Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye?
Fetwayen Kurdi > Faîz > Fetwayên Nivîskî Tarih: 23 Ağustos 2014

Pirs: Gelo meriv mala xwe yan jî xeyrî menqûlekî bi kirê bide, caiz e? Li ser meselê meriv bo salekê xanî kirê dike. Piştî ku salek derbas dibe meriv digel kiriya salekê xanî teslîmî xwediyê wê dike. Dema em ji yekî bo salekê pereyan bi deyn bistînin bi heman şeklî em pereyî wî lê vedigerînin; lê belê pereyê zêde ku em didin, dibe faîz ango heram. Di vê rewşê de em ê çawa kirê û faîzê jihev veqetînin?

Bersiv: Kirê û faîz, ji van aliyan ve jihev diqetin:

Faîz:

Faîz, ji pere û yên mîna wê ji malên standart ku ji bo demeke diyarkirî bi deyn tê dayin û piştre heman tişt digel zêdeyiyê were stendin re tê gotin.

Di faîzê de malê ku tê dayin tê xerckirin. Di paş de ne heman mal belbî mislê wî/ê mîna wî di standarda wî de digel zêdebûnê tê dayin.

Di faîzê de hemî rîsk û xetera malê ku hatiye stendin di stûyê deyndar de ye. Herçiqas mal bê dizîn, wenda bibe jî deyndar divê ku wî mîqdarî digel zêdebûnê bide.

Kirê:

Kirê, ne di malên ku tê xerckirin de belbî di malên ku ji menfaeta wan tê îstafdekirin û bi mîna xwe tên vegerandin tê kirin.

Di kirê de rewşa ku malek bi kirê bê dayin û digel zêdebûnekê were stendin ne mewzûbehs e.

Di kirê de malê ku bi kirê hatiye dayin û tiştê ku tê tehsîlkirin jihev cuda ne. Ji vê bonê daxwazkirina zêde ji ya ku hatiye dayin jixwe nayê kirin.

Malên ku tên xerckirin nabin mijar ji bo kirê. Ango pere, genim û hwd. ên ku tên xerckirin û mislê wan tên dayin bi kirê nayên dayin.

