Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye?
Fetwayen Kurdi > Faîz > Fetwayên Nivîskî Tarih: 23 Ağustos 2014

Pirs: Gelo meriv mala xwe yan jî xeyrî menqûlekî bi kirê bide, caiz e? Li ser meselê meriv bo salekê xanî kirê dike. Piştî ku salek derbas dibe meriv digel kiriya salekê xanî teslîmî xwediyê wê dike. Dema em ji yekî bo salekê pereyan bi deyn bistînin bi heman şeklî em pereyî wî lê vedigerînin; lê belê pereyê zêde ku em didin, dibe faîz ango heram. Di vê rewşê de em ê çawa kirê û faîzê jihev veqetînin?

Bersiv: Kirê û faîz, ji van aliyan ve jihev diqetin:

Faîz:

Faîz, ji pere û yên mîna wê ji malên standart ku ji bo demeke diyarkirî bi deyn tê dayin û piştre heman tişt digel zêdeyiyê were stendin re tê gotin.

Di faîzê de malê ku tê dayin tê xerckirin. Di paş de ne heman mal belbî mislê wî/ê mîna wî di standarda wî de digel zêdebûnê tê dayin.

Di faîzê de hemî rîsk û xetera malê ku hatiye stendin di stûyê deyndar de ye. Herçiqas mal bê dizîn, wenda bibe jî deyndar divê ku wî mîqdarî digel zêdebûnê bide.

Kirê:

Kirê, ne di malên ku tê xerckirin de belbî di malên ku ji menfaeta wan tê îstafdekirin û bi mîna xwe tên vegerandin tê kirin.

Di kirê de rewşa ku malek bi kirê bê dayin û digel zêdebûnekê were stendin ne mewzûbehs e.

Di kirê de malê ku bi kirê hatiye dayin û tiştê ku tê tehsîlkirin jihev cuda ne. Ji vê bonê daxwazkirina zêde ji ya ku hatiye dayin jixwe nayê kirin.

Malên ku tên xerckirin nabin mijar ji bo kirê. Ango pere, genim û hwd. ên ku tên xerckirin û mislê wan tên dayin bi kirê nayên dayin.

