Ma meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin? 
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Rojî Tarih: 12 Haziran 2018

Pirs: Ma destpêk û dawiya meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin? 

Bersiv: Rojên olî, bi hesab tên diyarkirin. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Roj û heyv li gorî hesabekî tev digerin.” (Rehman, 55/5)

Ê ku roj kiriye ziya (ronahî) û heyv jî kiriye nûr Ew e. Ew kiriye qonax bi qonax da ku hûn jimara salan û hesêb bizanibin. Xwedê ev, li ser rastiyê afirandine û ji bo civateke bîrewer ayetên xwe aşkera dike.” (Yûnus, 10/5)

Ziya, tîrêjên Rojê ne; nûr jî roniya ku mirov nerihet nakin. Em rojê bi xwe nabînin; ya ku em jê re roj dibêjin tîrêjên ku jê tên.

Em nikarin Heyvê jî bibînin. Heyv ji bo me, tîrêjên Rojê yên ku lê didin û ji aliyê me ve tên dîtin. Ji lewre em jê re heyvik/hilal, nîv heyv û heyva çardeşevî dibêjin. Ji ayetên têkildar yek jê wiha ye:

Me ji bo heyvê jî hin qonax terxan kirine; di dawiyê de ew dibe wekî çiqlê dara xurmê. ” (Yasîn, 36/39)

Roja yekem ji meha qemerî, roja ku li pey avabûna heyva ku piştî roj diçe ava derdikeve ye. Heke ew meh Remezan be divê mirov wê rojê, bi rojî derbas bike. Xwedê Teala wiha fermna dike:

“… Kî ku ji we gihaşt meha Remezanê, bila wê bi rojî derbas bike…” (Beqere, 2/185)

Li gorî ayetên borî, divê ku mehên qemerî bi hesab werin diyarkirin. Lê belê bi sedema ku kesekî vî hesabî bike li nik Pêxemberê me tunebû, wî wiha gotiye:

Em civateke ummî ne; nikarin binivisînin, nikarin hesab bikin.”

Piştre deh tiliyên xwe sê caran vekiriye di cara sêyem de tiliya serî girtiye û wiha gotiye “meh; wiha, wiha û wiha ye”  (ango bi bal 29 rojan ve îşaret kiriye); piştre wiha gotiye “meh; wiha, wiha û wiha ye” ango 30 roj qesid kiriye. (Muslim, Siyam, 1080)

Bi vî awayî wî bi zimanê îşaretê ragihandiye ku meha qemerî ji 29an kêmtir û ji 30 rojan zêdetir çênabe. Gotineke wî ya din wiha ye:

Bi dîtina heyvê rojî bigrin, bi dîtina wê bikin cejn. Heke hewa bi ewr be mehê bikin sî roj.” (Muslim, Siyam, 1081)

Dema pisporekî ku hesab bike tune be, rêya çavdêriya li heyvê bi tenê çare dimîne. Pêxemberê me jî ew gotiye û kiriye. Ji ber ku êdî pisporên me hene divê em cihekî merkez bigrin û derbasî hesabê ku Qur’anê fermana pê kiriye bibin.

Hesab, ji bo Misilmanên ku li qutban dijîn jî pêdivîyek e. Lewra li wê derê hin deman roj hilnayê, hin gavan jî roj naçe ava. Dîtina heyvê di demên ku roj naçe ava de qet ne pêkan e.

Qur’an-Sunnet pêwîst digerîne ku em derbasî hesab bibin. Bi vî awayî em ê derfeta ku li her derê bi hev re rojiyê bigrin û di heman rojê de îdê bikin bi dest bixin.

Tetbîqa Karûbarên Dînî ya Turkiyeyê, rast e. Ji ber ku Qur’an di mijara demên nimêjan de fermana bi çavdêriyê dike, meseleya teqwîma qemerî ji hesabên ku ji aliyê komeke zanayan ve were kirine hiştiye.

Di tu ayetan de fermana bi çavdêriya heyvê nehatiye kirin; li berevajî vê berê mirovan bi bal hesab hatiye dayin. Tetbîqa Pêxemberê me ji neçarî -ango dîtina heyvê bi çavan- û jimartina vê yekê wekî emrê sereke tu carî nayê qebûlkirin.

Jêder: Abdulaziz Bayındır, “2013 Yılı Ramazan ve Bayram Hilali Tespiti”, Kitap ve Hikmet Dergisi, Sal: 1, Jimar: 2, 2013 (Tîrmeh-Îlon), rp: 14-16.