Ji vê bonê çi xanî çi jî erd û erse ango malên ku ji menfeata wan tê îstifadekirin û bi awayê xwe yê berê tên vegerandin, caiz e ku meriv wan bi kirê bide. Lewra di hundirê dema kirê de –ji bilî ku qesd an jî teqsîratiyek hebe- hemî rîsk û xeretên ku di encama karasat û bobelatan de dertên holê ji arîza, xesar, şewitandin, wendabûn, erdhej û hwd. ne di stûyê kirêker de belbî di stûyê xwediyê mal de ne.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma di desmêjê de muwalat ango şûştina endamên desmêjê li pey hev, ferz e? 17.01.14 1.000
2 Kesê ne balix, ma divê ku nezra xwe bîne cih? 19.01.14 843
3 Hukmê xeberdana pîrekê bi tiyê xwe re çi ye? 19.01.14 1.029
4 Gelo kirîna malê hicizkirî, caiz e? 21.01.14 928
5 Hukmê “Yekî ku wesayitek modela wê 2009 ji meriv bistîne, bi şertê ku di sala pêş de yeka modela 2011 be, ji meriv re bikire”, çi ye? 21.01.14 934
6 Ma meriv dikare ji deynan karê bi dest bixe yan dibe faîz? 22.01.14 1.831
7 Piştî berdana pîrekê dema meriv li jina xwe vegere, ma divê ku nîkaheke nû were birîn? 24.01.14 945
8 Ma pîrek dikare doza berdanê li zilamê ku li mala xwe ne miqate ye û erka xwe ya mêrantiyê neyîne cih, bike? 24.01.14 981
9 Hukmê vekirina fala stêrkê çi ye? 03.02.14 969
10 Hukmê beşdarbûna merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim çi ye? 03.02.14 1.004
11 Ma di Îslamê de tu ceza ji bo heqaretê heye? 04.02.14 972
12 Ji bo xweparastina ji cinan, ma gotina bêjeya “destûr” şert e? 06.02.14 1.095
13 Gelo durist e ku pîrekeke biyanî, zaroka meriv di malzaroka xwe de hilgire? 06.02.14 908
14 Gelo di kîjan şert û mercan de limêja înê tê terkkirin? 10.02.14 811
15 Dagirtin an jî qilifkirina diranan, ma dibe asteng ji bo rabûna xuslê? 10.02.14 885
16 Mena duayê “la hewle wela qûwwete îlla billahîl aliyyîl ezîm” çi ye? 11.02.14 1.651
17 Seqetên ku beşdarî limêja înê dibin gelo ferza wê ji stûyê wan derdikeve yan an? 13.02.14 798
18 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 993
19 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 997
20 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 960
21 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.035
22 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.100
23 Zemên memûran ên ku dereng tên razandin, gelo dibe faîz? 23.08.14 920
24 Ma caiz e ku meriv krêdiya fêrbûnê bistîne? 23.08.14 833
25 Hin însan Îslamê li gorî roja me dinirxînin. Di vê mijarê de hûn nabêjin çi? 29.08.14 936
26 Tiştên ehliyeta meriv ya edayê ji holê radikin çi ne? 18.11.14 716
27 Ma Henefiyan, dema seferê/rêwîtiyê bi qiyaseke çawa diyar kirine? 18.11.14 770
28 Meriv dikare ji xeyrimislimê ku ji mirovahiyê re tiştên bi fêde kiribeye re rehmê bixwaze? 21.12.14 830
29 Kesên xeyrimislim, çima nikarin têkevin Mekkeyê? 20.01.15 892
30 Derbarê dersên avjenî û werzîşê li dibistanên Elmanyayê 14.02.15 932
31 Mijara xwegirtinê gelo çima di nav şertên Îslamê û 32 ferzan de nehatiye diyarkirin? 14.03.15 950
32 Ma rast e ku diya me Reyhane serê xwe negirtiye? 03.04.15 832
33 Di edakirina hecê de meriv neçe Cebelu’r-Rehme û çiyayê Hîrayê? 25.04.15 704
34 Qurbanên ku li hecê tên serjêkirin, ma tên îsrafkirin? 24.05.15 768
35 Ma ramûsan xuslê lazim dike? 17.06.15 603
36 Ji ber tedawiya spîralê xwîna ku berî dema adetê tê, ma dibe asteng bo limêjê? 05.07.15 642
37 Pîreka di heyza de ma dikare biçe serdana goran? 01.09.15 620
38 Ma stewrkirina heywanên kedî durist e? 16.10.15 677
39 Ma rast e ku pir bûyerên girîng di roja aşûrê de qewimîne? 15.12.15 682
40 Ayeta 159’an ji sûreyê Nîsa ya di bara Îsa (a.s) de, divê em çawa fêhm bikin? 09.02.16 637
41 Di heqê hedîsa divê zava piyên bûkê bişû 09.03.16 706
42 Ma hedîsa “Receb meha Xwedê ye, Şe‘ban meha min e, Remezan jî meha ummeta min e” sehîh e? 08.04.16 593
43 Xeyb çi ye? Baweriya bi xeybê çawa pêk tê? 17.05.16 470
44 Gelo hikmetê ferzbûna rojiyê çi ye? 15.06.16 523
45 Gunehên mezin kîjan in? 25.07.16 554
