Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye?
Fetwayen Kurdi > Faîz > Fetwayên Nivîskî Tarih: 23 Ağustos 2014

Pirs: Gelo meriv mala xwe yan jî xeyrî menqûlekî bi kirê bide, caiz e? Li ser meselê meriv bo salekê xanî kirê dike. Piştî ku salek derbas dibe meriv digel kiriya salekê xanî teslîmî xwediyê wê dike. Dema em ji yekî bo salekê pereyan bi deyn bistînin bi heman şeklî em pereyî wî lê vedigerînin; lê belê pereyê zêde ku em didin, dibe faîz ango heram. Di vê rewşê de em ê çawa kirê û faîzê jihev veqetînin?

Bersiv: Kirê û faîz, ji van aliyan ve jihev diqetin:

Faîz:

Faîz, ji pere û yên mîna wê ji malên standart ku ji bo demeke diyarkirî bi deyn tê dayin û piştre heman tişt digel zêdeyiyê were stendin re tê gotin.

Di faîzê de malê ku tê dayin tê xerckirin. Di paş de ne heman mal belbî mislê wî/ê mîna wî di standarda wî de digel zêdebûnê tê dayin.

Di faîzê de hemî rîsk û xetera malê ku hatiye stendin di stûyê deyndar de ye. Herçiqas mal bê dizîn, wenda bibe jî deyndar divê ku wî mîqdarî digel zêdebûnê bide.

Kirê:

Kirê, ne di malên ku tê xerckirin de belbî di malên ku ji menfaeta wan tê îstafdekirin û bi mîna xwe tên vegerandin tê kirin.

Di kirê de rewşa ku malek bi kirê bê dayin û digel zêdebûnekê were stendin ne mewzûbehs e.

Di kirê de malê ku bi kirê hatiye dayin û tiştê ku tê tehsîlkirin jihev cuda ne. Ji vê bonê daxwazkirina zêde ji ya ku hatiye dayin jixwe nayê kirin.

Malên ku tên xerckirin nabin mijar ji bo kirê. Ango pere, genim û hwd. ên ku tên xerckirin û mislê wan tên dayin bi kirê nayên dayin.

