Di navbera kara ku ji xeyrî menqûlan tê bidestxistin û ya faîzê çi ferq heye?
Fetwayen Kurdi > Faîz > Fetwayên Nivîskî Tarih: 23 Ağustos 2014

Pirs: Gelo meriv mala xwe yan jî xeyrî menqûlekî bi kirê bide, caiz e? Li ser meselê meriv bo salekê xanî kirê dike. Piştî ku salek derbas dibe meriv digel kiriya salekê xanî teslîmî xwediyê wê dike. Dema em ji yekî bo salekê pereyan bi deyn bistînin bi heman şeklî em pereyî wî lê vedigerînin; lê belê pereyê zêde ku em didin, dibe faîz ango heram. Di vê rewşê de em ê çawa kirê û faîzê jihev veqetînin?

Bersiv: Kirê û faîz, ji van aliyan ve jihev diqetin:

Faîz:

Faîz, ji pere û yên mîna wê ji malên standart ku ji bo demeke diyarkirî bi deyn tê dayin û piştre heman tişt digel zêdeyiyê were stendin re tê gotin.

Di faîzê de malê ku tê dayin tê xerckirin. Di paş de ne heman mal belbî mislê wî/ê mîna wî di standarda wî de digel zêdebûnê tê dayin.

Di faîzê de hemî rîsk û xetera malê ku hatiye stendin di stûyê deyndar de ye. Herçiqas mal bê dizîn, wenda bibe jî deyndar divê ku wî mîqdarî digel zêdebûnê bide.

Kirê:

Kirê, ne di malên ku tê xerckirin de belbî di malên ku ji menfaeta wan tê îstafdekirin û bi mîna xwe tên vegerandin tê kirin.

Di kirê de rewşa ku malek bi kirê bê dayin û digel zêdebûnekê were stendin ne mewzûbehs e.

Di kirê de malê ku bi kirê hatiye dayin û tiştê ku tê tehsîlkirin jihev cuda ne. Ji vê bonê daxwazkirina zêde ji ya ku hatiye dayin jixwe nayê kirin.

Malên ku tên xerckirin nabin mijar ji bo kirê. Ango pere, genim û hwd. ên ku tên xerckirin û mislê wan tên dayin bi kirê nayên dayin.

Ji vê bonê çi xanî çi jî erd û erse ango malên ku ji menfeata wan tê îstifadekirin û bi awayê xwe yê berê tên vegerandin, caiz e ku meriv wan bi kirê bide. Lewra di hundirê dema kirê de –ji bilî ku qesd an jî teqsîratiyek hebe- hemî rîsk û xeretên ku di encama karasat û bobelatan de dertên holê ji arîza, xesar, şewitandin, wendabûn, erdhej û hwd. ne di stûyê kirêker de belbî di stûyê xwediyê mal de ne.

