Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye?
Fetwayen Kurdi > Faîz > Fetwayên Nivîskî Tarih: 23 Ağustos 2014

Pirs: Gelo meriv mala xwe yan jî xeyrî menqûlekî bi kirê bide, caiz e? Li ser meselê meriv bo salekê xanî kirê dike. Piştî ku salek derbas dibe meriv digel kiriya salekê xanî teslîmî xwediyê wê dike. Dema em ji yekî bo salekê pereyan bi deyn bistînin bi heman şeklî em pereyî wî lê vedigerînin; lê belê pereyê zêde ku em didin, dibe faîz ango heram. Di vê rewşê de em ê çawa kirê û faîzê jihev veqetînin?

Bersiv: Kirê û faîz, ji van aliyan ve jihev diqetin:

Faîz:

Faîz, ji pere û yên mîna wê ji malên standart ku ji bo demeke diyarkirî bi deyn tê dayin û piştre heman tişt digel zêdeyiyê were stendin re tê gotin.

Di faîzê de malê ku tê dayin tê xerckirin. Di paş de ne heman mal belbî mislê wî/ê mîna wî di standarda wî de digel zêdebûnê tê dayin.

Di faîzê de hemî rîsk û xetera malê ku hatiye stendin di stûyê deyndar de ye. Herçiqas mal bê dizîn, wenda bibe jî deyndar divê ku wî mîqdarî digel zêdebûnê bide.

Kirê:

Kirê, ne di malên ku tê xerckirin de belbî di malên ku ji menfaeta wan tê îstafdekirin û bi mîna xwe tên vegerandin tê kirin.

Di kirê de rewşa ku malek bi kirê bê dayin û digel zêdebûnekê were stendin ne mewzûbehs e.

Di kirê de malê ku bi kirê hatiye dayin û tiştê ku tê tehsîlkirin jihev cuda ne. Ji vê bonê daxwazkirina zêde ji ya ku hatiye dayin jixwe nayê kirin.

Malên ku tên xerckirin nabin mijar ji bo kirê. Ango pere, genim û hwd. ên ku tên xerckirin û mislê wan tên dayin bi kirê nayên dayin.