Ji vê bonê çi xanî çi jî erd û erse ango malên ku ji menfeata wan tê îstifadekirin û bi awayê xwe yê berê tên vegerandin, caiz e ku meriv wan bi kirê bide. Lewra di hundirê dema kirê de –ji bilî ku qesd an jî teqsîratiyek hebe- hemî rîsk û xeretên ku di encama karasat û bobelatan de dertên holê ji arîza, xesar, şewitandin, wendabûn, erdhej û hwd. ne di stûyê kirêker de belbî di stûyê xwediyê mal de ne.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma pîreka li derve ser vekirî be, limêja wê qebûl dibe? 18.01.14 1.724
2 Ma nezra ku ji cureyê wê îbadet tune be, dibe nezir? 19.01.14 1.383
3 Gelo durist e ku di navbera bihayê bi deyn û pêşin de, ferq hebe? 21.01.14 1.530
4 Hukmê bazirganiya li pêşiya mizgeftan çi ye? 21.01.14 1.605
5 Ma kirîna tiştekî bi rêya muzayedê durist e? 21.01.14 1.603
6 Ma di kirîn û firotina ji borsa emtiayê de tu mehzûrek heye? 23.01.14 1.564
7 Gelo pîrek, bi gotina mêrê wê “min tu berdayî”, tê berdan na na? 24.01.14 1.486
8 Hukmê berdana formalite çi ye? 24.01.14 1.511
9 Gelo kurê bavê me Adem, çima definkirina termê birayê xwe ji qijakê hîn bûye? 03.02.14 1.634
10 Di dema me de cezayê zinayê, dê çawa bê tetbîqkirin? 04.02.14 1.595
11 Ma Îslam dînê şer e yan jî dînê aştiyê ye? 06.02.14 1.760
12 Gelo masturbasyon heram e yan mekrûh e? 06.02.14 1.313
13 Cezayê munasebeta cinsî di rojên qedexekirî de çi ye? 06.02.14 1.336
14 Kesê ku limêja înê nekiribe, ma ew ê limêja nîvro digel sunetên wê bike? 10.02.14 1.440
15 Ma meriv dikare bibêje: “Ya Rebbî! Tu bi xatirê filankesê… ” duayê min qebûl bikî? 11.02.14 1.772
16 Di duayên xwe de em jî mîna Pêxember dikarin daxwaziya “refîqî e‘la” bikin? 11.02.14 3.007
17 Gelo Îslam li mijara hevzayendiyê çawa dinihêre? 13.02.14 1.270
18 Têkiliya bi nîşaniya meriv re divê çawa be? 19.02.14 1.591
19 Yekî/a Sunî dikare bi yeka/î ‘Elewî re bizewice? 19.02.14 1.510
20 Keçika ku ji diya min şîr vexwaribe, ma dibe xwişka min jî? 19.02.14 1.815
21 Ma caiz e ku pîrekeke xerîb zaroka meriv di malzaroka xwe de mezin bike? 19.02.14 1.587
22 Pîrek kengî dikare xebera hemilbûna xwe ji dost û hevalan re bibêje? 19.02.14 3.159
23 Gelo li daru’l-herbê faîz, caiz e? 23.08.14 1.636
24 Di dayina deyn de meriv karê bike gelo caiz e yan jî dibe faîz? 23.08.14 1.533
25 Em êdî zinanin em ê bi kîjan fetwayê emel bikin. Divê em çi bikin? 29.08.14 1.611
26 Ma hemî helwestên Pêxemberê me ji me re sunet in? 18.11.14 1.330
27 Gelo ez dikarim fitra xwe bidim xwişka xwe? 02.12.14 1.142
28 Meriv dikare bi Fileh û Cihûyan re hevkariyê bike? 29.12.14 1.165
29 Ji bo tayînkirina cinsiyetê ma mirov dikare di genan de mudaxele bike? 28.01.15 1.221
30 Ma di Îslamê de “mezinbûna mîna xwişk û birayan” heye? 21.02.15 1.577
31 Meriv çawa xuslê ji ser xwe radike? 24.03.15 1.384
32 Ma xusul kengî li ser meriv ferz dibe? 09.04.15 1.187
33 Meriv bi qesabî here hecê? 02.05.15 1.299
34 Îbadeta hecê ma dibe sedemê biderengxistina zewacê? 29.05.15 1.309
35 Gelo hukmê kirina 40 wext limêj li Mescida Nebî çi ye? 23.06.15 1.332
36 Ma rast e ku bi dîtina avê teyemum betal dibe? 12.07.15 1.256
37 Hûn dikarin di heqê berhemên ku hedîsên mewzû‘ berhev kirine, agahiyan bidin? 08.09.15 1.313
38 Piştî birîna nîkahê derketina der bi şev, ma bêqidoşiyê çêdike? 22.10.15 1.106
39 Gelo di kirina wefqê de tu mehzûrek heye yan na? 23.12.15 1.264
40 Ma rast e ku di her sed salî de mucedidek tê? 12.02.16 1.246
41 Ma gotina “Em ji cîhada biçûk hatin bal ya mezin” hedîs e? 14.03.16 1.277
42 Ma hedîsa “Kesê suneta min îhya bike, xêra sed şehîdî jê re heye” sehîh e? 14.04.16 1.203
43 Ma di dema Pêxemberê me de, nîkaha dînî tune bû? 24.05.16 1.136
44 Gelo rojî heta şevê an jî heta êvarê tê girtin? 21.06.16 1.124
45 Ma Xwedê Teala jirêderketina însanan dixwaze? 28.07.16 1.098
46 Ma xwarina goştê heywanên ku Cihû û Fileh serjê dikin, helal e? 03.09.16 901
47 Piştî birîna mahrê, ma şert e ku bûk û zava bi hev şa bibin? 12.10.16 968