Prof. Dr. Servet Bayındır

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma kuştina neyarên dînê Îslamê caiz e? 06.02.14 1.432
2 Eger masturbasyon mekrûh be, ma çima piştî kirina wê ez ewqas nerihet dibim? 06.02.14 1.187
3 Gelo heram e ku meriv behsa jiyana xwe ya cinsî bike? 06.02.14 1.150
4 Kesê xutba înê dixwîne, ma ne pêwîst e ku li pêşiyê limêj jî bike? 10.02.14 1.238
5 Mena duayê “Ya hey, ya qeyûm bi rehmetîke estexîsû” çi ye? 11.02.14 1.473
6 Hukmê dawetê çi ye? 13.02.14 1.534
7 Bi şermezarî dinivîsim, ez hevzayend im. Lava dikim alîkariya min bikin? 13.02.14 1.384
8 Ma kesa/ê ku însan dê pê re bizewice, berê hatiye tayînkirin? 19.02.14 1.447
9 Ma zewaca bi kîjan eqrebayî re heram e? 19.02.14 1.333
10 Ma meriv dikare bi xwişka şîr ya xwişka xwe ya helal re bizewice? 19.02.14 1.410
11 Ma bûk mecbûr in ku xizmeta xwesû û xezûrê xwe bikin? 19.02.14 1.527
12 Ma di faîzê de bi tenê rêjeya zêde û bilind heram e? 23.08.14 1.300
13 Ji bo kişandina krêdiyê, gelo caiz e ku meriv bibe navgîn? 23.08.14 1.312
14 Hukmê kaskokirina otomobîlan çi ye? 23.08.14 1.365
15 Gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 29.08.14 1.356
16 Seddî zerayi‘ çi ye? 18.11.14 1.089
17 Ma sedeqeya fitrê piştî meha Remezanê jî tê dayin? 02.12.14 1.022
18 Ma divê em bijartina Cihûyan li ser aleman çawa fêhm bikim? 30.12.14 1.046
19 Ma ji bo teseturê tu duayek heye? 29.01.15 1.313
20 Kesê ferzbûna teseturê mandel bike ma ji dîn derdikeve? 24.02.15 1.381
21 Niyeta xuslê çawa tê anîn? 26.03.15 1.211
22 Ma pîrek jî bi cenabet dikevin? 14.04.15 1.119
23 Kesê nikaribe li Muzdelîfeyê bisekine ma divê çi bike? 04.05.15 1.245
24 Hukmê recma şeytên di hecê de çi ye? 31.05.15 1.108
25 Di munasebeta cinsî de kengî xusul lazim dike? 23.06.15 1.123
26 Ma zilam dikarin di mijarên mîna xusul û heyzê de pîrekan agahdar bikin? 13.07.15 1.107
27 Ma nusxeya destnivîsa Buxarî bi xwe heye, wenda ye, an nayê zanîn? 14.09.15 1.225
28 Ma razana ber êvarê, bi zirar e? 26.10.15 1.269
29 Gelo hedîsa kenza mexfî (gencîneya veşartî), sehîh e? 28.12.15 1.214
30 Ma Hz. Îsa wefat kiriye yan ketiye xewê? 18.02.16 1.094
31 Ma zina nîkahê betal dike? 21.03.16 950
32 Ma di heqê hibekirina xêra sûreyê Îxlas de tu hedîsek heye? 20.04.16 1.022
33 Gelo raserbûna Xwedê ya li ser ‘erş, tê çi wateyê? 31.05.16 929
34 Nexweşiya min a mîdê heye, divê ez îlacan bixwim. Ma dibe ku ez rojiyê negirim? 24.06.16 1.013
35 Tekfîra ehlê qibleyê tê çi wateyê? 02.08.16 967
36 Ma pîrek dikarin biçin serdana goran? 05.09.16 839
37 Bê hebûna nîkahê meriv nêzî yekê/yekî bibe 18.10.16 839
38 Bavê min li dijî nîkaha dînî ye. Ma dîsa jî ez ê destûrê jê bixwazim? 12.11.16 889
39 Ma caiz e ku mirov kêlikên bi wêne çêbike yan jî bide çêkirin 19.12.16 814
40 Ma tu nimêjeke ku di şeva Rexayibê de were kirin heye? 23.01.17 809
41 Ma hûn dikarin gotina Hezretî ‘Umer “ev çi bid‘eteke rind e” rave bikin? 27.02.17 837
42 Ma mirov dikare bêyî destûra xwedî, înterneta wî bixebitîne? 30.03.17 745
43 Ma çêr û dijûn rojiyê dişkînin? 01.06.17 742
44 Pişkên ku mirov bi rêya SMSan beşdar dibe caiz in? 27.07.17 614
45 Ma Xwedê Teala ji bo her herêmeke li cîhanê hişyarkerek şandiye? 06.09.17 594
46 Ma ji alimên berê kesekî ku ayeta 4an ji sûreyê Îbrahîm wekî we fêhm kiribe heye? 18.10.17 650
47 Ma Pêxemeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hikum nedaye? 23.11.17 514
48 Ma li gorî ayeta 54an ji sûreyê E‘raf, şev li pêş e yan ro? 27.12.17 519
49 Ma Îblîs, mamosteyê ferîşteyan bû? 07.02.18 494
50 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 392
51 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 324
52 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 257
