Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye?
Fetwayen Kurdi > Faîz > Fetwayên Nivîskî Tarih: 23 Ağustos 2014

Pirs: Gelo meriv mala xwe yan jî xeyrî menqûlekî bi kirê bide, caiz e? Li ser meselê meriv bo salekê xanî kirê dike. Piştî ku salek derbas dibe meriv digel kiriya salekê xanî teslîmî xwediyê wê dike. Dema em ji yekî bo salekê pereyan bi deyn bistînin bi heman şeklî em pereyî wî lê vedigerînin; lê belê pereyê zêde ku em didin, dibe faîz ango heram. Di vê rewşê de em ê çawa kirê û faîzê jihev veqetînin?

Bersiv: Kirê û faîz, ji van aliyan ve jihev diqetin:

Faîz:

Faîz, ji pere û yên mîna wê ji malên standart ku ji bo demeke diyarkirî bi deyn tê dayin û piştre heman tişt digel zêdeyiyê were stendin re tê gotin.

Di faîzê de malê ku tê dayin tê xerckirin. Di paş de ne heman mal belbî mislê wî/ê mîna wî di standarda wî de digel zêdebûnê tê dayin.

Di faîzê de hemî rîsk û xetera malê ku hatiye stendin di stûyê deyndar de ye. Herçiqas mal bê dizîn, wenda bibe jî deyndar divê ku wî mîqdarî digel zêdebûnê bide.

Kirê:

Kirê, ne di malên ku tê xerckirin de belbî di malên ku ji menfaeta wan tê îstafdekirin û bi mîna xwe tên vegerandin tê kirin.

Di kirê de rewşa ku malek bi kirê bê dayin û digel zêdebûnekê were stendin ne mewzûbehs e.

Di kirê de malê ku bi kirê hatiye dayin û tiştê ku tê tehsîlkirin jihev cuda ne. Ji vê bonê daxwazkirina zêde ji ya ku hatiye dayin jixwe nayê kirin.

Malên ku tên xerckirin nabin mijar ji bo kirê. Ango pere, genim û hwd. ên ku tên xerckirin û mislê wan tên dayin bi kirê nayên dayin.