48 Ma di marê de şahidiya Xwedê bi tenê ne kafî ye? 08.11.16 1.062
49 Ma mirov dikare di roja cejnê de biçe ziyareta goristanê? 02.12.16 898
50 Girtina rojiyê di sê mehan de 17.01.17 989
51 Ma mirov dikare di şeva mîracê de beşdarî şahiya nîşaniyê bibe? 22.02.17 888
52 Ma fermana bi kirina ‘îbadetê, qezakirina wê jî di xwe de nahewîne? 27.03.17 913
53 Erbabê pîşeyên giran dê çawa rojiyê bigrin? 29.05.17 880
54 Gelo di Îslamê de kole û cêrîtî heye? 24.07.17 680
55 Ma divê ku ji sê parên qurbanê du par werin belavkirin? 24.08.17 807
56 Ma Xwedê Teala hin Cihû mirandine û piştre vejandine? 11.10.17 722
57 Gelo Qur’an di kîjan mijaran de agahiyên ronker dide me? 17.11.17 692
58 Ma Qur’an kitêbeke ku bi tenê xitab/bang li mêran dike? 21.12.17 699
59 Ma rihstên, Ezraîl e? 02.02.18 700
60 Peyrewê kîjan mezhebî dê bikevin bihuştê? 28.02.18 560
61 Ma birayên mezin dikarin di mîratê de doza heqekî zêdetir bikin? 26.03.18 517
62 Zilam mir. Sê kur, çar keç li pey xwe hiştin. Mîrata wî çawa tê teqsîmkirin? 27.04.18 436
63 Ma mirov dikare temamê rojiya xwe di xew de derbas bike? 18.05.18 484
64 Ma di Remezanê de nêçîr qedexe ye? 08.06.18 362
65 Di mijara mîratê de mirov dikare ferqê têxe navbera zarokên xwe? 13.07.18 300
66 Gelo şeytan, ji bo xapandina Adem û Hewwayê çawa ket bihuştê? 28.08.18 366
67 Ma mirov ji xebariyên di hiş de der bas dibin berpirsyar tê girtin? 02.10.18 240
68 Gotina “Xwedê her kesî li gorî hêza wî, wî binbar dike” tê çi wateyê? 25.10.18 252
69 Ma mirov dikare navê Xwedê ji bo Ellah Teala bikar bîne? 28.11.18 280
70 Ma sûreyên di nimêjê de tên xwendin divê li pey hev bin? 08.01.19 240
71 Kesê Şafiî gava di nimêja 4 rek‘etî de rabe rek‘eta pêncan divê çi bike? 25.02.19 190
72 Ma mirov dikare di dawiya ezanê de selayê bixwîne? 15.04.19 176
73 Kesê meyê vedixwe ma dikare rojiyê bigre? 17.05.19 171
74 Ma hesp û xezal dibin qurban? 02.08.19 99
75 Ma êvara înê, şeva beriya roja înê ye? 13.09.19 69
76 Ma dê li axretê rewşa bawermendên gunehkar çawa be? 23.10.19 76
77 Ma divê em ayeta 165an ji sûreyê En‘am çawa fêhm bikin? 10.12.19 29
78 Ma di serdema Pêxember (s.a.w) de ji dêla sabûnê çi bikar dianîn? 17.01.14 1.607
79 Ma kişandina cixarê, desmêjê dişikîne? 18.01.14 1.714
80 Min nezir kir ez ê ewqas pere bidim zarokên taxa xwe, ma dikarim bidim hin zarokên din? 19.01.14 1.307
81 Ferqa di navbera bihayê pêşin û bi deyn, gelo dibe faîz? 21.01.14 1.575
82 Ma rast e ku Pêxemberê me (s.a.w) dema wefat kiriye, zirxê wî di hember deynê Cihûyekî de rehin bûye? 21.01.14 1.487
83 Hukmê kirîna diwîzan bi rêya sîstema Forexê, gelo durist e yan na? 21.01.14 1.563
84 Ma berdana bi sê telaqan çawa çêdibe? 24.01.14 1.468
85 Ma şertên ku ji bo jinberdanê pêwîst in çi ne? 24.01.14 1.427
86 Dema pîrek doza berdanê veke, malê wan dê çawa were parvekirin? 24.01.14 1.587
87 Li ser kê limêja cenaze tê kirin û li ser kê nayê kirin? 03.02.14 1.595
88 Di Qur’anê ji cezayê sed daran pê ve, ma tu hedekî din heye? 04.02.14 1.524
89 Piştî hicretê, ma Misilmanan çima êrîşî karwanê Qureyşiyan kirin? 06.02.14 1.487
90 Di masturbasyon de gelo di navbera ezab û yên zewicandî de tu ferq heye? 06.02.14 1.392
91 Pîreka ku zaroka wê ji ber çûye, kengî dikare bi mêrê xwe re razê? 06.02.14 1.296
92 Kesê ku di nav limêja înê de desmêja wî bişikê divê çi bike? 10.02.14 1.287
93 Rast e ku sehabiyekî kor, Pêxemberê me ji xwe re kiriye wesîle û dua kiriye? 11.02.14 1.703
94 Ma ji bo teseturê tu duayekî ku meriv bike heye? 11.02.14 2.644
95 Hukmê jiyana hevzayendiyê -sirf ji aliyê hestî ve- çi ye? 13.02.14 1.236
96 Bi duayên di dema nîşaniyê de nîkah tê birin? 19.02.14 1.476
97 Zilamê ku jina wî bimire, kengî dikare bi yeka din re bizewice? 19.02.14 1.530
98 Meriv dikare bi keçika ku bi xwişka meriv re ji heman pîrekê şîr vexwariye re bizewice? 19.02.14 1.446
99 Di heman demê de nîkah bi du kesan re were birîn? 19.02.14 1.612
100 Ma faîz, ji ber ku navgîn e bo zilm û zordestiyê hatiye heramkirin? 23.08.14 1.551