Piştî definkirinê, ma pêwist e ku telqîn jî were xwendin?
Fetwayen Kurdi > Cenaze > Fetwayên Nivîskî Tarih: 03 Şubat 2014

Pirs: Dema mirî tê definkirin, herî dawî mela ango seyda ji gora mirî vediqetin. Min bihîst ku mirî di gorê de ji mirina xwe haydar dibe û dema dixwaze rabe, serê xwe li kevirê ser gorê dixe û piştî bihîstina dengê ku ji serî tê, îmam ji gorê vediqete. Gelo ev tiştê han rast e?

Bersiv: Tu rastiya vê meseleyê tune ye. Sebebê ku îmam herî dawî ji gorê vediqete, bi sedem “telqîn”a ku herî dawî tê kirin ya di nav gel de meşhûr e û tu esas û bingeh jê re tune ye.      

Peyva telqînê bi mena ku mirov li pêşiya yekî bibêje. Di vir de dixwazin hin agahî û zanînên olî bidin kesê mirî. Lê belê telqîn, ne ji bo kesên mirî, belbî ji bo yên sax an jî yên di ber mirinê de ye. Li gorî ku ji Ebû Se‘îd el-Xudrî (x.j.q) hatiye ragihandin, Qasidê Xwedê wiha gotiye:

Ji we, kesên ku di ber mirinê de ne, li pêşiya wan gotina la îlahe îllallah bibêjin.[1]

Di derheqê piştî definkirinê li ser gorê dê çi bê kirin de hedîseke Pêxember (s.a.w) heye:

Ebû ‘Emr Osman kurê‘Effan (x.j.q), wiha riwayet dike:

Pêxember (s.a.w) piştî ku miriyek hat definkirin, li ser gora wî sekinî û wiha got:

Bexşandina birayê xwe bixwazin û ji bo wî serkeftin û tewfîqê ji Xwedê bizwazin. Lewra niha, pirs ji tê kirin.”[2]



[1] Muslim, Cenaiz 1,2.

