Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye?
Fetwayen Kurdi > Faîz > Fetwayên Nivîskî Tarih: 23 Ağustos 2014

Pirs: Gelo meriv mala xwe yan jî xeyrî menqûlekî bi kirê bide, caiz e? Li ser meselê meriv bo salekê xanî kirê dike. Piştî ku salek derbas dibe meriv digel kiriya salekê xanî teslîmî xwediyê wê dike. Dema em ji yekî bo salekê pereyan bi deyn bistînin bi heman şeklî em pereyî wî lê vedigerînin; lê belê pereyê zêde ku em didin, dibe faîz ango heram. Di vê rewşê de em ê çawa kirê û faîzê jihev veqetînin?

Bersiv: Kirê û faîz, ji van aliyan ve jihev diqetin:

Faîz:

Faîz, ji pere û yên mîna wê ji malên standart ku ji bo demeke diyarkirî bi deyn tê dayin û piştre heman tişt digel zêdeyiyê were stendin re tê gotin.

Di faîzê de malê ku tê dayin tê xerckirin. Di paş de ne heman mal belbî mislê wî/ê mîna wî di standarda wî de digel zêdebûnê tê dayin.

Di faîzê de hemî rîsk û xetera malê ku hatiye stendin di stûyê deyndar de ye. Herçiqas mal bê dizîn, wenda bibe jî deyndar divê ku wî mîqdarî digel zêdebûnê bide.

Kirê:

Kirê, ne di malên ku tê xerckirin de belbî di malên ku ji menfaeta wan tê îstafdekirin û bi mîna xwe tên vegerandin tê kirin.

Di kirê de rewşa ku malek bi kirê bê dayin û digel zêdebûnekê were stendin ne mewzûbehs e.

Di kirê de malê ku bi kirê hatiye dayin û tiştê ku tê tehsîlkirin jihev cuda ne. Ji vê bonê daxwazkirina zêde ji ya ku hatiye dayin jixwe nayê kirin.

Malên ku tên xerckirin nabin mijar ji bo kirê. Ango pere, genim û hwd. ên ku tên xerckirin û mislê wan tên dayin bi kirê nayên dayin.

