Ma mirov dikare li ser navê malbatê bi tenê qurbanekê serjê bike?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Qurban Tarih: 17 Haziran 2019

Pirs: Ev 6 meh e ku ez zewicandî me. Hevserê min di firmayekê dixebite. Derfeta wî ya serjêkirina qurbanê heye û dê serjê bike jî. 120 gr. xişrên min ên zêr hene. Di vê rewşê de ma divê ez jî qurbanekê serjê bikim?

Bersiv: Li gorî mezhebê Henefi –jixwe ew serjêkirina qurbanê wacib dibînin– her jina/mêrê ku bi qasî nîsabê zekatê malê wê/wî hebe, divê qurbanekê serjê bike. Serjêkirina ferdekî ji efradên malbatê berpirsyariyê ji ser yên din ranake. Li gorî mezhebê Şafîî, Malikî û Henbelî –digel hin cudahiyên biçûk ev mezheb serjêkirina qurbanê sunnet qebûl bikin– û gelek alimên din, çêdibe ku di malbatê de bi tenê yek qurbanekê –dibe ku ev qurban mih an jî bizin be– serjê bike û bi vî awayî hemî di xêra wê qurbanê dibin beşdar. (Bnr: Ali Bardakoğlu, “Kurban (İslam’da Kurban)”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, Enqere, 2002, c: 26, rp: 437)

Di ayeta 34an ji sûreyê Hec de serjêkirina qurbanê li “her ummetê/civakê” hatiye barkirin. Her wiha Resûlullah jî hin caran hem ji bo efradên malbata xwe û hem jî li ser navê ummeta xwe qurban serjê kiriye. Ev yek destnîşan dikin ku nêrîna cumhûrê ango piraniya aliman  rasttir e.

Resûlullah aleyhisselam di vê gotina xwe de serjêkirina qurbanê bi efradên malbatê re girêdaye: “Gelî mirovan! Divê her malbat salê carekê qurbanekê serjê bike.” (Ebû Dawûd, Dehaya, 1; Tirmizî, Edahî, 19; Îbn Mace, Edahî, 2). Li aliyê din Resûlullah salekê di cejna Qurbanê de bi tenê beranek kiriye qurban û wiha dua kiriye: “Bismillah… Xwedayê min! (Vê qurbanê) ji Muhemmed, ji malbata wî û ji ummeta Muhemmed qebûl bike.” (Muslim, Edahî, 19 [1967}.  Her wiha di çavkaniyan hatiye neqilkirin ku wî du beranên biqiloç û qelew gorî kirine. Yek, ji bo kesên ku ji ummeta wî derfeta serjêkirinê nedîtine. Yê din jî ji bo xwe û efradên malbata xwe.

Li aliyê din em dixwazin di vir de cî bidin gotineke Xalidê kurê Zeyd (Ebû Eyyûbê el-Ensarî). Etayê ku Yesar (w. 103/721) yê ku ji pêşiyên serdema tabiiyan e, ji Ebû Eyyûbê el-Ensarî di der barê jimara qurbanên ku di wexta Resûlullah de dihatin serjêkirin pirsek kiriye. Wî jî wiha bersiv daye:

“(Di zemanê Resûlullah de) Mirov bi tenê ji bo xwe û malbata xwe qurban serjê dikir. Hem wan ji goştê wê dixwarin, hem jî didan yên din. Lê belê piştre êdî gel (bi serjêkirina qurbanên gelek) îftixar kirin û wekî ku tu îro dibînî rewş gihaşt vî halî.” (Tirmizî, Eđehî, 10; Îbn Mace, Eđahî, 10; Muwetta, Dehaya, 4)

Di bin ronahiya van agahiyan de diyar dibe ku serjêkirina qurbanekê ji bo kesên ku mirov ji dayina nefeqeyên wan berpirsyar e kafî ye. Wekî din dema mirov bi gelemperî li riwayetên di derbarê vê yekê de dinêre, tê fêhmê sehabiyan di zemanê Pêxember aleyhisselam de îbadeta qurbanê wiha fêhmkirine û digel ku Resûlullah ji vê kirina wan haydar bûye, tu şêwazekî neyênî nîşan nedaye. Her çiqas di nav fuqehayan de di der barê ka mih an jî bizinek ji bo çend kesan dibe qurban hin gengeşî hebin jî, ev riwayetên han bi awayekî zelal û vebirî destnîşan dikin ku serjêkirina mih an jî bizinekê ji bo efradên malbetekê kafî ye.