Ji vê bonê çi xanî çi jî erd û erse ango malên ku ji menfeata wan tê îstifadekirin û bi awayê xwe yê berê tên vegerandin, caiz e ku meriv wan bi kirê bide. Lewra di hundirê dema kirê de –ji bilî ku qesd an jî teqsîratiyek hebe- hemî rîsk û xeretên ku di encama karasat û bobelatan de dertên holê ji arîza, xesar, şewitandin, wendabûn, erdhej û hwd. ne di stûyê kirêker de belbî di stûyê xwediyê mal de ne.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Bikaranîna xufikan, ma dibe sebebê kêmbûna xêra desmêjê? 18.01.14 874
2 Ma mirov dikare ji nezra xwe bixwe? 19.01.14 723
3 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe? 19.01.14 815
4 Hukmê kirîn û firotina pisîk û kûçikan çi ye? 21.01.14 881
5 Kirîna xaniyan ji TOKİyê gelo caiz e yan na? 21.01.14 846
6 Kesê bi deyndarî bimire, ma lazim e ku lêzimên wî, deynê wî bidin? 22.01.14 1.393
7 Ma rast e ku pîreka mêrê wê miriye, heta ‘ideyê wê neqede nikare ji mala xwe derkeve? 24.01.14 875
8 Di meseleya îftidayê de, gelo çima pîrek divê ku mehrê li mêrê xwe vegerîne? 24.01.14 803
9 Wefq çi ye? 03.02.14 1.004
10 Ma xêra sûreyê Yasîn û hwd. digihêje ber destê miriyan? 03.02.14 909
11 Ma meriv ji xerabî û şaşiyên dê-bavê xwe mesûl e? 04.02.14 862
12 Ma şeytan dikare têkeve dirûv û eşkalan û xwe nîşanî însanan bide? 06.02.14 930
13 Di demên hebilbûna pîrekê de ma munasebeta cinsî qedexe ye? 06.02.14 772
14 Kesê li leşker e ji bo limêja xwe ya înê divê çi bike? 10.02.14 772
15 Di mijara dagirtina diranan de, gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 10.02.14 657
16 Gelo duakirina di nav xwarinê de sunet e? 11.02.14 1.425
17 Ma pîrek dikare serê apê mêrê xwe yê seqet bişû? 13.02.14 725
18 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 830
19 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 868
20 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 901
21 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 871
22 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 1.485
23 Ma meaşê karkerên ku meaşê wan di faîzê de tê razandin heram e? 23.08.14 751
24 Da ku meriv pereyan bi neqît bistîne, gelo caiz e ku meriv karta krêdiyê li cem esnafan bikar bîne? 23.08.14 759
25 Ma di mijarên dînî de kî ehil e bo dayina fetwayan? 29.08.14 725
26 Gelo rewşa kesên şizofren ji aliyê berpirsyariyê ve çi ye? 18.11.14 632
27 Gelo sedeqeya fitrê li kê dikeve? 22.11.14 706
28 Kesên, ne ji malbateke musluman tên dinyayê ma bextreş in? 23.12.14 668
29 Ma xeyrimislim an jî keşe dikarin ayînên xwe di mizgeftê de bikin? 20.01.15 628
30 Pîrek, li cihê ku ew û mêrê xwe bi tenê bin, ma dikare bi mayo têkeve avê? 15.02.15 785
31 Dema em li pîrekên vekirî mêze bikin, gelo kî dibe sûcdarê eslî? 15.03.15 760
32 Li gorî mezhebê Şafiî, ma divê ku pîrek dest û rûyê xwe jî bigirin? 04.04.15 744
33 Mislimanên ku limêj nakin, ma divê ku ew jî xusla xwe rakin? 26.04.15 602
34 Bo çûna hecê ma ez dikarim krêdiyê bikişînim? 26.05.15 614
35 Ji bo derketina ji îhraman, ma divê çiqas ji por bê jêkirin? 18.06.15 610
36 Eger piştî xuslê cihekî ziwa ji bedenê mabe divê meriv çi bike? 06.07.15 590
37 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 622
38 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 679
39 Şûştina destan bi axê ma dibe sedemê feqîriyê? 16.12.15 600
40 Ma Îsa aleyhiselam dê careke din were dinyayê? 10.02.16 543
41 Gelo nîkaha ku bê xebera malbatê hatibe birîn, di cih de ye? 10.03.16 541
42 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 543
43 Ma baweriya me, divê ku bi rêya aqil be? 18.05.16 465
44 Ma di rojiyê de rabûna paşîvê pêwîst e? 17.06.16 418
45 Digel em Misliman in, çima hîn jî em ji Xwedê hidayetê dixwazin? 26.07.16 423
46 Ma yên murted divê ku bên kuştin? 23.08.16 500
47 Mêrekî 25 salî, ma dikare yeka 46 salî re bizewice? 10.10.16 342
