Gelo meriv ji nebaşî û xerabiyên dê-bavê xwe, mesûl e?
Fetwayen Kurdi > Eqreba/Lêzim > Fetwayên Nivîskî Tarih: 19 Ocak 2014

Pirs: Ma Xwedê Teala ji ber şaşî û nebaşiyên dê û bavan, ceza dide zarokan? Eger ku mirov nikaribe bibe asteng ji bo nebaşiyên wan, divê zarok çi bikin?

Bersiv: Di dînê Îslamê de prensîb û esasê ku “her kes ji kirinên xwe berpirsyar e” heye. Li gorî vî esasî, dema ku yek karekî qedexe bike, gunehê wî di stûyê wî de ye û tu eleqeya wî bi yekî din re tune ye. Ango tu kes ji kar, guneh û şaşîtiyên mirovên din, ne berpirsyar e. Xwedê Teala wiha ferman dike:

Yan jî ma ew ji ya ku di suhûfên Mûsa de hatine nivîsîn xeberdar nebûye?

Û ji ya Îbrahîmê wefadar?

Birastî tu gunehkar barê gunehê tu kesê din hilnagire.

Ji însên re ji kar û kiryarê wî pê ve tiştekî din jê re tune ye.

Birastî jî ew ê kar û kiryarê xwe paşê bibîne.

Piştre Xweda dê bedêla kar û kiryarên wî bêkêmasî bide wî.

Bêguman vegera dawîn bi bal Xwedayê te ve ye.

Bêguman Ew e yê ku ken û girîn dane.

Bêguman Ew e yê ku mirin û jiyan dane.”[1]

Kî ku hidayet (rasterê) bibe, vêca bêguman ew ji bo xwe rasterê bûye. Kî jî têkeve delaletê (ji rêya rast derkeve) êdî bêguman ew li xwe zirarê dike. Tu gunehkar, gunehê kesekî din hilnagire. Heta Em qasidekî neşînin Em tu kesî nadin ezab.”[2]

Ji ber vê yêkê hûn li hember şaşîtiyên dê û bavê xwe, ne mesûl in. Lê belê heta ku ji destê we bê û bi zimanekî xweş divê ku hûn wan hişyar bikin, da ku şaşîtiyan nekin. Dema ku qaweta we negihaştê jî hûn nabin mesûl. Lewra Xwedê Teala di Qur’ana Pîroz de wiha ferman dike:

Xwedê her kesî bes li gorî hêza wî, wî binbar dike.”[3]



[1] Necm, 53/36-44.

[2] Îsra, 17/15.

