“Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Mîrat Tarih: 06 Mart 2018

Pirs: “Kelale”ya ku navê wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? Ango wêrisiya bi rêya kelaleyê çi ye û çawa ye?

Bersiv: Kelale, ji mirovê ku dimre û digel ku li pey xwe tu zarok nehiştibin, dê an bav an jî dê-bav bi hev re tunebin re tê gotin. Di vê rewşê de mîrata wî/wê, ji xwişk-birayên wî/wê yan jî ji zarokên xwişk-birayên wî/wê re dimîne.

Ayeta di der barê mîrata kesê ku zarok û dayik li pey xwe nehiştine de wiha ye:

“…Eger mêr an jî jinek bi kelaletî bimre (zarok û dayika wî tunebe lê ji aliyê dê ve) bira yan jî xwişkek hebe, ji bo her yekî ji wan şeşyek heye; eger xwişk û bira ji yekî pirtir bin vêca ew bi wekhevî di sêyekê de pişkdar in. Ew, –bi awayê ku tu ziyanê nede– piştî pêkanîna wesiyet an jî dayîna deyn dibin xwediyê wê parê.“ (Nîsa, 4/12)

Ayeta di der barê mîrata kesê ku zarok û bavê wî tuneye de wiha ye:

(Ya Muhemmed!) Ji te çareseriyê dipirsin. Bibêje: Xwedê di bara kelalê de (mîrateya kesê ku zarok û bavê wî tuneye de) çareseriyê beyan dike. Eger yekî bêzarok bimre û xwişkeke wî hebe; nîvê mîrateyê ji wê re ye. Eger xwişk bimre û ji wê tu zarok tune bin, birayê wê jî dibe xwediyê temamê mîrateya wê. Eger ji bira du xwişk bimînin, ji mîrateyê ji sisêyan didu ya wan e. Mîratxwerên xwişk û bira; eger hem mêr hem jî jin bin, para mêr bi qasî du parên jinê ye. Ji bo hûn şaş nebin Xwedê ji we re aşkera dike. Xwedê bi her tiştî dizane.” (Nîsa, 4/176)

Digel ku ji Pêxemberê me (s.a.w) hedîseke bi vî awayî “Kesê bimre û weled û walidê wî nemabe, mîratxwerên wî kelale ye.” (Cessas, Ehkamu’l-Qur’an, c: 2, rp: 87; Beyheqî, Sunenu’l-Kubra, c: 6, rp: 224) hatiye ragihandin jî hatiye destnîşankirin ku kesê di vê mijarê de jê pirs kirine wî berê wan daye ayeta 176an ji sûreyê Nîsa. (Bnr: Muslim, Feraid, 2; Ehmedê kurê Henbel, 1/318)

Bi rastî jî di der barê ji bo kesê ku weled û walidê wan tuneye “kelale” tê gotin de tifaq heye. (Bnr: Îbn ‘Edilber, el-Îstizkar, c: 15, rp: 461)

Weled; zarokên keç-kur û zarokên wan in; walid jî di wateya dê û bav de ye.

Ji bo agahiyên berfirehtir di der barê vê mijarê de hûn dikarin gotara li jêr hatiye destnîşankirin bixwînin:

