“Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Mîrat Tarih: 06 Mart 2018

Pirs: “Kelale”ya ku navê wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? Ango wêrisiya bi rêya kelaleyê çi ye û çawa ye?

Bersiv: Kelale, ji mirovê ku dimre û digel ku li pey xwe tu zarok nehiştibin, dê an bav an jî dê-bav bi hev re tunebin re tê gotin. Di vê rewşê de mîrata wî/wê, ji xwişk-birayên wî/wê yan jî ji zarokên xwişk-birayên wî/wê re dimîne.

Ayeta di der barê mîrata kesê ku zarok û dayik li pey xwe nehiştine de wiha ye:

“…Eger mêr an jî jinek bi kelaletî bimre (zarok û dayika wî tunebe lê ji aliyê dê ve) bira yan jî xwişkek hebe, ji bo her yekî ji wan şeşyek heye; eger xwişk û bira ji yekî pirtir bin vêca ew bi wekhevî di sêyekê de pişkdar in. Ew, –bi awayê ku tu ziyanê nede– piştî pêkanîna wesiyet an jî dayîna deyn dibin xwediyê wê parê.“ (Nîsa, 4/12)

Ayeta di der barê mîrata kesê ku zarok û bavê wî tuneye de wiha ye:

(Ya Muhemmed!) Ji te çareseriyê dipirsin. Bibêje: Xwedê di bara kelalê de (mîrateya kesê ku zarok û bavê wî tuneye de) çareseriyê beyan dike. Eger yekî bêzarok bimre û xwişkeke wî hebe; nîvê mîrateyê ji wê re ye. Eger xwişk bimre û ji wê tu zarok tune bin, birayê wê jî dibe xwediyê temamê mîrateya wê. Eger ji bira du xwişk bimînin, ji mîrateyê ji sisêyan didu ya wan e. Mîratxwerên xwişk û bira; eger hem mêr hem jî jin bin, para mêr bi qasî du parên jinê ye. Ji bo hûn şaş nebin Xwedê ji we re aşkera dike. Xwedê bi her tiştî dizane.” (Nîsa, 4/176)

Digel ku ji Pêxemberê me (s.a.w) hedîseke bi vî awayî “Kesê bimre û weled û walidê wî nemabe, mîratxwerên wî kelale ye.” (Cessas, Ehkamu’l-Qur’an, c: 2, rp: 87; Beyheqî, Sunenu’l-Kubra, c: 6, rp: 224) hatiye ragihandin jî hatiye destnîşankirin ku kesê di vê mijarê de jê pirs kirine wî berê wan daye ayeta 176an ji sûreyê Nîsa. (Bnr: Muslim, Feraid, 2; Ehmedê kurê Henbel, 1/318)

Bi rastî jî di der barê ji bo kesê ku weled û walidê wan tuneye “kelale” tê gotin de tifaq heye. (Bnr: Îbn ‘Edilber, el-Îstizkar, c: 15, rp: 461)

Weled; zarokên keç-kur û zarokên wan in; walid jî di wateya dê û bav de ye.

Ji bo agahiyên berfirehtir di der barê vê mijarê de hûn dikarin gotara li jêr hatiye destnîşankirin bixwînin:

Abdurrahman Yazıcı, “İslâm Hukukunda Kelâle: Öz ve Üvey Kardeşlerin Fürû ve Usûl Hısımlarla Mirasçılığı”, Dini Araştırmalar, c: 16, Jimar: 42, Ocak-Haziran 2013, rp: 216-237.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 “Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? 06.03.18 457
2 Ma ez dikarim mala xwe wesiyet bikim? 30.03.18 462
3 Mêr mir. Jin, du law û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 04.05.18 363
4 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 246
5 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 493
6 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 414
7 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 358
8 Hukmê redda mîratê çi ye? 10.07.18 264
9 Li gorî dînê me hukmê meseleya “sêwiyê bapîr” ya di mîratê de çi ye? 09.03.18 478
10 Malê bav dê di navbera du kur û keçekê de çawa bê belavkirin? 05.04.18 432
11 Mêr mir. Dayik, bav, hevser û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 08.05.18 359
12 Mîrata kesê ku du hevserên wî hene dê çawa bê teqsîmkirin? 11.07.18 224
13 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 463
14 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 385
15 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 317
16 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 12.07.18 280
17 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera jin, du keç û zarokên kurê wî yê ku miriye de çawa bê parvekirin? 13.03.18 433
18 Jin mir. Hevserê wê, birayek û xwişkek wê heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 16.04.18 333
19 Ma ji zarokê ku ji malê veqete re ji mîrata bav par heye? 10.05.18 314
20 Di mijara mîratê de mirov dikare ferqê têxe navbera zarokên xwe? 13.07.18 236
21 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera dayik, kurek û sê keçên wî de çawa bê parvekirin? 14.03.18 463
22 Ma di mîratê de her dem para mêran ji ya jinan pirtir e? 17.04.18 353
23 Mêr mir. Hevser, kurek û sê keç man. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 14.05.18 331
24 Ma mirov dikare bibe wêrisê malê heram? 16.07.18 260
25 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 471
26 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 427
27 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 315
28 Çima di mîratê de mêr ji jinan pirtir parê digrin? 18.07.18 220
29 Ma mafê dê û bav heye ku mîratê par ve nekin? 19.03.18 424
30 Mêr mir. Dê, bav, hevser û keçeke wî heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 19.04.18 377
31 Mêr mir. Hevser, pênc kur û du keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 25.06.18 291
32 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 465
33 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 366
34 Ma di mîratê de erse/û erd çawa tên teqsîmkirin? 26.06.18 250
35 Mêr mir. Jin, sê law û du keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 21.03.18 453
36 Zilam mir. Jin, çar kur û sê keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê teqsîmkirin? 24.04.18 444
37 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 274
38 Xalê min mir. Di rewşa ku zarokên wî hebin de ma dayika min dibe wêrisê wî? 22.03.18 393
39 Ma li gorî ayeta 7an ji sûreyê Nîsa jin û mêr di mijara mîratê wekî hev in? 25.04.18 403
40 Ma bira dikarin xwişkên xwe ji mîratê mehrûm bikin? 29.06.18 252
41 Mêr mir. Jinek, lawek û sê keçên wî man. Mîrata wî dê çawa bê dabeşkirin? 23.03.18 488
42 Zilam mir. Mîrata wî dê di navbera 2 law, 2 keç û zarokên lawê wî yê mirî de çawa bê teqsîmkirin? 26.04.18 381
43 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 273
44 Ma birayên mezin dikarin di mîratê de doza heqekî zêdetir bikin? 26.03.18 430
45 Zilam mir. Sê kur, çar keç li pey xwe hiştin. Mîrata wî çawa tê teqsîmkirin? 27.04.18 352
46 Ma mafê dê-bav di pereyê di encama mirinê de derdikeve de heye? 03.07.18 245
47 Mêr mir. Jinek, lawek û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parve kirin? 01.03.18 445
48 Hukmên di der barê mîratê de çima di ayetên cuda de hatine gotin? 27.03.18 415
49 Ma malên ku di xweşiyê de tên hîbekirin jî dikevin nav mîratê? 30.04.18 367
50 Ma nîsbeta ku jin ji mîrata mêrê xwe digrin çiqas e? 04.07.18 250
51 Ma Misilman û xeyrimuslim dibin wêrisên hev? 02.03.18 544
52 Ma meseleya “‘awliyye”yê ya di mîratê de çi ye? 28.03.18 463
53 Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin? 02.05.18 357
54 Zilam mir. Sê law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 05.07.18 455
55 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 512
56 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 421
57 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 365
58 Zilam mir. Hevser, lawek û keçek li pey xwe hişt. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 06.07.18 267