Di encamê de ji efradên malbatê kesên ku derfata wan a serjêkirinê hene, ne lazim e ku her yek ji wan qurbanekê serjê bike. Di serjêkirina heywaneke biçûk (mih an jî bizin) ji bo malbatê tu mehzûrek tuneye. Di vê de jî –wekî ku Pêxexmber aleyhisselam kiriye- mezinê malbatê dikare temamê mesref bigre ser xwe, an efradên malbatê mesrefê qurbanê di nav xwe belav bikin, an jî malbat bibe beşdarê parekê ji qurbanekê wekî çêlek û hêştirê. Lê belê her yek ji efradên malbatê dikarin qurbanekê li ser navê xwe serjê bikin.

ÇAVKANÎ: Yahya Şenol, “Kurbanla Gönülleri Hoş Tutmak”, Kitap ve Hikmet Dergisi, Ekim-Aralık 2014, Jimar: 7, rp: 58-62.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Ma selexane divê çi bikin ji saqatatên (serûpê û hinavên) boraqê? 01.08.18 428
2 Saziyên xêrê dikarin goştê qurbana ku ji wan re hatiye dayin, bifiroşin? 26.07.19 108
3 Ma hedîsa kesê boraqê serjê neke bila nêzî mizgefta me nebe, sehîh e? 02.08.18 329
4 Heywanên bi dermanan dirêjbûna qiloçên wan hatine astengkirin, dibin qurban? 29.07.19 90
5 Ma mirov dikare piştre yekî bike şirîkê boraqê? 03.08.18 355
6 Temenê heywana ku dibe qurban li gorî çi tê hesabkirin? 30.07.19 70
7 Hukmê gotina bîsmillah di dema serjêkirina boraqê de çi ye? 09.08.18 357
8 Heywana ku memikeke wê jêbûye dibe qurban? 01.08.19 82
9 Ma di serdema Hz. Pêxember de boraq bi rêya wekaletê dihat serjêkirin? 10.08.18 339
10 Ma hesp û xezal dibin qurban? 02.08.19 97
11 Ma mirov dikare li ser navê malbatê bi tenê qurbanekê serjê bike? 17.06.19 137
12 Ma heywana ku roja cejnê zaye û têjika wê bi hev re tên serjêkirin? 05.08.19 98
13 Ma mirov dikare qurbanê bexşî komel û weqfan bike? 18.06.19 143
14 Ma mirov dikare ji şîr û hiriya qurbanê îstifade bike? 06.08.19 89
15 Ma mirov dikare bi pereyê qrediyê qurbanê serjê bike? 08.07.19 102
16 Heywana ku diranên wê yên şîr neketine dibin qurban? 07.08.19 74
17 Ma kesê rêwî jî divê qurbanê serjê bike? 10.07.19 96
18 Ma divê mirov çi bike ji çermê qurbanê? 08.08.19 104
19 Ma mirov dikare bi şev qurbana xwe serjê bike? 16.07.19 83
20 Ma mirov dikare ji yekî xeyrimuslim qurbanî/boraqê bikire? 23.08.17 717
21 Hukmê qurbana ‘eqîqeyê çi ye?  Ma serjêkirina wê ferz e yan na? 17.07.19 96
22 Ma divê ku ji sê parên qurbanê du par werin belavkirin? 24.08.17 805
23 Ma mirov dikare goştê qurbanê bide kesên ateîst? 19.07.19 132
24 Kesê ku ji bo spasiyê boraqekê serjê bike ma dikare jê bixwe? 25.08.17 748
25 Dewar ji bo çend kesan dibe qurban? 22.07.19 132
26 Nuzûla Qur’anê bi zimanê ‘Erebî gelo dibe asteng ji bo cîhanîbûna wê? 02.10.17 724
27 Ma heywana terî/dûvjêkirî dibe qurban 23.07.19 99
28 Şirîkatiya di boraqê de divê çawa be? 30.07.18 363
29 Ma mirov dikare di cara yekem de dewarê bike qurban?   24.07.19 78
30 Ma serjêkirina qurbanê bi tenê ji bo kesên li heccê ne, ferz e? 31.07.18 393
31 Ma heywanên xesandî dibin qurban? 25.07.19 151