Ma meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin? 
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Rojî Tarih: 12 Haziran 2018

Pirs: Ma destpêk û dawiya meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin? 

Bersiv: Rojên olî, bi hesab tên diyarkirin. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Roj û heyv li gorî hesabekî tev digerin.” (Rehman, 55/5)

Ê ku roj kiriye ziya (ronahî) û heyv jî kiriye nûr Ew e. Ew kiriye qonax bi qonax da ku hûn jimara salan û hesêb bizanibin. Xwedê ev, li ser rastiyê afirandine û ji bo civateke bîrewer ayetên xwe aşkera dike.” (Yûnus, 10/5)

Ziya, tîrêjên Rojê ne; nûr jî roniya ku mirov nerihet nakin. Em rojê bi xwe nabînin; ya ku em jê re roj dibêjin tîrêjên ku jê tên.

Em nikarin Heyvê jî bibînin. Heyv ji bo me, tîrêjên Rojê yên ku lê didin û ji aliyê me ve tên dîtin. Ji lewre em jê re heyvik/hilal, nîv heyv û heyva çardeşevî dibêjin. Ji ayetên têkildar yek jê wiha ye:

Me ji bo heyvê jî hin qonax terxan kirine; di dawiyê de ew dibe wekî çiqlê dara xurmê. ” (Yasîn, 36/39)

Roja yekem ji meha qemerî, roja ku li pey avabûna heyva ku piştî roj diçe ava derdikeve ye. Heke ew meh Remezan be divê mirov wê rojê, bi rojî derbas bike. Xwedê Teala wiha fermna dike:

“… Kî ku ji we gihaşt meha Remezanê, bila wê bi rojî derbas bike…” (Beqere, 2/185)

Li gorî ayetên borî, divê ku mehên qemerî bi hesab werin diyarkirin. Lê belê bi sedema ku kesekî vî hesabî bike li nik Pêxemberê me tunebû, wî wiha gotiye:

Em civateke ummî ne; nikarin binivisînin, nikarin hesab bikin.”

Piştre deh tiliyên xwe sê caran vekiriye di cara sêyem de tiliya serî girtiye û wiha gotiye “meh; wiha, wiha û wiha ye”  (ango bi bal 29 rojan ve îşaret kiriye); piştre wiha gotiye “meh; wiha, wiha û wiha ye” ango 30 roj qesid kiriye. (Muslim, Siyam, 1080)

Bi vî awayî wî bi zimanê îşaretê ragihandiye ku meha qemerî ji 29an kêmtir û ji 30 rojan zêdetir çênabe. Gotineke wî ya din wiha ye:

Bi dîtina heyvê rojî bigrin, bi dîtina wê bikin cejn. Heke hewa bi ewr be mehê bikin sî roj.” (Muslim, Siyam, 1081)

Dema pisporekî ku hesab bike tune be, rêya çavdêriya li heyvê bi tenê çare dimîne. Pêxemberê me jî ew gotiye û kiriye. Ji ber ku êdî pisporên me hene divê em cihekî merkez bigrin û derbasî hesabê ku Qur’anê fermana pê kiriye bibin.

Hesab, ji bo Misilmanên ku li qutban dijîn jî pêdivîyek e. Lewra li wê derê hin deman roj hilnayê, hin gavan jî roj naçe ava. Dîtina heyvê di demên ku roj naçe ava de qet ne pêkan e.

Qur’an-Sunnet pêwîst digerîne ku em derbasî hesab bibin. Bi vî awayî em ê derfeta ku li her derê bi hev re rojiyê bigrin û di heman rojê de îdê bikin bi dest bixin.

Tetbîqa Karûbarên Dînî ya Turkiyeyê, rast e. Ji ber ku Qur’an di mijara demên nimêjan de fermana bi çavdêriyê dike, meseleya teqwîma qemerî ji hesabên ku ji aliyê komeke zanayan ve were kirine hiştiye.

Di tu ayetan de fermana bi çavdêriya heyvê nehatiye kirin; li berevajî vê berê mirovan bi bal hesab hatiye dayin. Tetbîqa Pêxemberê me ji neçarî -ango dîtina heyvê bi çavan- û jimartina vê yekê wekî emrê sereke tu carî nayê qebûlkirin.

Jêder: Abdulaziz Bayındır, “2013 Yılı Ramazan ve Bayram Hilali Tespiti”, Kitap ve Hikmet Dergisi, Sal: 1, Jimar: 2, 2013 (Tîrmeh-Îlon), rp: 14-16.

