Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye?
Fetwayen Kurdi > Faîz > Fetwayên Nivîskî Tarih: 23 Ağustos 2014

Pirs: Gelo meriv mala xwe yan jî xeyrî menqûlekî bi kirê bide, caiz e? Li ser meselê meriv bo salekê xanî kirê dike. Piştî ku salek derbas dibe meriv digel kiriya salekê xanî teslîmî xwediyê wê dike. Dema em ji yekî bo salekê pereyan bi deyn bistînin bi heman şeklî em pereyî wî lê vedigerînin; lê belê pereyê zêde ku em didin, dibe faîz ango heram. Di vê rewşê de em ê çawa kirê û faîzê jihev veqetînin?

Bersiv: Kirê û faîz, ji van aliyan ve jihev diqetin:

Faîz:

Faîz, ji pere û yên mîna wê ji malên standart ku ji bo demeke diyarkirî bi deyn tê dayin û piştre heman tişt digel zêdeyiyê were stendin re tê gotin.

Di faîzê de malê ku tê dayin tê xerckirin. Di paş de ne heman mal belbî mislê wî/ê mîna wî di standarda wî de digel zêdebûnê tê dayin.

Di faîzê de hemî rîsk û xetera malê ku hatiye stendin di stûyê deyndar de ye. Herçiqas mal bê dizîn, wenda bibe jî deyndar divê ku wî mîqdarî digel zêdebûnê bide.

Kirê:

Kirê, ne di malên ku tê xerckirin de belbî di malên ku ji menfaeta wan tê îstafdekirin û bi mîna xwe tên vegerandin tê kirin.

Di kirê de rewşa ku malek bi kirê bê dayin û digel zêdebûnekê were stendin ne mewzûbehs e.

Di kirê de malê ku bi kirê hatiye dayin û tiştê ku tê tehsîlkirin jihev cuda ne. Ji vê bonê daxwazkirina zêde ji ya ku hatiye dayin jixwe nayê kirin.

Malên ku tên xerckirin nabin mijar ji bo kirê. Ango pere, genim û hwd. ên ku tên xerckirin û mislê wan tên dayin bi kirê nayên dayin.