Ji vê bonê çi xanî çi jî erd û erse ango malên ku ji menfeata wan tê îstifadekirin û bi awayê xwe yê berê tên vegerandin, caiz e ku meriv wan bi kirê bide. Lewra di hundirê dema kirê de –ji bilî ku qesd an jî teqsîratiyek hebe- hemî rîsk û xeretên ku di encama karasat û bobelatan de dertên holê ji arîza, xesar, şewitandin, wendabûn, erdhej û hwd. ne di stûyê kirêker de belbî di stûyê xwediyê mal de ne.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Bikaranîna xufikan, ma dibe sebebê kêmbûna xêra desmêjê? 18.01.14 1.371
2 Ma mirov dikare ji nezra xwe bixwe? 19.01.14 1.203
3 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe? 19.01.14 1.427
4 Hukmê kirîn û firotina pisîk û kûçikan çi ye? 21.01.14 1.300
5 Kirîna xaniyan ji TOKİyê gelo caiz e yan na? 21.01.14 1.275
6 Kesê bi deyndarî bimire, ma lazim e ku lêzimên wî, deynê wî bidin? 22.01.14 2.215
7 Ma rast e ku pîreka mêrê wê miriye, heta ‘ideyê wê neqede nikare ji mala xwe derkeve? 24.01.14 1.377
8 Di meseleya îftidayê de, gelo çima pîrek divê ku mehrê li mêrê xwe vegerîne? 24.01.14 1.217
9 Wefq çi ye? 03.02.14 1.470
10 Ma xêra sûreyê Yasîn û hwd. digihêje ber destê miriyan? 03.02.14 1.447
11 Ma meriv ji xerabî û şaşiyên dê-bavê xwe mesûl e? 04.02.14 1.612
12 Ma şeytan dikare têkeve dirûv û eşkalan û xwe nîşanî însanan bide? 06.02.14 1.397
13 Di demên hebilbûna pîrekê de ma munasebeta cinsî qedexe ye? 06.02.14 1.147
14 Kesê li leşker e ji bo limêja xwe ya înê divê çi bike? 10.02.14 1.200
15 Di mijara dagirtina diranan de, gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 10.02.14 1.015
16 Gelo duakirina di nav xwarinê de sunet e? 11.02.14 2.397
17 Ma pîrek dikare serê apê mêrê xwe yê seqet bişû? 13.02.14 1.101
18 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 1.216
19 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 1.335
20 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 1.404
21 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 1.317
22 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 2.060
23 Ma meaşê karkerên ku meaşê wan di faîzê de tê razandin heram e? 23.08.14 1.250
24 Da ku meriv pereyan bi neqît bistîne, gelo caiz e ku meriv karta krêdiyê li cem esnafan bikar bîne? 23.08.14 1.275
25 Ma di mijarên dînî de kî ehil e bo dayina fetwayan? 29.08.14 1.201
26 Gelo rewşa kesên şizofren ji aliyê berpirsyariyê ve çi ye? 18.11.14 1.045
27 Gelo sedeqeya fitrê li kê dikeve? 22.11.14 1.062
28 Kesên, ne ji malbateke musluman tên dinyayê ma bextreş in? 23.12.14 1.022
29 Ma xeyrimislim an jî keşe dikarin ayînên xwe di mizgeftê de bikin? 20.01.15 1.027
30 Pîrek, li cihê ku ew û mêrê xwe bi tenê bin, ma dikare bi mayo têkeve avê? 15.02.15 1.293
31 Dema em li pîrekên vekirî mêze bikin, gelo kî dibe sûcdarê eslî? 15.03.15 1.208
32 Li gorî mezhebê Şafiî, ma divê ku pîrek dest û rûyê xwe jî bigirin? 04.04.15 1.248
33 Mislimanên ku limêj nakin, ma divê ku ew jî xusla xwe rakin? 26.04.15 1.024
34 Bo çûna hecê ma ez dikarim krêdiyê bikişînim? 26.05.15 1.002
35 Ji bo derketina ji îhraman, ma divê çiqas ji por bê jêkirin? 18.06.15 1.112
36 Eger piştî xuslê cihekî ziwa ji bedenê mabe divê meriv çi bike? 06.07.15 980
37 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 1.037
38 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 1.114
39 Şûştina destan bi axê ma dibe sedemê feqîriyê? 16.12.15 999
40 Ma Îsa aleyhiselam dê careke din were dinyayê? 10.02.16 1.035
41 Gelo nîkaha ku bê xebera malbatê hatibe birîn, di cih de ye? 10.03.16 1.019
42 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 1.045
43 Ma baweriya me, divê ku bi rêya aqil be? 18.05.16 874
44 Ma di rojiyê de rabûna paşîvê pêwîst e? 17.06.16 892
45 Digel em Misliman in, çima hîn jî em ji Xwedê hidayetê dixwazin? 26.07.16 860
46 Ma yên murted divê ku bên kuştin? 23.08.16 1.191
47 Mêrekî 25 salî, ma dikare yeka 46 salî re bizewice? 10.10.16 857
