Gelo meriv ji nebaşî û xerabiyên dê-bavê xwe, mesûl e?
Fetwayen Kurdi > Eqreba/Lêzim > Fetwayên Nivîskî Tarih: 19 Ocak 2014

Pirs: Ma Xwedê Teala ji ber şaşî û nebaşiyên dê û bavan, ceza dide zarokan? Eger ku mirov nikaribe bibe asteng ji bo nebaşiyên wan, divê zarok çi bikin?

Bersiv: Di dînê Îslamê de prensîb û esasê ku “her kes ji kirinên xwe berpirsyar e” heye. Li gorî vî esasî, dema ku yek karekî qedexe bike, gunehê wî di stûyê wî de ye û tu eleqeya wî bi yekî din re tune ye. Ango tu kes ji kar, guneh û şaşîtiyên mirovên din, ne berpirsyar e. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Yan jî ma ew ji ya ku di suhûfên Mûsa de hatine nivîsîn xeberdar nebûye?

Û ji ya Îbrahîmê wefadar?

Birastî tu gunehkar barê gunehê tu kesê din hilnagire.

Ji însên re ji kar û kiryarê wî pê ve tiştekî din jê re tune ye.

Birastî jî ew ê kar û kiryarê xwe paşê bibîne.

Piştre Xweda dê bedêla kar û kiryarên wî bêkêmasî bide wî.

Bêguman vegera dawîn bi bal Xwedayê te ve ye.

Bêguman Ew e yê ku ken û girîn dane.

Bêguman Ew e yê ku mirin û jiyan dane.”[1]

Kî ku hidayet (rasterê) bibe, vêca bêguman ew ji bo xwe rasterê bûye. Kî jî têkeve delaletê (ji rêya rast derkeve) êdî bêguman ew li xwe zirarê dike. Tu gunehkar, gunehê kesekî din hilnagire. Heta Em qasidekî neşînin Em tu kesî nadin ezab.”[2]

Ji ber vê yêkê hûn li hember şaşîtiyên dê û bavê xwe, ne mesûl in. Lê belê heta ku ji destê we bê û bi zimanekî xweş divê ku hûn wan hişyar bikin, da ku şaşîtiyan nekin. Dema ku qaweta we negihaştê jî hûn nabin mesûl. Lewra Xwedê Teala di Qur’ana Pîroz de wiha ferman dike:

Xwedê her kesî bes li gorî hêza wî, wî binbar dike.”[3]



[1] Necm, 53/36-44.

[2] Îsra, 17/15.