Ji vê bonê çi xanî çi jî erd û erse ango malên ku ji menfeata wan tê îstifadekirin û bi awayê xwe yê berê tên vegerandin, caiz e ku meriv wan bi kirê bide. Lewra di hundirê dema kirê de –ji bilî ku qesd an jî teqsîratiyek hebe- hemî rîsk û xeretên ku di encama karasat û bobelatan de dertên holê ji arîza, xesar, şewitandin, wendabûn, erdhej û hwd. ne di stûyê kirêker de belbî di stûyê xwediyê mal de ne.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ji bo destdana Qur’anê ma divê ku meriv bi desmêj be? 17.01.14 1.342
2 Di mezhebê Henefî de, mesihkirina li ser goreyan çawa tê kirin? 18.01.14 1.509
3 Tiştên ji zarokan re tên diyarîkirin, bav an jî welî dikare tê de teseruf bike? 19.01.14 1.097
4 Gelo rast e ku Ebû Henîfe, di ticaretê de ji bo karkirinê sînorek daniye? 21.01.14 1.325
5 Ma divê ku meriv hemî taybetmendiyên mal ji bikir re bibêje? 21.01.14 1.304
6 Hukmê dayina ruşwetê li welatên xeyrimislim çi ye? 22.01.14 1.160
7 Ma di berdanê de şahid, di dema telaq yan dema tefrîqê de tên girtin? 24.01.14 1.416
8 Berdana berî zîfafê 24.01.14 1.387
9 Eger mêr angaşt bike ku pîreka wî zina kiriye, divê çi bike? 24.01.14 1.384
10 Hukmê limêja li ser zarokên ji ber diya xwe çûne yan jî nîvcî çêbûne û mirine çi ye? 03.02.14 1.342
11 Di huqûqa Îslamê de cezayê tecawuzkirinê çi ye? 04.02.14 1.389
12 Di êrîşbirina li ser Lîbyayê, divê helwesta kesê Misliman çawa bûna? 06.02.14 1.487
13 Hukmê nêzîkatiye bi bal pîrekê ve bi rêya “oral” ji dev çi ye? 06.02.14 1.293
14 Pîreka ku xwînmeha wê diqede, bê ku serê xwe bişû dikare bi zilamê re rakeve? 06.02.14 1.238
15 Seqetên ku beşdarî limêja înê dibin gelo ferza wê ji stûyê wan derdikeve? 10.02.14 1.220
16 Di hin duayan de gelo çima meriv berê destên xwe dide jêr? 11.02.14 1.409
17 Hukmê lêxistina daholê di dawetan de çi ye? 13.02.14 1.491
18 Ez çawa dikarim dev ji hevzayendiyê berdim? 13.02.14 1.205
19 Ma durist e ku nîkaha dînî bê xebera malbatê were birîn? 19.02.14 1.420
20 Di zewacên eqrebayan de çima zarok seqet çêdibin? 19.02.14 1.355
21 Meriv dikare jina xwe berde û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.391
22 Xwesûya min limêj nake, ma divê ez çawa pê re tev bigerin? 19.02.14 1.320
23 Gelo tehwîlên dewletê û bonoyên xezîneyê heram in? 23.08.14 1.257
24 Dema meriv bo yekî krêdiyê bikişîne, guneh di stûyê kê de ye? 23.08.14 1.224
25 Hukmê kişandina krêdiyê ji bankê, bo leşkeriya bi bedêlî çi ye? 23.08.14 1.478
26 Xwedê Teala ji me, çi dixwaze? Çi naxwaze? 18.11.14 953
27 Di têgihîştina mena Qur’anê de, gelo ferhengên zimanê Erebî çiqas ewle ne? 18.11.14 1.285
28 Ma meriv dikare fitra xwe bide weqf û komeleyên ku xizmetên olî dikin? 02.12.14 995
29 Ma Tewrat hatiye guhertin? 03.01.15 1.247
30 Ma jin çima xwe dinixumînin? 02.02.15 1.419
31 Ma di girêdana krawatê de tu mehzûrek heye? 28.02.15 1.349
32 Ma mêr, ji sergirtina jina xwe berpirsyar e? 28.03.15 1.343
33 Gava meriv bi cenabetî li nivîna xwe razê û piştî rakirina xuslê dîsa lê rakeve ma careke din xusul lazim dike? 17.04.15 1.148
34 Mêr û jina ku bi hev re xebitîbin ma divê ku bi hev re biçin hecê jî? 06.05.15 1.149
35 Bikaranîna bandên akupunkturê gelo dibe asteng bo rakirina xuslê? 08.06.15 1.064
36 Xanimeke ezeb ma dikare bi tena serê xwe biçe ‘umreyê? 30.06.15 1.104
37 Ma di hundirê Ke‘beyê de çi heye? 15.07.15 1.105
38 Kesê di axirzeman de îbadetên hindik bike, ma dê xelas bibe? 17.09.15 1.242
39 Nerîna li wêneyê mirî ma ezab dide mirî? 02.11.15 1.036
40 Ma dibe ku însan, bêhemdî ketibe şirkê? 30.12.15 1.150
41 Ma Hz. Îsa di zarokantiya xwe de bûbû pêxember? 23.02.16 967
42 Hedisa “Kesê çar rek‘et sunetên berî nîvro neke, mehdervaniya min nagihîjê” sehîh e? 28.03.16 1.017
43 Ma hedîsa kesê qurbanê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 25.04.16 978
44 Ma gunehê şirkê bi tu awayî nayê bexşandn? 02.06.16 1.031
45 Kesên ku êşa serî dikişînin gelo dikarin rojiyê bigirin? 28.06.16 905
46 Ma bikaranîna bêjeya “reb”, “seyyid” û “mewlana” ji bo însanan durist e? 04.08.16 911