Ji vê bonê çi xanî çi jî erd û erse ango malên ku ji menfeata wan tê îstifadekirin û bi awayê xwe yê berê tên vegerandin, caiz e ku meriv wan bi kirê bide. Lewra di hundirê dema kirê de –ji bilî ku qesd an jî teqsîratiyek hebe- hemî rîsk û xeretên ku di encama karasat û bobelatan de dertên holê ji arîza, xesar, şewitandin, wendabûn, erdhej û hwd. ne di stûyê kirêker de belbî di stûyê xwediyê mal de ne.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma di desmêjê de şûştina hundirê çavan jî ferz e? 17.01.14 1.684
2 Ava spî ya ku ji pîrekan tê, gelo desmêjê dişikîne yan na? 18.01.14 1.715
3 Di rojên cejnê de ma divê meriv biçe serdana kê? 19.01.14 1.340
4 Firotina malekî bi bihayê nû durist e yan na? 21.01.14 1.401
5 Kirîn û firotina di dema limêja înê de, li ser înternetê gelo helal e yan na? 21.01.14 1.382
6 Ma bikaranîna kevirên bi şîfa, guneh e? 22.01.14 1.139
7 Pîreka ku hatiye berdan, kengî dikare bi yekî din re bizewice? 24.01.14 1.297
8 Ma li gorî Qur’anê, berdana bi şert durist e yan na? 24.01.14 1.239
9 Ma ji bo betalkirina sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 1.530
10 Ma pîrek jî dikarin beşdarî limêja cenaze bibin? 03.02.14 1.413
11 Ma Pêxember (s.a.w) destê kesê diz jêkiriye? 04.02.14 1.649
12 Gelo zanyar çima hebûna cinan qebûl nakin? 06.02.14 1.391
13 Hukmê girêdana lûleyên malzarokê çi ye? 06.02.14 1.213
14 Gelo tu hewcedarî bi ezana ku beriya xutba înê tê xwendin heye? 10.02.14 1.333
15 Ma pîrek roja înê, limêja xwe ya nîvro kengî dikarin bikin? 10.02.14 1.246
16 Hukmê duakirina bi hev re di Îslamê de çi ye? 11.02.14 2.411
17 Ma di Qur’anê di derbarê çêbûna bi qusûr de, tu agahî hene? 13.02.14 1.311
18 Ma zewac di Îslamê de ferz e? 19.02.14 1.485
19 Gelo mexduriyeta pîreka ku ne bi rêya resmî tê berdan, dê çawa were telafîkirin? 19.02.14 1.467
20 Di kîjan rewşan de divê meriv nîkaha xwe nû bike? 19.02.14 1.454
21 Gelo mafê berdana pîreka şeva gerdekê kifş bibe ku ne bakir e, heye? 19.02.14 1.435
22 Jina ku peywirên xwe yên jinantiyê nayîne cih, ma mêrê wê dikare pê re îxanetê bike? 19.02.14 1.539
23 Meriv dikare deynê bavê xwe yê krêdiyê bi kara ji faîzê bide? 23.08.14 1.327
24 Kesê mecbûrî faîzê dibe, gelo di guneh de dibe mîna yê ku faîzê dixwe? 23.08.14 1.395
25 Teqawidiya ferdî çi ye? 23.08.14 1.386
26 Ma têgehên mîna wacib, mekrûh, musteheb çawa pêk hatine? 18.11.14 1.122
27 Eger her kes bikaribe xwe bigihîne hikmetê, wê demê ma çi hewcedarî bi pêxemberan dimîne? 18.11.14 1.152
28 Ma fitre bi rêya wekaletê tê dayin? 15.12.14 1.065
29 Ma meriv dikare beşdarî merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim bibe? 12.01.15 1.058
30 Bêjeya “celabîb”ê, ma bi mena çarşevê ye? 06.02.15 1.326
31 Ma durist e ku meriv di saloneke ku mêr û jin tevlîhev in werzişê bike? 07.03.15 1.281
32 Pîrek dikarin servekirî tizbiyê bikişînin? 31.03.15 1.317
33 Kesê ku niyeta hecê kiribe, lê derfeta çûyinê nedîtibe? 20.04.15 1.082
34 Pîreka ku di heyza de be, gelo dikare Ke‘beyê tewaf bike? 19.05.15 1.115
35 Di xuslê de ma divê ku pîrek guliyên xwe vekin? 14.06.15 1.101
36 Gelo ji mêr û jinê divê kîjan berê xusla xwe rake? 02.07.15 1.068
37 Ma nîkaha pîreka di kirasa de tê birîn? 26.08.15 1.149
38 Ma gotina “Quretiya li hemberî quretiyê sedeqe ye” hedîs e? 30.09.15 1.251
39 Ma çilê zarokan heye? 02.12.15 1.086
40 Gotina “ez kurê du qurbaniyan im”, gelo hedîs e? 21.01.16 1.142
41 Gelo şertên pêwîst bo nîkaha dînî, çi ne? 01.03.16 1.069
42 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 1.120
43 Di nîkaha batil de ma divê ku meriv mehrê bide? 03.05.16 954
44 Niyeta rojiya remezanê kengî û çawa tê anîn? 08.06.16 952
45 Ma şeytan bêaqil e ku li ber Xwedê rabû? 19.07.16 1.010
46 Ma meaşê ku karmend ji dewletê digirin helal e? 12.08.16 950
47 Ziyareta qebran divê çawa be? 27.09.16 910
48 Ma pîrek dikare li gorî dilê xwe di malê xwe de teseruf bike? 27.10.16 743