[3] Beqere, 2/286.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma di desmêjê de muwalat ango şûştina endamên desmêjê li pey hev, ferz e? 17.01.14 1.570
2 Kesê ne balix, ma divê ku nezra xwe bîne cih? 19.01.14 1.350
3 Hukmê xeberdana pîrekê bi tiyê xwe re çi ye? 19.01.14 1.681
4 Gelo kirîna malê hicizkirî, caiz e? 21.01.14 1.455
5 Hukmê “Yekî ku wesayitek modela wê 2009 ji meriv bistîne, bi şertê ku di sala pêş de yeka modela 2011 be, ji meriv re bikire”, çi ye? 21.01.14 1.428
6 Ma meriv dikare ji deynan karê bi dest bixe yan dibe faîz? 22.01.14 2.799
7 Piştî berdana pîrekê dema meriv li jina xwe vegere, ma divê ku nîkaheke nû were birîn? 24.01.14 1.458
8 Ma pîrek dikare doza berdanê li zilamê ku li mala xwe ne miqate ye û erka xwe ya mêrantiyê neyîne cih, bike? 24.01.14 1.472
9 Hukmê vekirina fala stêrkê çi ye? 03.02.14 1.560
10 Hukmê beşdarbûna merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim çi ye? 03.02.14 1.602
11 Ma di Îslamê de tu ceza ji bo heqaretê heye? 04.02.14 1.572
12 Ji bo xweparastina ji cinan, ma gotina bêjeya “destûr” şert e? 06.02.14 1.637
13 Gelo durist e ku pîrekeke biyanî, zaroka meriv di malzaroka xwe de hilgire? 06.02.14 1.324
14 Gelo di kîjan şert û mercan de limêja înê tê terkkirin? 10.02.14 1.236
15 Dagirtin an jî qilifkirina diranan, ma dibe asteng ji bo rabûna xuslê? 10.02.14 1.351
16 Mena duayê “la hewle wela qûwwete îlla billahîl aliyyîl ezîm” çi ye? 11.02.14 2.557
17 Seqetên ku beşdarî limêja înê dibin gelo ferza wê ji stûyê wan derdikeve yan an? 13.02.14 1.308
18 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 1.501
19 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 1.500
20 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 1.498
21 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.542
22 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.684
23 Zemên memûran ên ku dereng tên razandin, gelo dibe faîz? 23.08.14 1.529
24 Ma caiz e ku meriv krêdiya fêrbûnê bistîne? 23.08.14 1.429
25 Hin însan Îslamê li gorî roja me dinirxînin. Di vê mijarê de hûn nabêjin çi? 29.08.14 1.475
26 Tiştên ehliyeta meriv ya edayê ji holê radikin çi ne? 18.11.14 1.178
27 Ma Henefiyan, dema seferê/rêwîtiyê bi qiyaseke çawa diyar kirine? 18.11.14 1.246
28 Meriv dikare ji xeyrimislimê ku ji mirovahiyê re tiştên bi fêde kiribeye re rehmê bixwaze? 21.12.14 1.213
29 Kesên xeyrimislim, çima nikarin têkevin Mekkeyê? 20.01.15 1.317
30 Derbarê dersên avjenî û werzîşê li dibistanên Elmanyayê 14.02.15 1.518
31 Mijara xwegirtinê gelo çima di nav şertên Îslamê û 32 ferzan de nehatiye diyarkirin? 14.03.15 1.555
32 Ma rast e ku diya me Reyhane serê xwe negirtiye? 03.04.15 1.417
33 Di edakirina hecê de meriv neçe Cebelu’r-Rehme û çiyayê Hîrayê? 25.04.15 1.151
34 Qurbanên ku li hecê tên serjêkirin, ma tên îsrafkirin? 24.05.15 1.274
35 Ma ramûsan xuslê lazim dike? 17.06.15 1.085
36 Ji ber tedawiya spîralê xwîna ku berî dema adetê tê, ma dibe asteng bo limêjê? 05.07.15 1.097
37 Pîreka di heyza de ma dikare biçe serdana goran? 01.09.15 1.074
38 Ma stewrkirina heywanên kedî durist e? 16.10.15 1.179
39 Ma rast e ku pir bûyerên girîng di roja aşûrê de qewimîne? 15.12.15 1.057
40 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 1.076
41 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 1.107
42 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 1.190
43 Ma “Rebb/Perwerdigar”, di nav Esmayê Husna de cih nagire? 16.05.16 1.109
44 Hûn dikarin di heqê çaxa balixbûnê de agahiyê bidin? 14.06.16 1.104
45 Gelo firqeya naciye/xelasbûyî kîjan e? 22.07.16 945
46 Em hîn bûn ku nîkaha bi dizî betal e. Baş e, wê gavê divê em çi bikin? 17.08.16 1.118
47 Ma kontrola nîkahê bi tenê ji bo pîrekan e? 06.10.16 843
48 Di meseleya nîkahê de em ê ji gotina kê bawer bikin? 01.11.16 954