53 Kesên di karê giran de dixebitin ma dikarin rojiyê negrin? 23.05.18 255
54 Mêr mir. Hevser, pênc kur û du keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 25.06.18 216
55 Ma caiz e ku mirov di xew de berê lingên xwe bide aliyê qibleyê? 19.07.18 211
56 Ma Hz. Fatîmeyê di çend saliya xwe de wefat kiriye? 06.09.18 189
57 Ma kesê li dêma mirov ya rastê bixe divê mirov ya çepê jî bide ber? 05.10.18 128
58 Ma divê em ji bo bihuştê yan jî ji bo riza Xwedê îbadetê bikin? 02.11.18 86
59 Ma Ademê ku Şeytan nikaribû ew bixapanda, hevsera wî Hewwayê ew xirand? 03.12.18 50
60 Xwendekarên dibistanê dê nimêjên xwe çawa bikin? 15.01.19 48
61 Ma pîrek piştî mesihkirina guhan, paşiya stûyê xwe jî mesih dikin? 17.01.14 2.239
62 Ma meriv dikare li piyan mîz bike? 18.01.14 1.446
63 Rojiya nezir, ma divê ku li pey hev were girtin? 19.01.14 1.265
64 Gelo durist e ku meriv malê xwe bi du bihayên ji hev cuda bifiroşe? 21.01.14 1.443
65 Hukmê beşdarbûna rêxistina Lyonessê çi ye? 21.01.14 1.392
66 Qezenckirina pereyan bi rêya serîlêdana malperan, helal e? 21.01.14 1.442
67 Berdana ku ne li gorî ayetên pêşî ji sûreyê Telaq be, gelo durist e yan na? 24.01.14 1.355
68 Ma meriv dikare di hundirê ‘ideyê de jina xwe cara duyem berde? 24.01.14 1.344
69 Lîstina pîreka bi mêr li hember zilamên biyanî, ma dibe sedem ji bo xerabûna nîkaha wê? 24.01.14 1.385
70 Ma meriv dikare termê miriyên xwe bişewitîne? 03.02.14 1.606
71 Bêjeya “el-‘ezab” ya ku di mijara recmê de derbas dibe, tê çi wateyê? 04.02.14 1.373
72 Ma Elmanya daru’l-herb e û pîrekên wan jî dikevin bin hukmê qerwaşan? 06.02.14 1.546
73 Ma guneh e ku mirov livên jina xwe ramûse? 06.02.14 1.182
74 Zilam, dema şîrê pîreka xwe vexwe ma eqrebatî di navbera wan de çêdibe? 06.02.14 1.191
75 Ma roja înê dema xutbe tê xwendin, limêjên sunet tên kirin? 10.02.14 1.200
76 Ma di dua de divê meriv herdu destên xwe bide ber hev an ji hev veqetîne? 11.02.14 1.421
77 Li gorî Îslamê daweteke munasib divê çawa bê kirin? 13.02.14 1.377
78 Herçiqas zor û zehmet bû jî, êdî min dev ji gaytiyê berda? 13.02.14 1.263
79 Ma lixwekirina bûkanê guneh e? 19.02.14 1.413
80 Kurê xal û keça metê dikarin bi hev re bizewicin? 19.02.14 1.362
81 Ên ku bi sedem xwezûrantiyê ebediyen meriv nikare bi wan re bizewice kî ne? 19.02.14 1.505
82 Ma ez mecbûr im ku li xwesûya xwe binihêrim? 19.02.14 1.403
83 Ma gunehê kesê faîzê dide û yê distîne, mîna hev e? 23.08.14 1.351
84 Hukmê ku meriv ji bo yekî krêdiyê bikişîne çi ye? 23.08.14 1.346
85 Bê ku ez têkevim faîzê, ez çawa dikarim wesayitekê bikirim? 23.08.14 3.190
86 Ji aliyê Îslamî ve gelo di navbera fetwa û teqwayê de tu ferq heye? 29.08.14 1.742
87 Da ku meriv Qur’anê baştir fêhm bike, ma ilmê mentiqê ji meriv dibe alîkar? 18.11.14 1.027
88 Dema em fitrê derdixin, divê em wê çawa hesab bikin? 02.12.14 1.117
89 Cihûyê ku dixwaze bibe Misliman, ma divê pêşî bibe Fileh? 03.01.15 1.094
90 Hukmê lixwekirina bûkanê çi ye? 30.01.15 1.382
91 Gelo hukmê razana digel zarokên xwe yên balix re çi ye? 26.02.15 1.404
92 Gelo keçik dikare li cem zirbirayên xwe serê xwe veke? 26.03.15 1.336
93 Meriv dikare kincên di dema cenabetê de piştî rakirina xuslê dîsa lixwe bike? 15.04.15 1.159
94 Gotina “hec li ber deriyê meriv e”, tê çi wateyê? 05.05.15 1.130
95 Ez nexweş im. Heta ji nexweşiya xwe baş bibim ma ez dikarim xwe neşûm? 03.06.15 1.126
96 Ma divê meriv çend gavan bimeşe û piştre xusla xwe rake? 28.06.15 1.052
97 Ma dîn jî xusla xwe radikin? 14.07.15 1.212
98 Ma di Qur’anê de di derbarê zewaca pîrik û nevî de, tu hukim tune ye? 15.09.15 1.208
99 Hûn dikarin hedîsa “cihê xeflet lê hatiye serê meriv biguherînin”, rave bikin? 27.10.15 1.202
100 Hedîsa “Jiyana min û mirina min jî, ji we re bi xêr e”, sehîh e? 29.12.15 1.202