma rast e ku bi dîtina avê teyemum betal dibe? 12.07.15 578
37 Hûn dikarin di heqê berhemên ku hedîsên mewzû‘ berhev kirine, agahiyan bidin? 08.09.15 569
38 Piştî birîna nîkahê derketina der bi şev, ma bêqidoşiyê çêdike? 22.10.15 544
39 Gelo di kirina wefqê de tu mehzûrek heye yan na? 23.12.15 524
40 Ma Hz. Îsa, ji nesla Hz. Îshaq tê? 16.02.16 528
41 Ma ji bilî xanî, cil, nan û avê mafê însên di tu tiştekî din de tune ye? 15.03.16 498
42 Ma hedîsek bi vî awayî “Ji ber sê tiştan ji Ereban hez bikin” heye? 18.04.16 459
43 Kesê jiyana xwe di rêya Xwedê de borandibe, ma di sekratê de bê îman diçe? 25.05.16 397
44 Nexweşên tedawiya kemoterapiyê dibînin, ma lazim e ku rojiyê bigirin? 22.06.16 369
45 Ma Xwedê dixwaze hin kes, li ser kufrê bimirin? 29.07.16 384
46 Hukmê xwarina nêçîrên xeyrimisliman çi ye? 03.09.16 315
47 Ma flort, zina ye? 13.10.16 287
48 Ma dibe em mara xwe bibirin da ku em nekevin gunehan? 09.11.16 252
49 Ma mirov dikare li nav goristanê mizgeftê ava bike? 05.12.16 263
50 Kesê ku di sê mehan de bimire ma -di gorê de- kengî pirs jê tê kirin? 18.01.17 220
51 Ma di şevên qendîlê de têkiliya cinsî ya di navbera mêr û jinê de qedexe ye? 23.02.17 147
52 Ma qezakirina nimêjê li ser yên ku bi zanebûn nimêjê diterikînin ne ferz e? 28.03.17 118
53 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 515
54 Ma di serdema Pêxember (s.a.w) de ji dêla sabûnê çi bikar dianîn? 17.01.14 758
55 Ma kişandina cixarê, desmêjê dişikîne? 18.01.14 877
56 Min nezir kir ez ê ewqas pere bidim zarokên taxa xwe, ma dikarim bidim hin zarokên din? 19.01.14 650
57 Ferqa di navbera bihayê pêşin û bi deyn, gelo dibe faîz? 21.01.14 798
58 Ma rast e ku Pêxemberê me (s.a.w) dema wefat kiriye, zirxê wî di hember deynê Cihûyekî de rehin bûye? 21.01.14 781
59 Hukmê kirîna diwîzan bi rêya sîstema Forexê, gelo durist e yan na? 21.01.14 820
60 Ma berdana bi sê telaqan çawa çêdibe? 24.01.14 792
61 Ma şertên ku ji bo jinberdanê pêwîst in çi ne? 24.01.14 807
62 Dema pîrek doza berdanê veke, malê wan dê çawa were parvekirin? 24.01.14 814
63 Li ser kê limêja cenaze tê kirin û li ser kê nayê kirin? 03.02.14 801
64 Di Qur’anê ji cezayê sed daran pê ve, ma tu hedekî din heye? 04.02.14 767
65 Piştî hicretê, ma Misilmanan çima êrîşî karwanê Qureyşiyan kirin? 06.02.14 716
66 Di masturbasyon de gelo di navbera ezab û yên zewicandî de tu ferq heye? 06.02.14 724
67 Pîreka ku zaroka wê ji ber çûye, kengî dikare bi mêrê xwe re razê? 06.02.14 695
68 Kesê ku di nav limêja înê de desmêja wî bişikê divê çi bike? 10.02.14 725
69 Rast e ku sehabiyekî kor, Pêxemberê me ji xwe re kiriye wesîle û dua kiriye? 11.02.14 841
70 Ma ji bo teseturê tu duayekî ku meriv bike heye? 11.02.14 1.241
71 Hukmê jiyana hevzayendiyê -sirf ji aliyê hestî ve- çi ye? 13.02.14 615
72 Bi duayên di dema nîşaniyê de nîkah tê birin? 19.02.14 791
73 Zilamê ku jina wî bimire, kengî dikare bi yeka din re bizewice? 19.02.14 819
74 Meriv dikare bi keçika ku bi xwişka meriv re ji heman pîrekê şîr vexwariye re bizewice? 19.02.14 789
75 Di heman demê de nîkah bi du kesan re were birîn? 19.02.14 829
76 Ma faîz, ji ber ku navgîn e bo zilm û zordestiyê hatiye heramkirin? 23.08.14 736
77 Gelo tu hedîseke ku li daru’l-herbê faîzê caiz bidêre heye? 23.08.14 763
78 Hukmê meriv deynê karta xwe ya krêdiyê di dema wê de nede çi ye? 23.08.14 779
79 Fetwayên ku seyda didin, gelo çima ne mîna hev in? 29.08.14 747
80 Biryarên Pêxember (s.a.w) ên ku bi wesfê serokê dewletê dane 18.11.14 622
81 Alîkariyên ku beriya meha Remezanê hatine kirin, gelo dikevin şûna fitrê? 02.12.14 583
82 Ma Cihû, ji zikmakî lanetkirî ne? 30.12.14 575
83 Ma divê pîrek xwe çawa binixumînin? 29.01.15 682
84 Xwendekareke keç, ma dikare li mala mamosteyekî mêr dersê bigire? 22.02.15 704
85 Gelo bûk dikare li cem xezûrê xwe yê nehelal servekirî be? 24.03.15 720
86 Tê gotin ku di binê her mûyekî de cenabet heye. Gelo ev rast e? 10.04.15 605
87 Ya baş ku meriv çend caran biçe hecê yan jî wî pereyî înfaq bike? 03.05.15 682
88 Nexweşê ku tedawiya radyoterapiyê dibîne, ji dêla xuslê ma dibe ku teyemum bigire? 30.05.15 598
89 Ma dema xwînmeha pîrekan kengî diqede? 23.06.15 478
90 Ma meriv dikare di şûna yekî din de hecê bike? 12.07.15 582
91 Li gorî Ebû Henîfe, di Kutubê Sitte de tu hedîsên li dijî Qur’anê ne, hene? 09.09.15 603
92 Hedîsa qudsî çi ye? 23.10.15 652
93 Ma rûniştina di nav derî de guneh e? 24.12.15 541
94 Divê em ayeta “Îsa, ji bo qiyametê zanînek e”, çawa fêhm bikin? 17.02.16 435
95 Gotina “Ne di erd û asîmanan de, lê di dilê bendeyê xwe yê bawermend de bi cih dibim” hedîs e? 16.03.16 473
96 Ma hedîsa “Ez hatime şandin da ku exlaqê xweş temam bikim” sehîh e? 19.04.16 512
97 Ma di sekratê de pelîd tê ku îmana meriv bistîne? 30.05.16 349
98 Nexweşên diyabetê, gelo lazim e ku di meha Remezanê de rojî bigirin? 23.06.16 400
99 Ji alimên berê, gelo yekî ku ayeta 4’an ji sûreyê Îbrahîm mîna we fêhm kiribe heye? 01.08.16 372
100 Ma helwesteke rast e ku mirov xanima xwe nebe hecê? 04.09.16 298