[3] Beqere, 2/286.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma mirov dikare bi lensan desmêj bigire? 17.01.14 1.615
2 Ma di secdeya tîlawetê de, divê ku meriv bi desmêj be? 18.01.14 1.640
3 Gelo meriv ji nebaşî û xerabiyên dê-bavê xwe, mesûl e? 19.01.14 1.548
4 Eger meriv dev ji bazarê berde, gelo tu cezayekî wê heye? 21.01.14 1.402
5 Hukmê kirîna wesayit-xaniyekî, bi rêya “Emin Evim”-“Emin Otomotiv”ê çi ye? 21.01.14 1.503
6 Gava deyn dereng were dayin, ma meriv dikare doza zirara xwe bike? 22.01.14 3.776
7 Dema meriv pîreka xwe ya berdayî ji malê derxe, telaq pêk tê? Ma ev jî ne fermana Xwedê ye? 24.01.14 1.352
8 Ma pîrek dikare mafê xweberdanê ji mêrê xwe bigire? 24.01.14 1.482
9 Gelo însan çima diçin ba sêhbaz û remildaran? 03.02.14 1.584
10 Meriv kengî dikare li cihê teziyê xwarinê bixwe? 03.02.14 1.582
11 Cezayê kuştina yekî bi şaşî çi ye? 04.02.14 1.564
12 Ma cin jî ji ehkamên Qur’anê berpirsiyar in? 06.02.14 1.599
13 Gelo caiz e ku meriv bi rêya “Tüp bebek” bibe xwedî zarok? 06.02.14 1.309
14 Piştî limêja înê, ma divê ku meriv limêja nîvro jî bike yan na? 10.02.14 1.429
15 Dema meriv bi cenabet be yan jî pîrek di xwînmehê de be, gelo durist e ku mirov diranê xwe dagire? 10.02.14 1.158
16 Hûn dikarin di derbarê Cewşenê de agahiyan bidin? 11.02.14 2.663
17 Kesê kor, gelo dikare li pêşiya cemaetê îmamtiyê bike? 13.02.14 1.202
18 Di hilbijartina hevalekî/ê ji bo zewacê, divê mirov bala xwe bide çi? 19.02.14 1.435
19 Mêrê Misliman, ma dikare bi yeka Fileh re bizewice? 19.02.14 1.499
20 Ma lixwekirina gustîlka zewacê durist e? 19.02.14 1.494
21 Ma mêr û jin dikarin bi navê hev bangî hev bikin? 19.02.14 1.449
22 Gunehên ku me beriya zewacê kirine, ger em bi hev re bizewicin tên bexşandin? 19.02.14 1.573
23 Promosyona ku bank didin, ma ne faîz e? 23.08.14 1.462
24 Krêdiyên ku faîza wan ji sedî sifir e, caiz in? 23.08.14 1.538
25 Meriv bê zenabûn fetwa bide 29.08.14 1.436
26 Îctihad çi ye? 18.11.14 1.200
27 Tiştên ku di Qur’anê de hatine qedexekirin, gelo ‘illetê wan li gorî çi tên tesbîtkirin? 18.11.14 1.236
28 Gelo kirinên xeyrimisliman ên baş, dê çawa be? Ma dê fêdê bide wan? 19.12.14 1.221
29 Rewşa mislimanê ku mafê yekî xeyrimislim xwaribe dê çawa be? 16.01.15 1.033
30 Ma divê ku pîrek bi şev di dema razanê de xwe bigirin? 12.02.15 1.376
31 Digel hemî hişyariyên bavê min, eger dîsa jî ez serê xwe vekim, gelo ji wî re jî guneh heye? 12.03.15 1.503
32 Gelo zirkurê pîrekê dibe mîna kurê wê yê rastîn? 01.04.15 1.358
33 Kesê xusla xwe ranekiribe û miribe, rast e ku dê di dojehê de bişewite? 24.04.15 1.071
34 Rêza ku ji bo Heceru’l-Eswed tê nîşandan, gelo tundrawî ye? 23.05.15 1.208
35 Meriv kengî ji îhramê derdikeve? 15.06.15 1.082
36 Berî çûna hecê, ma lazim e ku mirov ji merivên xwe helaliyan bixwaze? 04.07.15 1.139
37 Pîreka di heyza de be dikare Ke‘beyê tewaf bike? 31.08.15 1.105
38 Heywanên zirarê didin însanan, ma divê ku bên kuştin? 15.10.15 1.045
39 Rast e ku bazirganiya di roja aşûrê de bereketê zêdetir dike? 10.12.15 1.071
40 Ma di derbarê hezkirina ji Pêxember tu hedîsek heye? 08.02.16 1.035
41 Ma gotina “Limêj, mîraca kesê bawermend e” hedîs e? 08.03.16 1.072
42 Gotina “Li ser miriyên xwe sûreyê Yasînê bixwînin.”, ma hedîsa Pêxember e? 07.04.16 1.152
43 Ma “Rebb/Perwerdigar”, di nav Esmayê Husna de cih nagire? 16.05.16 1.072
44 Hûn dikarin di heqê çaxa balixbûnê de agahiyê bidin? 14.06.16 1.063
45 Gelo firqeya naciye/xelasbûyî kîjan e? 22.07.16 907
46 Em hîn bûn ku nîkaha bi dizî betal e. Baş e, wê gavê divê em çi bikin? 17.08.16 1.085
47 Ma kontrola nîkahê bi tenê ji bo pîrekan e? 06.10.16 822
48 Di meseleya nîkahê de em ê ji gotina kê bawer bikin? 01.11.16 921
49 Eger mirî me nabihîsin, wê gavê ma çima em silavê li wan dikin? 24.11.16 756
50 Hukmê ku mirov ji mecbûrî bi destê pîrekê bigire çi ye? 09.01.17 767
51 Ma mîrac bi bedenê an jî bi ruh pêk hatiye? 16.02.17 755
