Cezayê vexwarina meyê çi ye?
Fetwayen Kurdi > Ceza > Fetwayên Nivîskî Tarih: 04 Şubat 2014

Pirs: Di Qur’an û sunetê de ji bo vexwarina meyê tu cezayekî sabit heye yan na? Min di hin çavkaniyan de xwend ku Pêxember (s.a.w) û Hezretî Umer (x.j.q), li kesê ku mey vexwariye 40 dar an jî 80 qamçî, xistiye. Ma ev agahî rast in?

Bersiv: Di huqûqa Îslamê de ceza sê cur in. Qisas, hed û te‘zîr. Cezayên ku bi Qur’an û bi suneta sehîh hatine tesbîtkirin ji bilî qisas û diyetê (xwîn), di termînolojiya fiqhê de jê re tê gotin hed. Lê têgeha te‘zîrê, di huqûqa Îslamê de ji bo cezayên ku ji bilî hed û qisasê û bi îctihadê tên tesbîtkirin re tê gotin.

Li gorî Qur’ana Pîroz cezayên hedê wiha ne:

Cezayê zinayê lêdana (100) daran,

Lêdana 80 darî û neqebûlkirina şahdeyiya kesê ku sûcê zinayê dixe stûyê pîrekeke bi namûs,

Jêkirina destê kesê diz,

Kesê ku bi çekan xesbê bike yan jî li serê rêyan eşqiyatiyê bike, kuştin, bidarvekirin, jêkirina dest û piyan çepûrast an jî penaberkirina wan.

“Di Qur’an û sunetê de digel ku mey û tiştên serxweşiyê çêdikin bi awayekî aşkere hatine qedexekirin jî ji ber ku di serdema Pêxember de (s.a.w) ji bo kesê ku mey vexwaribe ji aliyê şekl û jimarê ve cezayên celdê yên cuda û hin cezayên zêdeyî celdê hatine dayin[1], Hezretî Ebû Bekir (x.j.q) li kesê ku mey vexwariye 40, Hezretî Umer (x.j.q) di encama şêwra ku bi sehabiyan re dike, 80 daran tetbîq dike.[2] Ev dibin sedem ji bo nîqaşa ku ev ceza, bê ka çiqas hed e.

Li gorî Henefî, Malikî û Henbeliyan 80 darê ku li kesê serxweş tê xistin hemî hed e, li gorî Şafiî, Zahirî û Zeydiyan, 40’ê pêşîn ji heştêyî hed in, çilê paşî dikeve bin qismê te‘zîrê.

Her çiqas herdu alî jî di lêdana çil an jî heştê daran ji bo kesê mey vexwaribe behsa îcma‘a sehabiyan bikin jî dema mirov riwayetên ku behsa tetbîqatên cuda ji serdema Pêxember û Xulefayê Raşidîn dide ber çavan, îmkana nirxandina ku tetbîqa Qasidê Xwedê bi xwe jî dibe ku ji qismê te‘zîrê be, derdikeve holê.”[3]



[1] Buxarî, “Hudûd”, 4; Ebû Dawûd, “Hudûd”. 35-36; Şewkanî, VII, 156-157.

[2] Ebû Dawûd, “Hudûd”, 37; Şewkanî, VII, 156-157.

