“Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Mîrat Tarih: 06 Mart 2018

Pirs: “Kelale”ya ku navê wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? Ango wêrisiya bi rêya kelaleyê çi ye û çawa ye?

Bersiv: Kelale, ji mirovê ku dimre û digel ku li pey xwe tu zarok nehiştibin, dê an bav an jî dê-bav bi hev re tunebin re tê gotin. Di vê rewşê de mîrata wî/wê, ji xwişk-birayên wî/wê yan jî ji zarokên xwişk-birayên wî/wê re dimîne.

Ayeta di der barê mîrata kesê ku zarok û dayik li pey xwe nehiştine de wiha ye:

“…Eger mêr an jî jinek bi kelaletî bimre (zarok û dayika wî tunebe lê ji aliyê dê ve) bira yan jî xwişkek hebe, ji bo her yekî ji wan şeşyek heye; eger xwişk û bira ji yekî pirtir bin vêca ew bi wekhevî di sêyekê de pişkdar in. Ew, –bi awayê ku tu ziyanê nede– piştî pêkanîna wesiyet an jî dayîna deyn dibin xwediyê wê parê.“ (Nîsa, 4/12)

Ayeta di der barê mîrata kesê ku zarok û bavê wî tuneye de wiha ye:

(Ya Muhemmed!) Ji te çareseriyê dipirsin. Bibêje: Xwedê di bara kelalê de (mîrateya kesê ku zarok û bavê wî tuneye de) çareseriyê beyan dike. Eger yekî bêzarok bimre û xwişkeke wî hebe; nîvê mîrateyê ji wê re ye. Eger xwişk bimre û ji wê tu zarok tune bin, birayê wê jî dibe xwediyê temamê mîrateya wê. Eger ji bira du xwişk bimînin, ji mîrateyê ji sisêyan didu ya wan e. Mîratxwerên xwişk û bira; eger hem mêr hem jî jin bin, para mêr bi qasî du parên jinê ye. Ji bo hûn şaş nebin Xwedê ji we re aşkera dike. Xwedê bi her tiştî dizane.” (Nîsa, 4/176)

Digel ku ji Pêxemberê me (s.a.w) hedîseke bi vî awayî “Kesê bimre û weled û walidê wî nemabe, mîratxwerên wî kelale ye.” (Cessas, Ehkamu’l-Qur’an, c: 2, rp: 87; Beyheqî, Sunenu’l-Kubra, c: 6, rp: 224) hatiye ragihandin jî hatiye destnîşankirin ku kesê di vê mijarê de jê pirs kirine wî berê wan daye ayeta 176an ji sûreyê Nîsa. (Bnr: Muslim, Feraid, 2; Ehmedê kurê Henbel, 1/318)

Bi rastî jî di der barê ji bo kesê ku weled û walidê wan tuneye “kelale” tê gotin de tifaq heye. (Bnr: Îbn ‘Edilber, el-Îstizkar, c: 15, rp: 461)

Weled; zarokên keç-kur û zarokên wan in; walid jî di wateya dê û bav de ye.

Ji bo agahiyên berfirehtir di der barê vê mijarê de hûn dikarin gotara li jêr hatiye destnîşankirin bixwînin:

Abdurrahman Yazıcı, “İslâm Hukukunda Kelâle: Öz ve Üvey Kardeşlerin Fürû ve Usûl Hısımlarla Mirasçılığı”, Dini Araştırmalar, c: 16, Jimar: 42, Ocak-Haziran 2013, rp: 216-237.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma keç dikarin ji mîratê wekî para birayên xwe daxwaz bikin? 05.03.18 318
2 Ma xizmên nêz dikarin eşyayên miriyê xwe bikar bînin? 29.03.18 250
3 Jin mir. Hevser, lawek û çar keçên wê hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 03.05.18 182
4 Zilam mir. Hevser, lawek û keçek li pey xwe hişt. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 06.07.18 113
5 “Kelale”ya ku nave wê pir caran di mijara mîratê de derbas dibe çi ye? 06.03.18 309
6 Ma ez dikarim mala xwe wesiyet bikim? 30.03.18 273
7 Mêr mir. Jin, du law û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 04.05.18 194
8 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 116
9 Ma berpirsyariya me ya ji tetbîqkirina hukmên mîratê yên di Qur’anê de çi ye? 08.03.18 299
10 Dema kesê mirov jê deyn kiriye bimire, divê mirov çi bike? 02.04.18 244
11 Ma agahiya ku zarokên xwişkê nabin wêris rast e? 07.05.18 154
12 Hukmê redda mîratê çi ye? 10.07.18 98
13 Li gorî dînê me hukmê meseleya “sêwiyê bapîr” ya di mîratê de çi ye? 09.03.18 338
14 Malê bav dê di navbera du kur û keçekê de çawa bê belavkirin? 05.04.18 247
15 Mêr mir. Dayik, bav, hevser û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 08.05.18 154
16 Mîrata kesê ku du hevserên wî hene dê çawa bê teqsîmkirin? 11.07.18 97
17 Mêr mir. Jinek, sê law û sê keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parvekirin? 12.03.18 302
18 Zilam mir. Jinek û sê zarok li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê belavkirin? 06.04.18 228
19 Ma di dabeşkirina mîratê de çima hûn pêşaniyê didin jinan? 09.05.18 167
20 Ma ji zirkur û zirkeçan re jî ji mîratê par heye? 12.07.18 93
21 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera jin, du keç û zarokên kurê wî yê ku miriye de çawa bê parvekirin? 13.03.18 292
22 Jin mir. Hevserê wê, birayek û xwişkek wê heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 16.04.18 166
23 Ma ji zarokê ku ji malê veqete re ji mîrata bav par heye? 10.05.18 142
24 Di mijara mîratê de mirov dikare ferqê têxe navbera zarokên xwe? 13.07.18 89
25 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera dayik, kurek û sê keçên wî de çawa bê parvekirin? 14.03.18 301
26 Ma di mîratê de her dem para mêran ji ya jinan pirtir e? 17.04.18 198
27 Mêr mir. Hevser, kurek û sê keç man. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 14.05.18 156
28 Ma mirov dikare bibe wêrisê malê heram? 16.07.18 97
29 Mêr mir. Jinek û çar keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 15.03.18 281
30 Ma dayik dikare ji mîrata zarokên xwe yên sêwî îstifade bike? 18.04.18 216
31 Mêr mir. Hevser, keçek û du lawên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 15.05.18 149
32 Çima di mîratê de mêr ji jinan pirtir parê digrin? 18.07.18 105
33 Ma mafê dê û bav heye ku mîratê par ve nekin? 19.03.18 263
34 Mêr mir. Dê, bav, hevser û keçeke wî heye. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 19.04.18 196
35 Mêr mir. Hevser, pênc kur û du keçên wî hene. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 25.06.18 132
36 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 279
37 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 190
38 Ma di mîratê de erse/û erd çawa tên teqsîmkirin? 26.06.18 134
39 Mêr mir. Jin, sê law û du keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê belavkirin? 21.03.18 288
40 Zilam mir. Jin, çar kur û sê keçên wî hene. Mîrata wî dê çawa bê teqsîmkirin? 24.04.18 244
41 Dema zarokên mirî hebin ma ji birayên wî re par dikeve? 28.06.18 116
42 Xalê min mir. Di rewşa ku zarokên wî hebin de ma dayika min dibe wêrisê wî? 22.03.18 247
43 Ma li gorî ayeta 7an ji sûreyê Nîsa jin û mêr di mijara mîratê wekî hev in? 25.04.18 201
44 Ma bira dikarin xwişkên xwe ji mîratê mehrûm bikin? 29.06.18 121
45 Mêr mir. Jinek, lawek û sê keçên wî man. Mîrata wî dê çawa bê dabeşkirin? 23.03.18 327
46 Zilam mir. Mîrata wî dê di navbera 2 law, 2 keç û zarokên lawê wî yê mirî de çawa bê teqsîmkirin? 26.04.18 198
47 Mêr mir. Dayik, hevser, lawek û du keçên wî man. Mîrat dê çawa bê teqsîmkirin? 02.07.18 108
48 Ma birayên mezin dikarin di mîratê de doza heqekî zêdetir bikin? 26.03.18 266
49 Zilam mir. Sê kur, çar keç li pey xwe hiştin. Mîrata wî çawa tê teqsîmkirin? 27.04.18 199
50 Ma mafê dê-bav di pereyê di encama mirinê de derdikeve de heye? 03.07.18 111
51 Mêr mir. Jinek, lawek û çar keçên wî hene. Mîrat dê çawa bê parve kirin? 01.03.18 293
52 Hukmên di der barê mîratê de çima di ayetên cuda de hatine gotin? 27.03.18 250
53 Ma malên ku di xweşiyê de tên hîbekirin jî dikevin nav mîratê? 30.04.18 206
54 Ma nîsbeta ku jin ji mîrata mêrê xwe digrin çiqas e? 04.07.18 103
55 Ma Misilman û xeyrimuslim dibin wêrisên hev? 02.03.18 342
56 Ma meseleya “‘awliyye”yê ya di mîratê de çi ye? 28.03.18 270
57 Ma di heyama dawî ji dewra Osmaniyan arazî di nav wêrisan de çawa dihat teqsîmkirin? 02.05.18 194
58 Zilam mir. Sê law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 05.07.18 340