46 Bi rêya min, jina min bû Musluman, ma ew ê rasterast têkeve bihiştê? 22.08.16 590
47 Pîreka bî, ma dikare bê destûra malbata xwe bizewice? 07.10.16 408
48 Ma pîrek dikare dikana beqaliyê veke? 02.11.16 421
49 Ma mirov ji gorê axê bigire yan jî çîçekê jêbike guneh e? 28.11.16 375
50 Hûn dikarin di derbarê girtina destê jinan de agahiyê bidin? 12.01.17 317
51 Ma mîrac ji mucîzeyên Pêxemberê me ye? 17.02.17 275
52 Nexweşê giran dê çawa nimêj bike? 20.03.17 276
53 Piştî birîna nîkahê gera pîrekê ya servekirî tu zirarê dide nîkahê? 24.05.17 200
54 Ma mirov dikare wêneyê însanan li malê daliqîne? 19.07.17 145
55 Ji bo dayîna deynên xwe ma ez dikarim beşdarî lîstikên siûdê bibim? 21.08.17 147
56 Ma temamê ayetên Qur’anê ne 6.666 ayet in? 05.10.17 88
57 Hûn dikarin têgeha “roj”ê ya di ayeta 29an ji sûreyê Nazîat rave bikin? 08.11.17 38
58 Bikaranîna xufikan, ma dibe sebebê kêmbûna xêra desmêjê? 18.01.14 1.021
59 Ma mirov dikare ji nezra xwe bixwe? 19.01.14 870
60 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe? 19.01.14 950
61 Hukmê kirîn û firotina pisîk û kûçikan çi ye? 21.01.14 982
62 Kirîna xaniyan ji TOKİyê gelo caiz e yan na? 21.01.14 961
63 Kesê bi deyndarî bimire, ma lazim e ku lêzimên wî, deynê wî bidin? 22.01.14 1.602
64 Ma rast e ku pîreka mêrê wê miriye, heta ‘ideyê wê neqede nikare ji mala xwe derkeve? 24.01.14 996
65 Di meseleya îftidayê de, gelo çima pîrek divê ku mehrê li mêrê xwe vegerîne? 24.01.14 912
66 Wefq çi ye? 03.02.14 1.139
67 Ma xêra sûreyê Yasîn û hwd. digihêje ber destê miriyan? 03.02.14 1.071
68 Ma meriv ji xerabî û şaşiyên dê-bavê xwe mesûl e? 04.02.14 1.026
69 Ma şeytan dikare têkeve dirûv û eşkalan û xwe nîşanî însanan bide? 06.02.14 1.041
70 Di demên hebilbûna pîrekê de ma munasebeta cinsî qedexe ye? 06.02.14 854
71 Kesê li leşker e ji bo limêja xwe ya înê divê çi bike? 10.02.14 864
72 Di mijara dagirtina diranan de, gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 10.02.14 746
73 Gelo duakirina di nav xwarinê de sunet e? 11.02.14 1.751
74 Ma pîrek dikare serê apê mêrê xwe yê seqet bişû? 13.02.14 813
75 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 909
76 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 987
77 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 1.015
78 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 977
79 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 1.684
80 Ma meaşê karkerên ku meaşê wan di faîzê de tê razandin heram e? 23.08.14 883
81 Da ku meriv pereyan bi neqît bistîne, gelo caiz e ku meriv karta krêdiyê li cem esnafan bikar bîne? 23.08.14 872
82 Ma di mijarên dînî de kî ehil e bo dayina fetwayan? 29.08.14 830
83 Gelo rewşa kesên şizofren ji aliyê berpirsyariyê ve çi ye? 18.11.14 712
84 Gelo sedeqeya fitrê li kê dikeve? 22.11.14 786
85 Kesên, ne ji malbateke musluman tên dinyayê ma bextreş in? 23.12.14 750
86 Ma xeyrimislim an jî keşe dikarin ayînên xwe di mizgeftê de bikin? 20.01.15 717
87 Pîrek, li cihê ku ew û mêrê xwe bi tenê bin, ma dikare bi mayo têkeve avê? 15.02.15 916
88 Dema em li pîrekên vekirî mêze bikin, gelo kî dibe sûcdarê eslî? 15.03.15 861
89 Li gorî mezhebê Şafiî, ma divê ku pîrek dest û rûyê xwe jî bigirin? 04.04.15 884
90 Mislimanên ku limêj nakin, ma divê ku ew jî xusla xwe rakin? 26.04.15 719
91 Bo çûna hecê ma ez dikarim krêdiyê bikişînim? 26.05.15 710
92 Ji bo derketina ji îhraman, ma divê çiqas ji por bê jêkirin? 18.06.15 760
93 Eger piştî xuslê cihekî ziwa ji bedenê mabe divê meriv çi bike? 06.07.15 667
94 Hukmê ‘emelkirina bi hedîsa zeîf çi ye? 02.09.15 731
95 Hedîsa “‘Eşereyê Mubeşşer”, divê çawa bê fêhmkirin? 19.10.15 784
96 Şûştina destan bi axê ma dibe sedemê feqîriyê? 16.12.15 703
97 Ma Îsa aleyhiselam dê careke din were dinyayê? 10.02.16 646
98 Gelo nîkaha ku bê xebera malbatê hatibe birîn, di cih de ye? 10.03.16 643
99 Ma Xwedê Teala, şêwirmendên şelaf museletî ser rêvebirên ku ji wan hez nake, dike? 11.04.16 666
100 Ma baweriya me, divê ku bi rêya aqil be? 18.05.16 587