[3] Ali Bardakoğlu, “Had”, Ansîklopediya Îslamî ya Weqfa Dîyanetê (DİA), Stenbol 1996, XIV, 548.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma mesihkirina serî di desmêjê de çawa tê kirin? 17.01.14 1.781
2 Duayê desmêjê, çawa tê kirin? 18.01.14 1.954
3 Hukmê xeberdana pîrekê bi zilamên biyanî re çi ye? 19.01.14 1.523
4 Dema meriv tiştekî bifiroşe, gelo bihayê wê demê yan jî malê hatiye firotin tê îtibarkirin? 21.01.14 1.517
5 Ma di wextê limêja înê de kirîna tiştekî ji kantîna dibistanê caiz e? 21.01.14 1.379
6 Ma caiz e ku meriv bi peretî deyn bide û bi dolar an jî zêrîtî deynê xwe bistîne? 22.01.14 3.441
7 Gelo hikmetê pîreka ku hatiye berdan sê paqijiyan disekine çi ye? 24.01.14 1.475
8 Berdana di gava hêrsbûnê de, gelo pêk tê yan na? 24.01.14 1.542
9 Ji bo xelasiya ji bandora sêhrê divê meriv çi bike? 03.02.14 1.511
10 Piştî definkirinê, ma pêwist e ku telqîn jî were xwendin? 03.02.14 1.627
11 Cezayê vexwarina meyê çi ye? 04.02.14 1.733
12 Ma vampîr hene? 06.02.14 1.795
13 Da ku zarok çênebin, ma bikaranîna sîstema “vazektomi”yê caiz e? 06.02.14 1.420
14 Ma limêja înê çend qam e? 10.02.14 1.493
15 Ma qilifkirin an jî dagirtina diranê ku naêşê, caiz e? 10.02.14 1.319
16 Gelo durist e ku meriv dua ezanê, digel cemaetê li mizgeftê bi hev re bixwîne? 11.02.14 2.716
17 Aqil çi ye? Di Îslamê de ji bo mukelefbûnê, divê meriv çiqas biaqil be? 13.02.14 1.342
18 Ma nîhaka mut‘e di Îslamê de heye yan na? 19.02.14 1.631
19 Hukmê zewaca bi zirxwişk/zirbirayan re çi ye? 19.02.14 1.534
20 Eger nîşanî bê xerakirin, ma meriv dikare diyariyên xwe ji malbata keçikê bistîne? 19.02.14 1.511
21 Eger pîrek na bakîr be, ma mêr nikare sebebê wê bipirse? 19.02.14 1.572
22 Jina min bi pey yekî ket. Ma ez dikarim wê bînim? 19.02.14 2.954
23 Ma mirov dikare bi rêya bankê xanî bikire? 23.08.14 1.524
24 Da ku deynê xwe yî Toki’yê bidim, gelo ez dikarim krêdiyê bikişînim? 23.08.14 1.539
25 Sukûkên bêfaîz, ma birastî jî bêfaîz in? 23.08.14 1.714
26 Aqil çi ye? 18.11.14 1.196
27 Ma Pêxmeberê me heta ku ayeta dawî daket, wî ji Qur’anê hukum nedaye? 18.11.14 1.334
28 Ma kesên bi meaşê memûrtiyê debara xwe dikin, dikarin fitrê bigirin? 15.12.14 1.285
29 Xeyrimislimên ku li welatê mislimanan dijîn, dê li gorî çi bêne darizandin? 13.01.15 1.267
30 Lixwekirina çarşevê, ma tundrawî ye? 09.02.15 1.504
31 Ez 14 salî me û dixwazim xwe bigirim. Divê ez çawa tev bigerim? 09.03.15 1.508
32 Ma meriv di serşokê de zêde bimîne guneh e? 31.03.15 1.332
33 Meriv heta kengî dikare bi cenabet bisekine? 21.04.15 1.171
34 Kesên heca îfradê dikin an jî yên ku nikarin qurbanekê serjê bikin 21.05.15 1.237
35 Berî îhraman ma caiz e ku meriv parfûm an jî deodorantê bikar bîne? 14.06.15 1.206
36 Suûdî, çima bi kontenjanên hindik ji muslumanan re astengiyan derdixe? 03.07.15 1.193
37 Cezayê munasebeta cinsî di rojên qedexekirî de çi ye? 27.08.15 1.184
38 Ma “Di hezkirina xwe de bi endaz be, di buxza xwe de bi endaz be”, hedîs e? 05.10.15 1.347
39 Divê meriv çi bike ji navika zarokê? 03.12.15 1.177
40 Ma limêj servekirî tê kirin? 25.01.16 1.233
41 Gelo şertên pêwîst bo nîkaha dînî, çi ne? 01.03.16 1.185
42 Ma hedîsa di heqê girtina faîzê li darulherbê sehîh e? 01.04.16 1.257
43 Di nîkaha batil de ma divê ku meriv mehrê bide? 03.05.16 1.056
44 Niyeta rojiya remezanê kengî û çawa tê anîn? 08.06.16 1.093
45 Ma şeytan bêaqil e ku li ber Xwedê rabû? 19.07.16 1.144
46 Ma meaşê ku karmend ji dewletê digirin helal e? 12.08.16 1.057
47 Ziyareta qebran divê çawa be? 27.09.16 1.005
48 Ma pîrek dikare li gorî dilê xwe di malê xwe de teseruf bike? 27.10.16 828
49 Ma çiqas rast e ku mirov ji miriyan alîkariyê bixwaze? 21.11.16 940
50 Ma mirov dikare tesbît bike ka leyletul-qedr di kîjan şevê de ye? 29.12.16 1.097