48 Hukmê ku jin servekirî û bi derpê bixebitin çi ye? 04.11.16 268
49 Ma hedîseke bi şeklê “Di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin” heye? 29.11.16 292
50 Sedemê ku firîşte û rûh di leyletul-qedrê de dadikevin ser rûyê erdê çi ye? 13.01.17 288
51 Ma di şevên qendîlê de dawet an jî nîşanî tê kirin? 20.02.17 186
52 Ma em dikarin di dewsa sunnetan de nimêjên qeza bikin? 21.03.17 242
53 Zilam dikare çend caran bi yekê re nîkaha dînî bibire? 25.05.17 80
54 Hukmê kişandina wêneyan çi ye? 20.07.17 20
55 Kesên nexweş dê çawa desmêj bigirin? 18.01.14 894
56 Meriv dikare girtina rojiyê li xwe nezir bike? 19.01.14 692
57 Ji dikana ku mey lê tê firotin, gelo caiz e ku meriv tiştekî bikire? 21.01.14 865
58 Gelo şikandina çekan, caiz e? 21.01.14 837
59 Ez dixwazim wesayitekê bikirim, da ku nekevim faîzê divê ez kîjan rêyê bişopînim? 21.01.14 861
60 Dema deyndêrê meriv bimire, divê meriv çi bike? 22.01.14 1.723
61 Gelo ‘ideyê pîreka ku cara sêyem hatibe berdan, çiqas e? 24.01.14 839
62 Pîreka ku bi rêya îftidayê ji mêrê xwe qetiya be, ma dikare dîsa pê re bizewice? 24.01.14 853
63 Humkê girî û xemgîniya ji bo miriyan 03.02.14 867
64 Ma di Îslamê de piştî ku meriv dimire îsqata ji bo rojî limêj û hwd. heye yan na? 03.02.14 945
65 Ma cezayê kesê ku teşwîqa dizî û mêrkuştinê bike çi ye? 04.02.14 855
66 Beriya têkiliya cinsî, ma xwendina duayekî ku hatibe tewsiyekirin heye? 06.02.14 789
67 Ma di rojên cejnê de munasebeta cinsî heram e? 06.02.14 851
68 Ji bo çûna limêja înê, ma lazim e ku ez ji xwediyê kar destûrê bistînim? 10.02.14 744
69 Ma rast e ku dua, bê selat û selamdayina li ser Pêxember (s.a.w) qebûl nabin? 11.02.14 820
70 Ma ji bo şeva gerdekê tu duayekî taybet heye? 11.02.14 1.533
71 Kesên nexweş dê çawa desmêj bigirin? 13.02.14 660
72 Diya me ‘Eyşe, ma neh salî bû bi Pêxemberê me re zewicî? 19.02.14 834
73 Ma nîkaha yeka Şafiî bi yekî Henefî re dê çawa were birîn? 19.02.14 836
74 Di şeva gerdekê de tu duayekî taybet heye? 19.02.14 925
75 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 19.02.14 839
76 Tu ayetek ku behsa bişîrvekirina zarokê bike heye? 19.02.14 1.205
77 Gelo em dikarin pereyên xwe di fonên bankê ên likit’ê de bixebitînin? 23.08.14 769
78 Ma caiz e ku seraf, zêr bifiroşin û yekser bikirin û li hember wê pereyan bidin? 23.08.14 730
79 Fetwa çi ye? 29.08.14 756
80 Hukmê kesên fasiq çi ye? 18.11.14 640
81 Di meha Remezanê de kî fıtrê dide kê û mîqdarê wê çiqas e? 22.11.14 675
82 Ma Filehan diya me Meryem jî ji xwe re kirine îlah? 23.12.14 609
83 Ma rûxandina malperên ku heqaretê li dînê me dikin, durist e? 20.01.15 624
84 Ma tiştekî rast e ku pîrek bi merivên xwe yên zilam re xeber nede? 17.02.15 717
85 Gelo pîrek dikare li ba bapîrê xwe servekirî bimîne? 16.03.15 729
86 Ma di dema xwarinê de jî divê ku pîrek serê xwe bigirin? 06.04.15 739
87 Piştî muayena jinekolojiyê ma lazim e ku pîrek xusla xwe rakin? 28.04.15 661
88 Ma rast e ku kesê ‘umreyê bike hec jî lê ferz dibe? 28.05.15 682
89 Ma rojname dikare xwendakarên xwe bi rêya kupon û pişkê bibe ‘umreyê? 19.06.15 668
90 Qirêja ku ji guhan derdikeve ma xuslê betal dike? 07.07.15 642
91 Ma çend hedîs ji Pêxemberê me hatine ragihandin? 03.09.15 601
92 Ma Pêxemberê me di bihuştê de dê bi diya me Meryem re bizewice? 20.10.15 693
93 Peydakirina 7 peykerên fîlan di malê de ma oxiriyê tîne? 21.12.15 574
94 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 583
95 Ma bi borina demê re nîkah betal dibe? 11.03.16 551
96 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 565
97 Di axirzeman de ma divê îmana meriv mîna ya pîrejinan be? 23.05.16 416
98 Di rojiyê de divê em rîayeta kîjan welatî bikin? 20.06.16 408
99 Ma pirsyarî û lêpirsînên di heqê Xwedê yan jî afirandinê de, meriv dike kafir? 27.07.16 409
100 Ger zilamekî biyanî porê pîrekekê bibîne, gelo desmêja wê dişikê yan na? 31.08.16 429