Di nimêja bi cemaetî de divê cemaet kengî silavê bide?
Fetwayen Kurdi > Fetwayên Nivîskî > Nimêj Tarih: 26 Aralık 2018

Pirs: Di nimêja bi cemaetî de divê cemaet kengî silavê bide? Ma bi îmam re yan jî piştî îmam dê silavê bide?

Bersiv: Li gorî nêrîneke ku ji Ebû Henîfe hatiye neqilkirin, divê cemaet bi îmam re silavê bide. Wî, hedîsa ku di Buxarî de bi rêya ‘Itbanê kurê Malikê el-Ensarî hatiye ragihandin: “Me bi Resûlullah re nimêj kir, gava wî silav da me jî silav da” (Buxarî, Ezan, 13) wekî delîlê girtiye.

Lê belê li gorî nêrîneke din a ku ji Ebû Henîfe hatiye neqilkirin û ji îmamên mezhebê Henefî Îmam Muhemmed û Ebû Yûsuf û her wiha ji îmamê mezhebên din Îmam Şafiî, Malik, Ehmedê kurê Henbel gotine ku divê cemaet piştî îmam silavê bide. Li gorî peyrevên vê nêrînê cemaet, pêbendên îmam in. Yên pêbend jî piştre tên. Heke bi îmam re silavê bidin, ev tê wateya ku ji pêbendiyê derketine û bi hev re nimêj kirine. Ji ber vê yekê divê ku cemaet piştî îmamê xwe silavê bide.

Ji alimên hedîsê yên navdar Îbn Hecer neqil kiriye ku Zeynê kurê Muneyyir di der barê hedîsa ku li jor borî de wiha gotiye:

“Bi du îhtimalan Buxarî li vir cî daye vê hedîsê:

Ya yekem: Piştî ku îmam dest bi silavê kir, cemaet jî dê dest bi dana silavê bike. Ango hîn beriya ku îmam silava xwe temam bike cemaet jî dest bi dana silavê dike.

Ya duyem: Piştî ku îmam silava xwe temam kir, dê cemaet dest bi dana silavê bike. Li gorî vê mirov dikare wiha bibêje: Li gorî ku mijar (babê) ku Îmam Buxarî bikar aniye du wateyan di xwe de digre, kesê muctehid piştî vekolîn û pêşlêgerîn kir, nêrîna ku bixwaze dikare tercîh bike.”

Piştre Îbn Hecer bi xwe wiha gotiye: “Îhtimaleke din jî ev e: Pêkan e Îmam Buxarî gotibe ku ya duyem ne şert e. Lewra gotina di vir de dibore nîşan dide ku ya duyem ne şert, bi herdu awayan jî silav tê dayin, cemaet kîjanê dike bila bike, herdu jî caiz ein.” (Îbn Hecer el-‘Esqelanî: Fethu’l-Barî bi Şerhi Sehîhi’l-Buxarî, Te’lîq: ‘Ebdurreûf Se’d, Mektebetu’l-Kulliyyati’l-Ezheriyye, 1978; c: 4, rp. 250, şîroveya hedîsa 831an.)

Li gorî me jî piştî îmam li aliyê rastê silav da divê cemaet li rastê, piştî ku îmam li aliyê çepê silav da, cemaet jî li aliyê çepê silav bide. Ango cemaet ne bi îmam re, piştî silavdayina wî silavê bide…

Di vir em dixwazin vê hişyariyê bikin: Kesê bi îmamî nimêj dikin bi taybetî jî seydayên mizgeftan divê silavdayina xwe dirêj mekin. Lewra ne silava dirêj; dayina silavê bi awayekî kurt sunnet e. Li gorî riwayeteke ku ji Ebû Hureyre hatiye neqilkirin wî wiha gotiye:

“Nedirêjkirina (herf û bêjeya) selamê sunnet e.” (Tirmizî, Selat, 224; Ebû Dawûd, Selat, 185-186)

Îmam Tirmizî piştî ku vê riwayetê neqil dike, cî dide vê şîroveya li jêr:

“Ev hedîs hesen sehîh e. Selamdayina bi vî awayî li gorî ehlê ‘ilmê, musteheb e. Tê neqilkirin ku Îbharîm en-Nexe‘î wiha gotiye: Divê ku tekbîr û silav bêyî dirêjkirinê bên dayin.”