 

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Di rojiyê de divê em rîayeta kîjan welatî bikin? 20.06.16 907
2 Ma ultrason, rontgen û tomografî rojiyê dişkîne? 15.06.17 530
3 Ma mirov dikare di rojiyê de avê di dev û pozê xwe wernede? 25.05.18 216
4 Gelo rojî heta şevê an jî heta êvarê tê girtin? 21.06.16 897
5 Rakirin an jî tedawiya diranan rojiyê betal dike? 16.06.17 599
6 Ma kesê bêyî îradeya xwe verşê dikare rojiya xwe bişkîne? 28.05.18 188
7 Nexweşên tedawiya kemoterapiyê dibînin, ma lazim e ku rojiyê bigirin? 22.06.16 977
8 Tedawiya lavman rojiyê betal dike? 19.06.17 613
9 Ma nexweşên ku divê rojê sê caran derman bixwin dikarin rojiyê negrin? 29.05.18 215
10 Nexweşên diyabetê, gelo lazim e ku di meha Remezanê de rojî bigrin? 23.06.16 961
11 Çilkên çav, guh û bêvilê rojiyê betal dikin? 21.06.17 570
12 Ma tedawiya bi rêya hiperbarikê rojiyê dişkîne? 30.05.18 241
13 Nexweşiya min a mîdê heye, divê ez îlacan bixwim. Ma dibe ku ez rojiyê negirim? 24.06.16 943
14 Nexweşên gurçikê dê çawa rojiyê bigrin? 22.06.17 642
15 Kefaretê rojiyê di kîjan rewşan de tê dayin? 31.05.18 224
16 Nexweşên şekir, tansiyon, migren û hwd. ma divê ku rojiyê bigirin? 27.06.16 943
17 Gava jin bikeve kirasa ma rojiya wê betal dibe? 16.05.18 194
18 Ma rabûna paşîvê di rojiya nafîle de şert e? 01.06.18 219
19 Kesên ku êşa serî dikişînin gelo dikarin rojiyê bigirin? 28.06.16 875
20 Ma mirov dikare di rojiyê de serê xwe bîşû? 16.05.18 201
21 Pîreka ku nikare rojiyê bigre ma caiz e ku li kargehê xwarinê bixwe? 04.06.18 169
22 Ma rojîgirtina nexweşên ku tedawiyê dibînin mehzûr e? 29.06.16 869
23 Ma xebatkarên keştiyê dikarin rojiya xwe piştre qeza bikin? 17.05.18 213
24 Ma muayeneya li cem bijîşkê jînekolog rojiyê dişkîne? 05.06.18 167
25 Rojî çi ye? Ma hûn dikarin tarîfa wê bikin? 06.06.16 1.007
26 Gelo hebên bin zimên digihîjin mîdeyê û rojiyê dişikînin? 30.06.16 897
27 Ma kesê ji ber tîbûnîyê bêtaqet bikeve dikare rojiya xwe bixwe? 17.05.18 204
28 Ma vereşîn rojiyê dişkîne? 06.06.18 153
29 Niyet çi ye? 07.06.16 946
30 Erbabê pîşeyên giran dê çawa rojiyê bigrin? 29.05.17 603
31 Ma rojiya kesê bi cenabet qebûl dibe? 18.05.18 210
32 Ma nimêja terawîhan bid‘et e? 07.06.18 151
33 Niyeta rojiya remezanê kengî û çawa tê anîn? 08.06.16 875
34 Ma di navbera rojiya me û rojiya miletên berê de cudahî heye? 30.05.17 636
35 Ma mirov dikare temamê rojiya xwe di xew de derbas bike? 18.05.18 205
36 Ma di Remezanê de nêçîr qedexe ye? 08.06.18 128
37 Di rojiya sunnet de, herî dereng heta kengî niyet tê anîn? 09.06.16 972
38 Cezayê kesê ku rojiya xwe dixwe çi ye? 31.05.17 727
39 Kesê rojî negirtibe dê çi bike? 21.05.18 175
40 Ma bikaranîna banda nîkotînê rojiyê dişkîne? 11.06.18 171
41 Ma girtina rojiya meha remezanê li kê ferz e? 13.06.16 930
42 Ma çêr û dijûn rojiyê dişkînin? 01.06.17 685
43 Kesê ji ber sedemekî meşrû rojî negre ma lazim e ku pereyan bide? 22.05.18 232
44 Ma meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin?  12.06.18 174
45 Hûn dikarin di heqê çaxa balixbûnê de agahiyê bidin? 14.06.16 957
46 Ma bikaranîna dermanên inhalasyonê rojiyê dişkîne? 12.06.17 631
47 Kesên di karê giran de dixebitin ma dikarin rojiyê negrin? 23.05.18 180
48 Gelo hikmetê ferzbûna rojiyê çi ye? 15.06.16 884
49 Dayina xwînê rojiyê betal dike? 13.06.17 592
50 Kesê di Remezanê de derdikeve tetîlê ma dikare rojiya xwe piştre qeza bike? 24.05.18 196
51 Ma di rojiyê de rabûna paşîvê pêwîst e? 17.06.16 917
52 Kişandina ultrason, rontgen û tomografiyê rojiyê dişkîne? 14.06.17 556
53 Kesên bê mazeret rojî nagrin ma îsyankariya Xwedê dikin? 25.05.18 209