[2] Ebû Dawûd, Cenaiz 69.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma mirov kengî rêwî tê hesabkirin? 03.01.19 204
2 Ma divê em li leşkeriyê çawa nimêj bikin? 20.02.19 165
3 Nimêja şevê kengî û çawa tê kirin? 10.04.19 122
4 Ma xwarina îlaca texîrkirina dema heyzê bi mebesta girtina rojiyê caiz e? 16.05.19 123
5 Heywana ku memikeke wê jêbûye dibe qurban? 01.08.19 55
6 Ma nimêja sibehê, nimêja şevê ye yan ya rojê ye? 12.09.19 22
7 Desmêja kesê ku îdrara wî di torbeyekî de tê komkirin, kengî dişikê? 18.01.14 1.769
8 Gelo dîk û mirîşk dibin qurban? 19.01.14 1.315
9 Hukmê ku meriv ji yekî pere bistîne û bi zêdetirî lê vegerîne çi ye? 21.01.14 1.439
10 Firotina fêkiyên daran beriya ku kulîlkên xwe vekin 21.01.14 1.518
11 Hukmê kirîna malên qaçax çi ye? 21.01.14 1.488
12 Ma kirîna hiseyan ji Borsayê durist e yan na? 23.01.14 1.645
13 Mêr û jina ku dev ji hev berdin, dê parvekirina mal di navbera wan de çawa bê kirin? 24.01.14 1.426
14 Berdaneke rast û durist divê ku çawa be? 24.01.14 1.337
15 Ma nimêjkirina li ser mirî û definkirin ji kengî ve heye? 03.02.14 1.366
16 Ma rast e ku ehkamên Qur’anê dîrokî ne? 04.02.14 1.585
17 Hukmê daxistina materyalan –bê destûr- ji înternetê çi ye? 04.02.14 1.532
18 Hukmê masturbasyonê çi ye? 06.02.14 1.358
19 Di şevên qendîlê de ma caiz e ku mirov biçe nivîna pîreka xwe? 06.02.14 1.337
20 Ji ber qelebalixiya kar, ma dibe ez neçim limêja înê? 10.02.14 1.245
21 Hûn dikarin di derbarê îstixarê de min agahdar bikin? 11.02.14 1.670
22 Beriya mirov biçe nivîna jina xwe, tu duayekî ku hatibe tewsiyekirin heye? 11.02.14 2.704
23 Seqetên ku nikarin tu karî bikin, gelo dikarin pereyê xwe di faîzê de razênin? 13.02.14 1.263
24 Meriv dikare bi yeka ji xwe mezintir re bizewice? 19.02.14 1.495
25 Ma zewaca bi yeka qereçî re durist e? 19.02.14 1.473
26 Gelo xwişk û biratiya bi rêya xwînê jî heye? 19.02.14 1.574
27 Ma meriv serî li “tüp bebekê” bide yan jî bi qedera razî bibe û sebir bike? 19.02.14 1.585
28 Ma mêr û jin dikarin li derve bi destê hev bigirin û bimeşin? 19.02.14 2.176
29 Ma seqetên ku nikarin tu karî bikin, dikarin pereyê xwe di faîzê de bixebitînin? 23.08.14 1.628
30 Meriv li ser înternetê zêr bikire û bifiroşe, caiz e yan na? 23.08.14 1.452
31 Gelo di navbera Mislimanên cîhanê yekîtiyek di fetwadayinê de heye? 29.08.14 1.404
32 Ma di Îslamê de borîna demê heye? Eger hebe jî dema wê çiqas e? 18.11.14 1.232
33 Ma rêwî û nexweşên ku nikarin rojiyê bigirin jî dê fitrên xwe bidin? 22.11.14 1.229
34 Ma kuştina dujminên dînê Îslamê caiz e? 25.12.14 1.070
35 Ji bo xizmetên dînî meriv dikare ji xeyrimusliman alîkariyan kom bike? 24.01.15 1.177
36 Di hevdîtina bi merivên xwe yên nêz re divê meriv bala xwe bide çi? 19.02.15 1.460
37 Ma bûk dikare li cem xezûrê xwe servekirî bimîne? 19.03.15 1.315
38 Ma durist e ku pîrek biçin hemama jinan? 09.04.15 1.390
39 Piştî tedawiya bo çêbûna zarokan ma divê ku pîrek xusla xwe rakin? 30.04.15 1.106
40 Pîreka ku li cem doktorê zilam muayene bibe, ma lazim e ku xusla xwe rake? 29.05.15 1.288
41 Ma pîrekek di hefteyekê de dibe ku du caran têkeve cilan? 22.06.15 1.264
42 Ma hurmeta ku ji bo ava zemzemê tê nîşandan di cihê xwe de ye? 11.07.15 1.122
43 Ma însanan bi kîjan mebestan hedîs lêanîne? 07.09.15 1.146
44 Wesiyeta Şêx Ehmed, ma rast e yan jî xurafe ye? 21.10.15 1.238
45 Xidirellez çi ye? Ma tu girîngiyeke wê di dînê me de heye? 22.12.15 1.092
46 Li gorî hedîsan, mirovê herî qenc kî ye? 11.02.16 1.294
47 Ma bi borina demê re nîkah betal dibe? 11.03.16 1.123
48 Ma kesên li kilamên stranbêjên jin guh bidêrin, dê paxir bê berdan guhê wan? 13.04.16 1.175
49 Di axirzeman de ma divê îmana meriv mîna ya pîrejinan be? 23.05.16 1.101