Abdurrahman Yazıcı, “İslâm Hukukunda Kelâle: Öz ve Üvey Kardeşlerin Fürû ve Usûl Hısımlarla Mirasçılığı”, Dini Araştırmalar, c: 16, Jimar: 42, Ocak-Haziran 2013, rp: 216-237.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Mêr mir. Jin, sê law û du keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 21.03.18 371
2 Zilam mir. Jin, çar kur û sê keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê teqsîmkirin? 24.04.18 358
3 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 188
4 Xalê min mir. Di rewşa ku zarokên wî hebin de ma dayika min dibe wêrisê wî? 22.03.18 328
5 Ma li gorî ayeta 7an ji sûreyê Nîsa jin û mêr di mijara mîratê wekî hev in? 25.04.18 300
6 Ma bira dikarin xwişkên xwe ji mîratê mehrûm bikin? 29.06.18 189
7 Mêr mir. Jinek, lawek û sê keçên wî man. Mîrata wî dê çawa bê dabeşkirin? 23.03.18 411
8 Zilam mir. Mîrata wî dê di navbera 2 law, 2 keç û zarokên lawê wî yê mirî de çawa bê teqsîmkirin? 26.04.18 292
9 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 195
10 Ma birayên mezin dikarin di mîratê de doza heqekî zêdetir bikin? 26.03.18 358
11 Zilam mir. Sê kur, çar keç li pey xwe hiştin. Mîrata wî çawa tê teqsîmkirin? 27.04.18 279
12 Ma mafê dê-bav di pereyê di encama mirinê de derdikeve de heye? 03.07.18 182
13 Mêr mir. Jinek, lawek û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parve kirin? 01.03.18 369
14 Hukmên di der barê mîratê de çima di ayetên cuda de hatine gotin? 27.03.18 330
15 Ma malên ku di xweşiyê de tên hîbekirin jî dikevin nav mîratê? 30.04.18 296
16 Ma nîsbeta ku jin ji mîrata mêrê xwe digrin çiqas e? 04.07.18 176
17 Ma Misilman û xeyrimuslim dibin wêrisên hev? 02.03.18 454
18 Ma meseleya “‘awliyye”yê ya di mîratê de çi ye? 28.03.18 387
19 Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin? 02.05.18 284
20 Zilam mir. Sê law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 05.07.18 408
21 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 421
22 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 345
23 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 277
24 Zilam mir. Hevser, lawek û keçek li pey xwe hişt. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 06.07.18 200
25 “Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? 06.03.18 386
26 Ma ez dikarim mala xwe wesiyet bikim? 30.03.18 371
27 Mêr mir. Jin, du law û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 04.05.18 274
28 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 194
29 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 404
30 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 348
31 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 257
32 Hukmê redda mîratê çi ye? 10.07.18 184
33 Li gorî dînê me hukmê meseleya “sêwiyê bapîr” ya di mîratê de çi ye? 09.03.18 409
34 Malê bav dê di navbera du kur û keçekê de çawa bê belavkirin? 05.04.18 342
35 Mêr mir. Dayik, bav, hevser û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 08.05.18 259
36 Mîrata kesê ku du hevserên wî hene dê çawa bê teqsîmkirin? 11.07.18 166
37 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 395
38 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 315
39 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 250
40 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 12.07.18 185
41 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera jin, du keç û zarokên kurê wî yê ku miriye de çawa bê parvekirin? 13.03.18 363
42 Jin mir. Hevserê wê, birayek û xwişkek wê heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 16.04.18 257
43 Ma ji zarokê ku ji malê veqete re ji mîrata bav par heye? 10.05.18 233
44 Di mijara mîratê de mirov dikare ferqê têxe navbera zarokên xwe? 13.07.18 175
45 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera dayik, kurek û sê keçên wî de çawa bê parvekirin? 14.03.18 386
46 Ma di mîratê de her dem para mêran ji ya jinan pirtir e? 17.04.18 279
47 Mêr mir. Hevser, kurek û sê keç man. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 14.05.18 247
48 Ma mirov dikare bibe wêrisê malê heram? 16.07.18 182
49 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 385
50 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 336
51 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 246
52 Çima di mîratê de mêr ji jinan pirtir parê digrin? 18.07.18 172
53 Ma mafê dê û bav heye ku mîratê par ve nekin? 19.03.18 348
54 Mêr mir. Dê, bav, hevser û keçeke wî heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 19.04.18 292
55 Mêr mir. Hevser, pênc kur û du keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 25.06.18 232
56 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 380
57 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 286
58 Ma di mîratê de erse/û erd çawa tên teqsîmkirin? 26.06.18 192