“İbn Seyyidi’n-Nas wiha dibêje: Aliman diyar kirine ku ya musteheb, mirov bêjeya silavê tek bi tek û bêyî dirêjkirin bibêje. Di der barê vê yekê de, ez tu cuhadiyê di navbera aliman de nizanim. Di nimêjê de, ne bi tenê silav, her wiha tekbîrên întiqalê jî divê ku ji aliyê îmam ve neyên dirêjkirin. Lewra ev dirêjkirin, dibe sebebê ku îmam, li pey muqtedîyên (pêbendên) xwe bimîne.” (Sünen-i Ebû Dâvûd Tercüme ve Şerhi, Necati Yeniel, Hüseyin Kayapınar, Qontrol: Mehmed Savaş, Weşanxaxneya Şamil, Stenbol, 1988, c: 4, rp: 57)

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Bu Kategorideki Diğer Yazılar:
Sıra     Başlık Tarih    Okunma    
1 Xwendekarên dibistanê dê nimêjên xwe çawa bikin? 15.01.19 94
2 Ma zarok dikarin li pêşiya mezinan îmamtiyê bikin? 05.03.19 42
3 Ma jin dikare îmamtiya jinan bike? 23.01.19 94
4 Ma di navbera herdu secdeyên nimêjê de duayekî ku were xwendin heye? 06.03.19 33
5 Mirov di kîjan rewşan de dikare peya nimêj bike? 24.01.19 75
6 Nimêj kengî li zarokan ferz dibe? 07.03.19 36
7 Mirov di demên kar de dê nimêjên xwe kengî bike? 25.01.19 79
8 Ma lixwekirina kum an jî şaşikê ji bo nimêjê lazim e? 11.03.19 30
9 Ma nabe ku karkerên me nimêjên xwe bihêlin qezayê? 28.01.19 76
10 Ma nimêjeke bi navê nimêja hacetê heye? 12.03.19 24
11 Eger piştî nimêjê diyar bibe ku îmam bêdesmêj e dê çi bê kirin? 29.01.19 80
12 Ma xwendina sûreyên nimêjê di nimêjê de şert e? 14.03.19 21
13 Ma qibleya Misilmanan ya ewil Ke‘be yan Beytul-Meqdis bû? 24.12.18 99
14 Dema jin di pêşiya nimêjker re derbas bibe, ma nimêj betal dibe? 30.01.19 77
15 Di nimêja bi cemaetî de ma şert e ku mirov bibêjê “tebayî îmamê hazir” 25.12.18 113
16 Da ku bikaribim rabim nimêja sibehê divê ez çi bikim? 31.01.19 77
17 Di nimêja bi cemaetî de divê cemaet kengî silavê bide? 26.12.18 145
18 Ez nikarim xwe bi tevahî bidim nimêjê. Divê ez çi bikim? 01.02.19 93
19 Ma hilkirina milan di nimêjê de mekrûh e? 27.12.18 151
20 Ma mirov dikare bi pêlavê nimêj bike? 06.02.19 61
21 Ma jin dikarin bêyî lixwekirina goreyan nimêj bikin? 28.12.18 112
22 Ma mirov dikare bi kincên bi resm nimêj bike? 18.02.19 57
23 Ma em nimêjên xwe yên sunnet li mizgeftê yan li malê bikin? 31.12.18 115
24 Ma nimêja jinan ji ya mêran cuda ye? 19.02.19 55
25 Ma mirov kengî rêwî tê hesabkirin? 03.01.19 86
26 Ma divê em li leşkeriyê çawa nimêj bikin? 20.02.19 53
27 Ma sûreyên di nimêjê de tên xwendin divê li pey hev bin? 08.01.19 96
28 Kesê Şafiî gava di nimêja 4 rek‘etî de rabe rek‘eta pêncan divê çi bike? 25.02.19 44
29 Ma niyeta nimêjê çawa tê anîn? 09.01.19 98
30 Ma kirina nimêjê li ser sicadeya ku wêneyê Ke‘beyê li ser heye caiz e? 27.02.19 50
31 Ma rast e ku “jina bêhn di xwe dabe, heta xusla xwe raneke nikare nimêj bike” 10.01.19 111
32 Ma mirovê meynoş heta 40 rojan nikare nimêj bike? 28.02.19 41