 

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Gelo hikmetê ferzbûna rojiyê çi ye? 15.06.16 839
2 Dayina xwînê rojiyê betal dike? 13.06.17 542
3 Kesê di Remezanê de derdikeve tetîlê ma dikare rojiya xwe piştre qeza bike? 24.05.18 147
4 Ma di rojiyê de rabûna paşîvê pêwîst e? 17.06.16 868
5 Kişandina ultrason, rontgen û tomografiyê rojiyê dişkîne? 14.06.17 496
6 Kesên bê mazeret rojî nagrin ma îsyankariya Xwedê dikin? 25.05.18 158
7 Di rojiyê de divê em rîayeta kîjan welatî bikin? 20.06.16 865
8 Ma ultrason, rontgen û tomografî rojiyê dişkîne? 15.06.17 463
9 Ma mirov dikare di rojiyê de avê di dev û pozê xwe wernede? 25.05.18 173
10 Gelo rojî heta şevê an jî heta êvarê tê girtin? 21.06.16 845
11 Rakirin an jî tedawiya diranan rojiyê betal dike? 16.06.17 537
12 Ma kesê bêyî îradeya xwe verşê dikare rojiya xwe bişkîne? 28.05.18 142
13 Nexweşên tedawiya kemoterapiyê dibînin, ma lazim e ku rojiyê bigirin? 22.06.16 931
14 Tedawiya lavman rojiyê betal dike? 19.06.17 567
15 Ma nexweşên ku divê rojê sê caran derman bixwin dikarin rojiyê negrin? 29.05.18 166
16 Nexweşên diyabetê, gelo lazim e ku di meha Remezanê de rojî bigrin? 23.06.16 908
17 Çilkên çav, guh û bêvilê rojiyê betal dikin? 21.06.17 529
18 Ma tedawiya bi rêya hiperbarikê rojiyê dişkîne? 30.05.18 168
19 Nexweşiya min a mîdê heye, divê ez îlacan bixwim. Ma dibe ku ez rojiyê negirim? 24.06.16 892
20 Nexweşên gurçikê dê çawa rojiyê bigrin? 22.06.17 588
21 Kefaretê rojiyê di kîjan rewşan de tê dayin? 31.05.18 164
22 Nexweşên şekir, tansiyon, migren û hwd. ma divê ku rojiyê bigirin? 27.06.16 893
23 Gava jin bikeve kirasa ma rojiya wê betal dibe? 16.05.18 140
24 Ma rabûna paşîvê di rojiya nafîle de şert e? 01.06.18 152
25 Kesên ku êşa serî dikişînin gelo dikarin rojiyê bigirin? 28.06.16 819
26 Ma mirov dikare di rojiyê de serê xwe bîşû? 16.05.18 145
27 Pîreka ku nikare rojiyê bigre ma caiz e ku li kargehê xwarinê bixwe? 04.06.18 123
28 Ma rojîgirtina nexweşên ku tedawiyê dibînin mehzûr e? 29.06.16 819
29 Ma xebatkarên keştiyê dikarin rojiya xwe piştre qeza bikin? 17.05.18 164
30 Ma muayeneya li cem bijîşkê jînekolog rojiyê dişkîne? 05.06.18 129
31 Rojî çi ye? Ma hûn dikarin tarîfa wê bikin? 06.06.16 960
32 Gelo hebên bin zimên digihîjin mîdeyê û rojiyê dişikînin? 30.06.16 852
33 Ma kesê ji ber tîbûnîyê bêtaqet bikeve dikare rojiya xwe bixwe? 17.05.18 158
34 Ma vereşîn rojiyê dişkîne? 06.06.18 112
35 Niyet çi ye? 07.06.16 895
36 Erbabê pîşeyên giran dê çawa rojiyê bigrin? 29.05.17 553
37 Ma rojiya kesê bi cenabet qebûl dibe? 18.05.18 168
38 Ma nimêja terawîhan bid‘et e? 07.06.18 114
39 Niyeta rojiya remezanê kengî û çawa tê anîn? 08.06.16 831
40 Ma di navbera rojiya me û rojiya miletên berê de cudahî heye? 30.05.17 583
41 Ma mirov dikare temamê rojiya xwe di xew de derbas bike? 18.05.18 148
42 Ma di Remezanê de nêçîr qedexe ye? 08.06.18 88
43 Di rojiya sunnet de, herî dereng heta kengî niyet tê anîn? 09.06.16 915
44 Cezayê kesê ku rojiya xwe dixwe çi ye? 31.05.17 655
45 Kesê rojî negirtibe dê çi bike? 21.05.18 131
46 Ma bikaranîna banda nîkotînê rojiyê dişkîne? 11.06.18 115
47 Ma girtina rojiya meha remezanê li kê ferz e? 13.06.16 878
48 Ma çêr û dijûn rojiyê dişkînin? 01.06.17 635
49 Kesê ji ber sedemekî meşrû rojî negre ma lazim e ku pereyan bide? 22.05.18 188
50 Ma meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin?  12.06.18 135
51 Hûn dikarin di heqê çaxa balixbûnê de agahiyê bidin? 14.06.16 908
52 Ma bikaranîna dermanên inhalasyonê rojiyê dişkîne? 12.06.17 584
53 Kesên di karê giran de dixebitin ma dikarin rojiyê negrin? 23.05.18 136