Ji vê bonê çi xanî çi jî erd û erse ango malên ku ji menfeata wan tê îstifadekirin û bi awayê xwe yê berê tên vegerandin, caiz e ku meriv wan bi kirê bide. Lewra di hundirê dema kirê de –ji bilî ku qesd an jî teqsîratiyek hebe- hemî rîsk û xeretên ku di encama karasat û bobelatan de dertên holê ji arîza, xesar, şewitandin, wendabûn, erdhej û hwd. ne di stûyê kirêker de belbî di stûyê xwediyê mal de ne.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Hûn di karin ji sûreyê Fatihe ayeta “em bi tenê ji Te arîkariyê dixwazin” rave bikin? 28.11.17 589
2 Ma Qur’ana Pîroz di 23 salan an jî bi tenê di mehekê de hatiye hinartin? 04.01.18 599
3 Ji bilî çar ferîşteyên mezin gelo navê tu melekên din di Qur’anê de derbas dibe? 08.02.18 492
4 “Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? 06.03.18 445
5 Ma ez dikarim mala xwe wesiyet bikim? 30.03.18 450
6 Mêr mir. Jin, du law û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 04.05.18 347
7 Kesê di Remezanê de derdikeve tetîlê ma dikare rojiya xwe piştre qeza bike? 24.05.18 383
8 Ma di mîratê de erse/û erd çawa tên teqsîmkirin? 26.06.18 244
9 Ma dayika me ‘Eyşeyê, piştî wefata Pêxemberê me careke din zewiciye? 23.07.18 260
10 Hilyeyê Şerîfe çi ye? 10.09.18 215
11 Hukmê temaşekirina televîzyonê çi ye? 08.10.18 271
12 Wateya “el-hubbu fîllah we’l-buxdu fîllah” çi ye? 05.11.18 176
13 Ma guhdarkirina li dengê pîrekê heram e? 05.12.18 103
14 Ma jin dikare îmamtiya jinan bike? 23.01.19 151
15 Ma di navbera herdu secdeyên nimêjê de duayekî ku were xwendin heye? 06.03.19 93
16 Çima nimêj Misilmanan ji şirkê dûr nagre? 22.04.19 48
17 Ma xew û baberdan desmêjê dişikînin? 17.01.14 1.540
18 Di desmêjê de îstibra çawa tê kirin? 18.01.14 1.526
19 Gelo mirov dikare li ba dê-bavê xwe, ji zarokên xwe hez bike? 19.01.14 1.176
20 Gelo di karkirinê de, tu sînorekî diyar heye yan na? 21.01.14 1.426
21 Ma stendina kuponan caiz e? 21.01.14 1.440
22 Eger meriv bibe hemwelatiyê Dewletên Ewrûpa, rast e ku meriv ji dîn derdikev? 22.01.14 1.285
23 Dema şahid tune bin, gelo telaq pêk tê yan na? 24.01.14 1.366
24 Gelo mehr ji pîreka ku berî zîfafê hatibe berdan re heye? 24.01.14 1.227
25 Ma vekirina cihên mehrem tu bandorê li nîkaha pîrekê dike? 24.01.14 1.347
26 Gelo çima goştê hin însanên mirî, narize? 03.02.14 1.686
27 Ma dibe ku gotina “sed daran” di mijara cezayê zinayê de sembolîk be? 04.02.14 1.519
28 Ma Elmanya daru’l-herb e û pîrekên wan jî dikevin bin hukmê qerwaşan? 06.02.14 1.636
29 Ma guneh e ku mirov livên jina xwe ramûse? 06.02.14 1.233
30 Zilam, dema şîrê pîreka xwe vexwe ma eqrebatî di navbera wan de çêdibe? 06.02.14 1.247
31 Ma roja înê dema xutbe tê xwendin, limêjên sunet tên kirin? 10.02.14 1.235
32 Ma di dua de divê meriv herdu destên xwe bide ber hev an ji hev veqetîne? 11.02.14 1.484
33 Li gorî Îslamê daweteke munasib divê çawa bê kirin? 13.02.14 1.473
34 Herçiqas zor û zehmet bû jî, êdî min dev ji gaytiyê berda? 13.02.14 1.319
35 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.506
36 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.447
37 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.594
38 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.478
39 Ma gunehê kesê faîzê dide û yê distîne, mîna hev e? 23.08.14 1.414
40 Hukmê ku meriv ji bo yekî krêdiyê bikişîne çi ye? 23.08.14 1.398
41 Bê ku ez têkevim faîzê, ez çawa dikarim wesayitekê bikirim? 23.08.14 3.392
42 Ji aliyê Îslamî ve gelo di navbera fetwa û teqwayê de tu ferq heye? 29.08.14 2.207
43 Da ku meriv Qur’anê baştir fêhm bike, ma ilmê mentiqê ji meriv dibe alîkar? 18.11.14 1.081
44 Dema em fitrê derdixin, divê em wê çawa hesab bikin? 02.12.14 1.178
45 Cihûyê ku dixwaze bibe Misliman, ma divê pêşî bibe Fileh? 03.01.15 1.139
46 Hukmê lixwekirina bûkanê çi ye? 30.01.15 1.450
47 Gelo hukmê razana digel zarokên xwe yên balix re çi ye? 26.02.15 1.470
48 Gelo keçik dikare li cem zirbirayên xwe serê xwe veke? 26.03.15 1.415