52 Zarokê ku piştî kirina nimêjê razê û îhtilam bibe ma divê wê nimêjê dîsa bike? 16.03.17 800
53 Piştî berdanê mirov kengî dikare bizewice? 23.05.17 724
54 Ma daliqandin an jî hilandina wêneyê kesê mirî guneh e? 18.07.17 605
55 Eger îkramiye rastî bilêta piyangoyê ya promosyonê were dê rewş çawa be? 14.08.17 694
56 Xwendina Qur’anê û girtina serî? 04.10.17 587
57 Ji bo têgehên Qur’anê hûn tewsiyeya kîjan berheman dikin? 07.11.17 561
58 Ma Hamanê ku navê wî di Qur’anê derbas û Hamanê di Tewratê de heman kes in? 12.12.17 564
59 Ma divê em bêjeya “zenîm”ê ya di Qur’anê de çawa fêhm bikin? 19.01.18 542
60 Ma pêgiriya mezheban pêdiviyeke olî ye? 21.02.18 421
61 Ma mirov dikare zêde mal ji zarokê astengdar re bihêle? 20.03.18 421
62 Ma mîrata kesê ku zarokên wî tunene ji kê re dikeve? 20.04.18 328
63 Ma mirov dikare di rojiyê de serê xwe bîşû? 16.05.18 334
64 Pîreka ku nikare rojiyê bigre ma caiz e ku li kargehê xwarinê bixwe? 04.06.18 290
65 Zilam mir. Hevser, du law û keçek li pey xwe hiştin. Mîrat dê çawa bê dabeşkirin? 09.07.18 218
66 Ma hedîsa kesê boraqê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 02.08.18 222
67 Ma mirov dikare bi gerdaniya ku navê “Xwedê” li ser nivîsandiye biçe daşirê? 25.09.18 165
68 Ma cejna Remezan û Qurbanê çend roj in? 19.10.18 132
69 Gava bijîka jin hebe, ma mirov dikare yê mêr tercîh bike? 22.11.18 118
70 Ma hilkirina milan di nimêjê de mekrûh e? 27.12.18 197
71 Ma mirov dikare bi pêlavê nimêj bike? 06.02.19 84
72 Ma di nimêjê de ken, hem nimêj hem jî destmêjê betal dike? 04.04.19 45
73 Ma di desmêjê de muwalat ango şûştina endamên desmêjê li pey hev, ferz e? 17.01.14 1.523
74 Kesê ne balix, ma divê ku nezra xwe bîne cih? 19.01.14 1.325
75 Hukmê xeberdana pîrekê bi tiyê xwe re çi ye? 19.01.14 1.629
76 Gelo kirîna malê hicizkirî, caiz e? 21.01.14 1.419
77 Hukmê “Yekî ku wesayitek modela wê 2009 ji meriv bistîne, bi şertê ku di sala pêş de yeka modela 2011 be, ji meriv re bikire”, çi ye? 21.01.14 1.401
78 Ma meriv dikare ji deynan karê bi dest bixe yan dibe faîz? 22.01.14 2.749
79 Piştî berdana pîrekê dema meriv li jina xwe vegere, ma divê ku nîkaheke nû were birîn? 24.01.14 1.433
80 Ma pîrek dikare doza berdanê li zilamê ku li mala xwe ne miqate ye û erka xwe ya mêrantiyê neyîne cih, bike? 24.01.14 1.445
81 Hukmê vekirina fala stêrkê çi ye? 03.02.14 1.521
82 Hukmê beşdarbûna merasîma cenazeyê kesên xeyrimislim çi ye? 03.02.14 1.558
83 Ma di Îslamê de tu ceza ji bo heqaretê heye? 04.02.14 1.536
84 Ji bo xweparastina ji cinan, ma gotina bêjeya “destûr” şert e? 06.02.14 1.597
85 Gelo durist e ku pîrekeke biyanî, zaroka meriv di malzaroka xwe de hilgire? 06.02.14 1.291
86 Gelo di kîjan şert û mercan de limêja înê tê terkkirin? 10.02.14 1.208
87 Dagirtin an jî qilifkirina diranan, ma dibe asteng ji bo rabûna xuslê? 10.02.14 1.313
88 Mena duayê “la hewle wela qûwwete îlla billahîl aliyyîl ezîm” çi ye? 11.02.14 2.496
89 Seqetên ku beşdarî limêja înê dibin gelo ferza wê ji stûyê wan derdikeve yan an? 13.02.14 1.269
90 Ma meriv dikare keça xwe bide yekî ku limêj nake? 19.02.14 1.471
91 Ma zewaca bi yeka/î ku zina kiribe û piştre poşman bûbe re durist e? 19.02.14 1.466
92 Hukmê kirina du rek’et limêj di şeva gerdekê de çi ye? 19.02.14 1.462
93 Ji aliyê dînê ve mafê mêr heye ku doza zarokan li jina xwe bike? 19.02.14 1.511
94 Rast e ku pîrek ne mecbûr in şîr bidin zarokên xwe? 19.02.14 1.645
95 Zemên memûran ên ku dereng tên razandin, gelo dibe faîz? 23.08.14 1.495
96 Ma caiz e ku meriv krêdiya fêrbûnê bistîne? 23.08.14 1.391
97 Hin însan Îslamê li gorî roja me dinirxînin. Di vê mijarê de hûn nabêjin çi? 29.08.14 1.434
98 Tiştên ehliyeta meriv ya edayê ji holê radikin çi ne? 18.11.14 1.148
99 Ma Henefiyan, dema seferê/rêwîtiyê bi qiyaseke çawa diyar kirine? 18.11.14 1.211
100 Meriv dikare ji xeyrimislimê ku ji mirovahiyê re tiştên bi fêde kiribeye re rehmê bixwaze? 21.12.14 1.186