Ma meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin? 
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Rojî Tarih: 12 Haziran 2018

Pirs: Ma destpêk û dawiya meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin? 

Bersiv: Rojên olî, bi hesab tên diyarkirin. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Roj û heyv li gorî hesabekî tev digerin.” (Rehman, 55/5)

Ê ku roj kiriye ziya (ronahî) û heyv jî kiriye nûr Ew e. Ew kiriye qonax bi qonax da ku hûn jimara salan û hesêb bizanibin. Xwedê ev, li ser rastiyê afirandine û ji bo civateke bîrewer ayetên xwe aşkera dike.” (Yûnus, 10/5)

Ziya, tîrêjên Rojê ne; nûr jî roniya ku mirov nerihet nakin. Em rojê bi xwe nabînin; ya ku em jê re roj dibêjin tîrêjên ku jê tên.

Em nikarin Heyvê jî bibînin. Heyv ji bo me, tîrêjên Rojê yên ku lê didin û ji aliyê me ve tên dîtin. Ji lewre em jê re heyvik/hilal, nîv heyv û heyva çardeşevî dibêjin. Ji ayetên têkildar yek jê wiha ye:

Me ji bo heyvê jî hin qonax terxan kirine; di dawiyê de ew dibe wekî çiqlê dara xurmê. ” (Yasîn, 36/39)

Roja yekem ji meha qemerî, roja ku li pey avabûna heyva ku piştî roj diçe ava derdikeve ye. Heke ew meh Remezan be divê mirov wê rojê, bi rojî derbas bike. Xwedê Teala wiha fermna dike:

“… Kî ku ji we gihaşt meha Remezanê, bila wê bi rojî derbas bike…” (Beqere, 2/185)

Li gorî ayetên borî, divê ku mehên qemerî bi hesab werin diyarkirin. Lê belê bi sedema ku kesekî vî hesabî bike li nik Pêxemberê me tunebû, wî wiha gotiye:

Em civateke ummî ne; nikarin binivisînin, nikarin hesab bikin.”

Piştre deh tiliyên xwe sê caran vekiriye di cara sêyem de tiliya serî girtiye û wiha gotiye “meh; wiha, wiha û wiha ye”  (ango bi bal 29 rojan ve îşaret kiriye); piştre wiha gotiye “meh; wiha, wiha û wiha ye” ango 30 roj qesid kiriye. (Muslim, Siyam, 1080)

Bi vî awayî wî bi zimanê îşaretê ragihandiye ku meha qemerî ji 29an kêmtir û ji 30 rojan zêdetir çênabe. Gotineke wî ya din wiha ye:

Bi dîtina heyvê rojî bigrin, bi dîtina wê bikin cejn. Heke hewa bi ewr be mehê bikin sî roj.” (Muslim, Siyam, 1081)

Dema pisporekî ku hesab bike tune be, rêya çavdêriya li heyvê bi tenê çare dimîne. Pêxemberê me jî ew gotiye û kiriye. Ji ber ku êdî pisporên me hene divê em cihekî merkez bigrin û derbasî hesabê ku Qur’anê fermana pê kiriye bibin.

Hesab, ji bo Misilmanên ku li qutban dijîn jî pêdivîyek e. Lewra li wê derê hin deman roj hilnayê, hin gavan jî roj naçe ava. Dîtina heyvê di demên ku roj naçe ava de qet ne pêkan e.

Qur’an-Sunnet pêwîst digerîne ku em derbasî hesab bibin. Bi vî awayî em ê derfeta ku li her derê bi hev re rojiyê bigrin û di heman rojê de îdê bikin bi dest bixin.

Tetbîqa Karûbarên Dînî ya Turkiyeyê, rast e. Ji ber ku Qur’an di mijara demên nimêjan de fermana bi çavdêriyê dike, meseleya teqwîma qemerî ji hesabên ku ji aliyê komeke zanayan ve were kirine hiştiye.

Di tu ayetan de fermana bi çavdêriya heyvê nehatiye kirin; li berevajî vê berê mirovan bi bal hesab hatiye dayin. Tetbîqa Pêxemberê me ji neçarî -ango dîtina heyvê bi çavan- û jimartina vê yekê wekî emrê sereke tu carî nayê qebûlkirin.

Jêder: Abdulaziz Bayındır, “2013 Yılı Ramazan ve Bayram Hilali Tespiti”, Kitap ve Hikmet Dergisi, Sal: 1, Jimar: 2, 2013 (Tîrmeh-Îlon), rp: 14-16.

 