49 Ma çiqas rast e ku mirov ji miriyan alîkariyê bixwaze? 21.11.16 839
50 Ma mirov dikare tesbît bike ka leyletul-qedr di kîjan şevê de ye? 29.12.16 940
51 Ma bûyera mîracê di Qur’anê de dibore? Rastiya vê yekê çi ye? 10.02.17 1.048
52 Derfeta ku ez li kargehê nimêj bikim tuneye ma divê ez çi bikim? 09.03.17 740
53 Rewşa misilmanê ku mafê yekî xeyrimuslim xwaribe dê çawa be? 09.05.17 659
54 Tedawiya lavman rojiyê betal dike? 19.06.17 719
55 Ma rojname dikare xwendevanên xwe bi rêya kuponan bibe ‘umreyê? 09.08.17 613
56 Ayeta “Ji tiştên ku dema werin aşkerekirin dê we xemgîn bikin, pirs mekin” divê çawa were fêhmkirin? 26.09.17 605
57 Ji bo dersên Qur’anê yên li dibistanê ma divê ku mirov bi desmêj be? 31.10.17 575
58 Gelo bêjeya “kitab” a ku di Qur’anê de derbas dibe bi çi wateyê ye? 06.12.17 461
59 Ma Xwedê Teala berê erd an jî asîman afirandiye? 15.01.18 508
60 Yekî Henefî dikare li pey yekî Şafi‘î nimêj bike? 16.02.18 460
61 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera dayik, kurek û sê keçên wî de çawa bê parvekirin? 14.03.18 406
62 Ma di mîratê de her dem para mêran ji ya jinan pirtir e? 17.04.18 292
63 Mêr mir. Hevser, kurek û sê keç man. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 14.05.18 271
64 Ma tedawiya bi rêya hiperbarikê rojiyê dişkîne? 30.05.18 344
65 Ma nîsbeta ku jin ji mîrata mêrê xwe digrin çiqas e? 04.07.18 191
66 Şirîkatiya di boraqê de divê çawa be? 30.07.18 214
67 Gelo çima Misilman di Cenga Uhudê de têk çûn? 19.09.18 131
68 Ma tevkariya alema Xiristiyanan di aboriya cîhanê de heye? 16.10.18 108
69 Ma herdem efûkirin, rê li ber encamên ne baş vedike? 14.11.18 111
70 Ma qibleya Misilmanan ya ewil Ke‘be yan Beytul-Meqdis bû? 24.12.18 99
71 Dema jin di pêşiya nimêjker re derbas bibe, ma nimêj betal dibe? 30.01.19 77
72 Hedîsa di heqê bîata bi îmamê zeman re 27.01.16 1.199
73 Ma mesihkirina serî di desmêjê de çawa tê kirin? 17.01.14 1.580
74 Duayê desmêjê, çawa tê kirin? 18.01.14 1.690
75 Hukmê xeberdana pîrekê bi zilamên biyanî re çi ye? 19.01.14 1.387
76 Dema meriv tiştekî bifiroşe, gelo bihayê wê demê yan jî malê hatiye firotin tê îtibarkirin? 21.01.14 1.423
77 Ma di wextê limêja înê de kirîna tiştekî ji kantîna dibistanê caiz e? 21.01.14 1.284
78 Ma caiz e ku meriv bi peretî deyn bide û bi dolar an jî zêrîtî deynê xwe bistîne? 22.01.14 2.953
79 Gelo hikmetê pîreka ku hatiye berdan sê paqijiyan disekine çi ye? 24.01.14 1.341
80 Berdana di gava hêrsbûnê de, gelo pêk tê yan na? 24.01.14 1.424
81 Ji bo xelasiya ji bandora sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 1.360
82 Piştî definkirinê, ma pêwist e ku telqîn jî were xwendin? 03.02.14 1.489
83 Cezayê vexwarina meyê çi ye? 04.02.14 1.520
84 Ma vampîr hene? 06.02.14 1.653
85 Da ku zarok çênebin, ma bikaranîna sîstema “vazektomi”yê caiz e? 06.02.14 1.308
86 Ma limêja înê çend qam e? 10.02.14 1.366
87 Ma qilifkirin an jî dagirtina diranê ku naêşê, caiz e? 10.02.14 1.199
88 Gelo durist e ku meriv dua ezanê, digel cemaetê li mizgeftê bi hev re bixwîne? 11.02.14 2.393
89 Aqil çi ye? Di Îslamê de ji bo mukelefbûnê, divê meriv çiqas biaqil be? 13.02.14 1.213
90 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.487
91 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 1.400
92 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.380
93 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.449
94 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 2.646
95 Ma mirov dikare bi rêya bankê xanî bikire? 23.08.14 1.415
96 Da ku deynê xwe yî Toki’yê bidim, gelo ez dikarim krêdiyê bikişînim? 23.08.14 1.413
97 Sukûkên bêfaîz, ma birastî jî bêfaîz in? 23.08.14 1.570
98 Aqil çi ye? 18.11.14 1.067
99 Ma Pêxmeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hukum nedaye? 18.11.14 1.218
100 Ma kesên bi meaşê memûrtiyê debara xwe dikin, dikarin fitrê bigirin? 15.12.14 1.170