47 Ma Pêxember, serokê durûyan Ebdullah kurê Ubey çima neda kuştin? 20.09.16 977
48 Ma bav dikare ji dêla keça xwe mahrê qebûl bike? 20.10.16 829
49 Kesê nîkaha dînî dibire ma şert e ku seyda be? 15.11.16 817
50 Heke pîşeyê me doktorî be, ma divê ku em bixebitin da ku em bibin bijîşkê herî baş? 21.12.16 806
51 Ma di şeva Beratê çiqas însan tên bexşandin? 25.01.17 758
52 Ma tu îbadeteke u xasî bi meha Seferê be heye? 01.03.17 718
53 Ma ez dikarim mafê xwe ji dil helal nekim? 03.05.17 717
54 Dayina xwînê rojiyê betal dike? 13.06.17 616
55 Diravên ku di iddiayê de ji min çûne heke qezenc bikim, dikarim bikar bînim? 01.08.17 566
56 Ma mebest ji “ehbar”ê ya ku di Qur’anê de derbas dibe kî ne? 08.09.17 587
57 Di navbera ayeta 30an ji sûreyê E‘raf û ayeta 17an ji sûreyê Tewbe têkiliyek çawa heye? 24.10.17 458
58 Ma Xwedê Teala dixwaze ku mirovan ji rê derxe? 29.11.17 442
59 Ma duayên di Qur’anê de gotinên Xwedê ne? 05.01.18 414
60 Ma mirov dikare bi ferîşteyan re têkeve têkiliyê û arîkariyê ji wan bixwaze? 09.02.18 387
61 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 334
62 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 282
63 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 185
64 Kesên bê mazeret rojî nagrin ma îsyankariya Xwedê dikin? 25.05.18 236
65 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 134
66 Ma dayin xeracê jî mîna stendina wê heram e? 24.07.18 155
67 Ma mirov dikare ji înterneta cîranê xwe bêdestûr îstifade bike? 11.09.18 94
68 “Xwendina îstiqraî” çi ye? 09.10.18 84
69 Ma bi rastî jî 18 hezar alem hene? An ev gotineke bêbinyad e? 06.11.18 38
70 Ma mirov dikare li qedemgehê desmêj bigire? 17.01.14 1.536
71 Ma dema mesihkirina li ser xufikan, kengî dest pê dike? 18.01.14 1.468
72 Hukmê pîrozkirina roja jidayikbûnê çi ye? 19.01.14 1.134
73 Ma rast e ku di “Mecelle”yê de, sînorê karkirinê hatiye danîn? 21.01.14 1.386
74 Gelo firotina bi rêya “Bey‘ê bil-Wefa”, caiz e? 21.01.14 1.407
75 Serîlêdana li dadgehên xeyrî Îslamî ji bo bidestxistina mafê xwe, ma meriv ji dîn derdixe? 22.01.14 1.025
76 Ji bo lihevanîna mêr û jinê, meriv kengî dikeve dewrê? 24.01.14 1.297
77 Ma pîreka ku piştî nîkah û xelweta sehîh e hatibe berdan, mehr jê re dikeve yan na? 24.01.14 1.327
78 Di huqûqa Îslamê de nefeqe û pêdiviyên zarokan li ser kê ye? 24.01.14 1.339
79 Ma mêr dikare jina xwe ya mirî bişû? 03.02.14 1.417
80 Ma rast e ku kesê ji dîn derkeve ango “murted”, tê kuştin? 04.02.14 1.378
81 Gelo lêxistina cinan heye? 06.02.14 1.405
82 Di têkiliya oral de eger avik ji mêr neyê, ma lazim e ku xusla xwe rake? 06.02.14 1.108
83 Li gorî mezhebê Henefî, îro li Tirkiyê limêja înê tê kirin an na? 10.02.14 1.264
84 Ma rast e ku pîrek, roja înê nikarin limêja nîvro bikin? 10.02.14 1.122
85 Hukmê ku meriv piştî duakirinê destên xwe bi ser çavên xwe bixe çi ye? 11.02.14 1.386
86 Ma meriv dikare beşdarî dawetên ku tê de heramî tên kirin, bibe? 13.02.14 1.453
87 Hukmê ewladgirtina zarokê/a hêj nû hatiye dinyayê, çi ye? 13.02.14 1.478
88 Ên ku sirf bi rêya fermî zewicîne, ma zinayê dikin? 19.02.14 1.344
89 Meriv dikare ji yekî ku ne bavê meriv e re bibêje “bavo”? 19.02.14 1.400
90 Ma meriv dikare jina xwe ya nexweş bernede û bi baltûza xwe re bizewice? 19.02.14 1.350
91 Ma mafê mêr heye ku li jina xwe ferman bike? 19.02.14 1.501
92 Faîzên ku di bankê de pêk tên, ma meriv dikare bide jar û feqîran? 23.08.14 1.364
93 Bo xelasiya ji tengasiya malî, meriv dikare ji bankê krêdiyê bikişîne? 23.08.14 1.367
94 Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye? 23.08.14 3.271
95 Ferz çi ye û cureyên wê çi ne? 18.11.14 1.082
96 Kesên ayetên Xwedê Teala li gorî îctihadên xwe şîrove dikin 18.11.14 1.131
97 Gelo fitre ji pertalên ticaretê jî tê dayin? 03.12.14 1.046
98 Digel ku lanet li Cihûyan hatiye barandin çawa dibin hêzeke navnetewî? 05.01.15 1.098
99 Ma divê mêr di kincan de bala xwe bidin çi? 03.02.15 1.313
100 Gelo ez dikarim ristika bi nîşana xaçê, têxim stûyê xwe? 02.03.15 1.229