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Kesên ku êşa serî dikişînin gelo dikarin rojiyê bigirin? 28.06.16 1.065
2 Ma mirov dikare di rojiyê de serê xwe bîşû? 16.05.18 413
3 Pîreka ku nikare rojiyê bigre ma caiz e ku li kargehê xwarinê bixwe? 04.06.18 366
4 Ma rojîgirtina nexweşên ku tedawiyê dibînin mehzûr e? 29.06.16 1.052
5 Ma xebatkarên keştiyê dikarin rojiya xwe piştre qeza bikin? 17.05.18 469
6 Ma muayeneya li cem bijîşkê jînekolog rojiyê dişkîne? 05.06.18 357
7 Rojî çi ye? Ma hûn dikarin tarîfa wê bikin? 06.06.16 1.173
8 Gelo hebên bin zimên digihîjin mîdeyê û rojiyê dişikînin? 30.06.16 1.070
9 Ma kesê ji ber tîbûnîyê bêtaqet bikeve dikare rojiya xwe bixwe? 17.05.18 403
10 Ma vereşîn rojiyê dişkîne? 06.06.18 335
11 Niyet çi ye? 07.06.16 1.114
12 Erbabê pîşeyên giran dê çawa rojiyê bigrin? 29.05.17 829
13 Ma rojiya kesê bi cenabet qebûl dibe? 18.05.18 402
14 Ma nimêja terawîhan bid‘et e? 07.06.18 345
15 Niyeta rojiya remezanê kengî û çawa tê anîn? 08.06.16 1.049
16 Ma di navbera rojiya me û rojiya miletên berê de cudahî heye? 30.05.17 837
17 Ma mirov dikare temamê rojiya xwe di xew de derbas bike? 18.05.18 429
18 Ma di Remezanê de nêçîr qedexe ye? 08.06.18 303
19 Di rojiya sunnet de, herî dereng heta kengî niyet tê anîn? 09.06.16 1.187
20 Cezayê kesê ku rojiya xwe dixwe çi ye? 31.05.17 944
21 Kesê rojî negirtibe dê çi bike? 21.05.18 379
22 Ma bikaranîna banda nîkotînê rojiyê dişkîne? 11.06.18 354
23 Ma girtina rojiya meha remezanê li kê ferz e? 13.06.16 1.137
24 Ma çêr û dijûn rojiyê dişkînin? 01.06.17 865
25 Kesê ji ber sedemekî meşrû rojî negre ma lazim e ku pereyan bide? 22.05.18 427
26 Ma meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin?  12.06.18 315
27 Hûn dikarin di heqê çaxa balixbûnê de agahiyê bidin? 14.06.16 1.134
28 Ma bikaranîna dermanên inhalasyonê rojiyê dişkîne? 12.06.17 895
29 Kesên di karê giran de dixebitin ma dikarin rojiyê negrin? 23.05.18 401
30 Çima xêra rojiya 6 rojan ji meha Şewwalê biqasî rojîgirtina salekê ye? 06.05.19 116
31 Gelo hikmetê ferzbûna rojiyê çi ye? 15.06.16 1.063
32 Dayina xwînê rojiyê betal dike? 13.06.17 767
33 Kesê di Remezanê de derdikeve tetîlê ma dikare rojiya xwe piştre qeza bike? 24.05.18 445
34 Ma pîreka bi rojî dikare li tama xwarinê binêre? 07.05.19 138
35 Ma di rojiyê de rabûna paşîvê pêwîst e? 17.06.16 1.128
36 Kişandina ultrason, rontgen û tomografiyê rojiyê dişkîne? 14.06.17 780
37 Kesên bê mazeret rojî nagrin ma îsyankariya Xwedê dikin? 25.05.18 406
38 Ma jina ducanî û ya şîr dide zarokê dê rojiyê bigrin? 08.05.19 126
39 Di rojiyê de divê em rîayeta kîjan welatî bikin? 20.06.16 1.093
40 Ma ultrason, rontgen û tomografî rojiyê dişkîne? 15.06.17 751
41 Ma mirov dikare di rojiyê de avê di dev û pozê xwe wernede? 25.05.18 437
42 Ma cûtina benîşt rojiyê dişkîne? 13.05.19 134
43 Gelo rojî heta şevê an jî heta êvarê tê girtin? 21.06.16 1.088
44 Rakirin an jî tedawiya diranan rojiyê betal dike? 16.06.17 802
45 Ma kesê bêyî îradeya xwe verşê dikare rojiya xwe bişkîne? 28.05.18 391
46 Ma nexweş û kal-pîrên ku nikarin rojiyê bigrin divê çi bikin? 14.05.19 135
47 Nexweşên tedawiya kemoterapiyê dibînin, ma lazim e ku rojiyê bigirin? 22.06.16 1.164
48 Tedawiya lavman rojiyê betal dike? 19.06.17 820
49 Ma nexweşên ku divê rojê sê caran derman bixwin dikarin rojiyê negrin? 29.05.18 408
50 Ma xwarina îlaca texîrkirina dema heyzê bi mebesta girtina rojiyê caiz e? 16.05.19 115
51 Nexweşên diyabetê, gelo lazim e ku di meha Remezanê de rojî bigrin? 23.06.16 1.145
52 Çilkên çav, guh û bêvilê rojiyê betal dikin? 21.06.17 737
53 Ma tedawiya bi rêya hiperbarikê rojiyê dişkîne? 30.05.18 450
54 Kesê meyê vedixwe ma dikare rojiyê bigre? 17.05.19 121
55 Nexweşiya min a mîdê heye, divê ez îlacan bixwim. Ma dibe ku ez rojiyê negirim? 24.06.16 1.102
56 Nexweşên gurçikê dê çawa rojiyê bigrin? 22.06.17 890
57 Kefaretê rojiyê di kîjan rewşan de tê dayin? 31.05.18 427
58 Nexweşên şekir, tansiyon, migren û hwd. ma divê ku rojiyê bigirin? 27.06.16 1.140
59 Gava jin bikeve kirasa ma rojiya wê betal dibe? 16.05.18 459
60 Ma rabûna paşîvê di rojiya nafîle de şert e? 01.06.18 411