49 Meriv dikare kincên di dema cenabetê de piştî rakirina xuslê dîsa lixwe bike? 15.04.15 1.222
50 Gotina “hec li ber deriyê meriv e”, tê çi wateyê? 05.05.15 1.184
51 Ez nexweş im. Heta ji nexweşiya xwe baş bibim ma ez dikarim xwe neşûm? 03.06.15 1.185
52 Ma divê meriv çend gavan bimeşe û piştre xusla xwe rake? 28.06.15 1.098
53 Ma dîn jî xusla xwe radikin? 14.07.15 1.295
54 Ma di Qur’anê de di derbarê zewaca pîrik û nevî de, tu hukim tune ye? 15.09.15 1.298
55 Hûn dikarin hedîsa “cihê xeflet lê hatiye serê meriv biguherînin”, rave bikin? 27.10.15 1.270
56 Hedîsa “Jiyana min û mirina min jî, ji we re bi xêr e”, sehîh e? 29.12.15 1.294
57 Ma ruhê Hz. Îsa yan jî bedena wî hatiye bilindkirin? 22.02.16 1.066
58 Ma hedîsa “Wê hin derewîn derkevin û bibêjin ku dev ji hedîsê berde, li Qur’anê binêre.” sehîh e? 22.03.16 1.156
59 Ma gotina “Hezkirina welêt, ji îmanê ye” hedîs e? 22.04.16 1.126
60 Haşa, ma qudreta Xwedê ya afirandina kevirekî ku nikaribe hilgire heye? 01.06.16 974
61 Nexweşên şekir, tansiyon, migren û hwd. ma divê ku rojiyê bigirin? 27.06.16 1.083
62 Hûn dikarin di mijara ku xêr û şer ji Xwedê ye, me agahdar bikin? 03.08.16 1.029
63 Ma gotina “kesê dînê xwe biguherîne bikujin”, rast e? 19.09.16 1.163
64 Ma mirov dikare bi mebesta zewacê bi salan bi yekê re hevaltiyê bike? 19.10.16 895
65 Piştî salekê em ê bizewicin. Ma em dikarin nîkaha xwe bi dizî bibirin? 14.11.16 928
66 Ma mirî li benda kesên ku tên ziyareta wan in? 20.12.16 1.023
67 Ma Hezretî Ebû Bekir û ‘Umer li kesên ku di meha Recebê de rojî digirtin hêrs dibûn? 24.01.17 929
68 Ma tu îbadeteke ku xasî bi meha Muherremê be heye? 28.02.17 855
69 Lihevhelalkirin çawa pêk tê? 02.05.17 822
70 Ma bikaranîna dermanên inhalasyonê rojiyê dişkîne? 12.06.17 827
71 Dayîna diyariyan bi rêya pişkê dibe qumar an na? 31.07.17 659
72 Ma mebest ji bêjeya “ruhban” ya ku di Qur’anê de dibore de kî ne? 07.09.17 691
73 Ma hîkmeta ku digel Qur’anê ji Resûlullah re hatiye hinartin çi ye? 23.10.17 704
74 Ma Xwedê Teala dixwaze ku mirovan ji rê derxe? 29.11.17 597
75 Ma duayên di Qur’anê de gotinên Xwedê ne? 05.01.18 556
76 Ma mirov dikare bi ferîşteyan re têkeve têkiliyê û arîkariyê ji wan bixwaze? 09.02.18 533
77 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 480
78 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 400
79 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 340
80 Kesên bê mazeret rojî nagrin ma îsyankariya Xwedê dikin? 25.05.18 359
81 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 261
82 Ma dayin xeracê jî mîna stendina wê heram e? 24.07.18 285
83 Ma mirov dikare ji înterneta cîranê xwe bêdestûr îstifade bike? 11.09.18 174
84 “Xwendina îstiqraî” çi ye? 09.10.18 252
85 Ma bi rastî jî 18 hezar alem hene? An ev gotineke bêbinyad e? 06.11.18 148
86 Gelo cezayê guhdarkirina li kilamên stranbêjên jin heye? 06.12.18 156
87 Mirov di kîjan rewşan de dikare peya nimêj bike? 24.01.19 130
88 Nimêj kengî li zarokan ferz dibe? 07.03.19 118
89 Ma kirina nimêjê li rastê mizgeftê bi xêrtir e? 24.04.19 47
90 Ji bo destdana Qur’anê ma divê ku meriv bi desmêj be? 17.01.14 1.473
91 Di mezhebê Henefî de, mesihkirina li ser goreyan çawa tê kirin? 18.01.14 1.638
92 Tiştên ji zarokan re tên diyarîkirin, bav an jî welî dikare tê de teseruf bike? 19.01.14 1.193
93 Gelo rast e ku Ebû Henîfe, di ticaretê de ji bo karkirinê sînorek daniye? 21.01.14 1.413
94 Ma divê ku meriv hemî taybetmendiyên mal ji bikir re bibêje? 21.01.14 1.410
95 Hukmê dayina ruşwetê li welatên xeyrimislim çi ye? 22.01.14 1.267
96 Ma di berdanê de şahid, di dema telaq yan dema tefrîqê de tên girtin? 24.01.14 1.524
97 Berdana berî zîfafê 24.01.14 1.468
98 Eger mêr angaşt bike ku pîreka wî zina kiriye, divê çi bike? 24.01.14 1.473
99 Hukmê limêja li ser zarokên ji ber diya xwe çûne yan jî nîvcî çêbûne û mirine çi ye? 03.02.14 1.438
100 Di huqûqa Îslamê de cezayê tecawuzkirinê çi ye? 04.02.14 1.485