48 Hukmê ku jin servekirî û bi derpê bixebitin çi ye? 04.11.16 684
49 Ma hedîseke bi şeklê “Di demên zor de alîkariyê ji miriyan bixwazin” heye? 29.11.16 721
50 Sedemê ku firîşte û rûh di leyletul-qedrê de dadikevin ser rûyê erdê çi ye? 13.01.17 691
51 Ma di şevên qendîlê de dawet an jî nîşanî tê kirin? 20.02.17 615
52 Ma em dikarin di dewsa sunnetan de nimêjên qeza bikin? 21.03.17 817
53 Zilam dikare çend caran bi yekê re nîkaha dînî bibire? 25.05.17 509
54 Hukmê kişandina wêneyan çi ye? 20.07.17 487
55 Hukmê ku mirov bibe bayîyê iddia yan jî ganyanê çi ye? 22.08.17 492
56 Ma herdu ayetên dawî ji sûreyê Beqere bê navgîn hatine hinartin? 06.10.17 455
57 Mebest ji gotina “dostik”an ya ku di Qur’anê de dibore çi ye? 15.11.17 460
58 Ma divê tîpa “dad”ê çawa bê xwendin? 19.12.17 335
59 Ma zanîna sebebên nuzûla ayetên Qur’anê şert e? 31.01.18 287
60 Ez çawa dikarim cudahiyên di navbera mezheban de hîn bibim? 26.02.18 285
61 Xalê min mir. Di rewşa ku zarokên wî hebin de ma dayika min dibe wêrisê wî? 22.03.18 227
62 Ma li gorî ayeta 7an ji sûreyê Nîsa jin û mêr di mijara mîratê wekî hev in? 25.04.18 182
63 Ma kesê ji ber tîbûnîyê bêtaqet bikeve dikare rojiya xwe bixwe? 17.05.18 189
64 Ma vereşîn rojiyê dişkîne? 06.06.18 134
65 Mîrata kesê ku du hevserên wî hene dê çawa bê teqsîmkirin? 11.07.18 78
66 Hukmê gotina bîsmillah di dema serjêkirina boraqê de çi ye? 09.08.18 87
67 Kesên nexweş dê çawa desmêj bigirin? 18.01.14 1.431
68 Meriv dikare girtina rojiyê li xwe nezir bike? 19.01.14 1.098
69 Ji dikana ku mey lê tê firotin, gelo caiz e ku meriv tiştekî bikire? 21.01.14 1.394
70 Gelo şikandina çekan, caiz e? 21.01.14 1.313
71 Ez dixwazim wesayitekê bikirim, da ku nekevim faîzê divê ez kîjan rêyê bişopînim? 21.01.14 1.346
72 Dema deyndêrê meriv bimire, divê meriv çi bike? 22.01.14 2.605
73 Gelo ‘ideyê pîreka ku cara sêyem hatibe berdan, çiqas e? 24.01.14 1.353
74 Pîreka ku bi rêya îftidayê ji mêrê xwe qetiya be, ma dikare dîsa pê re bizewice? 24.01.14 1.295
75 Humkê girî û xemgîniya ji bo miriyan 03.02.14 1.367
76 Ma di Îslamê de piştî ku meriv dimire îsqata ji bo rojî limêj û hwd. heye yan na? 03.02.14 1.513
77 Ma cezayê kesê ku teşwîqa dizî û mêrkuştinê bike çi ye? 04.02.14 1.410
78 Beriya têkiliya cinsî, ma xwendina duayekî ku hatibe tewsiyekirin heye? 06.02.14 1.185
79 Ma di rojên cejnê de munasebeta cinsî heram e? 06.02.14 1.216
80 Ji bo çûna limêja înê, ma lazim e ku ez ji xwediyê kar destûrê bistînim? 10.02.14 1.094
81 Ma rast e ku dua, bê selat û selamdayina li ser Pêxember (s.a.w) qebûl nabin? 11.02.14 1.305
82 Ma ji bo şeva gerdekê tu duayekî taybet heye? 11.02.14 2.395
83 Kesên nexweş dê çawa desmêj bigirin? 13.02.14 1.052
84 Diya me ‘Eyşe, ma neh salî bû bi Pêxemberê me re zewicî? 19.02.14 1.281
85 Ma nîkaha yeka Şafiî bi yekî Henefî re dê çawa were birîn? 19.02.14 1.282
86 Di şeva gerdekê de tu duayekî taybet heye? 19.02.14 1.322
87 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 19.02.14 1.242
88 Tu ayetek ku behsa bişîrvekirina zarokê bike heye? 19.02.14 1.722
89 Gelo em dikarin pereyên xwe di fonên bankê ên likit’ê de bixebitînin? 23.08.14 1.240
90 Ma caiz e ku seraf, zêr bifiroşin û yekser bikirin û li hember wê pereyan bidin? 23.08.14 1.192
91 Fetwa çi ye? 29.08.14 1.247
92 Hukmê kesên fasiq çi ye? 18.11.14 1.120
93 Di meha Remezanê de kî fıtrê dide kê û mîqdarê wê çiqas e? 22.11.14 1.157
94 Ma Filehan diya me Meryem jî ji xwe re kirine îlah? 23.12.14 910
95 Ma rûxandina malperên ku heqaretê li dînê me dikin, durist e? 20.01.15 1.016
96 Ma tiştekî rast e ku pîrek bi merivên xwe yên zilam re xeber nede? 17.02.15 1.233
97 Gelo pîrek dikare li ba bapîrê xwe servekirî bimîne? 16.03.15 1.192
98 Ma di dema xwarinê de jî divê ku pîrek serê xwe bigirin? 06.04.15 1.322
99 Piştî muayena jinekolojiyê ma lazim e ku pîrek xusla xwe rakin? 28.04.15 1.039
100 Ma rast e ku kesê ‘umreyê bike hec jî lê ferz dibe? 28.05.15 1.072