50 Di rojiyê de divê em rîayeta kîjan welatî bikin? 20.06.16 1.100
51 Ma pirsyarî û lêpirsînên di heqê Xwedê yan jî afirandinê de, meriv dike kafir? 27.07.16 1.092
52 Ger zilamekî biyanî porê pîrekekê bibîne, gelo desmêja wê dişikê yan na? 31.08.16 1.167
53 Ma nîkaha dînî li ku tê birîn? 11.10.16 963
54 Heke di gava birîna marê de pîrek hebe çi dibe? 07.11.16 914
55 Ma pîreka di heyza de dikare biçe serdana goristanê? 30.11.16 909
56 Ma ji bo sê mehan tu duayek heye? 16.01.17 1.065
57 Ma mirov dikare di şeva mîracê de beşdarî nîşaniyê bibe? 21.02.17 990
58 Ji dêvla nimêjên sunnet mirov qezayên xwe bike 22.03.17 848
59 Ma lazim e ku şahidên nîkahê Misilman bin? 26.05.17 767
60 Ma sezayê qisasê li ser dîlên cengê tê tetbîqkirin? 21.07.17 851
61 Ma mirov dikare ji yekî xeyrimuslim qurbanî/boraqê bikire? 23.08.17 690
62 Ji bo têgihîştina Qur’anê di esra seadetê de komxebatî dihat kirin? 10.10.17 697
63 Ma li gorî Qur’anê zimanê heyînên bêcan jî heye? 16.11.17 640
64 Bêjeya ummetê di Qur’anê de di kîjan wateyan de hatiye bikaranîn? 20.12.17 862
65 Ma guhdarkirina bi rêya radyo, televîzyon û cd’yê dikeve şûna xetma Qur’anê? 01.02.18 575
66 Ma hûn di fetwayên xwe de kîjan mezhebî esas digrin? 27.02.18 492
67 Mêr mir. Jinek, lawek û sê keçên wî man. Mîrata wî dê çawa bê dabeşkirin? 23.03.18 536
68 Zilam mir. Mîrata wî dê di navbera 2 law, 2 keç û zarokên lawê wî yê mirî de çawa bê teqsîmkirin? 26.04.18 433
69 Ma rojiya kesê bi cenabet qebûl dibe? 18.05.18 414
70 Ma nimêja terawîhan bid‘et e? 07.06.18 353
71 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 12.07.18 321
72 Ma di serdema Hz. Pêxember de boraq bi rêya wekaletê dihat serjêkirin? 10.08.18 313
73 Ma hûn dikarin nêrîna xwe ya di heqê îstişhadê de di ber çavan re derbas bikin? 28.09.18 217
74 Ma malê sêwiyan –bi riza wan jî be– nayê xwarin? 24.10.18 236
75 Hecamat çi ye? Hûn dikarin di der barê wê de agahiyê bidin? 27.11.18 210
76 Ma sûreyên di nimêjê de tên xwendin divê li pey hev bin? 08.01.19 196
77 Kesê Şafiî gava di nimêja 4 rek‘etî de rabe rek‘eta pêncan divê çi bike? 25.02.19 150
78 Ma mirov dikare di dawiya ezanê de selayê bixwîne? 15.04.19 132
79 Kesê meyê vedixwe ma dikare rojiyê bigre? 17.05.19 129
80 Ma hesp û xezal dibin qurban? 02.08.19 59
81 Ma êvara înê, şeva beriya roja înê ye? 13.09.19 17
82 Ma pîreka li derve ser vekirî be, limêja wê qebûl dibe? 18.01.14 1.647
83 Ma nezra ku ji cureyê wê îbadet tune be, dibe nezir? 19.01.14 1.363
84 Gelo durist e ku di navbera bihayê bi deyn û pêşin de, ferq hebe? 21.01.14 1.501
85 Hukmê bazirganiya li pêşiya mizgeftan çi ye? 21.01.14 1.578
86 Ma kirîna tiştekî bi rêya muzayedê durist e? 21.01.14 1.546
87 Ma di kirîn û firotina ji borsa emtiayê de tu mehzûrek heye? 23.01.14 1.519
88 Gelo pîrek, bi gotina mêrê wê “min tu berdayî”, tê berdan na na? 24.01.14 1.468
89 Hukmê berdana formalite çi ye? 24.01.14 1.489
90 Gelo kurê bavê me Adem, çima definkirina termê birayê xwe ji qijakê hîn bûye? 03.02.14 1.565
91 Di dema me de cezayê zinayê, dê çawa bê tetbîqkirin? 04.02.14 1.562
92 Ma Îslam dînê şer e yan jî dînê aştiyê ye? 06.02.14 1.737
93 Gelo masturbasyon heram e yan mekrûh e? 06.02.14 1.290
94 Cezayê munasebeta cinsî di rojên qedexekirî de çi ye? 06.02.14 1.308
95 Kesê ku limêja înê nekiribe, ma ew ê limêja nîvro digel sunetên wê bike? 10.02.14 1.400
96 Ma meriv dikare bibêje: “Ya Rebbî! Tu bi xatirê filankesê… ” duayê min qebûl bikî? 11.02.14 1.706
97 Di duayên xwe de em jî mîna Pêxember dikarin daxwaziya “refîqî e‘la” bikin? 11.02.14 2.911
98 Gelo Îslam li mijara hevzayendiyê çawa dinihêre? 13.02.14 1.241
99 Têkiliya bi nîşaniya meriv re divê çawa be? 19.02.14 1.568
100 Yekî/a Sunî dikare bi yeka/î ‘Elewî re bizewice? 19.02.14 1.456