51 Ma bûyera mîracê di Qur’anê de dibore? Rastiya vê yekê çi ye? 10.02.17 1.262
52 Derfeta ku ez li kargehê nimêj bikim tuneye ma divê ez çi bikim? 09.03.17 861
53 Rewşa misilmanê ku mafê yekî xeyrimuslim xwaribe dê çawa be? 09.05.17 779
54 Tedawiya lavman rojiyê betal dike? 19.06.17 858
55 Ma rojname dikare xwendevanên xwe bi rêya kuponan bibe ‘umreyê? 09.08.17 759
56 Ayeta “Ji tiştên ku dema werin aşkerekirin dê we xemgîn bikin, pirs mekin” divê çawa were fêhmkirin? 26.09.17 772
57 Ji bo dersên Qur’anê yên li dibistanê ma divê ku mirov bi desmêj be? 31.10.17 721
58 Gelo bêjeya “kitab” a ku di Qur’anê de derbas dibe bi çi wateyê ye? 06.12.17 606
59 Ma Xwedê Teala berê erd an jî asîman afirandiye? 15.01.18 663
60 Yekî Henefî dikare li pey yekî Şafi‘î nimêj bike? 16.02.18 567
61 Mêr mir. Mîrata wî dê di navbera dayik, kurek û sê keçên wî de çawa bê parvekirin? 14.03.18 548
62 Ma di mîratê de her dem para mêran ji ya jinan pirtir e? 17.04.18 436
63 Mêr mir. Hevser, kurek û sê keç man. Mîrat dê çawa were teqsîmkirin? 14.05.18 410
64 Ma tedawiya bi rêya hiperbarikê rojiyê dişkîne? 30.05.18 496
65 Ma nîsbeta ku jin ji mîrata mêrê xwe digrin çiqas e? 04.07.18 331
66 Şirîkatiya di boraqê de divê çawa be? 30.07.18 365
67 Gelo çima Misilman di Cenga Uhudê de têk çûn? 19.09.18 237
68 Ma tevkariya alema Xiristiyanan di aboriya cîhanê de heye? 16.10.18 215
69 Ma herdem efûkirin, rê li ber encamên ne baş vedike? 14.11.18 266
70 Ma qibleya Misilmanan ya ewil Ke‘be yan Beytul-Meqdis bû? 24.12.18 246
71 Dema jin di pêşiya nimêjker re derbas bibe, ma nimêj betal dibe? 30.01.19 233
72 Ma delîla nimêjên sunnet ji ayetê heye? 25.03.19 194
73 Ma ji bo kirina nimêjê divê mirov ji serkarê xwe destûrê bixwaze? 02.05.19 206
74 Ma heywana terî/dûvjêkirî dibe qurban 23.07.19 101
75 Di dema kirina nimêjê de eger wext derkeve, nimêj betal dibe? 03.09.19 81
76 Ma mirov ji tiştên di dilê xwe de derbas dike dê were pirsyarkirin? 02.10.19 84
77 Ma divê em ayeta 38-40an ji sûreyê Alî Îmran çawa fêhm bikin? 21.11.19 57
78 Kesê ferzeke desmêjê jibîr bike, divê çi bike? 17.01.14 1.831
79 Ma kenê bideng, desmêjê dişikîne? 18.01.14 1.787
80 Ma zewaca bi kîjan eqrebayan re li meriv heram e? 19.01.14 1.658
81 Dema meriv deh çûwalan bi deyn bibe, dê deynê xwe çawa bide? 21.01.14 1.571
82 Xaniyê ku hêj temelê wê jî nehatiye avêtin, gelo caiz e ku meriv jê qatekî bikire? 21.01.14 1.488
83 Zêrê ku bi deyn hatiye stendin, ma divê bi peretî yan jî bi zêrêtî were dayin? 22.01.14 2.799
84 Pîreka ku di dema ‘ideyê xwe ji mal derkeve, gelo hatiye berdan an na? 24.01.14 1.568
85 Ma mafê pîrekê heye ku xwe berde? 24.01.14 1.575
86 Ma rast e ku li Pêxmberê me (s.a.w) sêhr hatiye kirin? 03.02.14 1.648
87 Ma birastî jî telqîna li ser miriyan sunet e? 03.02.14 1.723
88 Ma kesê nikaribe deynê xwe bide, tu ceza lê tê birin? 04.02.14 1.830
89 Ji bo xelasiya ji bandora cinan, divê meriv çi bike? 06.02.14 1.516
90 Hukmê “kurtaj” ango jiberxwekirina zarokê çi ye? 06.02.14 1.434
91 Li welatên Mislimanan limêja înê çend qam tên kirin? 10.02.14 1.334
92 Gelo çêkirina diranan caiz e yan na? 10.02.14 1.250
93 Ma tu esil ji duayê “Kenzu’l-‘Erş” û duayê “Qedeh”ê re heye? 11.02.14 2.817
94 Dînên ku limêj li wan ne ferz e, ma lazim e ku xusla cenabetê ji ser xwe rakin? 13.02.14 1.357
95 Hukmê hezkirina ji yekê çi ye? 19.02.14 1.505
96 Zewaca bi yeka xeyrimuslim re çawa ye? 19.02.14 1.588
97 Piştî nîşaniyê meriv dikare dev ji hev berde? 19.02.14 1.654
98 Ma mêr dikare nehêle ku jina wî biçe serdana dê-bavê xwe, an na? 19.02.14 1.531
99 Ji tirsa zor û zehmetiyên madî malbata min naxwaze min bizewicîne. Divê ez çi bikim? 19.02.14 2.024
100 Gelo promosyona ku bank didin memûr û karkeran, helal e? 23.08.14 1.581