Ma meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin? 
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Rojî Tarih: 12 Haziran 2018

Pirs: Ma destpêk û dawiya meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin? 

Bersiv: Rojên olî, bi hesab tên diyarkirin. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Roj û heyv li gorî hesabekî tev digerin.” (Rehman, 55/5)

Ê ku roj kiriye ziya (ronahî) û heyv jî kiriye nûr Ew e. Ew kiriye qonax bi qonax da ku hûn jimara salan û hesêb bizanibin. Xwedê ev, li ser rastiyê afirandine û ji bo civateke bîrewer ayetên xwe aşkera dike.” (Yûnus, 10/5)

Ziya, tîrêjên Rojê ne; nûr jî roniya ku mirov nerihet nakin. Em rojê bi xwe nabînin; ya ku em jê re roj dibêjin tîrêjên ku jê tên.

Em nikarin Heyvê jî bibînin. Heyv ji bo me, tîrêjên Rojê yên ku lê didin û ji aliyê me ve tên dîtin. Ji lewre em jê re heyvik/hilal, nîv heyv û heyva çardeşevî dibêjin. Ji ayetên têkildar yek jê wiha ye:

Me ji bo heyvê jî hin qonax terxan kirine; di dawiyê de ew dibe wekî çiqlê dara xurmê. ” (Yasîn, 36/39)

Roja yekem ji meha qemerî, roja ku li pey avabûna heyva ku piştî roj diçe ava derdikeve ye. Heke ew meh Remezan be divê mirov wê rojê, bi rojî derbas bike. Xwedê Teala wiha fermna dike:

“… Kî ku ji we gihaşt meha Remezanê, bila wê bi rojî derbas bike…” (Beqere, 2/185)

Li gorî ayetên borî, divê ku mehên qemerî bi hesab werin diyarkirin. Lê belê bi sedema ku kesekî vî hesabî bike li nik Pêxemberê me tunebû, wî wiha gotiye:

Em civateke ummî ne; nikarin binivisînin, nikarin hesab bikin.”

Piştre deh tiliyên xwe sê caran vekiriye di cara sêyem de tiliya serî girtiye û wiha gotiye “meh; wiha, wiha û wiha ye”  (ango bi bal 29 rojan ve îşaret kiriye); piştre wiha gotiye “meh; wiha, wiha û wiha ye” ango 30 roj qesid kiriye. (Muslim, Siyam, 1080)

Bi vî awayî wî bi zimanê îşaretê ragihandiye ku meha qemerî ji 29an kêmtir û ji 30 rojan zêdetir çênabe. Gotineke wî ya din wiha ye:

Bi dîtina heyvê rojî bigrin, bi dîtina wê bikin cejn. Heke hewa bi ewr be mehê bikin sî roj.” (Muslim, Siyam, 1081)

Dema pisporekî ku hesab bike tune be, rêya çavdêriya li heyvê bi tenê çare dimîne. Pêxemberê me jî ew gotiye û kiriye. Ji ber ku êdî pisporên me hene divê em cihekî merkez bigrin û derbasî hesabê ku Qur’anê fermana pê kiriye bibin.

Hesab, ji bo Misilmanên ku li qutban dijîn jî pêdivîyek e. Lewra li wê derê hin deman roj hilnayê, hin gavan jî roj naçe ava. Dîtina heyvê di demên ku roj naçe ava de qet ne pêkan e.

Qur’an-Sunnet pêwîst digerîne ku em derbasî hesab bibin. Bi vî awayî em ê derfeta ku li her derê bi hev re rojiyê bigrin û di heman rojê de îdê bikin bi dest bixin.

Tetbîqa Karûbarên Dînî ya Turkiyeyê, rast e. Ji ber ku Qur’an di mijara demên nimêjan de fermana bi çavdêriyê dike, meseleya teqwîma qemerî ji hesabên ku ji aliyê komeke zanayan ve were kirine hiştiye.

Di tu ayetan de fermana bi çavdêriya heyvê nehatiye kirin; li berevajî vê berê mirovan bi bal hesab hatiye dayin. Tetbîqa Pêxemberê me ji neçarî -ango dîtina heyvê bi çavan- û jimartina vê yekê wekî emrê sereke tu carî nayê qebûlkirin.

Jêder: Abdulaziz Bayındır, “2013 Yılı Ramazan ve Bayram Hilali Tespiti”, Kitap ve Hikmet Dergisi, Sal: 1, Jimar: 2, 2013 (Tîrmeh-Îlon), rp: 14-16.

 