49 Eger mirî me nabihîsin, wê gavê ma çima em silavê li wan dikin? 24.11.16 778
50 Hukmê ku mirov ji mecbûrî bi destê pîrekê bigire çi ye? 09.01.17 789
51 Ma mîrac bi bedenê an jî bi ruh pêk hatiye? 16.02.17 789
52 Zarokê ku piştî kirina nimêjê razê û îhtilam bibe ma divê wê nimêjê dîsa bike? 16.03.17 839
53 Piştî berdanê mirov kengî dikare bizewice? 23.05.17 757
54 Ma daliqandin an jî hilandina wêneyê kesê mirî guneh e? 18.07.17 638
55 Eger îkramiye rastî bilêta piyangoyê ya promosyonê were dê rewş çawa be? 14.08.17 736
56 Xwendina Qur’anê û girtina serî? 04.10.17 623
57 Ji bo têgehên Qur’anê hûn tewsiyeya kîjan berheman dikin? 07.11.17 595
58 Ma Hamanê ku navê wî di Qur’anê derbas û Hamanê di Tewratê de heman kes in? 12.12.17 606
59 Ma divê em bêjeya “zenîm”ê ya di Qur’anê de çawa fêhm bikin? 19.01.18 586
60 Ma pêgiriya mezheban pêdiviyeke olî ye? 21.02.18 466
61 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 465
62 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 366
63 Ma mirov dikare di rojiyê de serê xwe bîşû? 16.05.18 376
64 Pîreka ku nikare rojiyê bigre ma caiz e ku li kargehê xwarinê bixwe? 04.06.18 329
65 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 246
66 Ma hedîsa kesê boraqê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 02.08.18 253
67 Ma mirov dikare bi gerdaniya ku navê “Xwedê” li ser nivîsandiye biçe daşirê? 25.09.18 193
68 Ma cejna Remezan û Qurbanê çend roj in? 19.10.18 158
69 Gava bijîka jin hebe, ma mirov dikare yê mêr tercîh bike? 22.11.18 149
70 Ma hilkirina milan di nimêjê de mekrûh e? 27.12.18 236
71 Ma mirov dikare bi pêlavê nimêj bike? 06.02.19 120
72 Ma di nimêjê de ken, hem nimêj hem jî destmêjê betal dike? 04.04.19 86
73 Ma jina ducanî û ya şîr dide zarokê dê rojiyê bigrin? 08.05.19 64
74 Bikaranîna xufikan, ma dibe sebebê kêmbûna xêra desmêjê? 18.01.14 1.545
75 Ma mirov dikare ji nezra xwe bixwe? 19.01.14 1.378
76 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe? 19.01.14 1.734
77 Hukmê kirîn û firotina pisîk û kûçikan çi ye? 21.01.14 1.455
78 Kirîna xaniyan ji TOKİyê gelo caiz e yan na? 21.01.14 1.479
79 Kesê bi deyndarî bimire, ma lazim e ku lêzimên wî, deynê wî bidin? 22.01.14 2.547
80 Ma rast e ku pîreka mêrê wê miriye, heta ‘ideyê wê neqede nikare ji mala xwe derkeve? 24.01.14 1.551
81 Di meseleya îftidayê de, gelo çima pîrek divê ku mehrê li mêrê xwe vegerîne? 24.01.14 1.377
82 Wefq çi ye? 03.02.14 1.624
83 Ma xêra sûreyê Yasîn û hwd. digihêje ber destê miriyan? 03.02.14 1.611
84 Ma meriv ji xerabî û şaşiyên dê-bavê xwe mesûl e? 04.02.14 1.836
85 Ma şeytan dikare têkeve dirûv û eşkalan û xwe nîşanî însanan bide? 06.02.14 1.575
86 Di demên hebilbûna pîrekê de ma munasebeta cinsî qedexe ye? 06.02.14 1.321
87 Kesê li leşker e ji bo limêja xwe ya înê divê çi bike? 10.02.14 1.333
88 Di mijara dagirtina diranan de, gava li gorî fetwayê ‘emel bê kirin, ma meriv ji berpirsyariyê xelas dibe? 10.02.14 1.152
89 Gelo duakirina di nav xwarinê de sunet e? 11.02.14 2.687
90 Ma pîrek dikare serê apê mêrê xwe yê seqet bişû? 13.02.14 1.215
91 Temenê keçan ji bo zewacê, herî kêm divê çiqas be? 19.02.14 1.358
92 Pîreka ku şeva wê ya gerdekê rastî dema xwînmeha wê were 19.02.14 1.520
93 Gelo hedîseke bi awayê “Şeva gerdekê divê zava lingên bûkê bişû” heye? 19.02.14 1.579
94 Zarokên pir û pêşveketin 19.02.14 1.515
95 Ma heta çend mehan divê ku ez şîr bidim zaroka xwe? 19.02.14 2.275
96 Ma meaşê karkerên ku meaşê wan di faîzê de tê razandin heram e? 23.08.14 1.470
97 Da ku meriv pereyan bi neqît bistîne, gelo caiz e ku meriv karta krêdiyê li cem esnafan bikar bîne? 23.08.14 1.428
98 Ma di mijarên dînî de kî ehil e bo dayina fetwayan? 29.08.14 1.340
99 Gelo rewşa kesên şizofren ji aliyê berpirsyariyê ve çi ye? 18.11.14 1.166
100 Gelo sedeqeya fitrê li kê dikeve? 22.11.14 1.186