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Gelo rojî heta şevê an jî heta êvarê tê girtin? 21.06.16 1.107
2 Rakirin an jî tedawiya diranan rojiyê betal dike? 16.06.17 825
3 Ma kesê bêyî îradeya xwe verşê dikare rojiya xwe bişkîne? 28.05.18 437
4 Ma nexweş û kal-pîrên ku nikarin rojiyê bigrin divê çi bikin? 14.05.19 165
5 Nexweşên tedawiya kemoterapiyê dibînin, ma lazim e ku rojiyê bigirin? 22.06.16 1.188
6 Tedawiya lavman rojiyê betal dike? 19.06.17 842
7 Ma nexweşên ku divê rojê sê caran derman bixwin dikarin rojiyê negrin? 29.05.18 431
8 Ma xwarina îlaca texîrkirina dema heyzê bi mebesta girtina rojiyê caiz e? 16.05.19 141
9 Nexweşên diyabetê, gelo lazim e ku di meha Remezanê de rojî bigrin? 23.06.16 1.171
10 Çilkên çav, guh û bêvilê rojiyê betal dikin? 21.06.17 767
11 Ma tedawiya bi rêya hiperbarikê rojiyê dişkîne? 30.05.18 476
12 Kesê meyê vedixwe ma dikare rojiyê bigre? 17.05.19 155
13 Nexweşiya min a mîdê heye, divê ez îlacan bixwim. Ma dibe ku ez rojiyê negirim? 24.06.16 1.124
14 Nexweşên gurçikê dê çawa rojiyê bigrin? 22.06.17 915
15 Kefaretê rojiyê di kîjan rewşan de tê dayin? 31.05.18 449
16 Nexweşên şekir, tansiyon, migren û hwd. ma divê ku rojiyê bigirin? 27.06.16 1.166
17 Gava jin bikeve kirasa ma rojiya wê betal dibe? 16.05.18 488
18 Ma rabûna paşîvê di rojiya nafîle de şert e? 01.06.18 456
19 Kesên ku êşa serî dikişînin gelo dikarin rojiyê bigirin? 28.06.16 1.094
20 Ma mirov dikare di rojiyê de serê xwe bîşû? 16.05.18 433
21 Pîreka ku nikare rojiyê bigre ma caiz e ku li kargehê xwarinê bixwe? 04.06.18 405
22 Ma rojîgirtina nexweşên ku tedawiyê dibînin mehzûr e? 29.06.16 1.080
23 Ma xebatkarên keştiyê dikarin rojiya xwe piştre qeza bikin? 17.05.18 505
24 Ma muayeneya li cem bijîşkê jînekolog rojiyê dişkîne? 05.06.18 387
25 Rojî çi ye? Ma hûn dikarin tarîfa wê bikin? 06.06.16 1.196
26 Gelo hebên bin zimên digihîjin mîdeyê û rojiyê dişikînin? 30.06.16 1.098
27 Ma kesê ji ber tîbûnîyê bêtaqet bikeve dikare rojiya xwe bixwe? 17.05.18 428
28 Ma vereşîn rojiyê dişkîne? 06.06.18 368
29 Niyet çi ye? 07.06.16 1.142
30 Erbabê pîşeyên giran dê çawa rojiyê bigrin? 29.05.17 861
31 Ma rojiya kesê bi cenabet qebûl dibe? 18.05.18 432
32 Ma nimêja terawîhan bid‘et e? 07.06.18 370
33 Niyeta rojiya remezanê kengî û çawa tê anîn? 08.06.16 1.070
34 Ma di navbera rojiya me û rojiya miletên berê de cudahî heye? 30.05.17 862
35 Ma mirov dikare temamê rojiya xwe di xew de derbas bike? 18.05.18 460
36 Ma di Remezanê de nêçîr qedexe ye? 08.06.18 336
37 Di rojiya sunnet de, herî dereng heta kengî niyet tê anîn? 09.06.16 1.217
38 Cezayê kesê ku rojiya xwe dixwe çi ye? 31.05.17 971
39 Kesê rojî negirtibe dê çi bike? 21.05.18 409
40 Ma bikaranîna banda nîkotînê rojiyê dişkîne? 11.06.18 384
41 Ma girtina rojiya meha remezanê li kê ferz e? 13.06.16 1.164
42 Ma çêr û dijûn rojiyê dişkînin? 01.06.17 896
43 Kesê ji ber sedemekî meşrû rojî negre ma lazim e ku pereyan bide? 22.05.18 453
44 Ma meha Remezanê bi hesab an jî bi dîtina heyvê tê diyarkirin?  12.06.18 341
45 Hûn dikarin di heqê çaxa balixbûnê de agahiyê bidin? 14.06.16 1.170
46 Ma bikaranîna dermanên inhalasyonê rojiyê dişkîne? 12.06.17 922
47 Kesên di karê giran de dixebitin ma dikarin rojiyê negrin? 23.05.18 443
48 Çima xêra rojiya 6 rojan ji meha Şewwalê biqasî rojîgirtina salekê ye? 06.05.19 140
49 Gelo hikmetê ferzbûna rojiyê çi ye? 15.06.16 1.092
50 Dayina xwînê rojiyê betal dike? 13.06.17 794
51 Kesê di Remezanê de derdikeve tetîlê ma dikare rojiya xwe piştre qeza bike? 24.05.18 479
52 Ma pîreka bi rojî dikare li tama xwarinê binêre? 07.05.19 165
53 Ma di rojiyê de rabûna paşîvê pêwîst e? 17.06.16 1.163
54 Kişandina ultrason, rontgen û tomografiyê rojiyê dişkîne? 14.06.17 812
55 Kesên bê mazeret rojî nagrin ma îsyankariya Xwedê dikin? 25.05.18 428
56 Ma jina ducanî û ya şîr dide zarokê dê rojiyê bigrin? 08.05.19 167
57 Di rojiyê de divê em rîayeta kîjan welatî bikin? 20.06.16 1.118
58 Ma ultrason, rontgen û tomografî rojiyê dişkîne? 15.06.17 791
59 Ma mirov dikare di rojiyê de avê di dev û pozê xwe wernede? 25.05.18 462
60 Ma cûtina benîşt rojiyê dişkîne? 13.05.19 167